Rechtbank Amsterdam, 14 oktober 2025

De onderneming van [eiser 1] is actief in de houthandel. [eiser 2] is directeur-eigenaar van [eiser 1]. Hij is de enige werkzame persoon binnen de onderneming.

In het handelsregister staan bij van [eiser 4] als activiteiten vermeld “opslag in distributiecentra en overige opslag (niet in tanks, koelhuizen e.d.)”. Bestuurders van [eiser 4] zijn [eiser 5] en [naam 1]. [eiser 5] houdt 96% van de aandelen in [eiser 4], en [eiser 1] de overige 4%. Bestuurder en enig aandeelhouder van [eiser 5] is [eiser 3], de vader van [eiser 2].

Bij brieven van 13 maart 2025 aan [eiser 1] en [eiser 4] heeft de bank in het kader van KYC-onderzoeken een aantal vragen gesteld en documentatie opgevraagd. De vragen waren met name gericht op de vraag of en hoe [eiser 1] en [eiser 4] de regelgeving op het gebied van sancties en het tegengaan van illegale houtkap en ontbossing naleven. Voor [eiser 4] kwamen daar nog een paar vragen bij over de activiteiten en structuur van de vennootschap. De bank heeft over vijf transacties van [eiser 1] de volgende documentatie opgevraagd:

Bij e-mail van 16 maart 2025 heeft [eiser 1] geantwoord, kort samengevat:

Bij brief van 1 april 2025 heeft de bank [eiser 1] gevraagd de ontbrekende documenten alsnog aan te leveren. Daarbij heeft de bank opgemerkt dat [eiser 1] op grond van de EUTR een risicoanalyse moet opstellen met betrekking tot de status van het hout dat zij aankoopt en dat zij een Due Diligence System (DDS) moet implementeren bij de aankoop van het hout. De bank heeft gevraagd hoe [eiser 1] aan die verplichtingen voldoet en hoe het DDS van [eiser 1] functioneert.

Na verleend uitstel heeft [eiser 4] op 2 april 2025 een brief aan de bank gestuurd waarin zij haar activiteiten en huidige structuur heeft toegelicht en de vragen gericht op sancties en illegale houtkap heeft beantwoord. Die antwoorden komen er kort gezegd op neer dat zij in 2024 korte tijd actief is geweest onder de handelsnaam [bedrijf], en dat die activiteit uitsluitend was gericht op de verkoop van een reeds aanwezige voorraad hout. Er heeft geen structurele import of nieuwe inkoop plaatsgevonden en inmiddels is [bedrijf] niet meer actief. Om die reden zijn er ook geen leveranciers of toekomstige contracten om te vermelden, was de EUTR niet op haar van toepassing en zal ook de opvolgende regeling, de EUDR, dat niet zijn, is er voor [eiser 4] geen noodzaak om over een FSC- of PEFC-certificaat te beschikken en is een actief screeningsbeleid voor haar niet relevant, dit alles aldus de brief van 2 april 2025

De bank, die de brief van 2 april 2025 niet had ontvangen, heeft [eiser 4] op 7 april 2025 een herinnering gestuurd. Daarin is [eiser 4] gewaarschuwd dat als ze niet zou reageren, de bank het klantonderzoek niet kan afronden en niet kan voldoen aan haar wettelijke verplichting op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft). [eiser 4] is gewaarschuwd dat het gevolg daarvan kan zijn dat de bank uiteindelijk besluit om afscheid van haar te nemen en dat dat ook geldt voor (andere) betrokken personen bij [eiser 4], zoals bestuurders en uiteindelijk belanghebbenden, en/of andere relaties van [eiser 4].

Op 9 april 2025 is er telefonisch contact geweest tussen de bank en [eiser 2] ( [eiser 1] ). [eiser 2] liet in dat gesprek zijn ongenoegen blijken over de tweede vragenbrief; hij wilde liever mondeling dan schriftelijk antwoord geven.

