Uitspraak · Vreemdelingenrecht

Rechtbank Den Haag, 12 november 2026 – AA, Irak, Jezidi, Sinjar, risicoprofiel

ECLI:NL:RBDHA:2026:34032Zaaknummer NL25.49208 en NL25.61684

Instantie
Rechtbank Den Haag
Datum uitspraak
12 november 2026
Publicatiedatum
18 november 2026
Zaaknummer
NL25.49208 en NL25.61684
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Hoofdwetsartikel
Artikel 3 EVRM
Zittingsplaats
Rotterdam
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

AA, Irak, Jezidi, Sinjar, risicoprofiel, bescherming in Griekenland, gegrond

De rechtbank:

- verklaart de beroepen gegrond;

- vernietigt de bestreden besluiten;

- draagt verweerder op nieuwe besluiten te nemen op de aanvragen met inachtneming van deze uitspraak;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eisers.

Deze uitspraak is gedaan door mr. D. Haan, rechter, in aanwezigheid van

mr. J. Dommerholt, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. [eiser 1], V-nummer: [nummer 1], eiser I
  2. Samenvatting
  3. Procesverloop
  4. Overwegingen
  5. Conclusie en gevolgen
  6. Beslissing

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Rotterdam

Bestuursrecht

zaaknummers: NL25.49208 en NL25.61684

uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaken tussen

[eiser 1], V-nummer: [nummer 1], eiser I

[eiser 2], V-nummer: [nummer 2], eiser II

tezamen: eisers

(gemachtigde: mr. G.H.P. Buren),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. E. Atabinen).

Samenvatting

Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de asielaanvragen van eisers als kennelijk ongegrond. Eisers zijn het hier niet mee eens. Ze hebben daarom beroepen ingesteld. De rechtbank beoordeelt de beroepen mede aan de hand van de beroepsgronden.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de afwijzing van de asielaanvragen niet in stand kan blijven. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Procesverloop

Eisers hebben op 30 april 2023 asielaanvragen om verlening van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend.

Bij besluiten van 9 december 2025 (de bestreden besluiten) heeft verweerder de asielaanvragen in de verlengde asielprocedure afgewezen als kennelijk ongegrond.

Het beroep tegen het niet tijdig beslissen op de asielaanvraag van eiser I is op 10 december 2025 omgeklapt naar een beroep tegen het bestreden besluit. Eiser II heeft op 16 december 2025 beroep ingesteld tegen het bestreden besluiten.

De rechtbank heeft de beroepen op 27 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers, de gemachtigde van eisers, A. Sheik Murad als tolk, en de gemachtigde van verweerder.

Overwegingen

Inleiding

1. Eiser I is geboren op [geboortedatum 1] 2004 en heeft de Iraakse nationaliteit. Eiser II is geboren op [geboortedatum 2] 2010 en heeft de Iraakse nationaliteit. Eisers zijn broers.

De asielrelazen

2. Eisers hebben aan hun asielrelaas het volgende ten grondslag gelegd. Eisers hebben verklaard dat zij Jezidi zijn en in 2014 een genocide op de Jezidi-bevolking hebben meegemaakt en dat zij gediscrimineerd werden in Irak. Eisers zijn om deze redenen in 2022 gevlucht uit Irak. Eisers hebben in Irak geen vooruitzicht op een veilige toekomst en vrezen daar gedood te worden omdat ze Jezidi zijn.

De bestreden besluiten

3. Het asielrelaas van eisers bevat volgens verweerder de volgende asielmotieven:

-Identiteit, nationaliteit en herkomst;

-Beledigingen vanwege geloof;

-Benadering door Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK).

3.1.

Verweerder acht de identiteit, nationaliteit en herkomst van eisers geloofwaardig. De geloofwaardigheid van de beledigingen vanwege het geloof en van de benadering door PKK laat verweerder expliciet in het midden en dit wordt uitsluitend op zwaarwegendheid beoordeeld, zoals beschreven in paragraaf C1/4.1, punt 5, van de Vreemdelingencirculaire 2000 (Vc).

3.2.

De asielmotieven leveren volgens verweerder geen asielgrond op als bedoeld in artikel 29, eerste lid, aanhef en onder a of b, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw)[_592d3b1b-1554-4558-98ee-371c622c2bf1], omdat op grond daarvan niet aannemelijk is dat eisers een gegronde vrees voor vervolging hebben als bedoeld in het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen (Vluchtelingenverdrag) of bij terugkeer naar Gohbal, Sinjar in Irak een reëel risico lopen op ernstige schade in de zin van artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). De asielaanvragen van eisers zijn afgewezen als kennelijk ongegrond op basis van artikel 31, eerste lid, van de Vw en artikel 30b, eerste lid, onder h, van de Vw. Ook komen zij niet in aanmerking voor een verblijfsvergunning regulier of voor uitstel van vertrek om medische redenen. Verweerder heeft aan eisers een terugkeerbesluit opgelegd waarin staat dat eisers Nederland onmiddellijk moeten verlaten (artikel 62, tweede lid, onder b, van de Vw).

