Uitspraak · Vreemdelingenrecht

Rechtbank Den Haag, 13 november 2026 – Asielaanvraag – Somalië – gestelde problemen met Al Shabaab

ECLI:NL:RBDHA:2026:33821Zaaknummer NL25.33480

Instantie
Rechtbank Den Haag
Datum uitspraak
13 november 2026
Publicatiedatum
17 november 2026
Zaaknummer
NL25.33480
Rechtsgebied
Bestuursrecht, Vreemdelingenrecht
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Hoofdwetsartikel
Artikel 64 Vw
Zittingsplaats
Middelburg
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Asielaanvraag – Somalië – gestelde problemen met Al Shabaab ongeloofwaardig – afkomstig uit Afgooye – mixed/unclear gebied – onvoldoende gemotiveerd – beroep gegrond.

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt het bestreden besluit van 25 juni 2025;

- draagt verweerder op binnen 8 weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan op 13 november 2026 door mr. M.J. Paffen, rechter, in aanwezigheid van mr. J. de Winter, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.

Deze uitspraak is bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. [eiser] , eiser
  2. Procesverloop
  3. Overwegingen
  4. Conclusie en gevolgen

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Middelburg

Bestuursrecht

zaaknummer: NL25.33480

uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser] , eiser

V-nummer: [V-nummer] ,

(gemachtigde: mr. C.T.W. van Dijk),

en

de minister van Asiel en Migratie, verweerder

(gemachtigde: mr. H.J. Metselaar).

Procesverloop

Eiser heeft een aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Verweerder heeft met het bestreden besluit van 25 juni 2025 deze aanvraag afgewezen als ongegrond.

Eiser heeft tegen dit besluit beroep ingesteld.

De rechtbank heeft het beroep op 30 oktober 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. Als tolk is verschenen dhr. [tolk] . Verweerder

heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Overwegingen

Het asielrelaas

1. Eiser stelt te zijn geboren op [geboortedag] 2005 en de Somalische nationaliteit te hebben. Hij stelt afkomstig te zijn uit [plaats] en zou behoren tot de Madhiban bevolkingsgroep. Eiser heeft verklaard dat hij midden in de nacht door mannen van Al Shabaab uit zijn woning is meegenomen. Hij werd geblinddoekt, naar een afgelegen plek gebracht en daar mishandeld. Volgens eiser werd hij onder druk gezet om zich bij Al Shabaab aan te sluiten en voor hen te gaan werken. Toen hij weigerde en om bedenktijd vroeg, werd hij opnieuw geslagen. Al Shabaab nam zijn telefoonnummer op, maakte een foto van hem en dreigde dat zij hem altijd konden vinden. Voordat hij werd vrijgelaten, werd bovendien een mes tegen zijn keel gezet en is hem gedreigd dat hij zou worden gedood als hij niet zou terugkeren of zou blijven weigeren. Eiser heeft verder verklaard dat Al Shabaab hem eerder al had benaderd bij de Koranschool en ook zijn ouders had aangesproken met de mededeling dat hij oud genoeg was om strijder te worden. Na zijn vrijlating heeft eiser besloten te vluchten. Hij heeft daarnaast aangegeven nog steeds lichamelijke klachten te hebben als gevolg van de mishandeling, met name pijn aan zijn nieren. Bij terugkeer vreest eiser dat Al Shabaab hem rekruteert of vermoord.

