Uitspraak · Civiel recht

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 22 september 2026 – Totstandkoming huurovereenkomst, afgebroken onderhandelingen

ECLI:NL:GHARL:2026:6088Zaaknummer 200.347.579

Instantie
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
Datum uitspraak
22 september 2026
Publicatiedatum
16 november 2026
Zaaknummer
200.347.579
Rechtsgebied
Civiel recht
Procedure
Hoger beroep
Zittingsplaats
Arnhem
Soort
Uitspraak

Inhoudsindicatie

Totstandkoming huurovereenkomst, afgebroken onderhandelingen, tussentijds hoger beroep.

Het hof:

4.1.

bekrachtigt het tussenvonnis van de kantonrechter in de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Nijmegen, van 10 mei 2024;

4.2.

verwijst de zaak terug naar die rechtbank om deze zaak verder te behandelen;

4.3.

veroordeelt JMT en I.M.A. hoofdelijk tot betaling van de proceskosten van B&P en haar maten, tot op heden begroot op:

€ 798 aan griffierecht;

€ 2.580 aan salaris van de advocaat van B&P en haar maten (2 procespunten x het toepasselijke tarief II);

4.4.

bepaalt dat al deze kosten moeten worden betaald binnen 14 dagen na vandaag. Als niet op tijd wordt betaald, dan worden die kosten verhoogd met de wettelijke rente;

4.5.

veroordeelt B&P en haar maten hoofdelijk tot betaling van de proceskosten van JMT en I.M.A., tot op heden begroot op:

€ 1.290 aan salaris van de advocaat van JMT en I.M.A. (2 procespunten x 0,5 x het toepasselijke tarief II);

4.6.

verklaart de proceskostenveroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;

4.7.

wijst af wat verder is gevorderd.

Dit arrest is gewezen door mrs. P.E. Lucassen, M. Wallart en R. Verkijk, en is door de rolraadsheer in tegenwoordigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 22 september 2026.

Volledige tekst

Inhoud van de uitspraak
  1. 1 JMT Nederland B.V. (JMT)
  2. 1 de maatschap B&P Investments (B&P Investments)
  3. 2. [geïntimeerde1] ( [geïntimeerde1] )
  4. 3. [geïntimeerde2] ( [geïntimeerde2] )
  5. 1 Het verloop van de procedure in hoger beroep
  6. 2 De kern van de zaak
  7. 3 De toelichting op de beslissing van het hof
  8. 4 De beslissing

GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN

locatie Arnhem

afdeling civiel recht

zaaknummer gerechtshof 200.347.579

zaaknummer rechtbank Gelderland 10641444

arrest van 22 september 2026

in de zaak van

1 JMT Nederland B.V. (JMT)

die is gevestigd in Dinteloord

2. I.M.A. Beheermij. B.V. (I.M.A.)

die is gevestigd in Bemmel

advocaat: mr. C.F.H. Donners

en

1 de maatschap B&P Investments (B&P Investments)

die is gevestigd in Druten

en haar maten:

2. [geïntimeerde1] ( [geïntimeerde1] )

3. [geïntimeerde2] ( [geïntimeerde2] )

hierna tezamen B&P

die wonen in [woonplaats]

advocaat: mr. D.J. Pijl

1 Het verloop van de procedure in hoger beroep

1.1.

JMT en I.M.A. (hierna gezamenlijk JMT c.s.) hebben hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof (hierna: het hof) tegen het tussenvonnis dat de kantonrechter in de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Nijmegen, (hierna: de kantonrechter) op 10 mei 2024 tussen partijen heeft uitgesproken. Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit:

  • de dagvaarding in hoger beroep;
  • de memorie van grieven;
  • de memorie van antwoord tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep;
  • de memorie van antwoord in het incidenteel hoger beroep;
  • het verslag (proces-verbaal) van de mondelinge behandeling die op 11 maart 2026 is gehouden.
1.2.

Aan het eind van de mondelinge behandeling heeft het hof bepaald dat arrest zal worden gewezen.

2 De kern van de zaak

2.1.

JMT en B&P hebben onderhandeld over een huurovereenkomst voor een pand van B&P in Nijmegen. Volgens B&P hebben partijen een huurovereenkomst gesloten. Als dat niet het geval is, dan mocht JMT zich niet meer uit de onderhandelingen terugtrekken, aldus B&P. B&P stelt ook dat I.M.A. zich garant heeft gesteld voor de nakoming van JMT van haar verplichtingen op grond van de huurovereenkomst. JMT c.s. ziet dit anders. Volgens JMT c.s. waren partijen er op een aantal punten nog niet uit en het stond JMT vrij om uiteindelijk toch niet met B&P in zee te gaan. I.M.A. heeft zich niet garant gesteld, aldus JMT c.s.

2.2.

B&P heeft bij de kantonrechter – samengevat – gevorderd primair dat JMT wordt veroordeeld de huurovereenkomst na te komen en subsidiair ontbinding van de huurovereenkomst per 1 augustus 2022, JMT te veroordelen de huurpenningen tot die datum te betalen en voor het overige schadevergoeding te betalen. Als die vorderingen niet worden toegewezen wil B&P meer subsidiair dat JMT wordt veroordeeld tot betaling van de schade die B&P lijdt en heeft geleden door het onrechtmatig afbreken van de onderhandelingen in de precontractuele fase. Daarnaast heeft B&P heeft gevorderd dat I.M.A. wordt veroordeeld tot betaling van al hetgeen waartoe JMT uit hoofde van de primaire of subsidiaire vordering wordt veroordeeld.

