Uitspraak · Vreemdelingenrecht

Rechtbank Den Haag, 18 november 2026 – bewaring, recht op rechtsbijstand, 2 uur-wachttermijn

ECLI:NL:RBDHA:2026:34049Zaaknummer NL26.67448

Instantie
Rechtbank Den Haag
Datum uitspraak
18 november 2026
Publicatiedatum
19 november 2026
Zaaknummer
NL26.67448
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Uitkomst
Beroep gegrond
Zittingsplaats
Rotterdam
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

bewaring, recht op rechtsbijstand, 2 uur-wachttermijn, niet-onverwijlde kennisgeving

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eiser tot een bedrag van € 720,-, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan door mr. F.A. Groeneveld, rechter, in aanwezigheid van mr. E.F. Derksen, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. [eiser] , V-nummer: [v-nummer] , eiser
  2. Procesverloop
  3. Beoordeling door de rechtbank
  4. Conclusie en gevolgen
  5. Beslissing

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Rotterdam

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.67448

uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser] , V-nummer: [v-nummer] , eiser

(gemachtigde: mr. G.A. Dorsman),

en

de minister van Asiel en Migratie, verweerder

(gemachtigde: mr. S.S.H. Orsel).

Procesverloop

Bij besluit van 5 november 2026 (het bestreden besluit) heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b en e, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw) opgelegd.

Verweerder heeft de rechtbank hiervan in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

Verweerder heeft op 11 november 2026 de maatregel van bewaring opgeheven en aan eiser een nieuwe maatregel op een andere grondslag opgelegd.

De rechtbank heeft het beroep op 12 november 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. De tolk, [persoon A] , heeft via een telefonische verbinding aan de zitting deelgenomen. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Beoordeling door de rechtbank

Inleiding

1. Omdat de bewaring is opgeheven, beperkt de beoordeling zich in deze zaak tot de vraag of aan eiser schadevergoeding moet worden toegekend. In dit verband moet de vraag worden beantwoord of de tenuitvoerlegging van de maatregel van vreemdelingenbewaring op enig moment voorafgaande aan de opheffing daarvan op 11 november 2026 onrechtmatig is geweest.

De periode van 6 november 2026 tot en met 11 november 2026

2. Eiser heeft zijn asielaanvraag op 6 november 2026 ingetrokken. Verweerder had vanaf dat moment 48 uur de tijd om de maatregel om te zetten naar een andere grondslag. Partijen zijn het erover eens, en de rechtbank met hen, dat verweerder de maatregel van bewaring niet tijdig heeft omgezet naar een andere grondslag en dat de maatregel daarom in de periode van 6 november 2026 tot en met 11 november 2026 onrechtmatig is geweest.

De periode vanaf 5 november 2026 tot 6 november 2026

3. Tussen partijen bestaat nog wel discussie over de vraag of de maatregel van bewaring rechtmatig was in de periode vanaf 5 november 2026 tot 6 november 2026, of beter gezegd: op 5 november 2026 (de dag van oplegging van de maatregel). Hiertoe overweegt de rechtbank, mede aan de hand van de door eiser aangevoerde beroepsgronden, als volgt.

Recht op rechtsbijstand

4. Eiser voert aan dat zijn recht op rechtsbijstand bij het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling is geschonden. De ambtenaar van de AVIM heeft eiser ten tijde van het gehoor niet gewezen op zijn recht om twee uur op zijn advocaat te mogen wachten alvorens met het gehoor te beginnen. Dit had naar de mening van eiser wel gemoeten en hij wijst in dit verband op de uitspraak van zittingsplaats Amsterdam van 16 juni 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:17759. Dit is een ernstig gebrek.

Voor zover er al ruimte is voor een belangenafweging, dient die belangenafweging volgens eiser in zijn voordeel uit te vallen. Er is namelijk geen sprake van zeer zwaarwegende belangen aan de zijde van verweerder.

4.1.

In paragraaf A5/6.6 van de Vreemdelingencirculaire 2000 (Vc) staat, voor zover hier van belang, het volgende. De ambtenaar stelt de vreemdeling tijdig in kennis van het recht om in het bijzijn van een advocaat gehoord te worden. Als de vreemdeling een advocaat bij het gehoor wenst en een voorkeursadvocaat heeft, dan wordt de voorkeursadvocaat bericht over de voorgenomen inbewaringstelling. Als de voorkeursadvocaat niet bereikbaar is, wordt de piketcentrale bericht over de voorgenomen inbewaringstelling.

Er mag met het gehoor worden begonnen zonder bijzijn van een advocaat:

• indien de vreemdeling geen advocaat bij het gehoor wenst;

• indien de vreemdeling wel een advocaat bij het gehoor wenst, en de advocaat heeft aangegeven niet bij het gehoor aanwezig te kunnen of te willen zijn; of

• indien de vreemdeling wel een advocaat bij het gehoor wenst, en er binnen twee uur na de verzending van het bericht over de voorgenomen inbewaringstelling nog geen advocaat aanwezig is.

4.2.

Uit het proces-verbaal van gehoor (M110) van 5 november 2026 volgt dat de ambtenaar van de AVIM een piketmelding heeft gedaan. Verder volgt uit dat proces-verbaal dat de piketadvocaat, [persoon B] , aan de ambtenaar van de AVIM heeft laten weten niet bij het gehoor aanwezig te willen/kunnen zijn, maar op een later moment telefonische bijstand aan eiser te zullen verlenen. De ambtenaar heeft vervolgens aan eiser gevraagd of hij dit begrijpt, waarop eiser heeft geantwoord: “Ja, dit begrijp ik. U kunt gewoon beginnen. Dit is geen probleem”.

4.3.

