Rechtbank Den Haag, 14 oktober 2026

Het procesdossier bestaat uit de volgende stukken:

Op 3 september 2026 heeft de mondelinge behandeling van de zaak plaatsgevonden. (Vertegenwoordigers van) partijen zijn verschenen, bijgestaan door hun advocaten. Zij hebben vragen van de rechtbank beantwoord en hun standpunten nader toegelicht. De griffier heeft aantekeningen gemaakt.

[eiseres] is in 2022 – op 81-jarige leeftijd – na een hersenoperatie in het HMC uit haar bed gevallen. Daarna is bij haar een hersenbloeding geconstateerd. Volgens [eiseres] had de val voorkomen moeten worden en is de hersenbloeding door de val veroorzaakt. Dat kan de rechtbank niet vaststellen. Ook is niet voldoende duidelijk dat het HMC de hersenbloeding en de gevolgen daarvan geheel of gedeeltelijk had kunnen voorkomen door eerder onderzoek te doen en/of (anders) te behandelen. De vorderingen worden daarom afgewezen.

Op grond van de stukken en wat tijdens de zitting is besproken wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.

In 2018 is een goedaardige hersentumor (rechts) bij [eiseres] verwijderd in het HMC. In 2019 onderging [eiseres] (elders) een rugoperatie (wegens beenklachten links) en in 2020/2021 heeft zij (eveneens elders) een heupoperatie ondergaan en een prothese gekregen.

In 2021 was sprake van aanwijzingen voor een recidiverende hersentumor rechts en van progressieve klachten (waaronder vallen en zeer ernstige pijn). Ook was sprake van uitval links en fijne motoriekstoornissen van het linkerbeen. In een ander ziekenhuis werd (ook in 2021) de diagnose epilepsie gesteld. In december 2021 is [eiseres] in [woonplaats], waar zij woont, in haar eigen woorden ‘ingestort’.

Op 14 januari 2022 is (het recidief van) de goedaardige tumor in de rechter frontale hersenhelft van [eiseres] in het HMC verwijderd. Daaraan voorafgaand (op 10 januari 2022) heeft het HMC bij een screening op valrisico dat risico bij [eiseres] als verhoogd ingeschat.

Op 17 januari 2022 om 05.30 uur werd [eiseres] door een verpleegkundige aangetroffen op de grond naast haar bed. Tijdens het voorlopig getuigenverhoor in 2025 heeft deze verpleegkundige hierover onder meer verklaard:

In de ochtend van 17 januari 2022 vond een controle plaats door de arts [arts], die daarover tijdens het voorlopig getuigenverhoor in 2025 het volgende verklaarde:

Op de daarna op 17 januari 2022 (om 11:15 uur) gemaakte CT-scan werd een hersenbloeding in de linker hersenhelft geconstateerd. Op de scan was geen uitwendig letsel aan het hoofd zichtbaar. Toen de echtgenoot van [eiseres], de heer [echtgenoot], over de hersenbloeding werd geïnformeerd, liet hij weten dat hem de dag ervoor was opgevallen dat [eiseres] niets met de linkerarm kon vastpakken en dat zij nauwelijks sprak. Over de val uit bed is [echtgenoot] toen niets verteld.

Op 18 januari 2022 is opnieuw een CT-scan van de hersenen gemaakt, waarna is gekozen voor afwachtend beleid. In het medisch dossier is vermeld dat werd afgezien van drukverlaging (decompressie) vanwege comorbiditeit, leeftijd en verwacht matig herstel.

Op 19 januari 2022 werd in het dossier als meest waarschijnlijke oorzaak voor de hersenbloeding CAA genoteerd. De beslissing tot afwachtend beleid werd gehandhaafd.

Op 20 januari 2022 werd een hematoom op de linker heup van [eiseres] geconstateerd. De geraadpleegde traumachirurg adviseerde foto’s van heup en bekken te laten maken om fracturen uit te sluiten. Van fracturen bleek geen sprake te zijn. Tijdens een gesprek met de familie op eveneens 20 januari 2022 werd over de val uit bed en inschakeling van de traumachirurg niets verteld. Geadviseerd werd [eiseres] te laten opnemen in een verpleeghuis.

Op 9 februari 2022 werd [eiseres] uit het HMC ontslagen.

Vanaf 10 februari 2022 werd [eiseres] gedurende ruim zes maanden behandeld in een ziekenhuis in [plaats 2] (Verenigde Arabische Emiraten). Daarna verbleef zij gedurende drie maanden in een revalidatiekliniek in India.

In april 2022 ontving [echtgenoot] de nota van het HMC waaruit bleek dat een traumachirurg was ingeschakeld. Hij heeft daarop het medische dossier van [eiseres] opgevraagd. In het hem toegezonden (deel van het) dossier las hij voor het eerst dat [eiseres] op 17 januari 2022 uit bed was gevallen.