2.3.

De kantonrechter heeft in het tussenvonnis van 10 mei 2024 geoordeeld dat er tussen B&P en JMT geen huurovereenkomst tot stand is gekomen en heeft de primaire en subsidiaire vorderingen afgewezen. De kantonrechter oordeelde ook dat het afbreken van de onderhandelingen door JMT onaanvaardbaar is en dat B&P aanspraak kan maken op vergoeding van het negatieve en positieve contractsbelang. JMT c.s. heeft de kantonrechter verzocht tussentijds hoger beroep open te stellen. Dit verzoek heeft de kantonrechter toegewezen. De bedoeling van het hoger beroep van JMT c.s. is dat alsnog wordt beslist dat het afbreken van de onderhandelingen niet onaanvaardbaar was. B&P heeft ook (incidenteel) hoger beroep ingesteld. De bedoeling van het hoger beroep van B&P is dat alsnog wordt geoordeeld dat een huurovereenkomst tot stand is gekomen.

2.4.

Het hof zal beslissen dat er tussen JMT en B&P geen huurovereenkomst tot stand is gekomen. Daarnaast zal het hof beslissen dat het JMT niet meer vrij stond zich uit de onderhandelingen terug te trekken. Het hof licht dat hierna toe. Het hof laat het tussenvonnis van de kantonrechter in stand.

3 De toelichting op de beslissing van het hof

Achtergrond van de zaak

3.1.

B&P is eigenaar van bedrijfsruimte aan de [adres] (hallen, loodsen en kantoren) in Nijmegen. Een deel van deze bedrijfsruimte wordt gebruikt door aan B&P gelieerde ondernemingen. Een ander deel heeft B&P in 2020 ter huur aangeboden via Cushman & Wakefield (hierna zal het hof dit gedeelte aanduiden als: de bedrijfsruimte).

3.2.

JMT had in het voorjaar van 2021 al eens interesse getoond in de aankoop van de bedrijfsruimte. [indirect bestuurder] (indirect bestuurder en aandeelhouder van JMT) is toen door [geïntimeerde2] in de bedrijfsruimte rondgeleid. JMT heeft daar op dat moment geen gevolg aan gegeven.

3.3.

JMT meldde zich – via haar makelaar – in het vroege najaar van 2021 weer, nu als potentieel gegadigde voor het huren van de bedrijfsruimte.

3.4.

Op 6 oktober 2021 vond een bespreking plaats in het pand aan de [adres] in Nijmegen. Bij deze bespreking waren namens B&P aanwezig: [geïntimeerde1] en [geïntimeerde2] en B&P’s makelaar, [makelaar B&P] . Namens JMT waren [indirect bestuurder] , [operationeel manager] (operationeel manager) en haar makelaar [makelaar JMT] aanwezig. Tijdens de bespreking is onder meer gesproken over de gewenste ingangsdatum (1 januari 2022) van de huur, de huurperiode (3 jaar) en de huurprijs (€ 250.000 per jaar). Partijen spraken ook over de mogelijkheid voor JMT om al eerder gebruik te maken van een deel van de bedrijfsruimte, zodat JMT daar een tapijtreinigingsmachine zou kunnen plaatsen. Aansluitend op de bespreking kreeg [indirect bestuurder] een rondleiding van [geïntimeerde1] , in en om het pand. Na deze rondleiding hebben de aanwezigen zich weer verzameld in de vergaderruimte. In zijn getuigenverklaring verklaart [geïntimeerde2] hierover: “Nadat er buiten een rondje is gelopen zijn we weer bij elkaar gekomen in de spreekkamer en daar heeft mijn broer gevraagd: “hebben wij een deal?”. Daarop hebben wij de hand geschud.” [geïntimeerde1] verklaart in zijn getuigenverklaring: “Wij zijn daarna naar binnen gegaan en hebben in de spreekkamer koffie gedronken en ik heb de heer [indirect bestuurder] gevraagd: “hebben wij een deal?” Ja, wij hebben een deal een daarop hebben wij een handshake gedaan.” [makelaar B&P] zegt het volgende in zijn getuigenverklaring: “Daarna zijn wij weer naar kantoor gegaan en hebben de geïnteresseerde huurder en [geïntimeerde1] elkaar de hand geschud. Na nog een laatste amusant verhaal heeft de geïnteresseerde huurder staande in de deuropening gezegd: “op deze deal moeten we maar eens gaan eten en wijn drinken en kijken wij wel of wij de makelaars daarbij gaan uitnodigen.” Aan het eind van de bespreking spraken partijen af dat de makelaars aan de slag zouden gaan met een concept-huurovereenkomst.

3.5.

Na de bespreking stuurde de makelaar van B&P op 15 oktober 2021 een eerste concept-huurovereenkomst aan (de makelaar van) JMT. Op 29 oktober 2021 volgde een tweede concept, waarin – in afwijking van het eerste concept – onder meer was opgenomen dat [indirect bestuurder] de huurovereenkomst mede ondertekent namens I.M.A. als ‘garantsteller’.