Uit het voorgaande volgt dat eisers toenmalige advocaat heeft aangegeven niet bij het gehoor aanwezig te willen/kunnen zijn. Dit betekent dat de tweede situatie van paragraaf A5/6.6 van de Vc zich hier voordoet. Gelet hierop is de rechtbank van oordeel dat de ambtenaar het gehoor met eiser heeft kunnen houden zonder bijzijn van een advocaat. De stelling van eiser dat de ambtenaar hem onvoldoende heeft voorgelicht omdat hij niet is gewezen op de ‘2 uur-wachttermijn’, volgt de rechtbank niet. De ‘2 uur-wachttermijn’ geldt naar het oordeel van de rechtbank voor de situatie dat een vreemdeling een advocaat bij het gehoor wil en de advocaat niet heeft laten weten dat hij niet bij het gehoor aanwezig kan of wil zijn. Deze situatie deed zich in eisers geval niet voor, nu eisers advocaat wel al had laten weten dat hij niet bij het gehoor aanwezig zou zijn. In zo’n situatie dient het meedelen van de ‘2 uur-wachttermijn’ aan de vreemdeling geen doel. Daarbij merkt de rechtbank op dat het doel van de ‘2 uur-wachttermijn’ is om de advocaat een redelijke termijn te geven om naar de gehoorlocatie te komen. De ‘2 uur-wachttermijn’ is er niet om de vreemdeling een soort algemene wacht- of rusttermijn te bieden.

4.4.

Uit het vorenstaande volgt dat verweerder eiser niet hoefde te wijzen op de ‘2 uur-wachttermijn’. Van een schending van zijn recht op rechtsbijstand is dan ook geen sprake. De beroepsgrond slaagt niet.

Niet-onverwijlde kennisgeving

5. Eiser voert aan dat verweerder de kennisgeving van de maatregel niet onverwijld aan de rechtbank heeft verstuurd. De kennisgeving dient te worden verstuurd binnen 6 uur na het opleggen van de maatregel. Dat is hier niet gebeurd. De maatregel is namelijk opgelegd op 5 november 2026 om 14:15 uur, terwijl de kennisgeving pas is gedaan op 6 november 2026 om 09.16 uur. Deze overschrijding heeft volgens eiser tot gevolg dat de maatregel van aanvang af onrechtmatig is.

5.1.

De rechtbank stelt vast – en dit is tussen partijen ook niet in geschil – dat de kennisgeving van de maatregel van bewaring niet onverwijld aan de rechtbank is verstuurd. De rechtbank verwijst hierbij naar de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 17 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5462, waaruit volgt dat er sprake is van een onverwijlde kennisgeving als deze binnen zes uur na de oplegging van de bewaringsmaatregel aan de rechtbank is verstuurd.

5.2.

Uit deze Afdelingsuitspraak volgt verder dat het niet onverwijld versturen van de kennisgeving de maatregel op zichzelf nog niet onrechtmatig maakt. Dit is alleen het geval als de maatregel, gelet op de ernst van het gebrek en bij afweging van alle daarbij betrokken belangen, niet meer gerechtvaardigd is. Bij die belangenafweging is in het bijzonder van belang in hoeverre de vreemdeling door de gang van zaken is geschaad in zijn verdediging. Verder volgt uit de uitspraak dat een kennisgeving binnen 48 uur na oplegging van de maatregel weliswaar niet onverwijld is, maar binnen een aanvaardbare termijn valt om het beroep tijdig te kunnen behandelen.

5.3.

De rechtbank overweegt dat de belangenafweging in dit geval in het voordeel van verweerder uitvalt. De kennisgeving is 19 uur na de oplegging van de maatregel naar de rechtbank verzonden. Dit is weliswaar niet onverwijld, maar wel ruim binnen de termijn van 48 uur die door de Afdeling aanvaardbaar wordt geacht om het beroep tijdig te kunnen behandelen. Verder is niet gebleken dat eiser hierdoor in zijn belangen en verdediging is geschaad. Daarbij betrekt de rechtbank dat zij het beroep zeven dagen na de oplegging van de maatregel op zitting heeft behandeld en binnen vijftien dagen na oplegging van de maatregel uitspraak doet. Verder geldt dat een onverwijlde kennisgeving niet tot een (veel) snellere procedure zou hebben geleid. Immers, ook als de kennisgeving binnen zes uur naar de rechtbank zou zijn verstuurd, zou de zaak op de zitting van 12 november 2026 zijn behandeld.

5.4.

Het vorenstaande betekent dat het niet onverwijld versturen van de kennisgeving door verweerder er in dit geval niet toe leidt dat de maatregel van vreemdelingenbewaring (van meet af aan) onrechtmatig is. De beroepsgrond treft dan ook geen doel.

Slotsom beroepsgronden

6. Uit het vorenstaande volgt dat de beroepsgronden van eiser niet leiden tot het oordeel dat de maatregel van vreemdelingenbewaring al op 5 november 2026 onrechtmatig was.

Ambtshalve toetsing

7. Ook los van de door eiser aangevoerde beroepsgronden, ziet de rechtbank geen grond voor het oordeel dat de maatregel van bewaring al op 5 november 2026 onrechtmatig was (vgl. het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858).

Conclusie en gevolgen

8. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is, gelet op overweging 2, gegrond. De maatregel was in de periode van 6 november 2026 tot en met 11 november 2026 onrechtmatig.

9. De rechtbank acht gronden aanwezig om, in lijn met het aanbod van verweerder, een schadevergoeding toe te kennen voor 6 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring van 6 x € 120,- (verblijf detentiecentrum) = € 720,-.

10. De rechtbank veroordeelt verweerder in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eiser tot een bedrag van € 720,-, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan door mr. F.A. Groeneveld, rechter, in aanwezigheid van mr. E.F. Derksen, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.