Uitspraak · Civiel recht
Gerechtshof Amsterdam, 3 november 2026 – Overheidsprivaatrecht
ECLI:NL:GHAMS:2026:3177Zaaknummer 200.351.076/01
- Instantie
- Gerechtshof Amsterdam
- Datum uitspraak
- 3 november 2026
- Publicatiedatum
- 19 november 2026
- Zaaknummer
- 200.351.076/01
- Rechtsgebied
- Civiel recht
- Procedure
- Hoger beroep
- Uitkomst
- Vernietiging
- Hoofdwetsartikel
- Artikel 6:258 BW
- Zittingsplaats
- Amsterdam
- Soort
- Uitspraak
Inhoudsindicatie
Overheidsprivaatrecht; besluitaansprakelijkheid; vordering tot schadevergoeding wegens onrechtmatige besluitvorming bij de verlening van een bouwvergunning. Omvang van de vertraging en van de schade.
7 Beslissing
Het hof, in principaal en incidenteel hoger beroep:
vernietigt het bestreden vonnis;
en doet opnieuw recht:
veroordeelt de Gemeente tot betaling aan Nobillon van een schadevergoeding van € 109.483,88, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 5 september 2022 tot de dag der algehele voldoening;
veroordeelt de Gemeente tot betaling aan Nobillon van € 1.869,83 voor buitengerechtelijke kosten;
veroordeelt de Gemeente in de proceskosten in eerste aanleg, tot nu vastgesteld op € 12.157,37 te vermeerderen met wettelijke rente vanaf veertien dagen na de datum van het vonnis tot de dag der algehele voldoening;
veroordeelt de Gemeente tot betaling van € 189,00 voor nasalaris, te vermeerderen met € 98,00 voor nasalaris en de kosten van het betekeningsexploot als betekening van het vonnis heeft plaatsgevonden, te vermeerderen met de wettelijke rente, als niet binnen veertien dagen na het verschuldigd worden van de nakosten aan deze veroordeling is voldaan;
in het principaal appel voorts:
veroordeelt de Gemeente in de proceskosten in principaal hoger beroep, tot nu vastgesteld op € 16.339,25, te vermeerderen met de wettelijke rente, als niet binnen veertien dagen na dit arrest aan de proceskostenveroordeling is voldaan;
veroordeelt de Gemeente tot betaling van € 189,00 voor nasalaris, te vermeerderen met € 98,00 voor nasalaris en de kosten van het betekeningsexploot als betekening van dit arrest plaatsvindt, te vermeerderen met de wettelijke rente, als niet binnen veertien dagen na het verschuldigd worden van de nakosten aan deze veroordeling is voldaan;
in het incidenteel appel voorts:
compenseert de proceskosten aldus dat iedere partij de eigen kosten dient te dragen;
in principaal en incidenteel appel voorts:
verklaart deze veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit arrest is gewezen door mrs. M.A.M. Vaessen, C.A.H.M. ten Dam en A. Snijders en door de rolraadsheer in het openbaar uitgesproken op 3 november 2026.
Volledige tekst
Inhoud van de uitspraak
GERECHTSHOF AMSTERDAM
afdeling civiel recht en belastingrecht, team I (handel)
zaaknummer : 200.351.076/01
zaaknummer rechtbank Amsterdam : C/13/749284/ HA ZA 24-348
arrest van de meervoudige burgerlijke kamer van 3 november 2026
in de zaak van
NOBILLON VASTGOED B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
appellante in principaal appel,
geïntimeerde in incidenteel appel,
advocaat: mr. A.M. Ubink te Velp (Gelderland),
tegen
GEMEENTE AMSTERDAM,
zetelend te Amsterdam,
geïntimeerde in principaal appel,
appellante in incidenteel appel,
advocaat: mr. M.C. Rijkhold Meesters te Amsterdam.
Partijen worden hierna Nobillon en de Gemeente genoemd.
1 De zaak in het kort
Nobillon heeft als eigenaresse van een horecaruimte voor de verbouwing daarvan bij de Gemeente een omgevingsvergunning aangevraagd. Als gevolg van onrechtmatige besluitvorming over die aanvraag heeft Nobillon vertragingsschade opgelopen bij het realiseren van de verbouwing. Nobillon en de Gemeente verschillen van mening over de omvang van de vertraging en van de schade.