3.6.

[operationeel manager] vroeg op 18 oktober 2021 per e-mail bij B&P informatie op, onder meer “autocad tekeningen van het te huren gedeelte” en specificaties van de vloer en de vlakheidsklasse. Hij sloot die e-mail af met “Dit zijn ze voor nu om een start te kunnen maken met voorbereiden.” In een mail van 20 oktober 2021 beantwoordde [geïntimeerde1] enkele van de gestelde vragen en deelde hij mee dat hij een aantal van de vragen aan de architect van B&P voor zal leggen. Ook op 4 november 2021 was er contact tussen B&P en JMT omdat [operationeel manager] vragen had over de vlakheidsklasse. B&P bracht [operationeel manager] hiervoor in contact met haar aannemer en schreef ter zijner attentie: “ [operationeel manager] is van Rentall [een handelsnaam van JMT - hof], de huurder van [het bedrijfspand]. Hij heeft vragen over de vlakheidsklasse van de vloer ivm hoogbouwtrucks/smalle gangentrucks”.

3.7.

Op 10 november 2021 bezocht [operationeel manager] de bedrijfsruimte met een installateur om de aansluitingen van stroomvoorzieningen in kaart te brengen. Die dag werd aan B&P meegedeeld dat JMT in de week van 15 november 2021 circa 10 trailers met tapijttegels wenste te lossen bij de bedrijfsruimte. B&P maakte in november ruimte vrij voor de tapijttegels en de tapijtschoonmaakinstallatie. B&P zorgde er ook voor dat één hal vanaf begin december 2021 leeg was, zodat JMT daar al over kon beschikken.

3.8.

In november 2021 bleek dat de standpunten van partijen over de omvang van de mee te huren buitenruimte van het pand uiteen liepen. JMT ging uit van een groter buitenterrein dan B&P. De makelaar van JMT kaartte deze kwestie (per e-mail) aan bij B&P en haar makelaar. Op vrijdag 19 november 2021 schreef hij:

“Beste [geïntimeerde1] , [geïntimeerde2] en [naam] ,

Zojuist hadden [indirect bestuurder] en ik kort overleg over het buitenterrein dat deel uitmaakt van de gehuurde bedrijfshal op [adres] .

Voor ons beiden is het zonneklaar dat de ‘zijkant’ ter grootte van circa 1.500m2 – die verhuurder nu wil afgescheiden met een hek – wel deel uitmaakt van het gehuurde.

Uit de projectinformatie van Cushman en Wakefield volgt onverkort dat het object van 5.500m2 bedrijfsruimte wordt aangeboden met 50 docks op een terrein van 12.010m2.

Verder is er gelegenheid tot het parkeren van 180 auto’s op eigen terrein. Ook is op de overeengekomen huurprijs is geen korting gegeven waaruit zou volgen dat dit stuk buitenterrein er niet bij zou horen.

Ook kun je uit de projectinformatie van Cushman afleiden dat het beoogde stellingplan is ingericht op basis van een gebruik van de docks gelegen aan de zijkant in kwestie maar van deze docks zou je nu dus geen gebruik kunnen maken. Dat is niet de bedoeling; huurder wil een stellingsplan realiseren (mede) op basis van het gebruik van de docks aan de zijkant.

Resumerend gaan wij er vanuit dat het een vergissing is dat de buitenterrein ter grootte van circa 1.500 geen deel uit zou maken van het gehuurde en zien wij graag het gecorrigeerde huurovereenkomst met de daarvan onlosmaleijk deeluitmakende aangepaste situatietekening tegemoet.

Tenslotte kan ik mededelen dat [indirect bestuurder] graag komende maandag deze zaak wil afwikkelen. Laten we dat dan ook doen met inachtneming van het voorgaande. (…)”.

3.9.

Vervolgens schreef hij op maandag 22 november 2021:

“Beste [naam] ,

Ik begreep uit ons gesprek van vandaag dat [geïntimeerden] bij hun standpunt blijven dat het buitenterrein aan de zijkant niet tot het gehuurde behoort.

Voor de goed orde; tijdens het tot stand komen van deze overeenkomst waren er zes mensen aanwezig en de voorwaarden waaronder deze deal is gesloten was zonneklaar. Enkel bij [geïntimeerden] leeft het idee dat het stuk terrein aan de zijkant geen deel uit maakt van de gesloten huurovereenkomst. Het is ook volstrekt onlogisch dat dit er niet bij zou horen; zo kun je geen behoorlijk gebruik maken van het gehuurde.

Moeten we bij elkaar gaan zitten om deze kwestie door te spreken of gaan we in de weer met advocaten…….; daar heeft niemand wat aan en dat kost alle partijen alleen maar negatieve energie, tijd en geld.

Hoe gaan we dit praktisch oplossen want de tijd begint wel te dringen voor huurder om tijdig de juiste voorbereidingen te treffen zoals bijvoorbeeld het kopen van stellingen om het gehuurde te gaan gebruiken, etc…..

Kun je ons zo snel mogelijk nader berichten?”

[indirect bestuurder] is een van de geadresseerden van dit bericht (in cc).

3.10.