Op 2 augustus 2022 stelde [eiseres] het HMC aansprakelijk voor de gevolgen van haar behandeling in het HMC. Het HMC en Medirisk hebben aansprakelijkheid afgewezen.

Vanaf februari 2024 is [eiseres] thuis (in [woonplaats] ). Zij is vrijwel volledig invalide en moet 24 uur per dag verzorgd en verpleegd worden.

Op 17 juli 2025 vonden voorlopig getuigenverhoren van onder meer [naam 1] en [arts] plaats. In het proces-verbaal van het verhoor van [naam 1] staat het volgende:

In een advies van [medisch adviseur 2], medisch adviseur van Medirisk, van 16 februari 2026, dat is aangevuld op 13 augustus 2026, staat onder meer het volgende:

In de richtlijn “Preventie van valincidenten bij ouderen” van de Federatie Medisch Specialisten (hierna: Richtlijn Preventie Valincidenten) staat het volgende:

In de richtlijn “Delier bij volwassenen en ouderen” van de Federatie Medisch Specialisten (hierna: Richtlijn Delier) staat het volgende:

In het protocol valrisico van het HMC (hierna: Protocol Valpreventie) staat het volgende:

Na eiswijziging vordert [eiseres] dat de rechtbank bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:

Het HMC en Medirisk voeren verweer dat strekt tot afwijzing van de vorderingen van [eiseres], met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van [eiseres] in de kosten van deze procedure, vermeerderd met de wettelijke rente.

Het HMC en Medirisk voeren – samengevat – het volgende aan. Het HMC heeft haar zorgplicht niet geschonden, want zij had geen andere preventieve maatregelen hoeven nemen. De meest waarschijnlijke oorzaak van de hersenbloeding is CAA. De (gevolgen van de) hersenbloeding had(den) niet voorkomen of verminderd kunnen worden door eerder onderzoek of een behandeling.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

[echtgenoot], de echtgenoot van [eiseres], heeft in de processtukken en ter zitting benadrukt dat hij sterk de indruk heeft dat het HMC en Medirisk de val uit bed in de doofpot hebben willen stoppen. Dat sterkt hem in de overtuiging dat door die val schade is veroorzaakt waar het HMC niet mee geconfronteerd wil worden. Hij wijst erop dat HMC hem niet over de val uit bed heeft geïnformeerd, hem een incompleet dossier gaf en waarin dingen niet kloppen en achteraf lijken te zijn aangepast.

Het HMC heeft uitgelegd dat [echtgenoot] per abuis niet over de val is geïnformeerd, waarschijnlijk doordat deze tijdens de nachtdienst plaatsvond. Het HMC heeft hiervoor excuses aangeboden. Verder heeft het HMC ter zitting uitgelegd waarom het medisch dossier dat aan [echtgenoot] is toegezonden aanvankelijk niet compleet was en hoe het komt dat in de geprinte versie niet goed te zien is welke aantekening wanneer is gemaakt. Het HMC en Medirisk hebben verzekerd dat daarin achteraf geen wijzigingen zijn aangebracht en zij hebben [echtgenoot] voorgesteld om dit in een gesprek nader toe te lichten en hem dan het elektronisch patiëntendossier te laten zien.

De rechtbank heeft er begrip voor dat [echtgenoot] boos en wantrouwend is over het feit dat hij niet over de val uit bed is geïnformeerd en niet meteen de relevante stukken heeft gekregen. Maar deze procedure gaat daar niet over. Deze procedure gaat niet over de vraag of het HMC hem eerder of anders had informeren en/of jegens hem fouten heeft gemaakt, maar over de vraag of het HMC bij de behandeling van [eiseres] aan haar zorgplicht heeft voldaan. Dat wordt hieronder beoordeeld.

De rechtbank stelt vast dat in het medisch dossier van [eiseres] wel staat dat sprake was van een verhoogd valrisico maar niet wat naar aanleiding daarvan is gedaan om te voorkomen dat zij zou vallen. Uit de getuigenverhoren is ook niet duidelijk naar voren gekomen dat er vanwege het valrisico concrete maatregelen zijn getroffen. Dat op zich rechtvaardigt echter nog niet de conclusie dat onzorgvuldig is gehandeld. Daarbij is van belang dat uit de medische informatie die partijen hebben ingebracht niet naar voren komt dat maatregelen die de val met de meeste zekerheid hadden kunnen voorkomen en die de medisch adviseur van [eiseres] in zijn rapport noemt – kort gezegd fixeren en sederen – steeds moeten worden genomen en in dit geval ook aangewezen waren. Dat zijn immers ingrijpende en vrijheidsbenemende maatregelen die juist bij kwetsbare ouderen nadelige gevolgen kunnen hebben. Uit de stukken komt veeleer naar voren dat verschillende mogelijkheden in overweging moeten worden genomen om te voorkomen dat patiënten zoals [eiseres] die wel (deels) mobiel zijn, ten val komen.

