Rechtbank Amsterdam, 12 september 2018

Het verloop van de procedure blijkt uit:

Ten slotte is vonnis bepaald.

[eiser 1] is enig aandeelhouder en bestuurder van [naam bedrijf] B.V. (hierna: [naam bedrijf] ). [naam bedrijf] is enig aandeelhouder en bestuurder van [eiser 2].

[eiser 1] heeft [gedaagde] leren kennen rond 2009 op een beurs, die hij bezocht met zijn toenmalige echtgenote [naam toemalige echtgenote] (hierna: [naam toemalige echtgenote] ). [eiser 1] heeft op deze beurs sieraden gekocht bij juwelier [naam juwelier], waar [gedaagde] werkte als verkoopster. [gedaagde] is voornamelijk bevriend geraakt met [naam toemalige echtgenote] en heeft ook vriendschappelijke contacten met [eiser 1] onderhouden.

[eiser 1] is vanaf 2013 wegens geestelijke gezondheidsproblemen onder behandeling geweest. Hij heeft een burn-out gehad en is gediagnosticeerd met een bipolaire stoornis. In 2013 is [eiser 1] arbeidsongeschikt verklaard en heeft hij zich vrijwillig een aantal dagen laten opnemen op een psychiatrische afdeling.

Op 26 januari 2016 heeft [eiser 2] een mondelinge geldleningsovereenkomst gesloten met de heer [naam 1] (hierna: [naam 1] ), uit hoofde waarvan [eiser 2] diezelfde dag een bedrag van € 600.000,- aan [naam 1] heeft geleend. De overeenkomst is nadien schriftelijk vastgelegd en door [eiser 1] en [naam 1] ondertekend. Hierin is onder meer bepaald dat [naam 1] de lening, rente en een deel van de verwachte winst, met een totaalbedrag van € 900.000,-, dient af te lossen op uiterlijk 26 januari 2017.

Op 18 februari en 11 mei 2016 heeft [eiser 1] aanvullende leningen verstrekt aan [naam 1] van respectievelijk (totaal) € 75.000,- en € 150.000,-. In totaal heeft [eisers] derhalve € 825.000,- aan [naam 1] geleend.

[eiser 1] heeft op enig moment na de verstrekking van de tweede dan wel derde aanvullende lening een Rolex horloge ontvangen van [gedaagde]. [naam 1] had het horloge bij [naam juwelier] gekocht met het verzoek aan [gedaagde] dit aan [eiser 1] te geven.

Op 11 en 12 april 2016 heeft [gedaagde], voor zover hier van belang, de volgende berichten aan [eiser 1] geschreven.

Bij beschikking van 18 april 2016 heeft de kantonrechter van de rechtbank Noord-Holland op verzoek van de zonen van [eiser 1] een provisioneel bewindvoerder benoemd en hem belast met het bewind over de goederen van [eiser 1]. Daarnaast heeft de kantonrechter een psychiater als deskundige benoemd om een onderzoek te verrichten naar de gezondheidstoestand van [eiser 1].

[naam 1] heeft, ondanks diverse verzoeken daartoe van [eisers] en door [eisers] gelegde beslagen, geen (terug)betalingen aan [eisers] verricht.

Bij brief van 23 oktober 2017 heeft [eisers] [gedaagde] aansprakelijk gesteld voor de door [eiser 1] geleden schade als gevolg van de leningen en haar gesommeerd om het bedrag van de leningen binnen een week aan [eisers] te betalen.

Bij vonnis van 11 april 2018 heeft de rechtbank Noord-Holland [naam 1] veroordeeld tot terugbetaling van de geleende hoofdsom van € 825.000,- aan [eisers] De door [eisers] gevorderde betaling van rente en winstbijdrage is door de rechtbank afgewezen.

[eisers] vordert samengevat - bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, [gedaagde] te veroordelen tot vergoeding van de door [eisers] geleden schade, op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet, kosten rechtens.