2 Het geding in hoger beroep
Nobillon is bij dagvaarding van 29 januari 2025 in hoger beroep gekomen van een vonnis van 20 november 2024 van de rechtbank Amsterdam (hierna: de rechtbank), onder bovenvermeld zaaknummer gewezen tussen Nobillon als eiseres en de Gemeente als gedaagde (hierna: het bestreden vonnis).
Partijen hebben daarna de volgende stukken ingediend:
- memorie van grieven, met producties 1 tot en met 6;
- memorie van antwoord, tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep, met producties 1 tot en met 5;
- memorie van antwoord in incidenteel hoger beroep, met producties 7a en 7b.
Op 20 april 2026 heeft in deze zaak een mondelinge behandeling plaatsgevonden. De advocaten hebben de zaak toegelicht aan de hand van spreekaantekeningen die zij hebben overgelegd. Nobillon heeft ter zitting nog productie 7-c in het geding gebracht. Partijen hebben vragen van het hof beantwoord.
Ten slotte is arrest gevraagd.
3 Feiten
Het hof gaat uit van de volgende feiten, die tussen partijen niet in geschil zijn. Nobillon heeft met grief 1 in principaal hoger beroep nog een aanvullend feit aangevoerd dat volgens haar van belang is voor de beoordeling van haar vorderingen en onvoldoende is meegewogen in het bestreden vonnis. Het hof zal bij de vaststelling van de feiten hiermee rekening houden.
Op 3 juli 2018 heeft Nobillon bij de Gemeente een omgevingsvergunning aangevraagd voor een verbouwing van haar bedrijfsruimte (een horecapand) te Amsterdam. Het gaat om een wijziging van de indeling op de eerste verdieping, het realiseren van een aanbouw op de begane grond en het wijzigen van de indeling van een snackbar op de begane grond.
Het horecapand maakt deel uit van een groot bouwblok met een binnentuin, bestaande uit meer soortgelijke eenheden en met meer verdiepingen (het gebouwcomplex), dat de status heeft van gemeentelijk monument.
Bij e-mail van 28 november 2018 heeft de Gemeente aan de architect van Nobillon onder meer geantwoord:
Het advies dat helaas negatief is uitgevallen noteren wij hieronder, zodat u het plan hierop kunt aanpassen
Niet akkoord: De uitbouw aan de achterzijde die wordt gerealiseerd. Deze heeft nu het karakter van een zeer laagwaardig vormgegeven overdekte buitenruimte. Het stadsdeel heeft aangegeven dat de contouren van de uitbouw net niet binnen de bestemmingsplangrenzen past.
Een grootschalig uitbreidingsvolume aan een monument is onwenselijk.
Daarnaast wordt geconstateerd dat de materialisering van de gevels niet duurzaam zijn.
Vanuit het monumentenbeleid wordt aangestuurd op behoud en leesbaarheid van de bestaande hoofdopzet en structuur van de achtergevel. Het verwijderen van de penant doet daar afbreuk aan.
Volgens het monumentenbeleid mag de uitbouw aan de achtergevel niet meer dan 2,5 meter bedragen .
(…)
Graag het verzoek het project hierop aan te passen en (…) de aangepaste stukken bij ons in te dienen. Deze aanpassing moeten wij opnieuw voorleggen.
Bij e-mail van 19 februari 2019 heeft een medewerker van de Gemeente aan de toenmalige gemachtigde van Nobillon onder meer geschreven:
Hieronder noteren wij het advies van Monumenten, helaas is deze negatief.
Aanleiding
Aan de achtergevel van het pand, dat onderdeel uitmaakt van een monumentaal complex, wordt een bestaande overkapping vernieuwd tot een volwaardige uitbouw die het gehele achtererf beslaat.
De centrale vraag is of de uitbreiding de monumentale waarden respecteert.
Kader
Beleidskader toetsing ingrepen en/of herstel van Monumenten 2016
Status: gemeentelijke monument.
Conclusie
De uitbreiding tast de monumentale waarden van het pand en de opzet van het complex aan.
Onderbouwing
Het complex is mede aangewezen vanwege de stedenbouwkundige waarden. De hoofdmassa is een gesloten bouwblok, de straatgevels zijn van hoge architectonische waarden. De achtergevel is positief gewaardeerd.