In elk geval is het aangewezen om het bed in de lage stand te zetten, met de bedhekken aan het voeteneind omlaag. Volgens het HMC gebeurde dat standaard, en was dat ook zo bij [eiseres] in de nacht van 16 op 17 januari 2022. De arts [arts] heeft dat ook verklaard. De rechtbank ziet geen reden om daaraan te twijfelen. Daarbij volgt de rechtbank het betoog van het HMC dat het niet gebruikelijk is om dit soort maatregelen in het medisch dossier te noteren. Dat het niet is vastgelegd is dus niet genoeg om aan te nemen dat het bed niet in een lage stand stond. Dat de verpleegkundige die als getuige is gehoord het zich niet herinnert evenmin. Daarom oordeelt de rechtbank dat niet is komen vast te staan dat het bed van [eiseres] niet in de juiste stand was geplaatst.

[eiseres] voert aan dat het HMC verdere maatregelen had kunnen en moeten nemen die worden genoemd in de toepasselijke richtlijnen en protocollen, zoals het bed dicht bij de verpleegpost plaatsen, een extra laag bed, het bed tegen de muur plaatsen, een valmat, de bedhekken aan het hoofdeinde omhoog doen, vrijheidsbeperkende interventies, het eerder uitvoeren van DOS-screenings, assistentie van de familie, overleg met artsen, regelmatig naar het toilet gaan en aanpassingen in de omgeving.

In de richtlijnen en protocollen worden deze valpreventiemaatregelen inderdaad genoemd, maar niet voor een bepaalde situatie voorgeschreven. Het gaat eerder om aandachtspunten en handreikingen bij de behandeling en verpleging van de patiënt. Zo staat er een aantal keer dat een maatregel ‘overwogen kan worden’, maar niet dat – en in welke gevallen – deze genomen moet worden. Uit de richtlijnen komt ook naar voren dat wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van deze maatregelen ontbreekt. Daarom betekent het enkele feit dat een zorgverlener een of meer in de richtlijnen en protocollen genoemde maatregelen niet neemt, nog niet dat hij daarmee zijn zorgplicht schendt. Het gaat er dan om dat bij behandeling en verpleging rekening wordt gehouden met het valrisico in die zin, dat het risico op vallen (bijvoorbeeld bij het (zelf) naar de WC gaan) wordt verkleind bij mensen die slecht ter been en/of verward zijn. Dat kan bijvoorbeeld door te zorgen dat de rollator bij de hand is, door een patiënt regelmatig (begeleid) te laten plassen, door een extra laag bed te gebruiken en/of een valmat te plaatsen. Het ligt in de rede dat hoe meer aanwijzingen er zijn dat iemand – met een risico op vallen – zelf uit bed zal willen komen, hoe meer aanleiding er zal zijn om te kiezen voor aanvullende maatregelen zoals een extra laag bed, een valmat of assistentie/aanwezigheid van familie. Dat het HMC in de situatie van [eiseres] dergelijke aanwijzingen had om bepaalde maatregelen te nemen is niet gebleken. Dat een (algemeen) verhoogd valrisico is vastgesteld en dat [eiseres] enigszins verward was is daarvoor niet genoeg. Dat klemt temeer voor ingrijpende en vrijheidsbeperkende maatregelen.

Uit het voorgaande volgt dat niet is gebleken dat het bed van [eiseres] niet in de juiste stand stond. Bovendien heeft de rechtbank niet kunnen vaststellen dat het HMC specifieke andere valpreventiemaatregelen had moeten nemen. Dat [eiseres] uit bed is gevallen is heel verdrietig. Maar de rechtbank kan niet vaststellen dat dit het gevolg is van een fout van het HMC. Van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van de behandelingsovereenkomst of een onrechtmatige daad is geen sprake. Dit betekent dat de rechtbank de gevorderde verklaring voor recht, als bedoeld onder (a) van punt (I) van rov. 4.1, niet zal toewijzen.

Omdat niet kan worden vastgesteld dat het HMC aansprakelijk is voor het ontstaan van de hersenbloeding en de gevolgen daarvan, wordt ook de vordering onder II van rov. 4.1 afgewezen.

CAA (cerebrale amyloïd angiopathie) is een aandoening waarbij er microscopische scheurtjes in de bloedvaten van de hersenen ontstaan, die kunnen gaan lekken met een hersenbloeding als gevolg. Volgens het HMC is CAA bij ouderen de meest frequente oorzaak voor een hersenbloeding. Dat heeft [eiseres] niet weersproken.