[eisers] voert ter feitelijke onderbouwing van zijn vordering het volgende aan. De bemiddelende rol van [gedaagde] is cruciaal geweest, in die zin dat [eisers] de lening zonder haar bemiddeling niet zou zijn aangegaan. Haar rol blijkt uit de correspondentie tussen [eiser 1] en [gedaagde], haar betrokkenheid bij het maken van en haar aanwezigheid bij afspraken tussen [eiser 1] en [naam 1], uit een provisie van € 200.000,- die zij voor haar bemiddeling van [naam 1] heeft ontvangen en het horloge dat [naam 1] via aankoop bij haar werkgever en via haar in persoon aan [eiser 1] heeft gegeven als bonus voor het aangaan van de lening. Gelet op haar wetenschap van [eiser 1] psychische problematiek, had zij moeten afzien van deze bemiddeling en [eisers] er juist van moeten weerhouden om de lening te verstrekken. In ieder geval had zij onderzoek moeten doen naar [naam 1], nu de pers inmiddels melding maakt van een vermeend crimineel verleden. [gedaagde] heeft hierdoor op onrechtmatige wijze [eisers] bewogen tot het aangaan van de lening, waardoor [eiser 2] schade heeft geleden. [eiser 2] zou immers zonder het onrechtmatig handelen door [gedaagde] de geldlening niet hebben verstrekt aan [naam 1]. De door [eisers] geleden schade, volgens [eisers] bestaande uit in ieder geval het geleende bedrag van € 825.000,- en daarnaast eventueel ook de met [naam 1] afgesproken rente en winstbijdrage, dient door [gedaagde] te worden vergoed, aldus steeds [eisers]

[gedaagde] voert verweer en concludeert tot afwijzing van de vorderingen van [eisers] met veroordeling van [eisers] in de werkelijke proceskosten.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.

[eisers] stelt in de kern dat [gedaagde] hem op onrechtmatige wijze heeft bewogen tot het aangaan van de lening en dat [eisers] deze niet zou zijn aangegaan zonder haar betrokkenheid.

Het verweer van [gedaagde] luidt dat zij geen enkele betrokkenheid heeft gehad bij de totstandkoming van de overeenkomst tussen [eisers] en [naam 1]. Zij onderhoudt met zowel [eiser 1] als [naam 1] contacten, maar die zijn louter vriendschappelijk van aard en niet zakelijk. Zij heeft dan ook nooit provisie ontvangen van [naam 1]. Het horloge dat zij aan [eiser 1] heeft overhandigd, was afkomstig van [naam 1] en heeft zij op diens verzoek aan [eiser 1] gegeven. [gedaagde] meent zich te herinneren dat zij van de overeenkomst heeft vernomen via [naam toemalige echtgenote], kort nadat [eiser 2] de lening had verstrekt. Vervolgens heeft zij de lening besproken met [eiser 1] en hem aangeraden om de afspraken schriftelijk vast te leggen. Daarna hebben af en toe ontmoetingen plaatsgevonden tussen [gedaagde], [eiser 1] en [naam 1], maar daarbij werd niet gesproken over de lening of andere geldzaken. Dat [eiser 1] in de maanden daarna aanvullende leningen heeft verstrekt, heeft zij nooit geweten. Dat [naam 1] een mogelijk onbetrouwbare zakenpartner zou zijn, wist zij evenmin, aldus [gedaagde].

De rechtbank is van oordeel dat [eisers] in het licht van deze betwisting zijn stelling onvoldoende met specifieke feiten en omstandigheden heeft onderbouwd, zodat deze stelling faalt. Daartoe wordt het volgende overwogen.