In een brief van 12 mei 2025 heeft de bank aan [eiser 1] uitgelegd dat en waarom zij het nodig vindt het onderzoek schriftelijk uit te voeren, en gewezen op haar verplichtingen onder de Wwft. In deze brief staat dat de bank op grond van de Wwft verplicht is de relatie te beëindigen als zij het klantonderzoek niet kan afronden, en dat dit ook geldt voor (andere) betrokken personen bij [eiser 1], zoals bestuurders en uiteindelijk belanghebbenden, en/of andere relaties van [eiser 1].

In een e-mail van 13 mei 2025 heeft [eiser 1] geantwoord, samengevat, dat ze de afkomst van het hout door middel van FSC certificering controleert, dat ze bij twijfel ook de inklaring van de goederen bij de leverancier kan opvragen, dat ze op sancties controleert via de sanctiemap van de EU, dat ze geen transacties doet die niet aan goederen gerelateerd zijn, dus dat er ook geen sprake is van witwasmogelijkheden. Over de specifieke transacties waar de bank naar heeft gevraagd, heeft [eiser 1] geschreven dat er geen andere documentatie beschikbaar is dan de aan- en verkoopfacturen die de bank al heeft ontvangen. [eiser 1] sluit de e-mail af met het volgende:

Op 10 juni 2025 heeft [eiser 4] over de herkomst van het door haar verhandelde hout geantwoord, kort gezegd, dat haar huidige voorraad berkenmultiplex is aangekocht binnen de Europese Unie vóór de inwerkingtreding van de sanctiemaatregelen ten aanzien van onder andere hout uit Rusland en Belarus. De vraag naar dat materiaal is volgens [eiser 4] gestagneerd en er zijn geen recente aankopen gedaan. [eiser 4] schrijft in deze brief dat het hout destijds is geleverd door een Europese handelspartner en dat het reguliere intra-EU handel betrof. De relevante import- en oorsprongscertificaten zijn destijds aangemeld bij de Europese douaneautoriteiten en de partij die het hout heeft ingevoerd, aldus [eiser 4]. Zij benadrukt verder dat FSC- of PEFC-certificering binnen de EU niet wettelijk verplicht is voor de invoer of handel in houtproducten, mits wordt voldaan aan de vereisten van de EU-houtverordening (EUTR). De partij multiplex voldeed op het moment van aankoop aan de geldende EU-regelgeving, zo schrijft [eiser 4] in deze brief.

In de brieven aan [eiser 1], [eiser 4] en de heren [eiser 2] is verder aangekondigd dat hun gegevens voor een periode van vijf jaar zullen worden opgenomen op de interne CAAML-lijst van de bank. In de brief aan [eiser 1] is daarnaast aangekondigd dat zij vanaf 4 september 2025 geen betalingen meer kan verrichten, ingaand noch uitgaand, buiten het SEPA-gebied (kort gezegd Europa). Die einddatum is later uitgesteld naar 1 oktober 2025.

Eisers vorderen, kort gezegd, de bank te veroordelen de relatie met hen voort te zetten dan wel te herstellen, primair voor onbepaalde tijd en subsidiair totdat in een bodemprocedure onherroepelijk is beslist. Daarnaast vorderen eisers de bank te verbieden – op straffe van verbeurte van dwangsommen – om de relatie met hen opnieuw op te zeggen op basis van dezelfde feiten en omstandigheden waarop de relatie nu is beëindigd, en om eisers op de CAAML-lijst te plaatsen. Tot slot vorderen zij de bank te veroordelen in de werkelijke proceskosten.

De bank voert verweer.

Op de stellingen van partijen wordt hierna ingegaan, voor zover van belang.

