Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba, 8 juli 2015

eisers] - behoudens dhr. Y, die in persoon ter zitting is verschenen samen met zijn gemachtigde - zijn ter zitting verschenen bij hun gemachtigde. De SKOA is verschenen bij haar gemachtigde, die werd vergezeld door dhr. mr. Y (voorzitter van het bestuur van SKOA). Partijen hebben in twee termijnen het woord gevoerd - mede aan de hand van door hen overgelegde pleitnota’s, voorzien van toegelaten producties - en hebben gereageerd of kunnen reageren op elkaars stellingen.

Vonnis is nader bepaald op heden.

eisers] vorderen dat het Gerecht bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis kosten rechtens:

De SKOA voert verweer en concludeert dat [eisers] niet-ontvankelijk moeten worden verklaard in het door hen verzochte, althans tot afwijzing daarvan, kosten rechtens.

Voor zover van belang voor de beslissing worden de stellingen van partijen hierna besproken.

Er zijn gronden gesteld noch gebleken waaruit volgt dat [eisers] niet-ontvankelijk moeten worden verklaard in het door hen verzochte. Het ontvankelijkheidsverweer van de SKOA wordt daarom verworpen.

Het spoedeisend belang van [eisers] bij haar vorderingen ligt besloten in de aard van die vorderingen, temeer omdat de SKOA leerling treffende gevolgen dreigt te verbinden aan het niet betalen door [eisers] van de door SKOA voor het schooljaar 2015-2016 verhoogd vastgestelde school- en/of aircogelden.

Vast staat tussen partijen dat [eisers] ouders zijn van leerlingen die studeren of willen gaan studeren bij onder de SKOA ressorterende scholen, zijnde kleuterscholen, basisscholen en scholen voor middelbaar voortgezet onderwijs. Ook staat vast dat de SKOA vanaf de jaren tachtig betaling van schoolgeld per schooljaar per leerling verlangt van ouders van bij haar scholen ingeschreven of in te schrijven leerlingen. Tegen die achtergrond hebben [eisers] niet of onvoldoende bestreden gesteld dat het door de SKOA vastgestelde schoolgeld voor het schooljaar 2014-2015 Afl. 75,-- per leerling bedroeg en het vastgestelde aircogeld voor leerlingen die studeren bij van airco voorziene scholen voor dat schooljaar Afl. 140,-- per leerling bedroeg. Vast staat verder dat de SKOA na meermalen gevoerd overleg met onder meer de minister van Onderwijs van Aruba (hierna: de minister) het schoolgeld voor het schooljaar 2015-2016 uiteindelijk en met goedvinden van de minister heeft vastgesteld op Afl. 175,-- per leerling en het aircogeld voor leerlingen die studeren of willen gaan studeren bij van airco voorziene scholen op Afl. 150,-- per leerling. Tot slot staat vast dat de SKOA aan alle ouders van bij haar scholen ingeschreven of in te schrijven leerlingen (hierna ook: de ouders) kenbaar heeft gemaakt dat aan het niet betalen van school- en/of aircogeld mogelijk gevolgen worden verbonden, in die zin dat (her)plaatsing van leerlingen op de door de ouders gewenste school niet langer gegarandeerd is terwijl die (her)plaatsing bij tijdige betaling in beginsel wel gegarandeerd is.

In het licht van al het vorenstaande moet voorshands de vraag worden beantwoord of de SKOA al dan niet gerechtigd is [eisers] tot betaling van school- en/of aircogeld te verplichten en of de SKOA aan het uitblijven van betaling van die gelden de door haar ook aan [eisers] kenbare gevolgen mag verbinden. Hierbij heeft te gelden dat de omvang van dit geschil is beperkt tot het meerdere van het school- en aircogeld ten opzichte van het hiervoor vermelde voor het schooljaar 2014-2015 door SKOA vastgestelde school- en aircogeld.

In voormeld verband wordt het volgende voorop gesteld. Uit de artikelen 1 van de onderscheidenlijke Landsverordeningen Kleuteronderwijs, Basisonderwijs en Voortgezet Onderwijs (hierna ook: de Landsverordeningen) volgt dat een openbare school een door het Land Aruba (hierna: het Land) in stand gehouden school is en dat een bijzondere school een door een natuurlijke persoon of rechtspersoon in stand gehouden school is. Het zevende lid van artikel I.20 van de Staatsregeling van Aruba luidt: “Het bijzonder algemeen vormend lager onderwijs dat aan de bij landsverordening te stellen voorwaarden voldoet, wordt naar dezelfde maatstaf als het openbaar onderwijs uit de openbare kas bekostigd. Bij landsverordening worden de voorwaarden vastgesteld, waarop voor het bijzonder algemeen vormend middelbaar en voorbereidend hoger onderwijs bijdragen uit de openbare kas worden verleend.”.