Bij e-mail van 27 november 2021 stuurde B&P’s makelaar een nieuwe versie van de huurovereenkomst aan de makelaar van JMT. De e-mail was tevens geadresseerd aan [geïntimeerde1] en [geïntimeerde2] , [indirect bestuurder] en [operationeel manager] (in cc). Daarin stond onder meer:

“Het doet mij deugd dat we tot elkaar zijn gekomen…..

In de bijlage de definitieve versie, waarbij ik de omschrijving van het gehuurde in artikel 1.1. heb aangepast (nadere omschrijving van het buitenterrein en toevoeging van deel B) en artikel 11.12 heb toegevoegd, dit i.v.m. het tijdelijke medegebruik van dit terrein t.b.v. de verkoop van equipement (trekkers en opleggers) van verhuurder.

Daarnaast heb ik bovenstaande aangepast op de plattegrondtekening (zie bijlage).

Het lijkt mij dat de huurovereenkomst nu snel getekend kan worden en ik wens allen een vruchtbare samenwerking toe.”

3.11.

Op deze e-mail kwam van de kant van JMT geen reactie meer.

3.12.

Op 6 december 2021 stuurde B&P twee facturen voor de huur van december 2021en januari 2022 aan JMT. De facturen blijven onbetaald.

3.13.

Op 12 januari 2022 berichtte de makelaar van JMT dat JMT afziet van het huren van [adres] .

Geen huurovereenkomst overeengekomen

3.14.

B&P stelt dat partijen tijdens de bespreking op 6 oktober 2021 een mondelinge huurovereenkomst hebben gesloten. Volgens B&P hebben partijen tijdens die bespreking op de belangrijkste punten overeenstemming bereikt. Die overeenstemming betreft in ieder geval de partijen, huurperiode, de ingangsdatum (1 januari 2022), de huurprijs en de mogelijkheden voor JMT om al eerder een deel van de bedrijfsruimte in gebruik te nemen, aldus B&P. Bovendien hebben partijen besproken dat I.M.A. zich garant zou stellen als zekerheid voor nakoming van de huurovereenkomst, aldus B&P. [geïntimeerde1] en [indirect bestuurder] hebben elkaar de hand geschud op het bereiken van de overeenstemming en partijen hebben afgesproken dat de makelaars de afspraken zouden vastleggen in een schriftelijke overeenkomst op basis van het ROZ-model. Voor het geval op 6 oktober 2021 geen huurovereenkomst tot stand zou zijn gekomen, stelt B&P dat op 27 november 2021 alsnog overeenstemming is bereikt en de huurovereenkomst tot stand is gekomen. Op dat moment waren partijen het (ook) eens over de omvang van de buitenruimte. JMT c.s. betwist dat er op 6 oktober 2021 of op 27 november 2021 een huurovereenkomst tot stand is gekomen. Volgens JMT c.s. waren er, ook na de e-mail van 27 november 2021, nog diverse discussiepunten tussen partijen, waaronder de garantstelling door I.M.A. en de servicekosten.

3.15.

Het hof stelt voorop dat het antwoord op de vraag of ten aanzien van een overeenkomst, bij de totstandkoming waarvan een aantal onderling samenhangende verbintenissen moet worden geregeld, overeenstemming omtrent een of meer onderdelen een overeenkomst doet ontstaan zolang omtrent andere onderdelen nog geen overeenstemming bestaat, afhankelijk is van de bedoeling van partijen zoals deze op grond van de betekenis van hetgeen wel en niet geregeld is, van het al dan niet bestaan van het voornemen tot verder onderhandelen en van de verdere omstandigheden van het geval moet worden aangenomen.[_d604ded8-137f-4e60-bae5-8179cf89cc5a]Dat overeenstemming is bereikt over de essentialia van een te sluiten overeenkomst is niet zonder meer voldoende voor het tot stand komen van de overeenkomst. Het is immers mogelijk dat partijen beogen het definitieve tot stand komen van de overeenkomst te laten afhangen van de regeling van andere onderwerpen dan die als essentialia kunnen worden aangeduid.

3.16.

Het hof is van oordeel dat tussen B&P en JMT op 6 oktober 2021 geen huurovereenkomst tot stand is gekomen.

3.17.

Zowel [geïntimeerde1] en [geïntimeerde2] als de beide makelaars hebben als getuigen in de kern verklaard dat er op 6 oktober 2021 “een deal” was bereikt. Deze deal zou zijn bezegeld met een handdruk van [geïntimeerde1] en [indirect bestuurder] nadat alle aanwezigen de bedrijfsruimte hadden bezichtigd en [geïntimeerde1] [indirect bestuurder] nog buiten had rondgeleid. JMT c.s. betwist niet de handdruk maar betwist wel dat toen een overeenkomst tot stand is gekomen. Volgens JMT was de bijeenkomst van 6 oktober 2021 slechts het startpunt van de onderhandelingen over een huurovereenkomst.

3.18.