Het bestreden besluit

2. Bij het bestreden besluit heeft verweerder de asielaanvraag afgewezen als ongegrond. Verweerder heeft de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig geacht. Ook is geloofwaardig geacht dat eiser vanwege zijn behoren tot de Madhiban-stam discriminatie heeft ondervonden. De problemen die eiser stelt te hebben gehad met Al Shabaab zijn daarentegen ongeloofwaardig geacht. Verweerder stelt dat eiser zijn verklaringen over de machtssituatie in [plaats] , zijn leeftijd ten tijde van de gestelde machtsovername, de benaderingen door Al Shabaab, de ontvoering, de geboden bedenktijd en de periode daarna onderling tegenstrijdig, summier en op onderdelen ongerijmd heeft verklaard. Volgens verweerder sluiten die verklaringen bovendien niet aan op de beschikbare landeninformatie. Daarom is niet aannemelijk geacht dat Al Shabaab eiser persoonlijk heeft benaderd, ontvoerd of naar hem op zoek is geweest. Verweerder heeft verder overwogen dat eiser ook niet aannemelijk heeft gemaakt dat Al Shabaab feitelijk de macht had in [plaats] of dat zij verantwoordelijk was voor de gestelde aanslag op zijn moeder. Die verklaring acht verweerder gebaseerd op vermoedens en verklaringen van derden, terwijl eiser daarover wisselend heeft verklaard. Alles in onderlinge samenhang bezien concludeert verweerder daarom dat het asielmotief over de gestelde problemen met Al Shabaab ongeloofwaardig is. Wel blijft volgens verweerder de discriminatie van eiser wegens zijn Madhiban-afkomst geloofwaardig.

De geloofwaardig bevonden discriminatie wordt door verweerder niet aangemerkt als vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag, omdat eiser ondanks die discriminatie wel toegang had tot onderwijs en medische zorg en niet is gebleken dat hij daardoor maatschappelijk of sociaal niet meer kon functioneren. Daarnaast stelt verweerder dat eiser bij terugkeer naar Somalië geen reëel risico loopt op ernstige schade. [plaats] wordt aangemerkt als een zogenoemd mixed area dat niet onder controle van Al Shabaab staat, en eiser heeft niet aannemelijk gemaakt dat hij daar of op de route daarnaartoe alsnog met Al Shabaab te maken zal krijgen.

Volgens verweerder was er ten tijde van het besluit ook geen sprake van een onderbouwde lopende medische behandeling die aanleiding gaf voor een BMA-advies. De latere medische stukken en de gestelde klachten maken dat volgens verweerder niet anders. Daarom ziet verweerder geen grond voor uitstel van vertrek op medische gronden.

De beroepsgronden

3. Eiser handhaaft zijn standpunt dat zijn verklaringen over de machtssituatie in [plaats] niet tegenstrijdig zijn. Volgens eiser is de door hem beschreven situatie in lijn met de landeninformatie, waaruit blijkt dat sprake was van een gemengde en onduidelijke machtsverhouding. Eiser stelt dat hij als kind heeft ervaren dat Al Shabaab in de praktijk veel invloed had, ook als de autoriteiten formeel aanwezig waren. Verder voert eiser aan dat verweerder de relevante passages uit het ambtsbericht onvoldoende heeft betrokken en hem bovendien te sturend heeft bevraagd. Eiser bestrijdt daarnaast dat zijn verklaringen over zijn leeftijd ten tijde van de machtsovername wisselend zijn. Hij voert aan dat hij zelf al aangaf dat het om een schatting ging en dat van hem, gelet op zijn leeftijd, achtergrond en het ontbreken van vaste referentiepunten, geen exacte tijdsaanduiding mocht worden verlangd. Ook verzet eiser zich tegen het oordeel dat zijn verklaringen over de benaderingen door Al Shabaab, de ontvoering en de geboden bedenktijd ongerijmd zouden zijn. Volgens eiser heeft hij hierover juist consistent en gedetailleerd verklaard. Hij voert aan dat het niet onaannemelijk is dat hij meerdere keren is benaderd, daarna alsnog is ontvoerd en vervolgens onder druk een bedenktijd kreeg. Verweerder heeft volgens eiser te subjectief geoordeeld en te weinig gewicht toegekend aan zijn concrete verklaringen over de gebeurtenissen, de mishandeling en de dreigementen. Verder betwist eiser dat hij onvoldoende heeft toegelicht waarom hij, anders dan anderen, niet door Al Shabaab thuis werd opgezocht. Hij stelt dat dit een omstandigheid is die buiten zijn macht ligt en dat hij daarover wel heeft verklaard dat hij Al Shabaab probeerde te ontwijken. Ten slotte voert eiser aan dat verweerder onjuist heeft aangenomen dat hij na de ontvoering maandenlang thuis is gebleven zonder problemen. Volgens eiser heeft hij juist verklaard dat hij zich moest verbergen en uiteindelijk naar Mogadishu is gegaan. Daarom is volgens eiser ook de conclusie onjuist dat zijn problemen met Al Shabaab ongeloofwaardig zijn en dat hij geen reëel risico loopt bij terugkeer naar Somalië. Eiser stelt verder dat verweerder ten onrechte geen zorgvuldige beoordeling heeft gemaakt van zijn beroep op artikel 64 van de Vw.[_20243e0d-67c2-4d3e-8499-d679b037f938] Volgens eiser heeft hij in de zienswijze al gemeld dat hij was opgenomen in het ziekenhuis vanwege nierstenen, Eiser voert aan dat zijn medisch dossier dit standpunt onderbouwt en dat daarom een BMA-advies had moeten worden opgevraagd.

