Rechtbank Den Haag, 13 oktober 2026

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het college de aanvraag heeft kunnen afwijzen. Eiser krijgt dus geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

De rechtbank heeft het beroep op 23 juni 2026 op zitting behandeld. De gemachtigden van partijen hebben hieraan deelgenomen.

Bij brief van 20 maart 2024, die tevens per e-mailbericht naar de gemachtigde van eiser is verstuurd, heeft het college eiser verzocht om uiterlijk 1 april 2024 bepaalde gegevens te verstrekken. Gevraagd wordt onder meer om informatie van eiser over zijn tijd in het buitenland, over hoe hij van 1 oktober 2021 tot en met 20 maart 2024 heeft geleefd, over hoe hij zijn vaste kosten heeft betaald en om alle afschriften van alle betaal- en spaarrekeningen van 1 januari 2023 tot en met 20 maart 2024. De gemachtigde van eiser heeft op dezelfde dag per e-mailbericht gereageerd en onder meer gesteld dat eiser de gevraagde informatie omtrent zijn verblijf in het buitenland niet relevant acht met betrekking tot zijn aanvraag om bijstand op grond van de Pw.

Bij brief van 21 maart 2024, verstuurd per e-mailbericht naar de gemachtigde van eiser, heeft het college nogmaals verzocht om uiterlijk 1 april 2024 de in de brief genoemde informatie te verstrekken. Er is onder meer gevraagd om een verklaring over de uitschrijving uit de BRP over de periode 6 oktober 2020 tot en met 12 februari 2024, een verklaring over hoe eiser heeft geleefd van 1 augustus 2020 tot en met 21 maart 2024, hoe eiser zijn vaste kosten heeft betaald en alle betaal- en spaarrekeningen van 21 maart 2023 tot en met 20 maart 2024. De gemachtigde van eiser heeft op dezelfde dag gereageerd. Hij heeft onder meer gesteld dat het voor de beoordeling van de aanvraag om bijstand juridisch niet relevant is hoe eiser in het buitenland heeft geleefd. Eiser beschikt niet over vermogen in het buitenland en hij heeft ook geen andere inkomstenbron in het binnen- en/of buitenland. Eiser vindt dat er geen stukken ontbreken en dat de aanvraag kan worden beoordeeld door het college.

Bij brief van 17 april 2024 heeft het college nogmaals verzocht om voor 1 mei 2024 de in de brief genoemde informatie te verstrekken. Het gaat om dezelfde informatie die reeds bij brief van 21 april 2024 is opgevraagd.

Op 2 mei 2024 heeft de gemachtigde van eiser telefonisch contact opgenomen met het college en aangegeven dat eiser een kwetsbaar persoon is en (medische) hulp nodig heeft. Uiteindelijk is een gesprek gepland met eiser op 17 mei 2024.

Tijdens het gesprek op 17 mei 2024 heeft eiser onder meer verklaard dat hij vanaf 1 augustus 2020 geen inkomen meer heeft, dat hij in Duitsland en Turkije heeft verbleven en dat kennissen en vrienden hem financieel hebben ondersteund. Hij heeft verder desgevraagd aangegeven geen woning te hebben in Turkije en ook geen andere bankrekeningnummers. Tot slot is gevraagd om een schriftelijke verklaring over te leggen over zijn woon- en leefsituatie. Bij brief van 24 mei 2024, per post verstuurd naar eiser en tevens per e-mailbericht verstuurd naar de gemachtigde van eiser, heeft het college eiser verzocht om voor 6 juni 2024 een verklaring over te leggen over hoe hij in het jaar 2023 in zijn levensonderhoud heeft voorzien, wie hem financieel heeft ondersteund, en hoe hij geld heeft ontvangen, wanneer en van wie. De verklaring dient eiser te onderbouwen met verifieerbare bewijsstukken. Eiser heeft niet gereageerd.

Het college heeft vervolgens bij het primaire besluit de aanvraag afgewezen.