3.3.

Ten aanzien van eiser II heeft verweerder overwogen dat niet is gebleken van feiten of omstandigheden die leiden tot het ambtshalve verlenen van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd op grond van artikel 14, eerste lid, aanhef en onder e, van de Vw. Ook zijn de belangen van het kind zoals verwoord in artikel 3 van het Internationaal Verdrag Inzake de Rechten van het Kind (IVRK) meegewogen bij oplegging van het terugkeerbesluit.

De beroepsgronden

4. Eisers voeren de volgende beroepsgronden aan. Eisers zijn als vluchteling erkend in Griekenland en Griekenland heeft terecht geconcludeerd dat Jezidi’s te vrezen hebben voor vervolging. Verweerder verwijst zonder nadere motivering naar het Algemeen Ambtsbericht Irak van november 2023 (hierna: AAB), waaruit zou volgen dat Jezidi’s niet langer worden vervolgd in de zin van het Vluchtelingenverdrag. In de praktijk zijn Jezidi’s niet vrij om hun geloof te praktiseren, dit volgt uit het Country Focus rapport van de EUAAA van 8 oktober 2025, p. 81 en 82, en uit het rapport; ‘Country policy and information note: religious minorities, Iraq, September 2024 (accessible)’ van de regering van het Verenigd-Koninkrijk. Jezidi’s blijven gemarginaliseerd, ook wat betreft toegang tot de arbeidsmarkt. Dit volgt uit het Country Guidance: Iraq rapport van november 2024. Er is nog steeds sprake van discriminatie en vervolging. De situatie in Sinjar is fragiel. Ter onderbouwing verwijzen eisers naar het nieuwsbericht; ‘PKK-backed fighters in Sinjar refuse to surrender arms, official says’ van 19 september 2025 en naar het nieuwsbericht ‘PKK expected to remain in Shingal despite dissolution: Yazidi commander’ van 12 mei 2025. De humanitaire situatie in Sinjar is het directe gevolg van de daden van de Islamitische Staat (IS) en de strijd, deze omstandigheden moeten dus wel betrokken worden bij de beoordeling van artikel 15C van de Kwalificatierichtlijn en bij de vraag of terugkeer strijd oplevert met artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)- op grond van het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) van 28 juni 2011, ECLI:CE:ECHR:2011:0628JUDOOO831907, Sufi en Elmi. Op papier is de PKK opgeheven maar er bestaat voor eisers nog steeds een risico op rekrutering door de PKK of door andere gewapende milities. Verweerder moet kijken of er uitvoering wordt gegeven aan de in het ambtsbericht van 2023 genoemde wetten en bepalingen. Dit volgt uit rechtsoverweging 3(a) van het arrest van het EHRM van 11 juni 2025, ELCI:EU:C:2024:487, K en L. Het Country Focus rapport bevestigd dat Jezidi’s vanwege discriminatie en stigmatisering niet in staat zijn om hun rechten te effectueren. Het beleid van verweerder strookt niet met het ambtsbericht en met gezaghebbende internationale bronnen. Daarbij heeft verweerder twee en een half jaar genomen om een beslissing te nemen op de asielaanvraag van eisers. Als verweerder op tijd had beslist was het eerdere beleid nog van toepassing en hadden eisers zonder enige twijfel een asielvergunning gekregen. Voorts volgt uit de uitspraak van rechtbank Den Haag, zittingsplaats Rotterdam van 10 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:24190 en uit de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 17 augustus 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2333, rechtsoverwegingen 8.1 en 8.2, dat verweerder bij het in het midden laten van de geloofwaardigheid van het asielmotief, als uitgangspunt moet nemen dat de gestelde feiten als geloofwaardig worden aangenomen. Eisers hebben discriminatie meegemaakt, eiser II heeft pogingen tot rekrutering meegemaakt, eiser I heeft verteld over een gebrek aan educatie. Eisers verwijzen naar rechtsoverweging 6.5 van de uitspraak van rechtbank Den Haag, zittingsplaats Rotterdam, van 16 april 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:6410. Ten slotte hebben eisers een Griekse verblijfsvergunning en kan verweerder daarom niet eenzijdig besluiten dat eisers terug moeten keren naar Irak. Dit volgt uit ook de uitspraak van de Afdeling van 2 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:2865.

Het oordeel van de rechtbank

Het geldende recht

5. Eisers betogen dat als verweerder tijdig op hun asielaanvragen had beslist, zij op grond van het toen geldende beleid in het bezit zouden zijn gesteld gesteld van een verblijfsvergunning.

