Uitspraak · Vreemdelingenrecht
Rechtbank Den Haag, 18 november 2026 – VA Rwanda
ECLI:NL:RBDHA:2026:34041Zaaknummer NL.24.33096
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 18 november 2026
- Publicatiedatum
- 18 november 2026
- Zaaknummer
- NL.24.33096
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 28 Vw
- Zittingsplaats
- Amsterdam
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
VA Rwanda. Eiseres vreest opnieuw mishandeld te worden door de Rwandese autoriteiten. De minister heeft, vanwege een neutraal advies van Bureau Documenten, bewijsstukken ten onrechte niet meegenomen in de besluitvorming en er is niet getoetst aan openbare bronnen en beschikbare landeninformatie. De rechtbank oordeelt, mede op basis van een eigen en actuele beoordeling van de feiten (Quotal en Ebilum), dat eiseres een gegronde vrees heeft voor vervolging vanwege haar toegedichte politieke mening vanwege haar familieband met iemand die beschouwd wordt als politiek tegenstander. De minister had haar daarom als vluchteling moeten erkennen. De minister moet eiseres een verblijfsvergunning op grond van de vluchtelingenstatus verlenen, met ingang van de datum van haar aanvraag en voor vijf jaar.
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit en het aanvullende besluit;
- draagt de minister op binnen acht weken na de dag van verzending van deze uitspraak aan eiseres een verblijfsvergunning en verblijfstitel overeenkomstig de vluchtelingenstatus te verstrekken met ingang van de datum van haar aanvraag en voor de duur van vijf jaar;
- veroordeelt de Staat tot betaling aan eiseres van een schadevergoeding van € 500,-;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.L. Korlaar, rechter, in aanwezigheid van
mr. B. Kingma.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen vier weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Amsterdam
Bestuursrecht
Zaaknummer: NL.24.33096
V-nummer: [V-nummer]
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiseres] , geboren op [geboortedag] 1995, van Rwandese nationaliteit, eiseres
(gemachtigde: mr. C.C. Smit),
en
de minister van Asiel en Migratie, de minister
(gemachtigde: mr. D. Gigengack).
en
de Staat der Nederlanden (namens deze: de minister van Justitie en Veiligheid), de Staat.
Samenvatting
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen de afwijzing van haar verzoek om internationale bescherming (asielaanvraag) en tegen het terugkeerbesluit.
De rechtbank komt tot het oordeel dat het beroep gegrond is. De minister heeft eiseres ten onrechte niet erkend als vluchteling en dient dit alsnog te doen. Dit betekent dat de afwijzing van haar asielaanvraag en het terugkeerbesluit geen stand houden. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt.
Procesverloop
2. Eiseres heeft op 23 november 2022 haar asielaanvraag ingediend. De minister heeft besloten deze aanvraag op 26 juli 2024 af te wijzen als ongegrond en aan eiseres een terugkeerbesluit uit te vaardigen naar Nigeria, met een vertrektermijn van vier weken (het bestreden besluit).
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
De minister heeft met besluit van 12 november 2025 (het aanvullende besluit) het bestreden besluit gecorrigeerd. Eiseres dient niet terug te keren naar Nigeria maar naar Rwanda.
Eiseres heeft gereageerd dat haar beroep zich ook richt tegen het aanvullende besluit.
De minister heeft geen verweerschrift ingediend.
3. De rechtbank heeft de zaak op 12 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben gemachtigden en eiseres deelgenomen. Ook was aanwezig mw. E. Nsabimbona, tolk in de taal Kinyarwanda.
Beoordeling door de rechtbank
Achtergrond en asielrelaas
4. Eiseres heeft het volgende verklaard. Zij vreest mishandeld en uiteindelijk vermoord te worden door de Rwandese autoriteiten. Eiseres is door de Rwandese Investigation Bureau (RIB)[_a283f0ce-620b-4afd-a9a1-ca266416b758], in een periode van drie weken, drie keer ondervraagd over de mogelijke verblijfplaats van haar oom [oom 1] , zijn activiteiten en contacten in Rwanda. Alle keren is eiseres gedurende de ondervragingen mishandeld: met een rubberen stok geslagen, water over haar heen gegooid, en uitgescholden. De tweede keer heeft de RIB haar ook drie dagen vastgehouden. Eiseres is in de negatieve aandacht van de autoriteiten komen te staan doordat ze bij de RIB meerdere malen navraag heeft gedaan naar haar tante, de vrouw van oom [oom 1] . De tante van eiseres is ook ondervraagd over de activiteiten, contacten en verblijfplaats van haar man en is na de laatste ondervraging door de RIB niet meer thuisgekomen. Eiseres verklaart verder dat de familie in de negatieve aandacht van de autoriteiten staat omdat haar ooms, [oom 2] en [oom 1] , verdacht werden van samenwerking met [persoon] , een prominente politieke tegenstander van de president van Rwanda en mede-oprichter van de Rwanda National Congress (RNC). Eiseres vertelde dat daarom haar oom [oom 2] in 2010 is vermoord. Haar oom [oom 1] werd in 2012 gearresteerd en drie jaar lang gedetineerd in [locatie] . Kort na zijn vrijlating in 2015 verdween haar oom.
