Uitspraak · Bestuursrecht
Rechtbank Den Haag, 3 november 2026 – Verzoek om openbaarmaking op grond van de Woo
ECLI:NL:RBDHA:2026:33121Zaaknummer SGR 26/7534
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 3 november 2026
- Publicatiedatum
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- SGR 26/7534
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig, Voorlopige voorziening
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 5.1 Woo
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Verzoek om openbaarmaking op grond van de Woo. Verweerder heeft de bestreden gegevens terecht aangemerkt als emissiegegevens. Verweerder was dan ook gehouden om deze gegevens als zodanig openbaar te maken. Ook de overige gronden van verzoekster slagen niet. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J.P. Bosman, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. R.J.P. Lindhout, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.
| griffier | voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummer: SGR 26/7534
uitspraak van de voorzieningenrechter van 3 november 2026 in de zaak tussen
de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, uit Vroomshoop, verzoekster
(gemachtigde ir. H. Endendijk)
en
de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, verweerder (gemachtigde mr. S. Hu).
Met als derde partij:
Coöperatie Mobilisation for the Environment en Stichting Mobilisation for the Environment, te Nijmegen
(gemachtigde: S.R. van Uffelen).
Procesverloop
1. Met het bestreden besluit van 7 augustus 2026 (kenmerk: 2026/001) heeft verweerder op het openbaarmakingsverzoek van de derde-partij beslist dat de gevraagde informatie openbaar wordt gemaakt. Verzoekster heeft hiertegen bezwaar gemaakt en een verzoek om voorlopige voorziening ingediend.
Desgevraagd heeft verweerder laten weten de openbaarmaking van de documenten op te schorten tot de uitspraak van de voorzieningenrechter.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 20 oktober 2026 gelijktijdig, maar niet samengevoegd met de zaak met kenmerk SGR 26/6643 op zitting behandeld. Hierbij was aanwezig: de gemachtigde van verweerder.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
Waar gaat deze zaak over?
2. Op 15 augustus 2025 heeft de derde-partij een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo) ingediend bij verweerder. Hierin wordt verzocht om openbaarmaking van informatie van de Gecombineerde Opgaven (GO) van 2023, 2024 en 2025. Het gaat specifiek om de volgende gegevens:
- werkelijke dieraantallen op peildatum 1 april in 2023, 2024 en 2025;
- stalsystemen (RAV-codes) bij stallen voor runderen, kippen, eenden, kalkoenen, varkens en/of geiten;
- landgebruik van percelen met gewascodes;
- niet te herleiden relatienummers (gepseudonimiseerd);
- uniek Bedrijfsnummer (UBN) met adres.
Wat heeft verweerder besloten?
3. Verweerder heeft naar aanleiding van het verzoek van de derde-partij informatie gevonden die is weergegeven in vier documenten die in een inventarislijst bij het bestreden besluit zijn opgenomen en genummerd. Milieu-informatie die inzicht geeft in de aard, omvang en/of gevolgen van emissies in het milieu, heeft verweerder als zijnde emissiegegevens openbaar gemaakt.[_8b6336b6-c613-42f4-9577-a4cf0702567a] Het gaat hierbij om de werkelijke dieraantallen, stalsystemen en UBN-nummers met adressen. Voor zover de locatiegegevens gelijk zijn aan het woonadres van de betreffende ondernemers, kan er geen geslaagd beroep worden gedaan op de uitzonderingsgrond van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.[_fe37c152-c590-4aea-9b51-41dfb6070e34] Ten aanzien van informatie over landgebruik van percelen met gewascodes heeft verweerder gesteld dat dit weliswaar milieu-informatie betreft, maar geen emissiegegevens. Ook kan deze informatie worden aangemerkt als fabricage- en bedrijfsgegevens die in vertrouwen aan de overheid zijn medegedeeld.[_fba8d95e-caad-4a80-b447-c2918cd1bf5a] Omdat door individuele ondernemingen niet is aangetoond dat openbaarmaking van deze gegevens hun (economische) belangen ernstig zal schaden, heeft verweerder desondanks besloten om deze informatie openbaar te maken.[_304518bf-c826-4031-bb3e-76378f442fdf] De gepseudonimiseerde relatienummers kwalificeren niet als fabricage- en bedrijfsgegevens of emissiegegevens. Omdat deze gegevens niet te herleiden zijn naar een natuurlijke persoon en daarom geen onevenredige benadeling voor individuele ondernemingen oplevert, ziet verweerder geen bezwaar tegen de openbaarmaking van deze gegevens.