Verder is de verhouding tussen de massa van de bebouwing en het open en voormalig groen binnenterrein is bepalend voor de stedenbouwkundige structuur van deze woningblokken. De omvang van bijgebouwen dient ondergeschikt te zijn aan de massa van het bouwblok en het binnenterrein. In het voorliggende plan wordt bij dit perceel het binnenterrein totaal dichtgezet, waardoor het open en groene stedenbouwkundig karakter van het gesloten bouwblok onevenredig wordt aangetast.
Het stadsdeel heeft aangegeven dat de bestaande opstal aan de achterzijde zonder vergunning is opgericht.
De uitbreiding aan de achterzijde dient hierdoor maximaal 2,5 meter te zijn.
Wij willen u verzoeken om de aangepaste stukken uiterlijk 27 februari bij ons in te dienen.
Bij e-mail van 25 februari 2019 heeft voornoemde gemeentemedewerker aan de toenmalige gemachtigde van Nobillon gevraagd of zij nog gebruik maakt van de mogelijkheid om het plan aan te passen.
Bij e-mail van 28 februari 2019 heeft de toenmalige gemachtigde van Nobillon aan de gemeentemedewerker geantwoord:
Er is besloten de huidige vergunning te laten weigeren en voor het wijzigen van de indeling op de eerste verdieping een aparte vergunning aan te vragen.
Bij besluit van 5 maart 2019 (hierna ook: het primaire besluit van 5 maart 2019) heeft het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) de vergunning geweigerd. In het besluit heeft het college het (in rov. 3.3 weergegeven) negatieve advies gevolgd van de Commissie voor Ruimtelijke Kwaliteit (hierna: CRK). Aldus heeft het college geconcludeerd:
De uitbreiding tast de monumentale waarden van het pand en de opzet van het complex aan. (…)
Wij concluderen dat er sprake is van een weigeringsgrond zoals bedoeld in artikel 2.16 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. (…)
Op 1 april 2019 heeft Nobillon bezwaar gemaakt tegen het primaire besluit van 5 maart 2019.
In een notitie van 28 augustus 2019 heeft ir. [naam] (hierna: [naam] ) namens Nobillon gereageerd op het hierboven onder 3.3. geciteerde advies. Volgens [naam] maakt de commissie een cruciale denkfout waar zij het volgende overweegt: In het voorliggende plan wordt bij dit perceel het binnenterrein totaal dichtgezet, waardoor het open en groene stedenbouwkundig karakter van het gesloten bouwblok onevenredig wordt aangetast.
[naam] werpt tegen dat als de commissie het geheel zou hebben beoordeeld op blok-niveau, deze tot de conclusie zou hebben moeten komen dat het kleine deel aan bebouwing van de gehele binnentuin nog ruimschoots ondergeschikt is (aan het blok-niveau), namelijk maar ongeveer 5% van het totaal van de binnentuin. Ook heeft hij erop gewezen dat de huidige aanbouw in overeenstemming is met het vigerende planologische regime.
Daarnaast heeft [naam] over de verbouwing aan de achterzijde geschreven:
De initiatiefnemer is bereid om het plan iets aan te passen, zodat de originele structuur met 3 penanten in tact gelaten kan worden van de achtergevel bij het realiseren van de nieuwe aanbouw. (…) Dit was weliswaar geen kritiekpunt van de commissie, maar komt voort uit eigen voortschrijdend inzicht. Het zou gaan om een wijziging van ondergeschikte betekenis zodat het bouwplan nog eenvoudig aangepast kan worden. Op de feitelijke grootte van de aanbouw heeft dit geen effect.
Op 15 mei 2019 is een vergunning verleend voorzover deze ziet op werkzaamheden die niet de aanbouw aan de achterzijde betreffen.
Bij besluit van 11 oktober 2019 (hierna: BOB I) heeft het college het bezwaar van Nobillon tegen het primaire besluit van 5 maart 2019, voor zover dat betrekking heeft op de weigering van de aanbouw, ongegrond verklaard. Daartoe heeft het college onder meer verwezen naar het advies van de bezwaarschriftencommissie, die de conclusie van de CRK deelt dat de uitbreiding de monumentale waarden van het pand en de opzet van het complex aantast. Hiertoe verwijst de bezwaarschriftencommissie naar het advies van de CRK, zoals hierboven in 3.3 geciteerd, alsmede naar een advies van de afdeling Monumenten en Archeologie van de Gemeente (hierna: MenA) als ambtelijk adviseur van CRK. Dat advies van MenA luidt als volgt:
Bij de realisering van de aanbouw is de achtergevel op begane grondniveau in een binnenmuur veranderd. De oorspronkelijke gevelopeningen zijn grotendeels dichtgezet. De hoofdstructuur van de achtergevel bleef echter intact. Derhalve kent MenA de hele achtergevel een positieve monumentale waarde toe.