De rechtbank oordeelt als volgt.

Geloofwaardigheid

4. De rechtbank is van oordeel dat verweerder voldoende en kenbaar rekening heeft gehouden met het referentiekader van eiser. Het is in de eerste plaats aan eiser om met zijn verklaringen zijn asielrelaas aannemelijk te maken. In het geval van eiser is niet gebleken dat eiser daartoe onvoldoende in staat is. Dat eiser niet naar school zou zijn geweest, betekent niet dat hij minder goed in staat zou moeten zijn om te verklaren over zijn leeftijd en de gestelde problemen met Al-Shabaab. Verweerder heeft dan ook terecht aan eiser tegengeworpen dat hij wisselende verklaringen heeft afgelegd over zijn leeftijd ten tijde van de machtsovername in [plaats] door Al-Shabaab. Dat eiser het niet zeker wist, doet aan dat standpunt niet af. Van eiser mocht verwacht worden wel bij benadering hierover eensluidend te verklaren. De verschillen in de genoemde leeftijden is dermate groot dat deze niet meer kunnen worden verklaard door het ontbreken van een referentiekader. Bovendien verklaart eiser tegenstrijdig over de ontvoering door Al Shabaab. Onweersproken blijft dat eiser in het nader gehoor uitgebreide verklaringen heeft afgelegd over de ontvoering van hem en zijn broer, terwijl hij in het aanvullend gehoor verklaard heeft alleen te zijn ontvoerd. Zijn verklaringen over deze tegenstrijdigheid zijn onvoldoende om geen afbreuk te doen aan de geloofwaardigheid van het asielrelaas.

Ook heeft verweerder terecht tegenworpen dat eiser ongerijmde verklaringen heeft afgelegd over de bedenktijd en de periode na de ontvoering. In het nader gehoor heeft eiser verklaard dat er geen bedenktijd werd gegeven.[_eca962bd-2b4d-422e-b5a4-6ef56cb08b07] In het aanvullend gehoor geeft eiser aan dat die bedenktijd er wel was, maar dat hij de duur daarvan vergeten is.[_6162929d-7574-4c35-9d96-16f48f180875] Daar komt bij dat verweerder het terecht vreemd acht dat eiser nog maandenlang thuis heeft kunnen blijven alvorens naar Mogadishu te vluchten. Alleen al daarom heeft verweerder de gestelde problemen met Al Shabaab terecht ongeloofwaardig geacht, zodat de beroepsgronden tegen die beoordeling niet slagen.

Terugkeer naar Somalië

5. De rechtbank stelt vast dat aan eiser door het bestreden besluit ook een terugkeerbesluit is opgelegd. Hoewel eiser geen beroepsgronden heeft aangevoerd over het reële risico op ernstige schade bij terugkeer naar Somalië, moet de rechtbank dit wel ambtshalve toetsen.[_0b09bd26-7874-46ab-8fa4-f458eb5e6581]

6. In artikel 15, aanhef en onder c, van de Kwalificatierichtlijn staat dat ernstige schade, die aanleiding geeft om een asielvergunning te verlenen, kan bestaan uit willekeurig geweld in het kader van een gewapend conflict. Het Hof heeft in het arrest van 9 november 2023 in de zaak X. en Y.[_4834627c-de70-4939-b901-afb042382fb7] uiteengezet dat willekeurig geweld verschillende gradaties heeft. In de hoogste gradatie, de meest uitzonderlijke, is de mate van willekeurig geweld zodanig dat iemand door zijn enkele aanwezigheid in een gebied al een reëel risico loopt op ernstige schade. In een lagere gradatie kan een vreemdeling door zijn persoonlijke kenmerken eerder slachtoffer worden van willekeurig geweld.

