Rechtbank Gelderland, 2 september 2026

Stichting Leefbaar Buitengebied Gelderland, uit Groenlo, eiseres

(gemachtigde: mr. D. Delibes-Vermeulen),

en

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Berkelland, het college

(gemachtigde: [gemachtigde] ).

Als derde-partij neemt aan de zaak deel: Pluimveebedrijf Noordijk B.V. uit Noordijk (vergunninghouder)

(gemachtigde: ing. [gemachtigde] ).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de omgevingsvergunning die aan vergunninghouder is verleend voor het wijzigen van de veehouderij. Eiseres is het niet eens met deze omgevingsvergunning. Aan de hand van de door eiseres aangevoerde beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de omgevingsvergunning.

Procesverloop

2. Vergunninghouder exploiteert op het perceel [adres] een agrarisch bedrijf waar vleeskuikens worden opgefokt. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Berkelland heeft aan het bedrijf op 23 juli 2013 een revisievergunning verleend en op 25 september 2017 een veranderingsvergunning. In die vergunningen zijn zes stallen vergund. De vergunde situatie met de bijbehorende ammoniak-, geur-, en fijnstofemissie bedraagt als volgt:

Het aantal vergunde vleeskuikens bedraagt (11.050 + 11.050 + 13.673 + 13.673 + 44.804 + 8700= ) 102.950.

In de nieuwe situatie worden evenveel vleeskuikens (40.800 + 62.150 = 102.950) vergund als toegestaan in de vigerende revisievergunning. Onderdeel van deze aanvraag vormt de “Toelichting aanvraag Wabo onderdeel milieu”, waarin door de vergunninghouder een onderbouwing wordt gegeven van de gevolgen van de aangevraagde activiteiten voor het milieu. Omdat er meer dan 40.000 stuks pluimvee worden gehuisvest is er sprake van een IPPC-inrichting.

“Ik verzoek om de aanvraag d.d. 11 januari 2023 (onderdelen "milieu" en "bouwen") te beschouwen als een aanvraag 1e fase. In een later stadium zal als fase 2 een aanvraag voor de natuurtoestemming (handelen met gevolgen voor beschermde natuurgebieden / Natura 2000) worden ingediend.”

Beoordeling door de rechtbank

Toepasselijk recht

3. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Op de omgevingsvergunning die in deze procedure voorligt is echter nog de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) van toepassing omdat de aanvraag voor de omgevingsvergunning vóór 1 januari 2024 is ingediend.

Relativiteitsvereiste

4. Op grond van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 20 maart 2024[_066e20f4-2f50-441c-8846-e0233bc6a42b] moet een rechtspersoon enige feitelijke werkzaamheden verrichten. Is dat niet het geval, dan kan het relativiteitsvereiste worden tegengeworpen, wat betekent dat niet inhoudelijk op de beroepsgronden worden ingegaan.

Ingetrokken beroepsgronden

5. Eiseres heeft op de zitting de beroepsgrond over het buiten behandeling laten van de aanvraag, de beroepsgrond over de strijdigheid van het MER-beoordelingsbesluit met artikel 7.17, derde lid, onder b, van de Wet milieubeheer en de beroepsgrond over Beste Beschikbare Technieken ingetrokken.

Is het bouwplan in strijd met het bestemmingsplan?

6. Eiseres betoogt dat voor het bouwplan ook een omgevingsvergunning voor de activiteit “gebruik in strijd met het bestemmingsplan”[_16c2481d-b0b8-4bff-90de-5b67e4298ae4] vereist is. Volgens eiseres is het bouwplan namelijk in strijd met artikel 29.2.1 en 29.2.3 van het bestemmingsplan “Buitengebied”, omdat voor een deel van de stal niet de bestaande fundering wordt benut. Volgens eiseres had er daarom een archeologisch onderzoek moeten worden overgelegd.

“De bestuursrechter vernietigt een besluit niet op de grond dat het in strijd is met een geschreven of ongeschreven rechtsregel of een algemeen rechtsbeginsel, indien deze regel of dit beginsel kennelijk niet strekt tot bescherming van de belangen van degene die zich daarop beroept.”

Op grond van artikel 2 van de statuten heeft de stichting als doel:

“a. de leefbaarheid, de gezondheid en welzijn van mens en dier in het buitengebied Gelderland, de kwaliteit van het leefgenot, het milieu, de natuur en het agrarisch landschap van de provincie Gelderland te bevorderen, te beschermen en de verrommeling van het landschap te voorkomen; en

b. het verrichten van alle verdere handelingen, die met het vorenstaande in de ruimste zin verband houden of daartoe bevorderlijk kunnen zijn.”

Is voor de activiteit “natura 2000” een VVGB van gedeputeerde staten vereist?

7. Eiseres betoogt dat voor het project een natuurvergunning is vereist, zodat het college van gedeputeerde staten op grond van artikel 2.1, eerste lid, onder i, van de Wabo in samenhang met artikel 2.2aa, aanhef en onder a, van het Besluit omgevingsrecht een verklaring van geen bedenkingen (VVGB) had moeten verlenen.

