Uitspraak · Bestuursrecht
Rechtbank Den Haag, 3 november 2026 – Verzoek om openbaarmaking op grond van de Woo
ECLI:NL:RBDHA:2026:33118Zaaknummer SGR 26/5583
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 3 november 2026
- Publicatiedatum
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- SGR 26/5583
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudig, Voorlopige voorziening
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 5.1 Woo
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Verzoek om openbaarmaking op grond van de Woo. Verweerder heeft de bestreden gegevens terecht aangemerkt als emissiegegevens. Verweerder was dan ook gehouden om deze gegevens als zodanig openbaar te maken. Ook de overige gronden van verzoekster slagen niet. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J.P. Bosman, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. R.J.P. Lindhout, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.
| griffier | voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummer: SGR 26/5583
uitspraak van de voorzieningenrechter van 3 november 2026 in de zaak tussen
Land- en Tuinbouworganisatie Nederland te Den Haag (hierna: LTO), uit Den Haag, verzoekster
(gemachtigde: mr. mr. K. van Ginkel)
en
de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, verweerder (gemachtigde mr. S. Hu).
Met als derde partij:
[derde-partij] , uit [woonplaats] .
Procesverloop
1. Met het bestreden besluit van 29 juni 2026 (kenmerk: 2025/263) heeft verweerder op het openbaarmakingsverzoek van de derde-partij beslist dat de gevraagde informatie openbaar wordt gemaakt. Verzoekster heeft hiertegen bezwaar gemaakt en een verzoek om voorlopige voorziening ingediend.
Desgevraagd heeft verweerder laten weten de openbaarmaking van de documenten op te schorten tot de uitspraak van de voorzieningenrechter.
Verweerder heeft op het ingediende verzoek gereageerd met een verweerschrift.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 20 oktober 2026 gelijktijdig, maar niet samengevoegd met de zaak met kenmerk SGR 26/5582 op zitting behandeld. Hierbij waren aanwezig: de gemachtigde van verzoekster, de gemachtigde van verweerder vergezeld door [naam] en de derde-partij.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
Waar gaat deze zaak over?
2. Op 15 augustus 2025 heeft de derde-partij een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo) ingediend bij verweerder. Hierin wordt verzocht om openbaarmaking van informatie van de Gecombineerde Opgaven (GO) van alle agrarische ondernemingen in Nederland van 9 maart 2024 tot en met 15 augustus 2025, met per opgave de volgende gegevens:
- UBN-nummers;
- Adressen;
- Het aantal geregistreerde landbouwhuisdieren;
- Het staltype waarin de dieren worden gehouden;
- Of deze onderneming actief, gestopt of tijdelijk niet actief is.
Wat heeft verweerder besloten?
3. Verweerder heeft naar aanleiding van het verzoek van de derde-partij informatie gevonden die is weergegeven in vier documenten die in een inventarislijst bij het bestreden besluit zijn opgenomen en genummerd. Verweerder heeft beslist dat alle gevraagde informatie openbaar wordt gemaakt. Milieu-informatie die inzicht geeft in de aard, omvang en/of gevolgen van emissies in het milieu zijn emissiegegevens die openbaar worden gemaakt.[_03ace769-a1eb-4244-8900-d610cf17227d] Het gaat hierbij om de UBN-nummers, adressen, het aantal geregistreerde landbouwhuisdieren en het staltype waarin de dieren worden gehouden. Ten aanzien van informatie over of de onderneming actief, gestopt of tijdelijk niet actief is, heeft verweerder gesteld dat deze voor een ieder direct opvraagbaar is via het openbare Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK). Verweerder heeft daarom besloten om ook deze informatie openbaar te maken.
Wat vindt verzoekster?
4. Verzoekster is een landelijke organisatie die de belangen behartigt van de in de agrarische sector werkzame ondernemers die lid van haar zijn. Zij heeft bezwaar gemaakt tegen het bestreden besluit en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.
Allereerst stelt verzoekster aan de orde dat de informatie die verweerder voornemens is openbaar te maken, niet bij haar bekend is. Hierdoor kan zij niet goed beoordelen of verweerder deze gegevens al dan niet terecht heeft aangemerkt als emissiegegevens.