Het bestreden besluit
5. De minister heeft de volgende relevante elementen vastgesteld:
Identiteit, nationaliteit en herkomst;
Problemen met de RIB.
De minister acht de identiteit, nationaliteit en herkomst geloofwaardig.
De minister stelt zich op het standpunt dat de gestelde problemen met de RIB ongeloofwaardig zijn. Ten eerste acht de minister het onlogisch dat zeven jaar na de vermissing van oom [oom 1] , zijn vrouw en eiseres worden ondervraagd over zijn mogelijke verblijfplaats, activiteiten en contacten in Rwanda. Verder acht de minister het niet logisch dat juist eiseres is ondervraagd over informatie betreffende haar oom [oom 1] , omdat zij pas sinds 2020 in het huis van haar oom en tante woonde en nooit met hem fysiek in hetzelfde huis heeft gewoond. Ook wordt er geen waarde toegekend aan de overlegde documenten van de RIB nu deze niet het gehele asielrelaas onderbouwen en Bureau Documenten een neutraal advies heeft afgegeven, omdat de echtheid van de documenten niet bevestigd kan worden wegens gebrek aan vergelijkingsmateriaal.
Standpunt van eiseres
6. Eiseres betoogt dat haar problemen met de RIB, en ook de gebeurtenissen die hiertoe hebben geleid, wel geloofwaardig zijn. Eiseres stelt zich op het standpunt dat de minister de samenwerkingsplicht niet is nagekomen door het asielrelaas niet aan de hand van openbare bronnen en beschikbare landeninformatie te verifiëren. Ten slotte neemt eiseres het standpunt in dat de minister onterechte geen waarde heeft toegekend aan de documenten, terwijl deze de kern van haar asielrelaas onderbouwen.
Oordeel van de rechtbank
De omvang van de beoordeling
7. Uit de arresten Quotal en Ebilum[_1fe7ab9f-7fad-40f9-bfc4-1e435bc1e505] van 4 juni 2026 van het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof) volgt dat een rechter in eerste aanleg bij wie beroep is ingesteld tegen een beslissing tot afwijzing van een verzoek om internationale bescherming, de bevoegdheid toekomt om de aan de orde gestelde feiten te beoordelen en een eigen, uitputtende en geactualiseerde beoordeling (ex-nunc) te verrichten. Verder volgt uit de rechtspraak van het Hof dat als de rechtbank van oordeel is dat zij beschikt over alle daartoe noodzakelijke feitelijke en juridische gegevens de rechtbank de bevoegdheid heeft een bindende uitspraak te doen over de vraag of de vreemdeling voldoet aan de voorwaarden voor internationale bescherming. Dit betekent dat de rechtbank de bevoegdheid heeft om een bindende uitspraak te doen over de geloofwaardigheid van het asielrelaas van het verzoek om internationale bescherming, over de aannemelijkheid van de vrees voor vervolging of het reële risico op ernstige schade bij terugkeer naar het land van herkomst en ook over de gegrondheid van het verzoek,[_97d73427-a9a8-4cbe-8274-9a32c2f7c98f] rekening houdend met alle elementen die in de beroepsprocedure naar voren zijn gebracht.
De rechtbank neemt het besluit van de minister als startpunt voor de beoordeling. Het is immers nog steeds het afwijzende besluit waartegen beroep is ingesteld. De rechter kan zich echter niet beperken tot het ‘toetsen’ van het bestreden besluit van de minister, maar moet een eigen, op zichzelf staande, uitputtende en geactualiseerde beoordeling verrichten. De rechtbank zal hierbij eerst beoordelen (1) of de besluitvorming zorgvuldig heeft plaatsgevonden, vervolgens (2) of het asielrelaas (on)geloofwaardig is en tot slot (3) of met een redelijke mate van waarschijnlijkheid sprake is van een vrees voor vervolging of risico op ernstige schade. De rechtbank neemt hierbij de verklaringen van eiseres en hetgeen zij in beroep heeft gesteld als uitgangspunt.
Op 12 juni 2026 is het Asiel- en migratiepact ingegaan. Met dit pact zijn diverse richtlijnen omgezet naar verordeningen. Onder meer de Kwalificatierichtlijn is ingetrokken en vervangen door de Kwalificatieverordening.[_eb6d8268-e319-4ab9-ab75-47a16ebf924a] De Kwalificatieverordening kent geen overgangsrecht.[_6a49f516-90e4-44ac-bdb1-afce9048044d] Omdat de rechtbank een volledig en ex nunc-onderzoek dient te verrichten, zal de rechtbank bij de beoordeling of eiseres vluchteling is toetsen aan de Kwalificatieverordening.
Heeft de besluitvorming zorgvuldig plaatsgevonden?