5.1.

De hoofdregel is dat verweerder op asielaanvragen beslist op grond van het recht dat geldt ten tijde van het nemen van die beslissing. Dat heeft verweerder in het bestreden besluit ook gedaan. Dat het recht hangende een asielaanvraag kan wijzigen in het nadeel van de vreemdeling, is op zichzelf onvoldoende voor de conclusie dat verweerder bij zijn besluitvorming het eerder geldende recht moet toepassen. Het beoog slaagt niet.

Vrees bij terugkeer vanwege de positie van Jezidi’s als groep in Sinjar

6. Eisers voeren aan dat terugkeer naar Jemen onverantwoord is vanwege de algemene veiligheidssituatie aldaar.

6.1.

Verweerder stelt zich op het standpunt dat de groep Jezidi’s niet langer als risicoprofiel worden aangemerkt omdat de situatie voor Jezidi’s in algemene zin verbeterd is. Jezidi’s lopen niet meer omwille van hun geloof het risico om slachtoffer te worden van geweld of ernstige schade. De Iraakse grondwet garandeert vrijheid van godsdienst voor elke Iraakse burger, waarbij specifiek Jezidi’s worden genoemd. Verder worden er vanuit de autoriteiten inspanningen gedaan om Jezidi's terug te laten keren naar hun oorspronkelijke

Leefgebied en is de dreiging voor Jezidi’s op gericht slachtoffer te worden van geweld sterk afgenomen. Evenmin is er sprake van vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag. Verweerder verwijst hiervoor naar het AAB en naar de nota Landenbeleid Irak van 27 mei 2024.

6.2.

De rechtbank is, in lijn met de uitspraak van de meervoudige kamer van rechtbank Den Haag, zittingsplaats Rotterdam, van 16 april 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:9778, van oordeel dat verweerder niet goed heeft gemotiveerd waarom Jezidi’s uit Sinjar niet als risicoprofiel worden aangemerkt. Uit het AAB volgt dat, hoewel er initiatieven zijn voor terugkeer naar Sinjar, feitelijke terugkeer beperkt blijft vanwege de onveilige situatie in Sinjar. De veiligheids- en bestuurlijke situatie in Sinjar is chaotisch omdat het district verdeeld is tussen verschillende – statelijke en niet-statelijke – gewapende actoren. Ook zijn de verwoesting van infrastructuur en huizen en het gebrek aan kansen op levensonderhoud en basisvoorzieningen obstakels voor terugkeer. Dit volgt ook uit de brief van VluchtelingenWerk Nederland (VWN) van 11 juni 2026 over de veiligheids-en humanitaire situatie in Sinjar. De herstelbetalingen worden in een traag tempo uitgevoerd en er waren moeilijkheden met de procedures om in aanmerking te komen voor de herstelbetalingen.

6.2.1.

De rechtbank vindt daarnaast van groot belang dat uit de landeninformatie volgt dat Jezidi’s binnen en buiten het Sinjar-gebied dagelijks forse discriminatie en sociale uitsluiting ondervinden. Zowel structurele achterstelling, zoals beperkte toegang tot werk, huisvesting en diensten, als openlijke vijandigheid, zoals haatzaaiende campagnes, online berichtgevingen die aanzetten tot geweld en stigmatisering, komen voor. Hierbij verwijst de rechtbank naar de brief van VWN over de positie van Jezidi’s in Irak van 19 mei 2026. Ook vindt de rechtbank van belang dat Jezidi’s uit Sinjar met de genocide in 2014 al de meest vreselijke vorm van discriminatie hebben meegemaakt. Een gegronde vrees voor vervolging kan ook gestoeld zijn op een cumulatie van ervaringen, zie paragraaf 53 en 55 van het ‘Handbook on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status and Guidelines on International Protection’ van de United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR). Het voortbestaan van discriminatie na de genocide kan daarom relevant zijn voor het aannemen van een (bepaalde mate van) risico op vervolging, ook als die discriminatie op zichzelf niet zodanig is dat iemand onmogelijk op maatschappelijk en sociaal gebied kan functioneren.

6.2.2.

Verweerder lijkt daarnaast een te strenge maatstaf te hanteren voor het aanwijzen van een groep als risicoprofiel. In de beslisnota over het landenbeleid voor Irak lijkt verweerder te suggereren dat er in algemene zin sprake moet zijn van een risico op ernstige schade of gegronde vrees voor vervolging om een groep als risicoprofiel aan te merken. Maar uit het eigen beleid van verweerder, zie paragraaf C3/2.4 van de Vreemdelingencirculaire 2000 (Vc) volgt dat verweerder een risicoprofiel kan aanwijzen als sprake is van een meer structurele en minder incidentele wijze waarop een groep in de negatieve aandacht staat van de autoriteiten dan wel derden tegen wie de autoriteiten geen bescherming kunnen bieden. Dat is een aanzienlijk lagere lat dan de lat die verweerder in de beslisnota lijkt te hanteren. De rechtbank is van oordeel dat verweerder niet goed heeft uitgelegd waarom er ondanks de zorgwekkende landeninformatie niet vanuit wordt gegaan dat Jezidi’s in Sinjar op structurele wijze in de negatieve aandacht staan van de autoriteiten dan wel derden.