Naar het oordeel van het hof mocht B&P er niet op basis van waarover toen overeenstemming was bereikt vanuit gaan dat de huurovereenkomst al volledig in kannen en kruiken was. Op grond van de stellingen van partijen en de getuigenverklaringen is naar het oordeel van het hof komen vast te staan dat op een aantal belangrijke punten overeenstemming was bereikt, namelijk de huurperiode van de bedrijfsruimte, de ingangsdatum (drie jaar, ingaande 1 januari 2022) en de huurprijs van € 250.000 op jaarbasis. Daaraan doet niet af dat er volgens JMT er geen overeenstemming bestond over de huurprijs, omdat die zou zijn gebaseerd op een groter grondoppervlak van de bedrijfshallen dan in werkelijkheid beschikbaar bleek. JMT heeft pas in de procedure aangevoerd dat dit met zich zou brengen dat partijen het over de huurprijs niet eens waren. Uit niets blijkt dat zij op dit punt eerder een voorbehoud heeft willen maken, terwijl uit de getuigenverklaringen en alle concepten voor de huurovereenkomst blijkt dat partijen steeds zijn uitgegaan van een huurprijs van € 250.000. Dat de beschikbare ruimte werkelijk in de weg stond aan overeenstemming over die huurprijs zou ook niet goed te rijmen zijn met de verklaring van [makelaar JMT] (de makelaar van JMT), dat [indirect bestuurder] een bedrijfsruimte zocht van ongeveer 5000 m2, want dat stemt precies overeen met de daadwerkelijk beschikbare ruimte. Ondanks deze overeenstemming op belangrijke elementen van de huurovereenkomst is er echter geen huurovereenkomst tot stand gekomen. Er stond immers nog een aantal andere relevante punten open, waaronder de zekerheidsstelling door I.M.A. en de hoogte van de servicekosten. Ook bleek later dat partijen een verschil van mening hadden over de omvang van het te huren buitenterrein.

3.19.

Over de zekerheidsstelling overweegt het hof het volgende. Zoals blijkt uit het dossier en ter zitting nogmaals namens JMT c.s. en B&P is benadrukt, was dit voor beide partijen een belangrijk onderwerp. Partijen verschillen echter van mening over de vraag of op 6 oktober 2021 overeenstemming is bereikt over de zekerheidsstelling. [geïntimeerde2] verklaart dat op 6 oktober 2021 is besproken dat de holding van huurder mee zou tekenen. [geïntimeerde1] verklaart overeenkomstig en geeft aan dat dat voor [indirect bestuurder] geen probleem zou zijn geweest. [makelaar B&P] , makelaar van B&P, verklaart echter dat hij op een later moment (na de bespreking van 6 oktober 2021 en nadat hij het eerste concept van de huurovereenkomst had verstuurd) aan [geïntimeerde1] heeft voorgesteld I.M.A. als garantsteller op te nemen. Uit de verklaring van [makelaar JMT] , makelaar van JMT, blijkt niet dat over een garantstelling is gesproken. De verklaring van [makelaar B&P] wordt gesteund door het feit dat de garantstelling door I.M.A. pas in het tweede concept van de huurovereenkomst (van 29 oktober 2021) opgenomen. Daarmee is naar het oordeel van het hof onvoldoende komen vast te staan dat ten aanzien van de garantstelling door I.M.A. reeds op 6 oktober 2021 overeenstemming was bereikt of zelfs maar dat deze toen is besproken.

3.20.

Over de servicekosten staat vast dat partijen daarover niet hebben gesproken. In de concepten van de huurovereenkomsten is opgenomen dat over de (kosten van de) door of vanwege de verhuurder te leveren zaken en diensten nog overeenstemming moest worden bereikt. Uit B&P’s stellingen blijkt dat de servicekosten in haar visie circa € 30.000 per jaar zouden moeten bedragen. Dit bedrag zou bovenop de – volgens partijen al aanzienlijke – huurprijs van € 250.000 per jaar komen. Volgens B&P gaat het niet om één van de essentialia van de huurovereenkomst en moest JMT in ieder geval de daadwerkelijke kosten van verbruik van de nutsvoorzieningen betalen, maar dat neemt niet weg dat zij voor de te leveren diensten en zaken een aanzienlijk bedrag wilde ontvangen waarover JMT heeft aangevoerd dat zij daarmee niet akkoord zou zijn gegaan. Ook dat punt lag dus nog open.

3.21.

Een volgende reden waarom er op 6 oktober 2021 geen perfecte overeenstemming is bereikt, is dat partijen – naar achteraf bleek – een verschillende visie hadden op welk gedeelte van het buitenterrein tot het gehuurde behoorde (zie hiervoor 3.8 en verder). In de discussie daarover bleek dat [makelaar JMT] zich namens [indirect bestuurder] op het standpunt stelde dat het gehele buitenterrein als vermeld in de oorspronkelijke folder van Cushman & Wakefield tot ‘het gehuurde’ behoorde, terwijl B&P ervan uitging dat [geïntimeerde1] tijdens de rondleiding voldoende duidelijk had aangewezen dat een gedeelte van het buitenterrein daar niet bij was betrokken. Op 27 november 2021 liet [makelaar B&P] weten dat B&P ermee akkoord was dat het buitenterrein de gewenste, ruimere omvang had. Volgens B&P is daarmee de huurovereenkomst alsnog tot stand gekomen, als dat op 6 oktober 2021 niet al het geval was geweest.

3.22.