Alle onder de SKOA ressorterende scholen zijn bijzondere scholen in de zin van de Landsverordeningen, en zij worden allen naar dezelfde maatstaf of op gelijke voet als openbare scholen bekostigd uit de openbare kas, oftewel door het Land. Reeds hieruit volgt naar het voorlopig oordeel van het Gerecht dat bijzondere scholen als die van de SKOA (ouders van) leerlingen - anders dan particuliere niet door het Land bekostigde scholen - in elk geval in financieel opzicht naar dezelfde maatstaf en op gelijke voet dienen te behandelen als die van openbare scholen. Dit klemt temeer omdat ouders van kinderen tussen de vier en zeventien jaar ingevolge de Leerplichtverordening op straffe van een door de minister van Onderwijs dienaangaande op te leggen last onder dwangsom van ten minste Afl. 250,-- en ten hoogste Afl. 2.500,-- in beginsel verplicht zijn om er zorg voor te dragen dat een in voormelde leeftijdsgroep vallend kind is ingeschreven als leerling van een door of vanwege het Land bekostigde openbare of bijzondere school voor kleuteronderwijs, basisonderwijs of voortgezet onderwijs. Het andersluidend standpunt van de SKOA op dit punt wordt verworpen.

De Landsverordeningen Kleuteronderwijs, Basisonderwijs en Voortgezet Onderwijs bepalen ieder voor zich welke kosten precies worden bekostigd door het Land, en hoe die bekostiging precies plaats vindt of plaats behoort te vinden. Uit die Landsverordeningen volgt verder dat in geval zich ook bij bijzondere scholen bijzondere omstandigheden voordoen, de bedragen der bekostiging telkens tijdelijk kunnen worden verhoogd.

De SKOA heeft uiteen gezet welke kosten zij precies wenst te bestrijden in het schooljaar 2015-2016 met het door haar voor dat schooljaar verhoogd vastgestelde schoolgeld, maar naar het voorlopig oordeel van het Gerecht dienen al die kosten krachtens de Landsverordeningen bekostigd te worden door het Land, althans is niet voorshands aannemelijk geworden dat al die kosten niet bekostigd dienen te worden door het Land. Tegen die achtergrond valt naar het voorshandse oordeel van het Gerecht in een bodemprocedure het oordeel te verwachten dat de SKOA recht noch titel heeft om betaling van het (verhoogde) schoolgeld verplicht te stellen voor ouders van bij de SKOA ingeschreven of in te schrijven leerlingen, en daarom evenmin recht of titel heeft om aan het uitblijven van betaling van (verhoogde) schoolgelden enig gevolg te verbinden. Bij dit alles heeft te gelden dat is gesteld noch gebleken dat de SKOA betaling van het door haar verhoogd vastgestelde school- en aircogeld is overeengekomen met de ouders, en evenmin is gesteld of gebleken dat de SKOA met de ouders is overeengekomen dat aan het uitblijven van betaling van die gelden de door SKOA kenbaar gemaakte gevolgen verbonden mogen worden.

De Landsverordeningen bepalen onder meer dat ook door bijzondere scholen gemaakte energiekosten worden bekostigd door het Land. In dat verband valt naar het voorlopig oordeel van het Gerecht niet in te zien op grond waarvan de SKOA betaling van aircogeld verplicht denkt te kunnen stellen, waarbij naar het verdere voorlopig oordeel van het Gerecht heeft te gelden dat ook de aanschaf- en onderhoudskosten van airco’s krachtens voormelde Landsverordeningen bekostigd moeten worden uit de openbare kas. Dit klemt temeer omdat het anno 2015 ondenkbaar is in Aruba dat een in een openbaar gebouw werkzame ambtenaar of politicus het maar zonder airco moet doen. In dat verband valt voorshands niet in te zien waarom onder meer van (ouders van) leerlingen van bijzondere scholen als die van de SKOA wel verlangd kan en mag worden dat die leerlingen (ook nog eens verplicht) een groot deel van de (doorgaans warme) dag in een klaslokaal moeten doorbrengen dat niet van airco is voorzien. Bij dit alles komt dat partijen op zitting eensluidend hebben verklaard dat anno 2015 airco ook wat hen betreft op scholen in Aruba geen luxe voorziening is maar een basis- of standaardvoorziening.

Vorenstaande brengt naar het voorshandse oordeel van het Gerecht mee dat in een bodemprocedure het oordeel te verwachten valt dat de SKOA recht noch titel heeft om betaling van het (verhoogde) aircogeld verplicht te stellen voor ouders van bij de SKOA ingeschreven of in te schrijven leerlingen, en daarom evenmin recht of titel heeft om aan het uitblijven van betaling van (verhoogde) aircogelden enig gevolg te verbinden. De laatste volzin van rechtsoverweging 3.8 is ook in dit verband van toepassing.