Daarbij ontbreekt de context bij de openbaar te maken informatie. Dit brengt het risico met zich dat de betreffende informatie verkeerd wordt geïnterpreteerd, met alle mogelijke gevolgen van dien.[_37e2341f-62ad-4b75-9b5e-652957fbbd3d] Verzoekster wil dan ook in de gelegenheid worden gesteld om aan de hand van de concrete gegevens de nodige context aan te brengen.
Voorts stelt verzoekster zich op het standpunt dat verweerder het bestreden besluit niet op de juiste wijze heeft bekendgemaakt. Het bestreden besluit had namelijk naar alle betrokken ondernemers moeten worden verstuurd. Openbaarmaking via de Staatscourant alleen volstaat niet.
Verder betoogt verzoekster dat verweerder een onjuiste definitie van het begrip ‘emissiegegevens’ hanteert. Uit jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof) volgt dat dit begrip niet te ver mag worden opgerekt omdat dit afbreuk doet aan de Woo-uitzonderingsgronden die de wetgever in het leven het geroepen.[_75f24f95-1806-4bd2-a1cf-0de252eac2dc] Voorts heeft de Europese Commissie een Richtsnoer gepubliceerd waaruit volgt dat adresgegevens géén emissiegegevens betreffen en dat een verzoek om openbaarmaking hiervan moet worden afgewezen op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Verder volgt uit Belgische en Duitse jurisprudentie dat informatie over dieraantallen en staltypen niet kwalificeert als emissiegegevens.[_e5b6cee2-0cd2-4f4d-b73e-58ab066a6aca]Verweerder heeft dan ook ten onrechte niet getoetst of er uitzonderingsgronden zijn die zich tegen de openbaarmaking van deze gegevens verzetten. Het gaat dan onder meer om fabricage- en bedrijfsgegevens zoals gegevens over (vergunde) dieraantallen en staltypen die zij in vertrouwen aan verweerder heeft medegedeeld.[_725e984d-26f5-46c7-a9ea-9a92b673b199] Voorts leidt de openbaarmaking van adres- en UBN-gegevens ertoe dat de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer in het gedrang komt.[_72b9e476-2dab-4e55-ba01-936aa4ad22e8] In dat kader stelt verzoekster aan de orde dat openbaarmaking van deze gegevens het reële risico met zich brengt op incidenten vanuit activistische groeperingen.[_aedf3067-e53b-40c0-87ea-5f6a3e617bb5]
Wat vindt de derde-partij?
5. De derde partij sluit zich voor wat betreft de inhoud van de zaak aangesloten bij wat verweerder heeft besloten en heeft hier op de zitting nog aan toegevoegd dat de verwijzing van verzoekster naar rechtspraak uit België en Duitsland al in een eerdere procedure bij de hoogste bestuursrechter aan de orde is geweest en toen niet heeft geleid tot het stellen van prejudiciële vragen.
Wat is het oordeel van de voorzieningenrechter?
Ontvankelijkheid
6. De voorzieningenrechter stelt vast dat verzoekster blijkens haar statuten opkomt voor de belangen van haar leden en dat zijn onder andere agrariërs die te maken hebben met de openbaarmaking van gegevens die gaan over hun bedrijven. Het openbaarmakingsverzoek raakt vrijwel alle agrariërs. Het gaat om openbaarmaking van gegevens die zij vertrouwelijk aan de minister heeft meegedeeld. Veel agrariërs verzetten zich tegen de openbaarmaking en de inzet van verzoekster is om openbaarmaking tegen te houden. Verzoekster komt daarmee op voor een collectief belang en is aan te merken als belanghebbende. Dat er ook agrariërs zijn die niet zijn aangesloten bij een belangenorganisatie en/of dat er agrariërs zijn die het eens zijn met het openbaarmakingsbesluit, doet niet af aan het algemene en collectieve belang dat verzoekster nastreeft.[_506eb1df-c432-472f-a8b2-45cd86f125fb] Daarbij geldt dat zowel verweerder als de derde-partij geen gronden hebben ingediend die ertoe strekken dat verzoekster niet-ontvankelijk moet worden verklaard in de door haar gevraagde voorlopige voorziening. Het voorgaande maakt dat de voorzieningenrechter verzoekster aanmerkt als derde-belanghebbende bij het bestreden besluit.