8. Volgens de VN-Vluchtelingenorganisatie (UNHCR) ligt de bewijslast voor vluchtelingschap in eerste instantie bij de aanvrager. Echter, de aanvrager is van de bewijslast ontslagen wanneer hij of zij een waarheidsgetrouw verslag geeft van de feiten die voor het verzoek van belang zijn, zodat op basis van die feiten een juiste beslissing kan worden genomen. Gelet op de bijzondere situatie van een vluchteling deelt de beoordelaar de plicht om alle relevante feiten vast te stellen en te beoordelen. Dit gebeurt grotendeels doordat de beoordelaar vertrouwd is met de objectieve situatie in het betreffende land van herkomst, op de hoogte is van relevante algemeen bekende zaken, de aanvrager begeleidt bij het verstrekken van de relevante informatie en de gestelde feiten die kunnen worden onderbouwd, op adequate wijze verifieert.”[_1faddb50-5b8b-4a9f-92c9-1624c6b90063] Hieruit volgt dat UNHCR uitgaat van een gedeelde bewijslast en een samenwerkingsplicht tussen de asielzoeker en de autoriteit belast met de besluitvorming. Deze samenwerkingsplicht is ook bevestigd door het Hof[_7f60797c-b65a-4d34-ba70-1d0b16178377] en vastgelegd in artikel 4, derde lid van de Kwalificatieverordening.
De rechtbank is met eiseres van oordeel dat de minister niet heeft voldaan aan de samenwerkingsplicht. Nu eiseres een gedetailleerd en consistent asielrelaas heeft gegeven en zij ook documenten heeft overgelegd om dit te onderbouwen is het de plicht van de minister om dit te verifiëren aan de hand van openbare bronnen en landeninformatie. Weliswaar heeft de minister op zitting aangegeven dat er ambtshalve is gekeken naar landeninformatie, maar hier is geen enkele aanwijzing voor te vinden in de besluitvorming. Er is ook geen referentie dat het asielrelaas is geverifieerd aan de hand van het thematisch ambtsbericht met betrekking tot de mensenrechten en rechtstaat in Rwanda van juni 2023[_e8019c92-c388-466e-9e60-ebf54c37456e] (ambtsbericht).
Anders dan de minister is de rechtbank van oordeel dat de oproepen van de RIB, die eiseres heeft overgelegd ter onderbouwing van haar asielrelaas, ten onrechte niet zijn betrokken bij de besluitvorming. Het Hof heeft namelijk geoordeeld dat een document waarvan de echtheid niet kan worden vastgesteld niet mag worden uitgesloten van de beoordeling[_6275c07b-060f-4ef5-b4fb-c3e20640eff4]. Ook de Afdeling heeft geoordeeld dat “de minister aan documenten waarvan het de authenticiteit niet kan vaststellen niet zonder meer geen waarde kan toekennen. De waarde die aan een door een vreemdeling overgelegd document toekomt, moet de minister bezien in het licht van de door die vreemdeling afgelegde verklaringen en tegen de achtergrond van dat wat algemeen bekend is over de situatie in het land van herkomst”.[_9cbaaa3d-2958-4ae3-8785-3243ce079016] Dit betekent dat, ondanks het neutrale advies van Bureau Documenten omdat de authenticiteit niet geverifieerd kan worden vanwege gebrek aan vergelijkingsmateriaal, de minister aan de documenten wel een bepaalde waarde had moeten toekennen. Ondanks dat de authenticiteit van de oproepen van de RIB niet is vastgesteld heeft Bureau Documenten, voorzover waarneembaar, geen onregelmatigheden aangetroffen op de documenten. Deze vermelding is wel relevant en had enig gewicht mogen krijgen. Echter, in het besluit overweegt de minister het volgende: “U hebt uw asielmotieven op geen enkele manier onderbouwd met documenten of andere bewijsmiddelen en ook uw verklaringen zijn niet geloofwaardig en/of overtuigend.”[_0580a423-d2ef-4db9-9648-c50e94d37e46]Weliswaar heeft de minister tijdens de zitting erkend dat er wel documenten zijn overlegd, maar is hij bij zijn overweging gebleven dat de documenten het asielrelaas niet onderbouwen en daardoor niet van invloed zijn op de geloofwaardigheid. Met dit standpunt maakt de minister niet inzichtelijk hoe de documenten zijn afgewogen tegen het asielrelaas en landeninformatie, en kent de minister aan de documenten ten onrechte geen waarde toe. Ook is de tegenwerping dat de documenten niet het gehele asielrelaas onderbouwen disproportioneel nu de documenten wel zien op het door de minister vastgestelde asielmotief van eiseres, namelijk haar problemen met de RIB.
De tussenconclusie is dat het bestreden besluit onzorgvuldig tot stand is gekomen en onvoldoende is gemotiveerd. Al hierom is het beroep gegrond. De rechtbank zal hierna een oordeel geven over de al dan niet geloofwaardigheid van het asielrelaas.
Is het asielrelaas van eiseres geloofwaardig?