Bij het bestreden besluit heeft het college de afwijzing gehandhaafd. Het college legt daaraan ten grondslag dat controleerbare gegevens over de woon-, leef- en inkomenssituatie van eiser essentieel zijn voor de beoordeling van het recht op bijstand. Ook in bezwaar heeft eiser geen gebruik gemaakt van de aanvullend geboden termijn tot 27 september 2024 om de in de brief van 24 mei 2024 gevraagde informatie over te leggen. Vervolgens is, naar aanleiding van het verzoek van eiser, op 23 september 2024 nogmaals uitstel gegeven tot 4 oktober 2024 om de ontbrekende informatie over te leggen. Eiser heeft wederom de gevraagde gegevens niet verstrekt. Het recht op bijstand kan daardoor niet worden vastgesteld, aldus het college.

Het gaat in deze procedure om een besluit tot afwijzing van een aanvraag om bijstand. Een aanvrager moet in het algemeen de feiten en omstandigheden aannemelijk maken die moeten leiden tot inwilliging van die aanvraag. In dat kader dient de aanvrager de nodige duidelijkheid te verschaffen en volledige openheid van zaken te geven. Duidelijkheid over de financiële situatie is daarbij van essentieel belang. Vervolgens is het aan het bijstandverlenend orgaan om in het kader van de onderzoeksplicht deze inlichtingen op juistheid en volledigheid te controleren. Indien de betrokkene niet aan de wettelijke inlichtingen- of medewerkingsverplichting voldoet, is dit een grond voor weigering van de bijstand indien als gevolg daarvan het recht op bijstand niet kan worden vastgesteld.

Ter zitting heeft eiser ook gesteld dat hij beperkt is in lezen en schrijven, dat hij lichamelijke en cognitieve beperkingen heeft en medische klachten heeft. Dat eiser dusdanig kwetsbaar is dat daardoor van hem niet gevraagd kan worden de relevante gevraagde gegevens te verstrekken, is niet aannemelijk gemaakt. De rechtbank ziet daarvoor ook geen aanwijzingen in het dossier. De rechtbank merkt ten overvloede nog op dat het college eiser niet heeft gevraagd, zoals eiser ter zitting heeft gesteld, om in persoon naar [plaats] te gaan om verklaringen van de personen die hem hebben geholpen te verzamelen. Verder betrof het ook deels de periode dat hij, zoals hij ter zitting heeft verklaard, in Nederland verbleef.

Het college heeft verwezen naar een e-mailbericht van 16 januari 2025 waarin de bezwaarmedewerker heeft aangegeven dat zij op 12 september 2024 heeft gebeld met de gemachtigde van eiser om een hoorzitting te plannen, dat de gemachtigde van eiser geen formele hoorzitting wenste en de zaak informeel wilde oplossen. De bezwaarmedewerker heeft vervolgens de gemachtigde van eiser verzocht om de ontbrekende informatie voor 27 september 2024 te verstrekken. Op 23 september 2024 heeft de gemachtigde van eiser om uitstel gevraagd en is nogmaals uitstel verleend tot en met 4 oktober 2024. De bezwaarmedewerker heeft in het e-mailbericht tot slot aangegeven dat zij is overgegaan tot het schrijven van de beslissing op bezwaar omdat zij niets meer heeft vernomen.

Ter zitting heeft de gemachtigde van eiser verklaard dat hij verkeerd is begrepen. Hij heeft op 12 september 2024 weliswaar gebeld met de bezwaarmedewerker en aangegeven dat hij de zaak informeel wilde afhandelen maar hij heeft daarmee geen afstand willen doen van het recht van eiser op een hoorzitting.

De eerste brief met verzoek om informatie is verstuurd op 20 maart 2024. Vervolgens heeft eiser in bezwaar nog een extra hersteltermijn gekregen van twee weken (12 september 2024 tot en met 27 september 2024). In de e-mail van 13 september 2024 van de behandelend bezwaarmedewerker aan de gemachtigde van eiser, waarin die hersteltermijn gegeven wordt, wordt nogmaals uiteengezet welke gegevens moeten worden ingeleverd, en wordt gevraagd die gegevens uiterlijk 27 september 2024 in te leveren. De mail wordt afgesloten met de zin “Als ik dan nog niets van u ontvangen heb, zal ik het bezwaar afhandelen op basis van alle beschikbare gegevens”. Gezien de bewoordingen is dit moeilijk anders te lezen dan als een fatale termijn. Er was dus geen sprake van een streefdatum in het proces van de informele afhandeling. Overigens heeft eiser vervolgens nogmaals een week de tijd gekregen (tot 4 oktober 2024) om de gevraagde gegevens over te leggen.