6.3.

Verweerder heeft aldus ondeugdelijk gemotiveerd waarom Jezidi’s in Sinjar niet langer zijn aangewezen als risicoprofiel. Daarmee is ook ondeugdelijk gemotiveerd dat het zijn van Jezidi in Sinjar geen relevante factor meer is die moet worden meegewogen bij de beoordeling van individuele asielrelazen. In het verlengde hiervan ligt dat niet kan worden geoordeeld dat het onderzoek naar en de beoordeling van het individuele asielrelaas van eisers volledig en juist is geweest. Immers, het onderzoek, waaronder het gehoor, en de beoordeling in het individuele geval dienen plaats te vinden tegen de achtergrond van een vastgesteld risicoprofiel. Zo zullen er tijdens het gehoor vragen moeten worden gesteld die te maken hebben met de redenen en omstandigheden die tot de vaststelling van het risicoprofiel hebben geleid en zullen die antwoorden op die vragen moeten worden betrokken bij de beoordeling. Zolang niet deugdelijk is gemotiveerd dat een groep, zoals in dit geval Jezidi’s in Sinjar, geen risicoprofiel meer vormt, kan ook niet worden geoordeeld dat het onderzoek naar en de beoordeling van het individuele asielrelaas van een lid van die groep, in dit geval eisers, volledig en juist is geweest.

7. Zoals hiervoor omschreven, is het beroep gegrond omdat verweerder zijn beleid niet goed heeft gemotiveerd. In het nieuw te nemen besluit zal verweerder dit gebrek moeten herstellen en vervolgens een individuele beoordeling moeten maken van het risico dat eisers lopen bij terugkeer.

Bescherming in Griekenland

8. Uit het bovenstaande volgt dat de bestreden besluiten geen stand kunnen houden. Dit geldt dus ook voor de terugkeerbesluiten. De rechtbank overweegt daarover nog dat eisers internationale bescherming hebben in Griekenland. Verweerder kan de door Griekenland verleende vluchtelingenstatus niet intrekken of beëindigen. Verweerder is in zo’n geval gehouden om de Griekse autoriteiten op de hoogte te stellen van de uitkomst van zijn beoordeling of de vreemdeling in aanmerking komt voor een asielstatus. Pas als de Griekse autoriteiten hebben aangegeven dat zij aanleiding zien om de verleende asielstatus in te trekken, kan verweerder een terugkeerbesluit opleggen. Dit volgt uit de uitspraken van de Afdeling van de Afdeling van 2 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:2865 en van 3 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:2936. Ook om deze reden kunnen de terugkeerbesluiten geen stand houden.

9. Nu de beroepen gegrond zijn, zal de rechtbank de bestreden besluiten, waaronder de terugkeerbesluiten, vernietigen. De rechtbank komt niet toe aan bespreking van de overige beroepsgronden.

Conclusie en gevolgen

10. Het beroep is gelet op de hiervoor genoemde zorgvuldigheids- en motiveringsgebreken gegrond. De rechtbank vernietigt daarom de bestreden besluiten. De rechtbank ziet geen mogelijkheid om de rechtsgevolgen van de bestreden besluiten in stand te laten. Evenmin kan de rechtbank zelf in de zaken voorzien. Het is aan verweerder om met inachtneming van deze uitspraak opnieuw een beslissing te nemen op de asielaanvragen van eiser.

11. Omdat de beroepen gegrond zijn krijgen eisers een vergoeding van hun proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Naar het oordeel van de rechtbank is sprake van samenhangende zaken als bedoeld in artikel 3 van het Besluit proceskosten bestuursrecht. De proceskosten stelt de rechtbank gelet daarop vast op € 1.868 (1 punt voor het indienen van een beroepschrift en 1 punt voor deelname aan zitting, waarbij 1 punt een waarde heeft van € 934).

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart de beroepen gegrond;

- vernietigt de bestreden besluiten;

- draagt verweerder op nieuwe besluiten te nemen op de aanvragen met inachtneming van deze uitspraak;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eisers.

Deze uitspraak is gedaan door mr. D. Haan, rechter, in aanwezigheid van

mr. J. Dommerholt, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Voetnoten

  1. De rechtbank gaat in deze uitspraak uit van de wet- en regelgeving zoals geldend ten tijde van het bestreden besluit, tenzij anders vermeld.

Wetsartikelen in deze uitspraak

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.