9. De VN-Vluchtelingenorganisatie zegt het volgende over de beoordeling van geloofwaardigheid. Bij de beoordeling van de algehele geloofwaardigheid van het verzoek van de aanvrager moet de beoordelaar rekening houden met factoren als de aannemelijkheid van de gestelde feiten, de algehele consistentie en samenhang van het verhaal van de aanvrager, door de aanvrager ter ondersteuning van zijn of haar verklaringen overgelegde bewijsstukken, de overeenstemming met algemene kennis of algemeen bekende feiten, en de bekende situatie in het land van herkomst. De geloofwaardigheid is vastgesteld wanneer de aanvrager een verzoek heeft gepresenteerd dat samenhangend en aannemelijk is, niet in strijd is met algemeen bekende feiten, en daarom, alles afwegende, geloofd kan worden.[_8c2b2241-99f1-469d-9484-30dc03106af9]
10. Anders dan de minister oordeelt de rechtbank dat het asielrelaas van eiseres geloofwaardig is. Eiseres heeft consistent verklaard, het asielrelaas is aannemelijk en komt overeen met openbare bronnen en landeninformatie. Ook heeft eiseres de kern van haar asielrelaas onderbouwd met documenten. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot deze beoordeling is gekomen. In haar beoordeling heeft de rechtbank achtereenvolgens gekeken naar het referentiekader, de asielmotieven waarmee de minister rekening heeft gehouden of had moeten houden en de relevante feiten. De relevante feiten kunnen bestaan uit: (1) documenten ter onderbouwing van het asielrelaas, (2) de verklaringen van de vreemdeling, (3) openbare bronnen en landeninformatie en (4) eventuele nieuwe elementen, die op dezelfde manier worden beoordeeld.
Referentiekader
De rechtbank stelt voorop dat de minister ook bij de beoordeling van de geloofwaardigheidstoets kenbaar rekening moet houden met wat in zijn algemeenheid van de vreemdeling verlangd mag worden. Ook daar speelt het referentiekader een rol. De rechtbank overweegt dat het kenbaar betrekken van het referentiekader allereerst vereist dat de minister het referentiekader van de vreemdeling in de besluitvorming beschrijft. Verder behelst het kenbaar betrekken van het referentiekader dat de minister motiveert op welke wijze het beschreven referentiekader van invloed is op het oordeel over hetgeen van de betreffende vreemdeling in zijn algemeenheid verlangd mag worden ter onderbouwing van zijn asielrelaas. Ook dient de minister te motiveren op welke wijze de verschillende aspecten uit het referentiekader zijn betrokken bij de beoordeling van de geloofwaardigheid van het asielrelaas.[_260eabce-3720-4c34-84c8-27233e4320f5]
De rechtbank stelt vast dat het referentiekader van eiseres beter benoemd had moeten worden. Eiseres was minderjarig ten tijde van twee belangrijke gebeurtenissen: de dood van haar oom [oom 2] en de arrestatie van haar oom [oom 1] . Zij woonde nog bij haar ouders en heeft deze gebeurtenissen van een afstand meegekregen. Ook is het aannemelijk dat eiseres op die leeftijd minder meekreeg van de politieke actualiteiten en de politieke banden van haar ooms. Ook de vrijlating van haar oom in 2015 heeft ze niet direct meegemaakt, ondanks dat ze toen drie jaar ouder was. Wat eiseres heeft verklaard over haar ooms, heeft ze uit de tweede hand meegekregen van haar ouders, tante en oma. Het feit dat eiseres deels minderjarig was ten tijde van de gebeurtenissen die op haar ooms zien en daar ook niet direct bij betrokken was heeft invloed op haar referentiekader. In de beoordeling dient hier rekening mee te worden gehouden. Dat heeft de minister niet kenbaar gedaan.
Beoordeling van relevante feiten
Openbare bronnen bevestigen dat [persoon] , de man waarmee de ooms van eiseres door de autoriteiten in verband worden gebracht, in februari 2010 moest vluchten vanwege onenigheid met Paul Kagame, de huidige president van Rwanda.[_bdf998dc-deb0-4bb2-a6bd-053a28671d21] Sindsdien is [persoon] een van de meest prominente politieke tegenstanders van de president van Rwanda. [persoon] is leider en medeoprichter van de oppositiebeweging Rwanda National Congress (RNC)[_978bd4da-0d55-49f5-b795-9828892127c7] en opereert vanuit het buitenland.[_605fd821-12d5-4f2e-b683-0cfbbbc3c7e3] Uit het thematisch ambtsbericht blijkt dat [persoon] , zijn aanhangers en leden van de RNC, slachtoffer zijn van intimidatie, surveillance, willekeurige detentie, poging tot moord en moord.[_2f7eb340-ea5c-45d1-b2f9-bd3f02b4aa16] In 2025 hebben de autoriteiten [persoon] op een lijst van Rwanda’s meest gezochte personen geplaatst voor het financieren en aansporen van terrorisme.[_0c9669a0-e7d8-4d85-bcab-fdac3401d835]