Het HMC heeft zich op het standpunt gesteld dat de hersenbloeding van [eiseres] is veroorzaakt door CAA, mogelijk al voor de val, aangezien zij toen al verschijnselen vertoonde die daarop zouden kunnen wijzen. Het HMC wijst in dit verband ook op het advies van [medisch adviseur 2]. Hij acht het aannemelijk dat er sprake was van CAA, vanwege het klinisch beeld en omdat er bij [eiseres] geen sprake was van uitwendig letsel.

Volgens [eiseres] zou dat betekenen dat het HMC nalatig is geweest door niet eerder onderzoek te doen. Zij meent dat het HMC op de dag voor de val niet de diagnose delier had moeten stellen, maar een CT-scan of MRI-scan had moeten maken. In dat geval zou de hersenbloeding eerder zijn ontdekt. En omdat er op dat moment nog drukverlaging had kunnen worden toegepast, zou de schade aan het brein van [eiseres] dan beperkter zijn geweest. Het HMC betwist dat de behandelend artsen eerder hadden kunnen en moeten vaststellen dat sprake was van CAA en ook dat de behandeling van [eiseres] bij eerdere ontdekking van de hersenbloeding anders zou zijn geweest. Ook dan was niet gekozen voor drukverlaging maar voor een afwachtend beleid.

[eiseres] heeft geen medische onderbouwing gegeven van haar standpunt dat bij eerdere ontdekking van de hersenbloeding een andere behandeling – zoals drukverlaging – zou zijn ingezet. Ter zitting is met haar adviseur [medisch adviseur 1] en een haar bekende huisarts gesproken over de eventuele behandelopties en uit hun toelichting kwam naar voren dat drukverlaging in de linkerhersenhelft de enige manier is waarop de hersenbloeding had kunnen worden behandeld. Maar ook werd duidelijk dat dit riskant is en dat niet zonder meer kan worden gezegd dat bij [eiseres] drukverlaging had moeten worden toegepast. [medisch adviseur 2] is hierover wel uitgesproken. Volgens hem was drukverlaging geen optie. Ten eerste wijst hij erop dat [eiseres] een patiënt op leeftijd is. Bovendien wijst hij erop dat drukverlaging bij een niet traumatische bloeding nooit bewezen effectief is. Verder verwijst hij naar de richtlijn herseninfarct en hersenbloeding, waarin volgens hem terughoudendheid wordt aangeraden. Kortom, het staat niet vast dat de behandelend artsen voor drukverlaging zouden kiezen, als zij de CAA en de hersenbloeding al voor de val uit bed hadden ontdekt. Dit betekent dat niet vaststaat dat er een delay in de behandeling van de hersenbloeding is ontstaan.

De rechtbank zal daarom de gevorderde verklaring voor recht, als bedoeld onder (b) van punt (I) van rov. 4.1, afwijzen.

[eiseres] baseert haar verwijt in dit verband met name op het feit dat in [plaats 2] niet is gezegd dat er – kort gezegd – niets meer kon worden gedaan, en zij daar meer dan een half jaar intensief in het ziekenhuis is behandeld. Daarbij zouden de artsen ook duidelijk gemaakt hebben dat het beter was geweest als direct een behandeling was ingezet. Dat volgt echter niet uit de medische stukken. Uit de stukken van het ziekenhuis in [plaats 2] wordt ook niet duidelijk welke behandeling [eiseres] heeft gekregen en tot welke resultaten dat heeft geleid. [eiseres] heeft haar stellingen in dit verband niet voldoende onderbouwd.

Het staat dus niet vast dat het HMC voor een andere behandeling had kunnen en moeten opteren, als er gelijk na ontdekking van de hersenbloeding verder onderzoek was gedaan (met MRI) en/of een behandeling was ingezet. Het staat daarom ook niet vast dat er een delay in de behandeling van de hersenbloeding is ontstaan.

De rechtbank zal daarom de gevorderde verklaring voor recht, als bedoeld onder (c) van punt (I) van rov. 4.1, afwijzen. Datzelfde geldt voor de vordering onder III van rov. 4.1.

De rechtbank zal de vorderingen van [eiseres] afwijzen.

[eiseres] is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van HMC c.s. worden begroot op:

De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals uitgewerkt in de beslissing.

wijst de vorderingen van [eiseres] af,

veroordeelt [eiseres] in de proceskosten van € 2.230, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98 plus de kosten van betekening als [eiseres] niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,

veroordeelt [eiseres] tot betaling van de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn betaald,

verklaart dit vonnis wat betreft de onder 6.2 en 6.3 genoemde beslissingen uitvoerbaar bij voorraad.