“Bij een beslissing op de aanvraag voor een Wabo-omgevingsvergunning, of bij de beoordeling in (hoger) beroep van een betoog dat de Wabo-omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit ten onrechte niet is aangehaakt bij de aanvraag voor een Wabo-omgevingsvergunning wordt beoordeeld of ten tijde van de aanvraag voor de Wabo-omgevingsvergunning (dat is altijd voor 1 januari 2024) op grond van de voor deze uitspraak geldende rechtspraak over intern salderen geen vergunning nodig was voor de activiteit waarop de aanvraag voor de Wabo-omgevingsvergunning ziet. Als de uitkomst van die beoordeling is dat op grond van de voorheen geldende rechtspraak geen natuurvergunning nodig was, dan bestond er ten tijde van de aanvraag voor de Wabo-omgevingsvergunning geen procedurele verplichting om de Wabo-omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit aan te haken bij de aanvraag voor de Wabo-omgevingsvergunning. (…).”

Niet in geschil is dat de stikstofdepositie ten opzichte van de referentiesituatie afneemt zodat op grond van de eerder geldende rechtspraak over intern salderen geen natuurvergunning nodig was. In dat geval bestaat geen procedurele verplichting om de Natura 2000-activiteit aan te haken.

De beroepsgrond slaagt niet.

MER-beoordelingsbesluit is niet gepubliceerd

8. Eiseres betoogt dat het MER-beoordelingsbesluit niet op de daartoe bestemde wijze bekend is gemaakt.

Is het MER-beoordelingsbesluit actueel?

9. In paragraaf 2.3 van het advies van de omgevingsdienst Achterhoek van 17 april 2024, dat onderdeel uitmaakt van het bestreden besluit, staat het volgende over de milieueffectrapportage:

“De activiteit waarvoor vergunning wordt aangevraagd heeft betrekking op het wijzigen van een installatie voor het fokken, mesten of houden van dieren met 62.150 dierplaatsen voor vleeskuikenouderdieren in opfok. Dit leidt tot een overschrijding van de drempelwaarden van onderdeel D van de bijlage van het Besluit milieueffectrapportage. Dit betekent dat een milieueffectrapport moet worden opgesteld wanneer de voorgenomen activiteit leidt tot belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Bij besluit van 20 april 2018 heeft het college van Berkelland besloten dat het niet noodzakelijk is een milieueffectrapport op te stellen. De op 20 maart 2017 ingediende aanmeldingsnotitie wijkt enigszins af van de nu aangevraagde activiteiten. Ten opzicht van de aanmeldnotie zijn er in de aanvraag 4004 vleeskuiken- ouderdieren in opfok verplaatst van stal 1 naar stal 2. Het totale aantal dieren van stal 1 en stal 2 blijft wel gelijk. Verder is in stal 2 een andere nageschakelde techniek toegepast om fijnstof te reduceren. Tot slot wordt in de aanmeldnotitie en het besluit hierop alleen de veranderingsvergunning van 25 september 2017 genoemd terwijl de onderliggende revisievergunning van 23 juli 2013 is. Er is in de beoordeling wel uitgegaan van de juiste vergunde rechten. De afwijkingen geven geen aanleiding om vooraf een nieuw besluit op de aanmeldnotitie te nemen.”

Uit de rechtspraak van de Afdeling volgt dat de milieugevolgen vanwege de inrichting in de al vergunde situatie als uitgangspunt dienen te worden genomen bij de vraag of er sprake is van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Als de wijziging er ten opzichte van de al vergunde situatie toe leidt dat de milieugevolgen vanwege de inrichting afnemen, althans niet toenemen, bestaat geen ruimte voor het oordeel dat de wijziging belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben.[_efb9f5c1-7cd2-410b-b807-7c9661dd0e6c]

In dat geval is een milieueffectrapport dus niet nodig.

Op de zitting is vastgesteld dat eiseres niet betwist dat de milieusituatie beter wordt dan de vergunde situatie, nu het aantal dieren niet toeneemt en er ten opzichte van de vergunde situatie emissiereducerende technieken worden toegepast. Omdat eiseres niet betwist dat er sprake is van een afname van de milieueffecten en dat een milieueffectrapport dus niet nodig is, ziet de rechtbank ook niet in wat voor nut het heeft om een nieuw MER-beoordelingsbesluit te verlangen. De uitspraken die eiseres heeft aangehaald zijn niet vergelijkbaar omdat er in die gevallen wél sprake was van grotere milieugevolgen. De rechtbank is daarom van oordeel dat het college terecht geen nieuwe MER-beoordeling heeft verricht.

De beroepsgrond slaagt niet.

Conclusie en gevolgen

10. Het beroep is ongegrond. De rechtbank heeft hiervoor geoordeeld dat de omgevingsvergunning een gebrek kent, namelijk met betrekking tot de publicatie van het MER-beoordelingsbesluit. Dit gebrek kan echter worden gepasseerd met toepassing van artikel 6:22 van de Awb, zoals in 7.2 is toegelicht. Dat betekent dat de omgevingsvergunning in stand blijft. De rechtbank ziet hierin wel aanleiding om te bepalen dat het college de door eiseres gemaakte proceskosten moet vergoeden. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiseres een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen. Ook moet het college het betaalde griffierecht vergoeden.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- veroordeelt het college tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiseres;

- bepaalt dat het college het griffierecht van € 371,- aan eiseres moet vergoeden.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M. van Harten, voorzitter, en mr. G.A. van der Straaten en mr. E.C. Berkouwer, leden, in aanwezigheid van mr. E. Mengerink, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.