Banken hebben op grond van de Wwft (Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme) een verantwoordelijkheid bij het signaleren van zogenoemde financieel-economische criminaliteit en andere integriteitsrisico’s. Zij moeten zoveel mogelijk voorkomen dat het financiële systeem voor oneigenlijke doelen wordt gebruikt (en dus misbruikt). Daartoe moeten zij onderzoek doen naar hun cliënten en de verzamelde informatie up-to-date houden. Als een bank haar cliëntenonderzoek niet kan voltooien, moet zij de relatie met die klant beëindigen (artikel 5 lid 3 Wwft). De bank kan dan immers het risico van misbruik van de door haar aangeboden producten en diensten niet overzien. Het is voor de beëindiging van de relatie niet noodzakelijk dat er concrete bewijzen zijn dat de klant betrokken is bij criminele activiteiten.

Banken hebben geen formele opsporingsbevoegdheden en zijn voor het cliëntenonderzoek afhankelijk van informatie uit openbare bronnen en informatie van de klant zelf. De klant is verplicht de bank te voorzien van de nodige informatie over – onder meer – zijn activiteiten en de wijze waarop hij aan het geld is gekomen dat hij bij de bank onderbrengt (artikelen 2 lid 2, 3 en 7 van de Algemene Bankvoorwaarden).

De bank heeft al vrij snel besloten tot opzegging van de relaties met eisers. Zij heeft toegelicht dat zij geen opening zag voor verdere vragen, gezien de reacties die zij ontving, met name die van [eiser 2]. Hij heeft op zijn beurt toegelicht dat zijn bloed kookte van woede over de vragen van de bank. Om zijn integriteit aan te tonen, heeft hij, onder het tonen van dat document, erop gewezen dat hij jarenlang een vergunning heeft gehad voor het verlenen van trustdiensten, na een zeer grondige screening door De Nederlandsche Bank. Dat mag zo zijn, maar met zijn afsluitende opmerking in zijn e-mail van 13 mei 2025 (zie onder 2.10) miskent [eiser 2] dat de bank op grond van de Wwft verplicht is tot het uitvoeren van onderzoek naar haar klanten, en dat hij die vragen op grond van zijn zorgplicht jegens de bank ook moet beantwoorden.

[eiser 2] heeft op de zitting toegelicht dat hij sinds 2007 actief is in de houthandel. Voordat de sancties aan Rusland werden opgelegd, bedroeg de omzet van [eiser 1] tussen de € 10 miljoen en € 15 miljoen per jaar. Zij betrok toen 95% van haar hout uit Rusland. Sinds de sancties van kracht zijn, haalt [eiser 1] haar hout in China, Ecuador, Brazilië en Gabon. Haar omzet is gedaald tot onder de € 1 miljoen. Het afgelopen jaar heeft [eiser 1] vijf transacties gedaan. Dat gaat in de praktijk als volgt. [eiser 2] kent veel mensen in de houthandel, voornamelijk in de Benelux, maar ook een aantal in Duitsland en Polen. Zij vertellen hem welk hout ze nodig hebben. Hij zoekt dan naar een leverancier, koopt het hout daar in, verkoopt het aan zijn klant en regelt het transport. Meestal klaart de klant de goederen in, maar soms doet [eiser 1] dat, dat is per klant verschillend. Er worden geen schriftelijke contracten opgesteld omdat de bestellingen ad hoc worden gedaan. Er zijn alleen inkoop- en verkoopfacturen. Bij de vijf transacties waar de bank naar heeft gevraagd, heeft [eiser 1] de inklaring niet zelf gedaan, zodat zij daar ook geen documentatie van kan overleggen. De reden dat [eiser 1] geen beleid op schrift heeft staan, is dat [eiser 2] binnen [eiser 1] de enige medewerker is. Hij weet welke controles nodig zijn en voert die ook uit. Voorafgaand aan elke transactie controleert hij bij FSC of het certificaat van het hout dat hij wil kopen, geldig is.