Het hof is van oordeel dat de huurovereenkomst ook niet op 27 november 2021 alsnog tot stand is gekomen. Het hof begrijpt de e-mailwisseling tussen 19 november en 27 november 2021 (zie 3.8 t/m 3.10) zo dat daarmee de discussie over de omvang van de buitenruimte is beslecht. Daaruit volgt echter nog niet dat op alle openstaande punten, overeenstemming was bereikt. Met name eventuele garantstelling door I.M.A. (of een andere vorm van zekerheidsstelling) stond nog open. Uit het feit dat de makelaar van JMT in de e-mail van vrijdag 19 november 2021 aangaf dat zijn client de zaak de aankomende maandag wil afwikkelen, kan naar het oordeel van het hof dan ook niet zonder meer worden afgeleid dat er wat JMT betreft buiten de discussie over de omvang van het buitenterrein geen andere openstaande punten meer waren.

Het was onaanvaardbaar dat JMT de onderhandelingen afbrak

3.23.

B&P stelt dat, als tussen partijen geen overeenkomst tot stand is gekomen, er in ieder geval sprake was van een situatie waarin het onaanvaardbaar was dat JMT de onderhandelingen afbrak. JMT is aansprakelijk voor de als gevolg daarvan door B&P geleden schade, aldus B&P. JMT betwist dit. Volgens JMT stond het haar vrij om niet met B&P in zee te gaan, zonder daarmee schadeplichtig te zijn, onder meer omdat er aan de kant van B&P geen sprake was van een gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen.

3.24.

Het hof stelt voorop dat bij de beoordeling van deze vordering de maatstaf geldt dat ieder van de onderhandelende partijen – die verplicht zijn hun gedrag mede door elkaars gerechtvaardigde belangen te laten bepalen – vrij is de onderhandelingen af te breken, tenzij dit op grond van het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij in het tot stand komen van de overeenkomst of in verband met de andere omstandigheden van het geval onaanvaardbaar zou zijn. Daarbij moet rekening worden gehouden met de mate waarin en de wijze waarop de partij die de onderhandelingen afbreekt tot het ontstaan van dat vertrouwen heeft bijgedragen en met de gerechtvaardigde belangen van deze partij. Hierbij kan van belang zijn of zich in de loop van de onderhandelingen onvoorziene omstandigheden hebben voorgedaan, terwijl, in het geval onderhandelingen ondanks gewijzigde omstandigheden over een lange tijd worden voortgezet, wat betreft dit vertrouwen doorslaggevend is hoe daarover op het moment van het afbreken van de onderhandelingen moet worden geoordeeld tegen de achtergrond van het gehele verloop van de onderhandelingen. Dit betreft een strenge en tot terughoudendheid nopende maatstaf.[_7ea941a8-085f-4843-9787-084e14dffa89]

3.25.

Het hof is van oordeel dat het JMT in de gegeven omstandigheden niet meer vrij stond de onderhandelingen af te breken. Zoals hiervoor al opgemerkt, kan uit het feit dat de makelaar van JMT in de e-mail van vrijdag 19 november 2021 aangeeft dat zijn client de zaak de aankomende maandag wil afwikkelen, niet zonder meer worden afgeleid dat er behalve het buitenterrein geen andere openstaande punten meer waren. De makelaar wekte in deze e-mail en in de e-mail van maandag 22 november 2021 echter wel sterk de indruk dat alleen de omvang van de buitenruimte voor JMT het prangende punt was, en dat (ook) JMT van mening was dat partijen er op de andere punten wel uit zouden gaan komen. De berichten van de makelaar van JMT laten weinig ruimte voor een andere uitleg dan dat er wat hem betreft én zijn opdrachtgever overeenstemming was bereikt over het gehuurde. De makelaar schrijft immers onder meer “tijdens het tot stand komen van deze overeenkomst waren er zes mensen aanwezig en de voorwaarden waaronder deze deal is gesloten was zonneklaar.” Verder schrijft hij “(…) de tijd begint wel te dringen voor huurder om tijdig de juiste voorbereidingen te treffen zoals bijvoorbeeld het kopen van stellingen om het gehuurde te gaan gebruiken (…).” [indirect bestuurder] , die mede geadresseerde van de e-mail was en aan wiens opdracht de makelaar in zijn e-mails van 22 en 27 november refereert, corrigeerde de makelaar niet en greep niet in. Naar het oordeel van het hof komen daarom de uitingen van de makelaar en de indruk die daarmee werd gewekt voor rekening van JMT.

3.26.

Ook anderszins heeft JMT bijgedragen aan de indruk die kennelijk bij B&P was ontstaan dat, als er nog geen deal was, die er wel zou komen. De suggestie werd al gewekt door de handdruk op 6 oktober 2021. Niet alleen [geïntimeerde2] en [geïntimeerde1] maar ook de beide makelaars als getuigen verklaren dat er toen naar hun idee een deal is gesloten. Deze suggestie werd verder in de hand gewerkt doordat [operationeel manager] – operationeel manager bij JMT – nadien diverse handelingen verrichtte ter voorbereiding van het daadwerkelijk in gebruik nemen van het pand door JMT. Hij vroeg per e-mail van 18 oktober 2021 om informatie “om een start te kunnen maken met voorbereiden.” Hij bezocht het pand met een installateur om de aansluitingen van stroomvoorzieningen in kaart te brengen en gaf aan dat JMT in de week van 15 november 2021 circa 10 trailers met tapijttegels wenste te lossen bij het pand aan de [adres] . Ook had JMT aangegeven dat zij alvast een tapijtschoonmaakinstallatie wilde plaatsen waarvoor B&P vervolgens ruimte heeft gemaakt in de bedrijfshal. Uit niets blijkt dat B&P, ondanks deze verzoeken van JMT gericht op haar ingebruikname van de bedrijfsruimte op korte termijn, er toen nog op bedacht moest zijn dat de huurovereenkomst mogelijk niet tot stand zou komen.