Actuele openbare bronnen, maar ook landeninformatie uit de periode dat eiseres is gevlucht, schetsen een beeld van een regime dat politieke dissidenten en hun familieleden onder druk zet door middel van grootschalige surveillance, intimidatie, willekeurige detentie en marteling.[_08b73fb6-0c5a-460a-a3f9-6f596d6d0e9f] Het ambtsbericht bevestigt het beeld van grootschalige surveillance: “Daarbij hadden de autoriteiten overal in het land informanten; onbekend zijn bood daarom geen bescherming.”[_50f5076f-bec4-46c8-92fd-3b735f98f39d] Uit landeninformatie rijst verder het beeld dat personen die in het verleden als politieke tegenstanders zijn aangemerkt dit label niet meer kwijtraken.[_20aac040-813e-4545-9aee-cbc3e5a9bafc] Bronnen melden ook dat als iemand in de ogen van de autoriteiten een tegenstander is, ook familieleden in de gaten worden gehouden en onder druk gezet. Het gaat meestal stap voor stap: eerst surveillance en detentie, en in het ergste geval marteling. Aan het begin is de druk het hevigst, met daadwerkelijk intimidatie en bedreigingen. Later wordt het vaak minder openlijk en meer administratief, bijvoorbeeld door ambtelijke tegenwerking of pesterijen via regels en procedures. Het stopt ook niet na een tijdje. Familieleden blijven zelfs na tien jaar onder toezicht. De autoriteiten houden hen steeds in de gaten en wachten op mogelijkheden om als aanleiding te gebruiken.[_86831a3b-2006-4d85-a341-6a796f12237e]
De oom van eiseres werd gearresteerd toen hij werkte als [functie] en vastgehouden in [locatie] . Uit documentatie van mensenrechtenorganisaties blijkt dat [locatie] , waar oom [oom 1] gevangen zat van 2012 tot 2015, in het verleden is gebruikt door inlichtingendiensten voor de onofficiële detentie en ondervraging van politieke tegenstanders buiten het reguliere rechtssysteem. Hieronder waren ook burgers die werden verdacht van samenwerking met de RNC van [persoon] .[_fa0c618a-21cf-4844-9def-99b4f86ecbba] Volgens het ambtsbericht liep hij als onderdeel van het veiligheidsapparaat een verhoogd risico op negatieve aandacht. [_f36a9e1f-e8c9-41ae-b40a-34171c545f18] Het is aannemelijk dat de negatieve aandacht ondanks zijn vermissing is blijven bestaan. Uit de hierboven weergegeven landeninformatie is naar voren gekomen dat familieleden ook worden gesurveilleerd en geïntimideerd, waarmee het aannemelijk is dat zijn vrouw, de tante van eiseres, ook op de radar van de autoriteiten is blijven staan. Op basis van openbare bronnen blijkt dat familieleden nog jaren later worden lastiggevallen en is het niet onlogisch dat de tante pas zeven jaar later is ondervraagd. Ook de verklaringen van eiseres dat zij zelf is opgeroepen en dat deze oproepen in persoon zijn uitgereikt toen ze bij haar oma verbleef zijn niet ongeloofwaardig in het licht van de landeninformatie. Hieruit blijkt immers dat de autoriteiten politieke tegenstanders en hun familieleden intensief surveilleren, zodat aannemelijk is dat men wist waar eiseres verbleef. Eiseres was ook al meerdere malen bij de RIB geweest om te vragen waar haar tante was en heeft hiermee waarschijnlijk zichzelf in de negatieve aandacht van de RIB geplaatst. Verder komen de verklaringen van eiseres over de ondervragingen bij de RIB overeen met de hierboven weergegeven landeninformatie en hoe er door autoriteiten wordt omgegaan met politieke tegenstanders en hun familieleden.
De oproepen van de RIB aan zowel eiseres als haar tante sluiten aan bij het beeld dat openbare bronnen en landeninformatie schetsen. De RIB is namelijk een van de voornaamste instanties die is betrokken bij de aanhouding en ondervragingen van (vermoedelijke) politieke tegenstanders.[_8e7b2aee-a8eb-4f03-af8d-ec82a1388a89] Ook het in persoon uitreiken van de oproep en de algemene reden die voor de oproep wordt gegeven komen overeen met wat er in openbare bronnen te vinden is over de oproepen van de RIB[_c21cf50f-7fe9-4173-9911-41214a5c6c44]. Op basis van jurisprudentie en in samenhang beschouwd met landeninformatie oordeelt de rechtbank daarom dat de oproepen die eiseres heeft overlegd bijdragen aan de geloofwaardigheid van het asielrelaas.
De minister heeft eiseres een aantal tegenstrijdigheden tegengeworpen: (1) niet vermelden overleden oom [oom 2] tijdens aanmeldgehoor; (2) vermelden van woonplaats van tante in het aanmeldgehoor terwijl deze vermist zou zijn; (3) ooms hebben verschillende achternamen en dat is vreemd en doet afbreuk aan de geloofwaardigheid dat ze broers zijn.