Tegen BOB I heeft Nobillon beroep ingesteld bij de rechtbank Amsterdam (bestuursrecht). Op 24 juni 2020 heeft in die zaak een zitting plaatsgevonden.
Op 10 juli 2020 heeft Nobillon haar aanvraag zodanig gewijzigd, dat de bestaande penanten in de achtergevel gehandhaafd zouden blijven.
Bij uitspraak van 19 november 2020 heeft de rechtbank Amsterdam (bestuursrecht) het beroep van Nobillon gegrond verklaard, BOB I vernietigd, het primaire besluit van 5 maart 2019 herroepen en het college opgedragen om een nieuw besluit te nemen op het bezwaar van Nobillon. Daartoe is onder meer het volgende overwogen:
9. Het bestreden besluit is genomen nadat Nobillon heeft voorgesteld het bouwplan te wijzigen. Het gewijzigde bouwplan voorziet in het intact laten van de originele structuur met drie penanten van de achtergevel op de begane grond van het pand. De aldus gewijzigde aanvraag is niet voorafgaand aan de besluitvorming in bezwaar aan de CRK voorgelegd. Ook na de schorsing van het onderzoek op de zitting is dit om verschillende redenen nog niet gebeurd. Hiervoor bestond wel aanleiding, omdat dit een aan het bestreden besluit ten grondslag gelegde weigeringsgrond had kunnen wegnemen. (…)De rechtbank oordeelt dat de voorgestelde wijziging in vergelijking met de aanvraag van 3 juli 2018 van ondergeschikte aard is. Hierbij acht zij van belang dat de wijziging een minder ingrijpende bouwkundige voorziening mogelijk maakt en de ruimtelijke uitstraling van het gebouw ten goede komt. (…)
Bij besluit van 3 maart 2021 (hierna: BOB II ) heeft het college opnieuw de bezwaren van Nobillon tegen het primaire besluit van 5 maart 2019 ongegrond verklaard en de gewijzigde aanvraag van 10 juli 2020 om een omgevingsvergunning geweigerd. Het college heeft hieraan onder meer ten grondslag gelegd dat de uitbreiding op de begane grond de monumentale waarde van het pand en de opzet van het complex aantast.
Bij uitspraak van 9 april 2021 heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam (bestuursrecht) het beroep van Nobillon tegen BOB II gegrond verklaard, dat besluit vernietigd, het primaire besluit van 5 maart 2019 herroepen en het college opgedragen de gevraagde omgevingsvergunning te verlenen voor zover die nog niet is verleend. De voorzieningenrechter heeft daartoe onder meer overwogen dat de monumentale waarde van het pand zich beperkt tot dat pand en zich niet uitstrekt tot het binnenterrein. Dit brengt met zich dat de uitbreiding van het pand met een aanbouw niet leidt tot aantasting van de monumentale waarde van het pand. De voorzieningenrechter heeft verder geconstateerd dat er geen gronden meer zijn om de gevraagde omgevingsvergunning te weigeren, voor zover die nog niet is verleend.
Tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 april 2021 hebben zowel het college als Nobillon hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: ABRvS).
Bij besluit van 4 mei 2021 (hierna ook BOB III) heeft het college ter uitvoering van de uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 april 2021 aan Nobillon de omgevingsvergunning verleend voor het realiseren van een aanbouw op de begane grond op het perceel.
Tegen het besluit van 4 mei 2021 heeft een derde partij bezwaar gemaakt. Dit bezwaar is door het college aan de ABRvS doorgezonden ter behandeling als beroep.