Op de zitting heeft [eiser 1] (nogmaals) aangeboden om bij haar klanten in de vijf transacties waarop het onderzoek gericht is geweest, de documentatie over de inklaring op te vragen. Zij heeft er daarbij wel op gewezen dat zij afhankelijk is van de medewerking van haar klanten. Ook moeten er nog gegevens beschikbaar zijn over het transport van de ladingen. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter moeten deze mogelijkheden eerst nog verder worden onderzocht voordat artikel 5 lid 3 Wwft in beeld komt. Bij dat oordeel speelt mee dat [eiser 1] eerdere KYC-onderzoeken van de bank goed heeft doorstaan en dat de indruk bestaat dat de onderneming kleiner is dan de bank voor ogen had. Zo is, althans in ieder geval voor de voorzieningenrechter, onduidelijk in hoeverre de verplichting van het vastleggen van beleid ook geldt voor een onderneming die door één persoon wordt gedreven. [eiser 1] (lees: [eiser 2]) zal zich bij de uitvoering van dit aanvullende onderzoek coöperatief moeten opstellen. De primaire vordering zal dan ook worden toegewezen. Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat het ook de bedoeling is dat de blokkade die nu voor [eiser 1] geldt voor betalingen buiten het SEPA-gebied, ongedaan wordt gemaakt.

Omdat de voornaamste reden voor beëindiging van de relaties met de overige eisers lijkt te zijn gelegen in de banden met [eiser 1] Beheer, zal de primaire vordering ook jegens hen worden toegewezen.

Deze beslissing laat onverlet dat de bank de relaties met eisers opnieuw kan beëindigen als tijdens dit of een volgend KYC-onderzoek aanvullende informatie boven tafel komt die dat rechtvaardigt of als het onderzoek wordt gefrustreerd.

Het is te vroeg om de bank te verbieden de relaties met eisers te beëindigen op grond van dezelfde feiten, omdat het KYC onderzoek nog niet is afgerond, zoals hiervoor is overwogen. Een verbod om dat te doen, is daarom niet toewijsbaar. Een dwangsom is evenmin nodig, nu de bank heeft toegezegd dat zij het vonnis zal naleven. De daarop gerichte vorderingen zullen worden afgewezen. Hetzelfde geldt voor de vordering om bewijs te leveren over hun status op de CAAML-lijst. Een bewijs dat zij daar niet op staan, is niet te leveren. Daarbij komt dat er geen reden is om aan te nemen dat de bank niet aan het gebod tot verwijdering van de gegevens van eisers zal voldoen, mochten die gegevens al op de CAAML-lijst staan.

De bank is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. Voor een veroordeling in de volledige proceskosten bestaat evenwel geen grond nu geen sprake is van misbruik van procesrecht of het op anderszins onrechtmatige wijze voeren van verweer tegen de vorderingen van eisers. De proceskosten van [eisers] worden conform het toepasselijke liquidatietarief begroot op:

De wettelijke rente over de proceskosten is toewijsbaar.

veroordeelt de bank om de relatie met [eiser 1], [eiser 4], [eiser 5], [eiser 2] en [eiser 3] voort te zetten, althans binnen één werkdag na betekening van dit vonnis te herstellen, zodat zij weer in de positie komen te verkeren waarin zij zich bevonden voordat de relaties werden opgezegd,

verbiedt de bank om [eiser 1], [eiser 4], [eiser 5], [eiser 2] en [eiser 3] op grond van de feiten die nu ten grondslag zijn gelegd aan de beëindiging van de relaties op de CAAML-lijst te plaatsen, en gebiedt de bank hen van de CAAML-lijst te verwijderen indien zijn daar al op staan,

veroordeelt de bank in de proceskosten van € 2.118,40, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 92,00 plus de kosten van betekening als de bank niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend, en te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW vanaf de vijftiende dag na vonnisdatum tot aan de dag van volledige betaling,

verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,

wijst het meer of anders gevorderde af.