Voor twee tegenstrijdigheden uit het aanmeldgehoor zijn door de minister geen nadere verklaringen gevraagd van eiseres in het nader gehoor terwijl hiertoe wel de mogelijkheid was. Deze zijn pas in het voornemen tegengeworpen, hetgeen niet in lijn is met het beleid[_d375a3cf-99e6-4904-bedb-d76344392234] om tegenstrijdigheden uit het aanmeldgehoor niet zonder meer tegen te werpen. Eiseres heeft aangevoerd dat zij de vraag naar haar familieleden in het aanmeldgehoor zo heeft begrepen dat deze alleen betrekking had op kerngezinsleden en eerstegraads familieleden, omdat ze vlak daarvoor de verblijfplaats van deze familieleden moest opgeven. De rechtbank acht dit geen onlogische verklaring voor het niet noemen van haar oom in het aanmeldgehoor. Hierbij houdt de rechtbank ook rekening met haar referentiekader, met name het feit dat haar oom lange tijd geleden is overleden toen zij nog minderjarig was. Ten aanzien van de verklaring van eiseres over de huidige woonplaats van haar tante in het aanmeldgehoor, is in de correcties en aanvullingen erop gewezen dat zij de vraag verkeerd had begrepen en dacht dat er gevraagd werd waar haar tante normaal woonde.[_6c9e24a6-0a25-40a4-b6af-b8276d50f228] Desondanks is dit in het voornemen alsnog tegengeworpen.[_e1c6071e-0790-482e-bdd5-bd74b3068e3f] De rechtbank volgt ook hier de verklaring van eiseres. Te meer omdat eiseres in het aanmeldgehoor bij haar asielmotief wel heeft verklaard dat haar tante wordt vermist: “Ik kan niet terugkeren omdat enkele familieleden weg zijn. We waren uitgenodigd voor een gesprek met de inlichtingendienst, maar na een tijdje verdween mijn familielid uit het zicht. We hebben haar niet weer gezien”.[_bbe5495c-8531-475f-9342-028b55defd7c] Eiseres heeft op zitting bevestigd dat dit over haar tante ging. Tenslotte, heeft de minister de tegenwerping dat haar ooms geen broers zouden zijn tijdens de zitting ingetrokken nadat eiseres bewijs heeft overlegd dat het in Rwanda gebruikelijk is dat kinderen bij de geboorte unieke achternamen meekrijgen. Dit wordt ook bevestigd door openbare bronnen[_e841fa3a-6c21-4630-84a7-0a027949025b]
De tweede tussenconclusie is dus dat het asielrelaas van eiseres geloofwaardig is. De beroepsgronden die hierop zien, slagen.
Is de vrees voor vervolging gebaseerd op een redelijke mate van waarschijnlijkheid?
11. De vrees voor vervolging moet als bewezen worden beschouwd wanneer er een redelijke mate van waarschijnlijkheid bestaat dat het door verzoeker aangevoerde risico van vervolging zich zal voordoen bij terugkeer naar het land van herkomst.[_98c17589-796b-49e3-a685-05f630b49307]
De rechtbank oordeelt, op basis van de verklaringen en de overlegde documenten in samenhang bezien met beschikbare landeninformatie, dat eiseres, naar een redelijk mate van waarschijnlijkheid een gegronde vrees heeft voor vervolging bij terugkeer naar Rwanda. Eiseres heeft hiervoor gegronde redenen vanwege een toegedichte politieke mening, als familielid van iemand die wordt beschouwd als politieke tegenstander.
Naar het oordeel van de rechtbank kan eiseres geen bescherming van de autoriteiten inschakelen en is er geen binnenlands vluchtalternatief beschikbaar omdat de autoriteiten verantwoordelijk zijn voor de vervolging. Gesteld noch gebleken is van feiten en omstandigheden bij eiseres die zouden leiden tot uitsluiting van vluchtelingenstatus.
De derde tussenconclusie is dus dat eiseres haar gestelde vrees voor vervolging bij terugkeer naar Rwanda voldoende aannemelijk heeft gemaakt.
Overschrijding redelijke termijn
12. Eiseres heeft tot slot aangevoerd dat de redelijke termijn is overschreden en dat zij daarom recht heeft op een schadevergoeding.
In haar uitspraak van 19 juni 2026[_14ed6dd4-95ed-434a-85ff-bca4d22d9cac] heeft de Afdeling haar vaste rechtspraak herhaald dat de redelijke termijn in asielzaken begint met de ontvangst van het beroepschrift door de rechtbank en dat als uitgangspunt geldt dat de behandeling van het beroep twee jaar mag duren. Uitgangspunt voor de vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn is € 500,- per half jaar waarmee de redelijke termijn is overschreden, waarbij de overschrijding naar boven wordt afgerond.
De rechtbank heeft het beroepschrift van eiseres op 22 augustus 2024 ontvangen en doet ruim twee jaar en twee maanden later uitspraak. Dit betekent dat de redelijke termijn met (afgerond naar boven) zes maanden is overschreden. Eiseres heeft daarom recht op een schadevergoeding van € 500,-. De Staat moet deze schadevergoeding aan eiseres betalen.
Conclusie en gevolgen
13. De minister heeft de aanvraag ten onrechte afgewezen als ongegrond en aan eiseres een terugkeerbesluit uitgevaardigd naar Rwanda. De rechtbank oordeelt dat eiseres een gegronde vrees heeft voor vervolging vanwege haar toegedichte politieke mening, als familielid van iemand die wordt beschouwd als politiek tegenstander en dat de minister haar ten onrechte niet heeft erkend als vluchteling[_2d0573ee-cd88-4f5e-86b4-6da07cbb76f6]. Het beroep is dus gegrond omdat het bestreden besluit en het aanvullende besluit in strijd zijn met het zorgvuldigheidsbeginsel en onvoldoende[_29fad2f9-77ae-49ac-b85b-cec257be8d37] zijn gemotiveerd.