Wat vindt verzoekster?
4. Verzoekster, een landelijke organisatie die de belangen behartigt van de in de agrarische sector werkzame melkveehouders die lid van haar zijn, heeft bezwaar gemaakt tegen het bestreden besluit en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.
Verzoekster stelt zich allereerst op het standpunt dat verweerder het bestreden besluit niet op de juiste wijze heeft bekendgemaakt. Openbaarmaking middels de Staatscourant alleen volstaat niet. Bij dat laatste is van belang dat er een afwijkende, kortere reactietermijn van 14 dagen geldt en dat verweerder geen instructie heeft verstrekt over hoe agrarische ondernemers zich kunnen abonneren op de Staatscourant. Dit terwijl buiten de agrarische sector geen Woo-procedures bekend zijn waarbij de Staatscourant-route is gevolgd. Dit levert strijd op met het gelijkheidsbeginsel.
Voorts stelt verzoekster aan de orde dat de informatie die verweerder voornemens is openbaar te maken, niet bij haar bekend is. Hierdoor kan zij niet goed beoordelen of verweerder deze gegevens wel had moeten aanmerken als fabricage- en bedrijfsgegevens die op grond van de Woo niet openbaar mogen worden gemaakt.
Daarbij betoogt verzoekster dat informatie over het landgebruik van percelen met gewascodes niet kwalificeert als emissiegegevens.Verder stelt verzoekster aan de orde dat de openbaarmaking van locatiegegevens van de individuele ondernemingen het reële risico met zich brengt op incidenten vanuit activistische groeperingen.[_be14bad1-5f3d-4b00-abea-d0c82ccdc070] Ook de kans op misbruik van persoonsgegevens neemt hierdoor toe. Verweerder heeft zich hiervan bij het nemen van het bestreden besluit onvoldoende rekenschap gegeven en heeft daarmee gehandeld in strijd met de AVG.Voorts wijst verzoekster op het belang van de agrarische sector voor de voedselzekerheid in Nederland. Het delen van bedrijfsgegevens, met handhavingsacties tot gevolg, doorkruist dit en brengt om die reden de economische en financiële belangen van de Staat in gevaar.[_da83d1c4-ebaa-41e2-b15b-0859ab58bc00]Tot slot vraagt verzoekster de voorzieningenrechter om deze zaak voor te leggen met prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof).
Wat is het oordeel van de voorzieningenrechter?
Ontvankelijkheid
5. De voorzieningenrechter stelt vast dat verzoekster blijkens haar statuten opkomt voor de belangen van haar leden. Dat zijn onder andere agrariërs die te maken hebben met de openbaarmaking van gegevens die gaan over hun bedrijven. Het openbaarmakingsverzoek raakt vrijwel alle agrariërs. Het gaat om openbaarmaking van gegevens die zij vertrouwelijk aan de minister hebben meegedeeld. Veel agrariërs verzetten zich tegen de openbaarmaking en de inzet van verzoekster is om openbaarmaking tegen te houden. Verzoekster komt daarmee op voor een collectief belang en is aan te merken als belanghebbende. Dat er ook agrariërs zijn die niet zijn aangesloten bij een belangenorganisatie en/of dat er agrariërs zijn die het eens zijn met het openbaarmakingsbesluit, doet niet af aan het algemene en collectieve belang dat verzoekster nastreeft.[_cb2a567a-8afe-4ed4-8c43-10dce401c8b9] Daarbij geldt dat zowel verweerder als de derde-partij geen gronden hebben ingediend die ertoe strekken dat verzoekster niet-ontvankelijk moet worden verklaard in de door haar gevraagde voorlopige voorziening. Het voorgaande maakt dat de voorzieningenrechter verzoekster aanmerkt als derde-belanghebbende bij het bestreden besluit.