7. Verweerder gaat uit van een relatief lager niveau van willekeurig geweld voor verscheidene regio’s in Somalië,[_7ccb0aa3-d598-4d7d-aef7-096df7e15275] waaronder [plaats] waar eiser vandaan komt. Verweerder heeft zich in het bestreden besluit met verwijzing naar algemene landeninformatie, waaronder het algemeen ambtsbericht over Somalië uit april 2025, op het standpunt gesteld dat het herkomstgebied van eiser in Somalië in mixed/unclear gebied ligt. Daarbij heeft verweerder ook betrokken dat eiser niet over land moeten reizen waar Al-Shabaab de macht heeft of het gebied controleert.

8. Uit recente landeninformatie[_68bdedf0-5cdc-4003-833b-75a7885f09bb] blijkt dat de veiligheidssituatie in Zuid-Somalië, waaronder de regio Lower Shabelle, in het begin van 2025 is verslechterd. De regio Lower Shabelle is het gebied waar de meeste geweldsincidenten plaatsvinden en waar tevens sprake is van een toename van het aantal incidenten.[_fac30eb0-51d4-440f-ab7e-c3467faa4003] Uit deze informatie volgt verder dat Al-Shabaab in korte tijd aanzienlijke gebieden heeft heroverd, zijn positie in rurale gebieden en stedelijke gebieden heeft versterkt en in toenemende mate in staat is gebleken om ook strategische locaties en uitvalswegen te controleren of te beïnvloeden.[_60a925d0-3592-4628-be8a-12c615fef9fa] Voorts volgt uit de landeninformatie dat de feitelijke machtsverhoudingen in delen van het gebied en infrastructuur diffuus zijn.[_6ea1a84c-1e7f-4ac5-beff-b9882a2a45ed] Het is niet duidelijk welke gebieden veilig via landroutes kunnen worden bereikt zonder doorkruising van door Al-Shabaab beïnvloede zones, met name waar het gaat om hoofdwegen en controleposten. Hieronder valt ook de verbindingsroutes vanaf Mogadishu naar [plaats] . Het standpunt van verweerder dat als een gebied wordt gekwalificeerd als mixed/unclear dit betekent dat Al-Shabaab niet de volledige controle heeft, wordt door de rechtbank niet gevolgd. De rechtbank interpreteert mixed/unclear als onduidelijk. Mixed/unclear kan ook betekenen dat Al-Shabaab daar aan de macht is, maar dat dit niet duidelijk is vast te stellen of dat het gebied aan constante (machts)wisselingen onderhevig is. Tot slot is de controle van de federale autoriteiten niet duurzaam en effectief gebleken.[_dddcba00-3089-41d1-9b34-0bff773a086e]

9. Gelet op deze informatie is de rechtbank van oordeel dat verweerder in het bestreden besluit onvoldoende heeft gemotiveerd waarom met voldoende zekerheid kan worden gesteld dat Al-Shabaab niet de controle heeft in het gebied waarin [plaats] ligt, dan wel of eiser veilig naar [plaats] kan reizen. Met de huidige informatie en het beleid van verweerder kan niet zonder meer worden gesteld dat er geen redelijke mate van waarschijnlijkheid bestaat dat eiser naar een dergelijk gebied dient terug te keren.