De slotsom luidt dat de hiervoor onder 3.4 neergelegde vragen voorshands ontkennend moeten worden beantwoord. Mede gelet op het gevorderde onder d. (in samenhang met de strekking en geest van de overige vorderingen) zal het Gerecht de SKOA op straffe van verbeurte van de in het dictum vermelde dwangsommen verbieden om betaling van het door haar verhoogde school- en/of aircogeld verplicht te stellen voor [eisers] en voorts zal het Gerecht de SKOA verbieden om aan het uitblijven van betaling door [eisers] van (een deel van) dat school- en/of aircogeld enig gevolg te verbinden, zulks totdat er in een bodemprocedure ter zake van deze kwesties bij eindvonnis zal zijn beslist en zulks onder de voorwaarde dat - en daarmee hebben [eisers] ter zitting ingestemd - [eisers] uiterlijk veertien dagen na de uitspraak van dit vonnis die bodemprocedure starten bij dit Gerecht en tot en met het eindvonnis doorlopen. Er zijn geen feiten of omstandigheden gesteld die een ander oordeel kunnen dragen.

Ook afweging van de belangen van partijen maken al het vorenstaande niet anders, omdat het Gerecht geen zwaarder wegend belang ziet van de SKOA bij afwijzing van het door [eisers] gevorderde ten opzichte van het belang van [eisers] bij toewijzing daarvan. De stelling van SKOA dat ook ouders van bij openbare scholen studerende leerlingen school- en/of aircogeld moeten betalen kan haar niet baten, omdat het openbaar onderwijs naar het voorlopig oordeel van het Gerecht evenmin recht of titel heeft om betaling van die gelden verplicht te stellen. Het gegeven dat de minister haar goedkeuring heeft gehecht aan het door SKOA verhoogd vastgestelde school- en aircogeld kan de SKOA evenmin baten, omdat die ministeriële goedkeuring geen afbreuk doet en kan doen aan hetgeen uit wettelijke regelingen voortvloeit. De SKOA stelt dat zij in geval van massaal onbetaald blijven van de door haar verhoogde school- en aircogelden drastische gevolgen zal ondervinden, maar gesteld noch gebleken is dat het door SKOA te geven onderwijs alsdan geen doorgang kan vinden, en evenmin is gesteld of gebleken dat het door de SKOA te geven onderwijs alsdan niet op verantwoorde wijze doorgang kan vinden. De stelling van de SKOA dat er bij het massaal uitblijven van betaling van de door haar verhoogd vastgestelde school- en aircogelden een begrotingstekort zal ontstaan van Afl. één miljoen kan haar evenmin baten, omdat [eisers] niet of onvoldoende bestreden hebben gesteld dat de SKOA in het recente verleden met een veel groter begrotingstekort kampte, maar om die reden geen van haar scholen heeft gesloten of op onverantwoorde wijze onderwijs heeft laten geven.

Overigens heeft de SKOA het naar het voorshandse oordeel van het Gerecht mede en wellicht vooral aan zichzelf te danken dat zij er financieel gezien niet rooskleurig voor staat. Vast is komen te staan immers dat de SKOA over de laatste vier (begrotings)jaren structureel en in strijd met haar wettelijke plicht haar jaarcijfers niet of naar het oordeel van het Gerecht onaanvaardbaar te laat ter controle heeft voorgelegd aan het Land, die op grond van door hem goedgekeurde jaarcijfers van de SKOA de aan de SKOA uit te keren bedragen ter bekostiging van haar scholen en het aldaar te geven onderwijs vaststelt. Voorts is in dit verband vast komen te staan dat een belangrijke en vast en zeker niet geringe kostenpost van de SKOA - te weten de energiekosten van haar scholen, waarvan is gesteld noch gebleken dat die buitensporig of onaanvaardbaar hoog zijn - niet wordt bekostigd uit de openbare kas, terwijl verder is gesteld noch gebleken dat de SKOA op enig moment heeft aangedrongen bij het Land tot bekostiging van ook die kosten. Dat laatste klemt temeer omdat vast staat dat de energiekosten van openbare scholen wel worden bekostigd door het Land. Tot slot is gesteld noch gebleken dat de SKOA te dezen ooit heeft getracht om krachtens de Landsverordeningen de bedragen der bekostiging tijdelijk te laten verhogen omwille van door de SKOA aan te voeren bijzondere omstandigheden, hetgeen overigens een lastige exercitie zal zijn zolang er geen of onaanvaardbaar te laat jaarcijfers worden aangeleverd door de SKOA.

Ten overvloede en tot slot wordt nog overwogen dat de SKOA zonder meer bevoegd is om schoolgeld vast te stellen voor activiteiten van haar scholen die buiten het curriculum vallen, zoals bijvoorbeeld schoolreisjes, excursies, sportdagen, schoolkampen, sinterklaascadeautjes, kerstvieringen en viering van de dag van volkslied en vlag. De SKOA kan betaling van een in dat verband door haar vastgesteld bedrag aan schoolgeld verzoeken aan de ouders van bij haar ingeschreven of in te schrijven leerlingen, maar niet verplichten. Betaling van dergelijke schoolgelden kan en mag alleen geschieden op vrijwillige basis.

De SKOA zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden verwezen in de kosten van deze procedure gevallen aan de zijde van [eisers], tot aan deze uitspraak begroot op (450,-- + 224,48 =) Afl. 674,48 aan verschotten en Afl. 1.500,-- aan salaris voor de gemachtigde.