Spoedeisend belang
7. Verzoekster heeft een voldoende spoedeisend belang bij de gevraagde voorziening. Zonder de gevraagde voorziening wordt de verzochte informatie openbaar gemaakt, hetgeen onomkeerbaar is. Verzoekster is het niet eens met de openbaarmaking zoals verweerder die voor ogen heeft.
Emissiegegevens
8. Artikel 5.1, zevende lid, van de Woo bepaalt dat als sprake is van milieu-informatie die betrekking heeft op emissies in het milieu, artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Woo niet van toepassing is. In deze leden zijn uitzonderingen op het uitgangspunt van openbaarmaking geregeld. Deze bepaling is een implementatie van de Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie en tot intrekking van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad (hierna: de milieu-informatierichtlijn).
Zoals de Afdeling heeft geoordeeld in de uitspraak van 17 mei 2023[_e8788add-d494-4db3-906e-e1a4a65cc298], volgt uit rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: het Hof) dat het begrip milieu-informatie een ruime betekenis heeft.[_0004e00d-7229-4a5e-add4-301e6a7bd0a1] Uit eerdere arresten van het Hof van 23 november 2016[_23b57c2c-8ae7-4286-a6ce-1789b7d96fce] volgt dat onder de begrippen "emissies in het milieu" en "informatie over emissies in het milieu" niet alleen gegevens moeten worden begrepen die de daadwerkelijke uitstoot betreffen, maar ook de gegevens over de invloeden van die emissies op het milieu alsook de gegevens die het publiek in staat stellen te controleren of de beoordeling van de daadwerkelijke of voorzienbare emissies door het bestuursorgaan juist is. De begrippen "emissies in het milieu" en "informatie over emissies in het milieu" mogen niet restrictief worden uitgelegd. Zo kwalificeren de plaats van de emissies, het aantal dieren op een locatie en zogeheten diertelgegevens als emissiegegevens.[_6d296df4-53e5-4539-a9cb-cb572f9fb8a7]
De voorzieningenrechter is van oordeel dat verweerder in het verweerschrift afdoende heeft toegelicht waarom de door verzoekster als zodanig bestreden gegevens, te weten gegevens over staltypen, diersoorten/diercategorieën, jaar van ingebruikname en dieraantallen kunnen worden aangemerkt als emissiegegevens. Voor al deze gegevens geldt namelijk dat ze inzicht geven in de aard, omvang, duur en/of intensiteit van de emissies. Zoals in de vorige rechtsoverweging al is weergegeven, vereist het geldende toetsingskader niet dat het uitsluitend moet gaan om informatie die betrekking heeft op de daadwerkelijke uitstoot om van emissiegegevens te kunnen spreken. Verzoekster heeft geen concrete onderbouwing gegeven voor haar betoog dat de betreffende gegevens niet kwalificeren als emissiegegevens. De verwijzing naar rechtspraak uit België en Duitsland kan haar niet baten, nu de Afdeling hierover eerder al heeft geoordeeld dat hieruit niet volgt dat, in weerwil van de netgenoemde rechtspraak van het Hof op dit onderdeel, een restrictievere uitleg moet worden gegeven aan het begrip ‘emissiegegevens’. Verweerder is dan ook gehouden om deze gegevens op grond van de Woo openbaar te maken en hoefde hierbij niet te toetsen aan de uitzonderingsgronden genoemd onder het eerste en tweede lid van artikel 5.1 van de Woo. Overigens heeft verweerder ter zitting aangegeven weliswaar gebonden te zijn aan het geldende toetsingskader, maar ook oog te hebben voor de impact die de openbaarmaking van de gegevens op individuele ondernemers heeft. De voorzieningenrechter sluit zich daarbij aan.