Bij uitspraak van 20 juli 2022 heeft de ABRvS het hoger beroep van het college gegrond verklaard, het hoger beroep van Nobillon ongegrond verklaard, de uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 april 2021 vernietigd voor zover daarbij het primaire besluit van 5 maart 2019 is herroepen en het college daarbij is opgedragen de omgevingsvergunning te verlenen, de uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 april 2021 voor het overige bevestigd, het beroep (van een derde partij) tegen het besluit van 4 mei 2021 gegrond verklaard en dat besluit vernietigd en het college opgedragen een nieuw besluit op bezwaar te nemen. De Afdeling heeft onder meer overwogen:
De Afdeling is van oordeel dat de rechtbank hiermee niet heeft onderkend dat de aanbouw ook direct aan de achtergevel van het monument wordt gebouwd en in die zin de achtergevel daarvan wijzigt. Er is alleen al daarom sprake van het in enig opzicht wijzigen van een monument, als bedoeld in de erfgoedverordening. Om die reden is, anders dan de rechtbank heeft geoordeeld, een omgevingsvergunning, als bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, aanhef en onder b, onder 1, van de Wabo vereist. Het betoog [van het college] slaagt. (…)
Het college betoogt verder dat de rechtbank heeft miskend dat [voornoemde] omgevingsvergunning […] niet verleend kan worden, omdat het belang van de gemeentelijke monumentenzorg zich daartegen verzet. (…). Het standpunt van het college dat het binnenterrein deel uitmaakt van de monumentale waarden is dus niet juist. Uit het voorgaande volgt dat het college met het overnemen van het advies van de CRK onvoldoende heeft gemotiveerd dat het bouwplan de monumentale waarden van het pand aantast en het belang van de monumentenzorg zich tegen vergunningverlening verzet. De rechtbank heeft, gelet hierop, het besluit van 3 maart 2021 terecht vernietigd, zij het op onjuiste gronden. (…)
Het college dient opnieuw te beslissen op het door Nobillon Vastgoed tegen het besluit van 5 maart 2019 gemaakte bezwaar en daarbij te beoordelen of de wijziging die de aanbouw brengt aan de achtergevel vanuit monumentaal oogpunt aanvaardbaar is. (…)
Bij besluit van 5 september 2022 (hierna: BOB IV) heeft het college de bezwaren van Nobillon tegen het primaire besluit van 5 maart 2019 gegrond verklaard, dat besluit herroepen en een omgevingsvergunning verleend voor het realiseren van de aanbouw. Dat besluit is onherroepelijk geworden.
In de loop van 2023 is de uitvoering van de werkzaamheden aangevangen. Bij de uitvoering van de verbouwing is gebleken dat het in verband met de constructieve veiligheid niet haalbaar was om de penanten te behouden conform de verleende omgevingsvergunning. Dit kwam door de constructieve gebreken aan de fundering en de achtergevel. Daarbij is ook geconstateerd dat de voorheen aanwezige gemetselde penanten waarschijnlijk al niet meer de originele betonnen penanten waren.
Op 19 augustus 2025 heeft de bouwinspecteur geconstateerd dat ter plaatse van de achtergevel drie penanten zijn verwijderd. Vervolgens heeft Nobillon op 20 oktober 2025 met het oog op het legaliseren van de feitelijke situatie een aanvraag ingediend voor het plaatsen van een constructief portaal ter plaatse van de achtergevel. De Gemeente heeft het verwijderen van de penanten vergund op 29 januari 2026.
4 Procedure bij de rechtbank
Nobillon heeft bij de rechtbank gevorderd om bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, de Gemeente te veroordelen tot betaling van € 200.538,50 aan schadevergoeding, te vermeerderen met wettelijke rente vanaf 5 september 2022 tot de dag der algehele voldoening, alsmede € 2.775,00 aan buitengerechtelijke kosten, met veroordeling van de Gemeente in de kosten van de procedure, met rente en nakosten.
Zij heeft daartoe aangevoerd dat zij als gevolg van onrechtmatige besluiten van de Gemeente in de periode van 5 maart 2019 tot 5 september 2022 (vertragings)schade heeft geleden in de vorm van:
- gederfde huurinkomsten (€ 140.00,00),
- gestegen bouwkosten (€ 57.522,25) en
- kosten van deskundige bijstand (€ 5.016,25).
Bij het bestreden vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, heeft de rechtbank de vorderingen van Nobillon wat betreft:
- de gederfde huur gedeeltelijk toegewezen (namelijk € 32.657,53) en voor het overige afgewezen,
- de gestegen bouwkosten volledig afgewezen,
- de kosten van deskundige bijstand volledig toegewezen (€ 5.016,25) en
- de buitengerechtelijke kosten gedeeltelijk toegewezen (namelijk € 1.151,74) en voor het overige afgewezen.