Spoedeisend belang
6. Verzoekster heeft een voldoende spoedeisend belang bij de gevraagde voorziening. Zonder de gevraagde voorziening wordt de verzochte informatie openbaar gemaakt, hetgeen onomkeerbaar is. Verzoekster is het niet eens met de openbaarmaking zoals verweerder die voor ogen heeft.
Emissiegegevens
7. Artikel 5.1, zevende lid, van de Woo bepaalt dat als sprake is van milieu-informatie die betrekking heeft op emissies in het milieu, artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Woo niet van toepassing is. In deze leden zijn uitzonderingen op het uitgangspunt van openbaarmaking geregeld. Deze bepaling is een implementatie van de Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie en tot intrekking van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad (hierna: de milieu-informatierichtlijn).
Zoals de Afdeling heeft geoordeeld in de uitspraak van 17 mei 2023[_cc01b96a-e2b3-40b4-92c5-724993108ab3], volgt uit rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: het Hof) dat het begrip milieu-informatie een ruime betekenis heeft.[_f0d26c88-41fb-4c18-8d5c-23a3ffabf0ca] Uit eerdere arresten van het Hof van 23 november 2016[_d10e7389-b838-4a14-a9a0-832351fe52a0] volgt dat onder de begrippen "emissies in het milieu" en "informatie over emissies in het milieu" niet alleen gegevens moeten worden begrepen die de daadwerkelijke uitstoot betreffen, maar ook de gegevens over de invloeden van die emissies op het milieu alsook de gegevens die het publiek in staat stellen te controleren of de beoordeling van de daadwerkelijke of voorzienbare emissies door het bestuursorgaan juist is. De begrippen "emissies in het milieu" en "informatie over emissies in het milieu" mogen niet restrictief worden uitgelegd. Zo kwalificeren de plaats van de emissies, het aantal dieren op een locatie en zogeheten diertelgegevens als emissiegegevens.[_47c2030a-e0ba-4527-96f6-e12cfa14c4fa]
De voorzieningenrechter is van oordeel dat verweerder in het verweerschrift afdoende heeft toegelicht waarom informatie over dieraantallen, staltypen en uniek Bedrijfsnummer (UBN) met adres kan worden aangemerkt als emissiegegevens. Voor al deze gegevens geldt namelijk dat ze inzicht geven in de aard, omvang, duur en/of intensiteit van de emissies. Zoals in de vorige rechtsoverweging al is weergegeven, vereist het geldende toetsingskader niet dat het uitsluitend moet gaan om informatie die betrekking heeft op de daadwerkelijke uitstoot om van emissiegegevens te kunnen spreken. Verweerder is dan ook gehouden om deze gegevens op grond van de Woo openbaar te maken en hoefde hierbij niet te toetsen aan de uitzonderingsgronden genoemd onder het eerste en tweede lid van artikel 5.1 van de Woo. De gronden die verzoekster in dat kader heeft aangevoerd, laat de voorzieningenrechter dan ook onbesproken. Van strijd met de AVG is in dit verband evenmin sprake.[_2583d4ec-9be2-450e-89a1-ff4ad1d7b6b2] Voorts heeft verzoekster zich op het standpunt gesteld dat informatie over landgebruik van percelen met gewascodes niet kwalificeert als emissiegegevens. De voorzieningenrechter merkt hierover op dat verweerder deze gegevens met het bestreden besluit ook niet als zodanig heeft aangemerkt, maar als milieu-informatie die tevens kwalificeert als bedrijfs- en fabricagegegevens. Verzoekster heeft geen stukken ingediend waaruit aannemelijk wordt dat de openbaarmaking van deze gegevens haar concreet nadeel oplevert. Verzoekster is niet op zitting verschenen en kon hier dus ook niet nader op worden bevraagd. Gelet daarop is de voorzieningenrechter voorlopig van oordeel dat de door verweerder in dit verband gemaakte belangenafweging niet onjuist is. Overigens heeft verweerder ter zitting aangegeven weliswaar gebonden te zijn aan het geldende toetsingskader, maar desondanks oog te hebben voor de impact die de openbaarmaking van de gegevens op individuele ondernemers heeft. De voorzieningenrechter sluit zich daarbij aan.