Uit de door [eisers] in het geding gebrachte correspondentie (zie onder 2.5) blijkt dat [gedaagde] in ieder geval op 26 januari 2016 wetenschap had van (het voornemen van [eisers] tot) de lening en de voorwaarden daarvan, nu zij deze aan [eiser 1] heeft bevestigd. Voorts is niet in geschil dat [gedaagde] betrokken is geweest bij het schriftelijk vastleggen van de lening, althans dat zij [eiser 1] heeft geadviseerd om dit te doen. Tot slot staat vast dat [gedaagde] nadien enkele keren [eiser 1] en [naam 1] heeft ontmoet, dat zij daartoe afspraken heeft ingepland en dat [eiser 1] via haar een horloge dat betaald was door [naam 1] heeft ontvangen.

Anders dan [eisers] stelt, kan uit de emailwisseling van 26 januari 2016 op zichzelf niet worden afgeleid dat [eiser 1] door [gedaagde] is ‘ingepakt’.

Voort geldt dat [gedaagde] aanwezigheid bij een aantal ontmoetingen tussen [eiser 1] en [naam 1] niet relevant is voor de vraag of [gedaagde] [eiser 1] er op onrechtmatige wijze toe heeft bewogen de lening op 26 januari 2016 te verstrekken. Deze ontmoetingen hebben immers plaatsgevonden na deze datum, terwijl niet nader is gesteld dat en waarom deze nog betrekking zouden hebben op de lening van 26 januari 2016.

De omstandigheid dat [gedaagde] het horloge aan [eiser 1] heeft gegeven dat betaald is door [naam 1], kan [eiser 1] evenmin baten. [gedaagde] heeft de stelling van [eiser 1] dat zij wist dat dit horloge een cadeau betrof van [naam 1] aan [eiser 1] voor het aangaan van de lening, betwist. [eiser 1] heeft vervolgens tijdens de comparitie toegelicht dat hij het horloge, anders dan gesteld bij dagvaarding, pas heeft ontvangen als bonus voor de tweede of derde lening. Hieruit volgt dat het horloge los stond van de eerste lening, en daarmee ook los van de door [eisers] gestelde betrokkenheid van [gedaagde] bij de eerste lening.

[eiser 1] stelt dat [gedaagde] op de hoogte had moeten zijn van het criminele verleden van [naam 1], hetgeen [gedaagde] betwist. [eiser 1] onderbouwt zijn stelling slechts met een enkele verwijzing naar inmiddels verschenen berichten uit de pers, zonder deze berichten over te leggen, dan wel nader te specificeren. Deze stelling faalt dan ook wegens onvoldoende feitelijke grondslag.

[eisers] voert voorts ter onderbouwing van zijn stellingname aan dat [gedaagde] kennis had van de geestelijke toestand van [eiser 1] ten tijde van het aangaan van de lening van 26 januari 2016 en dat zij hem alleen al daarom had moeten beletten om de lening aan te gaan. [gedaagde] betwist dit en voert hiertoe het volgende aan. Zij wist niet dat [eiser 1] in april 2016, vlak voordat hij de lening aanging, in bewaring was gesteld. Zij wist wel dat [eiser 1] in 2013 een periode was opgenomen, maar daarna verwaterde haar vriendschap met [eiser 1] en [naam toemalige echtgenote] waardoor zij niet in detail werd geïnformeerd over [eiser 1] gezondheid. Naar [gedaagde] oordeel maakte [eiser 1] in de periode rondom de lening de indruk van een weldenkend zakenman die goed wist waar hij mee bezig was en niet die van een psychisch kwetsbaar of labiel persoon.