De rechtbank draagt de minister met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, aanhef en onder b, van de Awb op om binnen 8 weken na bekendmaking van deze uitspraak eiseres een verblijfsvergunning en verblijfstitel overeenkomstig haar vluchtelingenstatus te verstrekken met als ingangsdatum de dag van haar asielaanvraag en voor de duur van vijf jaar.
De rechtbank kiest hierbij voor de datum van de asielaanvraag als ingangsdatum van de verblijfsvergunning en voor de geldigheidsduur een termijn van vijf jaar. Zij overweegt daartoe als volgt. Artikel 44, tweede lid, en artikel 28, tweede lid, Vreemdelingenwet 2000 (Vw) in samenhang met 3.105 Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb) zoals die luidden ten tijde van de aanvraag, bepaalden dat bij inwilliging een verblijfsvergunning wordt verleend met ingang van de datum waarop de aanvraag is ontvangen voor de duur van vijf jaar. In artikel IX van de Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en migratiepact 2026 (Implementatiewet), is het overgangsrecht vastgelegd wat bepaalt dat voorschriften van de tot 12 juni 2026 geldende Vw die betrekking hebben op een achttal specifiek genoemde onderwerpen, van toepassing blijven voor de aanvragen van vóór 12 juni 2026. De voorschriften voor de ingangsdatum en geldigheidsduur van een verleende asielvergunning zijn niet genoemd in dit overgangsrecht. Hierdoor zouden voor eiseres niet langer de ten tijde van zijn asielaanvraag geldende regels gelden, namelijk dat de asielvergunning ingaat op de datum van de aanvraag en een geldigheidsduur van vijf jaar heeft. In plaats daarvan zou de vergunning ingaan op de dag na de verlening en een geldigheidsduur van drie jaar hebben. Die opvatting vindt de rechtbank vanuit een oogpunt van rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en rechtsbescherming niet aanvaardbaar.[_2ec6f8bf-8489-41c6-91dc-4e221cc987f4] Een redelijke toepassing van de Vw en de Implementatiewet brengt daarom naar het oordeel van de rechtbank mee dat aan eiseres een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd op de a-grond moet worden verleend, met ingang van de datum van haar asielaanvraag met een geldigheidsduur van vijf jaar.[_dac2debd-46bd-4427-9808-3b921d6103f1]
De rechtbank wijst het verzoek om schadevergoeding toe en bepaalt dat de Staat der Nederlanden een schadevergoeding van € 500,- aan eiseres betaalt.
Omdat het beroep gegrond is krijgt eiseres een vergoeding van haar proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiseres een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit en het aanvullende besluit;
- draagt de minister op binnen acht weken na de dag van verzending van deze uitspraak aan eiseres een verblijfsvergunning en verblijfstitel overeenkomstig de vluchtelingenstatus te verstrekken met ingang van de datum van haar aanvraag en voor de duur van vijf jaar;
- veroordeelt de Staat tot betaling aan eiseres van een schadevergoeding van € 500,-;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.L. Korlaar, rechter, in aanwezigheid van
mr. B. Kingma.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen vier weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Voetnoten
- US State Department Rwanda, https://2021-2025.state.gov/report/custom/363ed30d50-2/, In 2018 the Rwanda Investigation Bureau began carrying out many of the investigative functions formerly performed by the Rwandan National Police, including counterterrorism investigations, investigation of economic and financial crimes, and judicial police functions.
- ECLI:EU:C:2026:448 en ECLI:EU:C:2026:447.
- Deze vaststelling moet berusten op een concrete beoordeling van de feiten en omstandigheden overeenkomstig de regels van met name artikel 4, leden 3 tot en met 5 van de Kwalificatierichtlijn.
- Verordening (EU) 2024/1347 van het Europese Parlement en de Raad van 14 mei 2024 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komen, en voor de inhoud van de verleende bescherming, tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG van de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2011/95 van het Europees Parlement en de Raad.
- Idem. Zie artikel 41.
- UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), Note on Burden and Standard of Proof in Refugee Claims, 16 December 1998, https://www.refworld.org/policy/legalguidance/unhcr/1998/23696.
- X tegen Ierland, 29 juni 2023, C-756/21 (ECLI:EU:C:2023:523) en Ramodi & Karkik tegen Nederland, 12 november 2026, C-7/25 en C8/25
- Thematisch ambtsbericht met betrekking tot de mensenrechten en de rechtsstaat in Rwanda (juni 2023), https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2023/06/15/thematisch-ambtsbericht-rwanda-juni-2023.
- HvJEU 10 juni 2021 - LH (C-921/19, ECLI:EU:C:2021:117).
- ECLI:NL:RVS:2025:1195.
- Beschikking van 26 juli 2024, p.3.
- UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), Note on Burden and Standard of Proof in Refugee Claims, 16 December 1998, https://www.refworld.org/policy/legalguidance/unhcr/1998/23696.
- Dit blijkt uit Werkinstructie 2024/6 en uitspraken van de Afdeling van 23 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1622, van 5 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:898, van 25 februari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1012, en van 31 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1767.