Bekendmaking van het besluit en juistheid openbaar te maken gegevens
8. Nog daargelaten de vraag of de handelswijze van verweerder om het bestreden besluit slechts te publiceren via de Staatscourant en niet naar elke betrokken individuele ondernemer te sturen in strijd is met artikel 3:41, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), heeft verzoekster niet aannemelijk gemaakt dat zij hierdoor nadeel heeft ondervonden. De voorzieningenrechter vindt daarvoor van belang dat zij tijdig bezwaar heeft kunnen maken tegen het bestreden besluit en ook voldoende gelegenheid heeft gehad om haar grieven hiertegen naar voren te brengen. Voor zover verzoekster heeft betoogd dat zij niet in staat is gesteld om de juistheid van de openbaargemaakte gegevens te controleren, overweegt de voorzieningenrechter dat een dergelijke verplichting niet voortvloeit uit de Woo.[_9a122ba4-f9c1-4454-97b5-960156f33130] Daar komt bij dat in het bestreden besluit duidelijk staat vermeld om welke concrete gegevens het hierbij gaat en betrokken individuele ondernemers deze informatie zelf kunnen terugvinden in hun eigen administratie.
Voorlopig rechtmatigheidsoordeel
9. Hoewel de voorzieningenrechter zich realiseert dat een voorlopig rechtsmatigheidsoordeel in dit stadium van de procedure tot gevolg heeft dat verweerder de gegevens feitelijk openbaar mag maken door publicatie daarvan, kan zij gelet op het voorgaande niet anders dan concluderen dat aan het bestreden besluit op voorhand geen gebreken kleven. Verder heeft verzoekster geen andere belangen aangedragen die tot de conclusie leiden dat het bestreden besluit geschorst moet worden. Haar vrees voor activisme als de betreffende gegevens openbaar worden gemaakt, heeft zij onvoldoende concreet gemaakt. De voorzieningenrechter zal de werking van het bestreden besluit dan ook niet schorsen en het verzoek om voorlopige voorziening afwijzen. Verweerder heeft op de zitting aangegeven dat openbaarmaking van de gevraagde gegevens eventueel op korte termijn na de uitspraak zou kunnen plaatsvinden. De voorzieningenrechter gaat ervan uit dat verweerder deze toezegging nakomt.
Conclusie en gevolgen
10. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af. Dat betekent dat verweerder de door de derde-partij gevraagde informatie openbaar mag maken. Voor vergoeding van het griffierecht of een proceskostenvergoeding bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J.P. Bosman, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. R.J.P. Lindhout, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.
| griffier | voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Voetnoten
- Op grond van artikel 5.1, zevende lid, van de Woo.
- Op grond van artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder e, van de Woo.
- Op grond van artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder c, en tweede lid, aanhef en onder f, van de Woo.
- Op grond van artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder c en zesde lid van de Woo.
- Dit is volgens verzoekster in strijd met artikel 22 van het Verdrag van Aarhus.
- Op grond van artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder b, van de Woo.
- De voorzieningenrechter ziet steun voor dit steunpunt in de uitspraken van de Afdeling van 19 januari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:128 en 24 september 2025, ECLI:NL:RVS:2025:4557.
- ECLI:NL:RVS:2023:1926.
- Zie bijvoorbeeld het arrest van het Hof van 26 juni 2003, Commissie/Frankrijk, ECLI:EU:C:2003:371, punt 44.
- Bayer CropScience, ECLI:EU:C:2016:890 en Commissie/ACC, ECLI:EU:C:2016:889.
- Het Hof heeft deze rechtspraak nogmaals bevestigd in het arrest van 20 maart 2025, Sumitomo, ECLI:EU:C:2025:195, punt 92.
- ECLI:NL:RVS:2025:4557.
- ECLI:NL:RVS:2025:4557.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.