Gelet op hetgeen over en weer is aangevoerd door partijen, zijn er naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende aanwijzingen aan de hand waarvan [gedaagde] had kunnen of moeten afleiden dat [eiser 1] ten tijde van de lening (ernstige) psychische problemen had. Hoewel [eiser 1] op 15 januari 2016 gedurende zes dagen in gedwongen opname verkeerde, is deze door de rechtbank op 21 januari 2016 beëindigd vanwege het ziekte-inzicht van [eiser 1] en zijn inspanningen om zijn stoornis onder controle te houden, waaronder het nemen van medicatie (zie onder 2.4). Het provisionele bewind werd bovendien pas ingesteld nadat [eiser 1] de lening was aangegaan, op 18 april 2016. Op 2 mei 2017 werd dit bewind beëindigd en een verzoek tot ondercuratelestelling dan wel bewind afgewezen, op basis van een deskundigenrapport waarin retrospectief werd geconcludeerd dat [eiser 1] in staat was zijn belangen te begrijpen en te behartigen (zie onder 2.14). De enkele stelling van [eiser 1] dat de retrospectieve diagnose onjuist was, acht de rechtbank gelet op dit samenstel van factoren onvoldoende ter onderbouwing van zijn betoog dat [gedaagde] wist van zijn geestestoestand en dat zij hem alleen al daarom had moeten beletten om de overeenkomst met [naam 1] aan te gaan. De rechtbank kan [eisers] hierin dan ook niet volgen.

Het bovenstaande leidt tot de conclusie dat de stelling van [eisers] dat [gedaagde] onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld bij het aangaan van de lening, niet kan slagen. Reeds daarom kan geen sprake zijn van aansprakelijkheid van [gedaagde] op grond van onrechtmatige daad. De vorderingen van [eisers] moeten dus worden afgewezen. [eisers] zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld.

[gedaagde] maakt aanspraak op vergoeding van de volledige proceskosten. Zij stelt hiertoe dat [eisers] in deze procedure misleidende informatie heeft gepresenteerd en dat hij [gedaagde] ten onrechte in rechte heeft betrokken, waardoor zij forse kosten heeft moeten maken.

De rechtbank overweegt dat een dergelijke vordering slechts voor toewijzing in aanmerking komt indien sprake is van misbruik van procesrecht of onrechtmatig handelen door een procedure aan te vangen. Daarvoor is vereist dat sprake is van een vordering die, gelet op de evidente ongegrondheid daarvan, in verband met de belangen van de wederpartij achterwege had moeten blijven. Hiervan kan sprake zijn als een eiser zijn vordering baseert op feiten en omstandigheden waarvan hij de onjuistheid kende of behoorde te kennen of als op stellingen waarvan hij op voorhand had moeten begrijpen dat deze geen kans van slagen hadden. Dit moet terughoudend worden getoetst, gelet op het recht op toegang tot de rechter zoals gewaarborgd door artikel 6 Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).

De rechtbank is van oordeel dat niet aan het voorgaande strenge criterium is voldaan. [gedaagde] heeft onvoldoende gesteld waaruit kan worden afgeleid dat [eisers] zijn vorderingen heeft gebaseerd op feiten en omstandigheden waarvan hij de onjuistheid kende dan wel behoorde te kennen, of dat hij bij voorbaat had moeten begrijpen dat zijn vorderingen geheel kansloos waren. De proceskosten worden daarom op de gebruikelijke wijze begroot aan de hand van het liquidatietarief.

De kosten aan de zijde van [gedaagde] worden begroot op € 287,- aan griffierecht en € 1.086,- aan salaris advocaat (2 punten x tarief € 543,-), totaal € 1.373,-. Verder zal [eisers] worden veroordeeld in de nakosten voor zover deze op dit moment kunnen worden begroot, zoals in de beslissing vermeld.

wijst de vorderingen af,

veroordeelt [eisers] in de proceskosten, aan de zijde van [gedaagde] tot op heden begroot op € 1.373,-,

veroordeelt [eisers] in de na dit vonnis ontstane kosten, begroot op € 157,- aan salaris advocaat, te vermeerderen, onder de voorwaarde dat [eisers] niet binnen 14 dagen na aanschrijving aan het vonnis heeft voldaan en er vervolgens betekening van de uitspraak heeft plaatsgevonden, met een bedrag van € 82,- aan salaris advocaat en de explootkosten van betekening van de uitspraak,

verklaart dit vonnis wat betreft de kostenveroordelingen uitvoerbaar bij voorraad.