Aldus heeft de rechtbank de Gemeente veroordeeld tot betaling aan Nobillon van een schadevergoeding van € 37.673,78, met wettelijke rente over het toegewezen bedrag met ingang van 5 september 2022, alsmede een bedrag van € 1.151,74 aan buitengerechtelijke kosten.
De rechtbank heeft hiertoe onder meer overwogen dat de Gemeente (alleen) aansprakelijk is voor de vertraging die Nobillon heeft opgelopen tussen 10 juli 2020 (de datum van wijziging van de vergunningaanvraag) en 4 mei 2021 (de datum waarop de vergunning voor het realiseren van de aanbouw is verleend), dus over een periode van 298 dagen. De rechtbank heeft Nobillon veroordeeld in de proceskosten (€ 12.223,00), met nakosten en rente, omdat Nobillon grotendeels in het ongelijk is gesteld.
Ter uitvoering van het bestreden vonnis heeft de Gemeente € 38.825,52 aan Nobillon betaald.
5 Vordering in hoger beroep
Nobillon vordert in principaal hoger beroep vernietiging van het bestreden vonnis en alsnog - uitvoerbaar bij voorraad - volledige toewijzing van haar vorderingen zoals in eerste aanleg ingesteld, met veroordeling van de Gemeente in de kosten van het geding in beide instanties, inclusief nakosten en rente.
In principaal hoger beroep concludeert de Gemeente tot bekrachtiging van het bestreden vonnis, met veroordeling, uitvoerbaar bij voorraad, van Nobillon in de kosten van beide instanties, met nakosten en rente.
In incidenteel hoger beroep vordert de Gemeente:
- gedeeltelijke vernietiging van het bestreden vonnis,
- afwijzing alsnog van de vorderingen van Nobillon betreffende de gederfde huurinkomsten, deskundigenkosten en buitengerechtelijke kosten,
- veroordeling, uitvoer bij voorraad, van Nobillon tot terugbetaling aan de Gemeente van € 38.825,52, met wettelijke rente vanaf de dag van opeisbaarheid tot aan de dag der algehele voldoening, een en ander uitvoerbaar bij voorraad en veroordeling,
- veroordeling, uitvoerbaar bij voorraad, van Nobillon in de kosten van beide instanties, met nakosten en rente.
In incidenteel hoger beroep concludeert Nobillon tot afwijzing daarvan met veroordeling van de Gemeente in de kosten van incidenteel hoger beroep.
6 Beoordeling
Inleiding
Nobillon vordert in deze zaak in de eerste plaats vergoeding van schade die het gevolg is van de vertraging in de realisering van de verbouwing van haar horecaruimte. Volgens Nobillon is die vertraging veroorzaakt door onrechtmatige besluitvorming voorafgaand aan de uiteindelijke verlening van de vereiste omgevingsvergunning. Nobillon stelt dat die vertraging zich uitstrekt over de periode tussen (het primaire besluit van) 5 maart 2019 en (de uiteindelijke, onherroepelijke beslissing op bezwaar van) 5 september 2022, dus 3,5 jaar. De schade geleden als gevolg van die vertraging bestaat volgens Nobillon uit twee schadeposten: gederfde huurinkomsten en gestegen bouwkosten.
In de tweede plaats vordert Nobillon vergoeding van advieskosten die zij vanwege de onrechtmatige besluitvorming heeft moeten maken in de verschillende bestuursrechtelijke procedures alsmede vergoeding van de buitengerechtelijke kosten.
De Gemeente erkent dat zij verschillende onrechtmatige besluiten, waaronder het besluit van 4 mei 2021 (BOB III), heeft genomen op de aanvraag van Nobillon om een omgevingsvergunning en dat de verbouwing vertraging heeft opgelopen, maar is van mening dat de hierdoor opgelopen vertraging slechts de periode beslaat van 10 juli 2020 tot 4 mei 2021, dus een kleine tien maanden, zoals ook de rechtbank heeft beslist. Op 4 mei 2021 heeft zij immers een omgevingsvergunning verleend en had Nobillon aan de slag kunnen gaan met de verbouwing, aldus de Gemeente.