3.27.

Het hof is van oordeel dat B&P op grond van het gedrag van [indirect bestuurder] en [operationeel manager] en de uitingen van JMT’s makelaar – waarop [indirect bestuurder] niet heeft ingegrepen – er gerechtvaardigd op heeft mogen vertrouwen dat overeenstemming zou worden bereikt over de nog openstaande punten en een huurovereenkomst tot stand zou komen. Dat B&P er ook op heeft vertrouwd, blijkt naar het oordeel van het hof onder meer uit het feit dat zij in november ruimte heeft vrijgemaakt voor de tapijttegels en de tapijtschoonmaakinstallatie en ervoor heeft gezorgd dat één hal vanaf begin december 2021 leeg was zodat JMT daar al over kon beschikken. Ook blijkt haar vertrouwen uit het feit dat B&P op 6 december 2021 facturen aan JMT heeft gestuurd voor de huur van december 2021 (van één hal) en januari 2022. B&P hoefde er niet op bedacht te zijn dat JMT zich zou terugtrekken en het hof acht het onder de gegeven omstandigheden onaanvaardbaar dat JMT de onderhandelingen heeft afgebroken.

3.28.

Het hof volgt JMT c.s. niet in haar betoog dat de onderhandelingen op 22 november 2021 al waren mislukt omdat toen nog geen overeenstemming was bereikt over de omvang van het gehuurde waarvoor JMT in haar e-mail van 19 november 2021 een deadline had gesteld. Uit de e-mail van 19 november 2021 (zie 3.8) valt taalkundig slechts op te maken dat JMT op 22 november 2021 tot een akkoord wilde komen, maar niet dat anders de onderhandelingen zouden eindigen. Aanknopingspunten voor die door JMT c.s. bepleite uitleg heeft zij verder niet gesteld, zodat het hof daaraan voorbij gaat. Ook volgt het hof JMT c.s. niet in haar verweer dat er geen gerechtvaardigd vertrouwen kon bestaan bij B&P dat er een overeenkomst tot stand zou komen omdat er nog geen overeenstemming was over de garantstelling. Zij merkt terecht op dat wanneer een partij kenbaar voor de andere partij niet kan instemmen met een voorwaarde van die andere partij, er geen gerechtvaardigd vertrouwen kan zijn dat een overeenkomst bereikt wordt. Dat baat haar echter niet, omdat nergens uit blijkt dat voor B&P kenbaar was dat de manier waarop de garantstelling van I.M.A. in het concept was verwerkt voor JMT onacceptabel zou zijn. JMT heeft naar aanleiding van de conceptovereenkomst wel geageerd tegen de in haar ogen verkeerd weergegeven omvang van het gehuurde, maar heeft nooit een bezwaar opgeworpen tegen de daarin opgenomen garantstelling (tot nadat zij – uiteindelijk – kenbaar maakte dat zij de onderhandelingen had afgebroken). Ten slotte heeft JMT c.s. nog aangevoerd dat er geen vertrouwen kon bestaan in het bereiken van een overeenkomst omdat er nog geen overeenstemming was over de servicekosten. Dat verweer faalt. In de concepten voor de huurovereenkomst is over de servicekosten een passage opgenomen:

“N.O.T.K. Verhuurder zal tussenmeters aanbrengen in het gehuurde t.b.v. de registratie van het gebruik van huurder van gas en elektra. Het voorschot voor voornoemde kosten dat huurder dient te voldoen aan verhuurder per m2 per jaar is gebaseerd op aangehechte servicekostenberekening”. Hieruit volgt dat de servicekosten zouden worden gerelateerd aan reëel te maken kosten, zodat het hof aannemelijk acht dat partijen daar uit hadden moeten kunnen komen, althans dat B&P daarvan uit kon gaan. Dat geldt temeer omdat zij een gedetailleerde berekening heeft gemaakt om de servicekosten te onderbouwen en JMT c.s. niet heeft aangevoerd dat dit overzicht onredelijke elementen bevat. Evenmin heeft zij gesteld, laat staan onderbouwd dat de servicekosten waar B&P in de procedure aanspraak op maakt in verhouding tot de omvang van de bedrijfsruimte buitensporig waren.

3.29.

JMT c.s. heeft ook een bezwaar (grief) gericht tegen de vaststelling van de kantonrechter dat de huurovereenkomst voor ondertekening gereed lag (in r.o. 4.11 van het tussenvonnis). Gelet op hetgeen het hof hiervoor bij de beoordeling van de vraag of een huurovereenkomst tot stand is gekomen heeft overwogen, lag de overeenkomst niet voor ondertekening gereed. In zoverre slaagt de grief. Echter, dit heeft niet tot gevolg dat het oordeel van de kantonrechter geen stand kan houden. Ook als de huurovereenkomst niet voor ondertekening gereed lag, kan zich een situatie voordoen waarin het onaanvaardbaar is dat onderhandelingen worden afgebroken. Dat is hier het geval.