10. De rechtbank zal in deze zaak geen uitspraak doen over het reële risico op ernstige

schade bij terugkeer van eiser naar zijn land van herkomst alsmede over de gegrondheid van

het verzoek om bescherming.[_4ffb2ffb-cb99-4205-8388-73eef6d17b2f] De rechtbank beschikt namelijk niet over alle noodzakelijke

feitelijke gegevens om een dergelijke uitspraak te doen. De rechtbank vindt dat nader

onderzoek moet plaatsvinden. Er is nog onvoldoende duidelijk wie de controle heeft over de gebieden rondom en de toegangswegen naar [plaats] . Daarnaast dient nader onderzocht te worden of eiser zijn woonplaats kan bereiken zonder daarvoor door gebieden te hoeven reizen waar Al-Shabaab de macht heeft en daarmee een reëel risico te lopen op een behandeling in strijd met artikel 4 van het Handvest en artikel 3 van het EVRM. De enkele verwijzing naar een landkaart en de opmerking dat mixed/unclear betekent dat Al-Shabaab daar niet aan de macht is merkt de rechtbank niet aan als een volledig onderzoek. Verweerder dient zich meer specifiek te concentreren op het gebied van eiser en het gebied daar rondom. Ook dient verweerder de voor eiser mogelijke routes naar zijn woonplaats nader te onderzoeken en in kaart te brengen alvorens kan worden geconstateerd dat hij bij terugkeer naar Somalië niet door Al-Shabaab gebied hoeft te reizen. Ook kan daarbij relevant zijn hoe hoog het risico is dat hij in aanraking komt met controleposten van Al-Shabaab. Dit alles betekent dat verweerder opnieuw en aan de hand van alle relevante openbare informatiebronnen een actuele beoordeling dient te maken van de vraag of eiser bij terugkeer naar Somalië een reëel risico op ernstige schade loopt.

Conclusie en gevolgen

11. Het beroep tegen het bestreden besluit is gegrond. Wat eiser verder heeft

aangevoerd, behoeft geen bespreking. Het bestreden besluit wordt vernietigd vanwege een

zorgvuldigheids- en motiveringsgebrek. Het besluit is in strijd met de artikelen 3:2 en 3:46

van de Awb. De rechtbank ziet geen aanleiding om te bepalen dat de rechtsgevolgen van het

bestreden besluit in stand blijven, een bestuurlijke lus toe te passen, of zelf in de zaak te

voorzien. Het is aan verweerder om deugdelijk te onderzoeken en te motiveren of alsnog een verblijfsvergunning aan eiser moet worden verleend. Verweerder moet daarom binnen acht weken na bekendmaking van deze uitspraak een nieuw besluit nemen met inachtneming van deze uitspraak.

12. Omdat het beroep gegrond is, krijgt eiser een vergoeding van zijn

proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding stelt de

rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor een door een derde

beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op €1.868,- (1 punt voor het indienen van het

beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van €934,- en een wegingsfactor 1).

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt het bestreden besluit van 25 juni 2025;

- draagt verweerder op binnen 8 weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan op 13 november 2026 door mr. M.J. Paffen, rechter, in aanwezigheid van mr. J. de Winter, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.

Deze uitspraak is bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Voetnoten

  1. Vreemdelingenwet 2000.
  2. Pagina 18 Nader gehoor: “Is er toen nog iets afgesproken, bijvoorbeeld hoeveel dagen je toen tijdelijk vrij was of hoeveel dagen bedenktijd je kreeg? Nee.”
  3. Pagina 10 Aanvullend gehoor: ““Ik moest terugkomen. Dat is wat is afgesproken. Ik weet niet hoe lang ik de tijd had.” en “Ik ben het vergeten.”
  4. O.a. arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof) van 17 oktober 2024, ECLI:EU:C:2024:892 (Ararat t. Nederland).
  5. ECLI:EU:C:2023:843
  6. Zie paragraaf C7/30.4.2. van de Vreemdelingencirculaire 2000.
  7. EUAA, COI Report – Somalia: Security Situation, van mei 2025 en het Algemeen Ambtsbericht Somalië van april 2025.
  8. Algemeen Ambtsbericht Somalië, pagina 31 en 51-53.
  9. Algemeen Ambtsbericht Somalië, pagina 15-17 en 22-23.
  10. Algemeen Ambtsbericht Somalië, pagina 79 en 82.
  11. EUAA, COI Report – Somalia: Security Situation, pagina 24-26.
  12. Arresten van het Hof van 4 juni 2026, ECLI:EU:C:2026:447 (Quotal) en 4 juni 2026, ECLI:EU:C:2026:448 (Ebilum).

Wetsartikelen in deze uitspraak

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.