- https://www.bbc.com/news/world-africa-18522188.
- https://rwandanationalcongress-rnc.org/political-opposition-organization-who-we-are/
- Letter dated 18 December 2018 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council. https://docs.un.org/en/S/2018/1133
- Thematisch Ambtsbericht Rwanda, p. 23, 30, 31, 33, 34.
- https://mg.co.za/news/africa/2025-11-03-rwanda-sanctions-fugitives-in-sa/ en https://www.channelafrica.co.za/channelafrica/news/rwanda-names-exiled-army-general-most-wanted-over-terror-financing/
- Freedom in the World, Rwanda, 2017-2026, https://freedomhouse.org/country/rwanda/freedom-world/2026 and https://freedomhouse.org/report/transnational-repression/rwanda: “the government continues to suppress political dissent through pervasive surveillance, intimidation, arbitrary detention, torture, and renditions or suspected assassinations of exiled dissidents”. Human Rights Watch, Rwanda, https://www.hrw.org/africa/rwanda. The State of the World's Human Rights; Rwanda 2025, https://www.amnesty.org/en/location/africa/east-africa-the-horn-and-great-lakes/rwanda/report-rwanda/.
- Thematisch ambtsbericht met betrekking tot de mensenrechten en de rechtsstaat in Rwanda (juni 2023), par. 2.7.1, p. 27.
- IRB: Immigration and Refugee Board of Canada, Rwanda: Treatment of people who have opposed the Rwandan government in the past, including their family members (2000–July 2021), https://www.ecoi.net/en/document/2061337.html: “Sources reported that once a person is perceived as a political opponent by the government, it is difficult to shed this label. […] Sources reported that the passage of time does not diminish the risk faced by political opponents of the government.”
- Freedom House, Out of sight, not out of reach, The global scale and scope of transnational repression. Case study Rwanda, February 2022, p. 25. En IRB: Immigration and Refugee Board of Canada, Rwanda: Treatment of people who have opposed the Rwandan government in the past, including their family members (2000–July 2021): […] targeted family members face a "standard pattern of escalation" from authorities, which goes from "surveillance and detainment, to potential torture"; […] the targeting of an opponent's family members does not diminish over time, […] however, reported that after "an acute period of real harassments and threats and fears the treatment of the family member would "dissipate into a more bureaucratic harassment". Sources noted that family members of political opponents remain under surveillance, even after ten years. […] the authorities "are always going to be aware" of the family and are "looking for infractions to seize upon".
- https://www.hrw.org/news/2017/10/10/rwanda-unlawful-military-detention-torture; en https://www.amnesty.org/en/latest/news/2012/10/rwanda-must-investigate-unlawful-detention-and-torture-military-intelligence/
- Par. 2.7.1.3, p. 30: “personen die voldeden aan enkele of alle van de volgende karakteristieken: ooit tot het veiligheidsapparaat behoord, vertrouweling van de president geweest, kennis van staatsgeheimen, langere tijd in het buitenland verbleven en zich kritisch geuit over de Rwandese autoriteiten, een hoog risico op negatieve aandacht lopen”
- https://freedomhouse.org/report/transnational-repression/rwanda. US State Department Rwanda, https://2021-2025.state.gov/report/custom/363ed30d50-2/: On August 31, the RIB announced it had apprehended Paul Rusesabagina […] long-time government critic turned leader of the Rwanda Movement for Democratic Change (MRCD) opposition group. Human Rights Watch: Submission to the Universal Periodic Review (UPR) of Rwanda, 51st session of the United Nations Universal Periodic Review: “On May 31, 2021, the Rwanda Investigation Bureau (RIB) announced the arrest of YouTube commentator Aimable Karasira for offenses under Rwanda’s genocide ideology law”,
- IRB – Immigration and Refugee Board of Canada (Autor): “Rwanda: Summonses and warrants issued by the Rwanda Investigation Bureau (RIB) and Rwanda National Police (RNP), including appearance, content and security features; issuance process for these documents; samples (2023-May 2025), https://www.ecoi.net/de/dokument/2127008.html.
- Werkinstructie 2010/14, para. 3.2.1.1.
- Correcties en aanvulling, p1, 8 november 2023.
- Voornemen, p.4, 28 mei 2024.
- Aanmeldgehoor, p.10, 22 december 2022.
- World Bank Group: ID4D Country Diagnostic: Rwanda, Civil registration and the national population register, Naming Tradition, p.11, https://thedocs.worldbank.org/en/doc/573111524689463285-0190022018/original/RwandaID4DDiagnosticWeb040318.pdf.
- Arrest Ebilum, rechtsoverweging 87.
- ECLI:NL:RVS:2026:3586.
- Op grond van artikel 13 in verbinding met hoofdstukken II en III van de Kwalificatieverordening.
- Artikelen 3:2 en 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
- De rechtbank verwijst in dit verband ook naar het advies van 12 december 2025 van (de Afdeling advisering van) de Raad van State inzake de Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en migratiepact 2026, Staatscourant 2026 nr. 25, p. 45.
- De rechtbank verwijst naar: ECLI:NL:RBDHA:2026:31633 en ECLI:NL:RBDHA:2026:30774.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.