Bekendmaking van het besluit en juistheid openbaar te maken gegevens
9. Nog daargelaten de vraag of de handelswijze van verweerder om het bestreden besluit slechts te publiceren via de Staatscourant en niet naar elke betrokken individuele ondernemer te sturen in strijd is met artikel 3:41, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), heeft verzoekster niet aannemelijk gemaakt dat zij hierdoor nadeel heeft ondervonden. De voorzieningenrechter vindt daarvoor van belang dat zij tijdig bezwaar heeft kunnen maken tegen het bestreden besluit en ook voldoende gelegenheid heeft gehad om haar grieven hiertegen naar voren te brengen. Voor zover verzoekster heeft betoogd dat zij niet in staat is gesteld om de juistheid van de openbaargemaakte gegevens te controleren, overweegt de voorzieningenrechter dat een dergelijke verplichting niet voortvloeit uit de Woo.[_0b540082-f244-4686-b784-050b030f2831] Daar komt bij dat in het bestreden besluit duidelijk staat vermeld om welke concrete gegevens het hierbij gaat en betrokken individuele ondernemers deze informatie zelf kunnen terugvinden in hun eigen administratie. Hoe dan ook is vooralsnog niet gebleken dat het noodzakelijk is om context aan de openbaar te maken gegevens toe te voegen.
Voorlopig rechtmatigheidsoordeel
10. Hoewel de voorzieningenrechter zich realiseert dat een voorlopig rechtsmatigheidsoordeel in dit stadium van de procedure tot gevolg heeft dat verweerder de gegevens feitelijk openbaar mag maken door publicatie daarvan, kan zij gelet op het voorgaande niet anders dan concluderen dat aan het bestreden besluit op voorhand geen gebreken kleven. Verder heeft verzoekster geen andere belangen aangedragen die tot de conclusie leiden dat het bestreden besluit geschorst moet worden. Haar vrees voor activisme als de betreffende gegevens openbaar worden gemaakt, heeft zij onvoldoende concreet gemaakt. De voorzieningenrechter zal de werking van het bestreden besluit dan ook niet schorsen en het verzoek om voorlopige voorziening afwijzen. Verweerder heeft op de zitting aangegeven dat openbaarmaking van de gevraagde gegevens eventueel op korte termijn na de uitspraak zou kunnen plaatsvinden. De voorzieningenrechter gaat ervan uit dat verweerder deze toezegging nakomt.
Conclusie en gevolgen
11. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af. Dat betekent dat verweerder de door de derde-partij gevraagde informatie openbaar mag maken. Voor vergoeding van het griffierecht of een proceskostenvergoeding bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J.P. Bosman, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. R.J.P. Lindhout, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.
| griffier | voorzieningenrechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Voetnoten
- Op grond van artikel 5.1, zevende lid, van de Woo.
- Verzoekster verwijst in dit verband naar de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 8 februari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:489.
- Verzoekster verwijst in dit verband naar de uitspraak van het Hof van 23 november 2016, ECLI:EU:C:2016:889.
- Verzoekster wijst erop dat ook de rechtbank Amsterdam deze redenering in haar uitspraak van 12 september 2018 (ECLI:NL:RBAMS:2018:6809) heeft gevolgd.
- Op grond van artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder c, en tweede lid, aanhef en onder f, van de Woo.
- Op grond van artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder e, van de Woo.
- Op grond van artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder h, van de Woo.
- De voorzieningenrechter ziet steun voor dit steunpunt in de uitspraken van de Afdeling van 19 januari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:128 en 24 september 2025, ECLI:NL:RVS:2025:4557.
- ECLI:NL:RVS:2023:1926.
- Zie bijvoorbeeld het arrest van het Hof van 26 juni 2003, Commissie/Frankrijk, ECLI:EU:C:2003:371, punt 44.
- Bayer CropScience, ECLI:EU:C:2016:890 en Commissie/ACC, ECLI:EU:C:2016:889.
- Het Hof heeft deze rechtspraak nogmaals bevestigd in het arrest van 20 maart 2025, Sumitomo, ECLI:EU:C:2025:195, punt 92.
- Zie in dit verband de uitspraak van de Afdeling van 24 september 2025, ECLI:NL:RVS:2025:4557.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.