De schade: positief en negatief contractsbelang

3.30.

De kantonrechter heeft geoordeeld dat zowel het positief als het negatief contractsbelang voor vergoeding in aanmerking kan komen. JMT c.s. stelt dat positief en negatief contractsbelang elkaar uitsluiten. Dat uitgangspunt is op zichzelf juist, maar het hof begrijpt het oordeel van kantonrechter zo dat hij daarmee slechts in algemene zin heeft aangeven welke schade voor vergoeding in aanmerking kan komen en dat het B&P vrijstaat naar keuze hetzij het positief, hetzij het negatief contractsbelang te vorderen. Overigens heeft JMT geen belang bij deze grief, omdat nog geen (elkaar uitsluitende) schadeposten zijn toegewezen. In het algemeen geldt dat de schade in een causaal verband moet staan met het afbreken van de onderhandelingen. Voor zover JMT c.s. betoogt dat voor toewijzing van het positief contractsbelang een andere maatstaf geldt is dat onjuist.

De schade: makelaarskosten en kosten vrijmaken hal

3.31.

De kantonrechter heeft in het tussenvonnis reeds enkele posten afgewezen, namelijk de door B&P gevorderde vergoeding van makelaarskosten en de kosten voor het vrijmaken van een hal in de bedrijfsruimte. B&P bestrijdt het oordeel ten aanzien van de makelaarskosten voor het geval dat een huurovereenkomst tot stand is gekomen omdat B&P in dat geval courtage aan de makelaar is verschuldigd. Het hof is hiervoor echter tot het oordeel gekomen dat geen huurovereenkomst tot stand is gekomen, zodat het voorbij gaat aan dit bezwaar van B&P.

3.32.

B&P heeft in totaal € 7.800 gevorderd aan kosten die zij heeft gemaakt voor het vrijmaken van de bedrijfshal. JMT c.s. heeft deze vordering betwist. Volgens JMT c.s. had B&P die kosten altijd moeten maken. B&P heeft ook in hoger beroep niet nader onderbouwd dat zij als gevolg van het voortijdig vrijmaken extra kosten heeft moeten maken (en dus van schade kan worden gesproken), zodat ook het hof deze vordering zal afwijzen.

De conclusie

3.33.

Het hoger beroep slaagt niet. Omdat JMT en I.M.A. in het principaal hoger beroep in het ongelijk zullen worden gesteld, zal het hof JMT en I.M.A. hoofdelijk veroordelen tot betaling van de proceskosten in het principaal hoger beroep. Onder de kosten vallen ook de nakosten die nodig zijn voor de betekening van de uitspraak en de door B&P gevorderde wettelijke rente daarover. De rente is verschuldigd vanaf veertien dagen na die betekening. B&P zal worden veroordeeld in de proceskosten van het incidenteel hoger beroep, aangezien zij daarin in het ongelijk wordt gesteld. Onder de kosten vallen ook de nakosten die nodig zijn voor de betekening van de uitspraak. Het hof ziet in de omstandigheid dat de door JMT te vergoeden schade nog niet is vastgesteld aanleiding de proceskosten in het principaal en in het incidenteel hoger beroep te begroten aan de hand van tarief II (onbepaalde waarde).

3.34.

De proceskostenveroordelingen in deze uitspraak kunnen ook ten uitvoer worden gelegd als een van partijen de beslissing van het hof voorlegt aan de Hoge Raad (uitvoerbaarheid bij voorraad).

3.35.

Het hof zal de zaak terugverwijzen naar de kantonrechter in de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Nijmegen voor verdere behandeling.

4 De beslissing

Het hof:

4.1.

bekrachtigt het tussenvonnis van de kantonrechter in de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Nijmegen, van 10 mei 2024;

4.2.

verwijst de zaak terug naar die rechtbank om deze zaak verder te behandelen;

4.3.

veroordeelt JMT en I.M.A. hoofdelijk tot betaling van de proceskosten van B&P en haar maten, tot op heden begroot op:

€ 798 aan griffierecht;

€ 2.580 aan salaris van de advocaat van B&P en haar maten (2 procespunten x het toepasselijke tarief II);

4.4.

bepaalt dat al deze kosten moeten worden betaald binnen 14 dagen na vandaag. Als niet op tijd wordt betaald, dan worden die kosten verhoogd met de wettelijke rente;

4.5.

veroordeelt B&P en haar maten hoofdelijk tot betaling van de proceskosten van JMT en I.M.A., tot op heden begroot op:

€ 1.290 aan salaris van de advocaat van JMT en I.M.A. (2 procespunten x 0,5 x het toepasselijke tarief II);

4.6.

verklaart de proceskostenveroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;

4.7.

wijst af wat verder is gevorderd.

Dit arrest is gewezen door mrs. P.E. Lucassen, M. Wallart en R. Verkijk, en is door de rolraadsheer in tegenwoordigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 22 september 2026.

Voetnoten

  1. HR 2 februari 2001, ECLI:NL:HR:2001:AA9771
  2. HR 12 augustus 2005, ECLI:NL:HR:2005:AT7337 (CBB/JPO)

Deze uitspraak verwijst naar

Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.