Om de vorderingen van Nobillon inzake de gederfde huurinkomsten en de gestegen bouwkosten te kunnen beoordelen zal het hof allereerst ingaan op de achtergrond van de onrechtmatigheid van het begunstigende besluit van 4 mei 2021 (BOB III), waarbij het college de omgevingsvergunning heeft verleend. Daarna zal het hof ingaan op de vraag in welke mate vertraging is opgetreden als gevolg van de besluitvorming door de Gemeente.
Achtergrond van de onrechtmatigheid van het op 4 mei 2021 door het college genomen besluit.
Tussen partijen staat vast dat het college eerst op 5 september 2022 bij BOB IV op rechtmatige wijze de omgevingsvergunning heeft verleend. In de voorafgaande besluitvorming heeft het college de vergunning meermaals geweigerd (namelijk bij het primaire besluit van 5 maart 2019, en de achtereenvolgende beslissingen op bezwaar van 11 oktober 2019 (BOB I) en 3 maart 2021 (BOB II)). Vervolgens heeft het college weliswaar via BOB III op 4 mei 2021 de omgevingsvergunning verleend, maar dat besluit is door de Afdeling vernietigd.
In zijn uitspraak van 20 juli 2022 heeft de Afdeling beslist dat voor het realiseren van de aanbouw een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, aanhef en onder b, onder 1, van de Wabo (hierna ook kort aangeduid als: monumentenvergunning) is vereist. In dit artikel is bepaald, voor zover hier van belang, dat voor zover ingevolge een bepaling in een gemeentelijke verordening een vergunning is vereist om een monument als bedoeld in een zodanige verordening in enig opzicht te wijzigen, een zodanige bepaling geldt als een verbod om een project voor zover dat geheel of gedeeltelijk uit die activiteiten bestaat, uit te voeren zonder omgevingsvergunning. Artikel 10, lid 1, onder 1, van de Erfgoedverordening Amsterdam bevat een dergelijk vereiste c.q. verbod. Artikel 12 van de Erfgoedverordening Amsterdam bepaalt dat de vergunning slechts kan worden verleend ‘als het belang van de gemeentelijke monumentenzorg zich daartegen niet verzet’.
De Afdeling heeft overwogen dat de aanbouw direct aan de achtergevel van het pand, dat van monumentale waarde is, wordt gebouwd en in die zin de achtergevel daarvan wijzigt. Alleen al daarom is er sprake van het in enig opzicht wijzigen van een monument als bedoeld in de Erfgoedverordening Amsterdam, aldus de Afdeling. Op dit punt - van het vereiste van een monumentenvergunning - is het college in het hoger beroep bij de Afdeling dus in het gelijk gesteld.
Wat betreft het binnenterrein en de inhoudelijke toets aan artikel 12 van de Erfgoedverordening Amsterdam heeft de Afdeling het college echter niet gevolgd in zijn standpunt dat het belang van de gemeentelijke monumentenzorg zich verzet tegen het realiseren van de aanbouw. De Afdeling heeft hiertoe overwogen dat het standpunt van het college dat het binnenterrein deel uitmaakt van de monumentale waarden niet juist is en dat het college met het overnemen van het advies van de CRK onvoldoende heeft gemotiveerd dat het bouwplan de monumentale waarden van het pand aantast en het belang van de monumentenzorg zich tegen vergunningverlening verzet.
Omdat het besluit van 4 mei 2021 (BOB III) ten onrechte uitgaat van het niet vereist zijn van een monumentenvergunning heeft de Afdeling dat besluit vernietigd. De Afdeling heeft tot slot overwogen dat het college opnieuw dient te beslissen op het bezwaar van Nobillon tegen het primaire besluit van 5 maart 2019 en daarbij te beoordelen of de wijziging die de aanbouw brengt aan de achtergevel vanuit monumentaal oogpunt aanvaardbaar is. Bij het besluit van 5 september 2022 (BOB IV), dat onherroepelijk is geworden, zijn de bezwaren van Nobillon gegrond verklaard, is het primaire besluit herroepen en is de omgevingsvergunning verleend.
De vertragingsperiode
Met grief 2 in principaal hoger beroep (opgesplitst in de grieven 2.1 en 2.1) komt Nobillon op tegen het oordeel van de rechtbank (in punt 4.1 van het bestreden vonnis) dat de besluitvorming van de Gemeente onrechtmatig was in de periode van 10 juli 2020 tot 4 mei 2021.
De Gemeente heeft in punt 2.7 van haar memorie van antwoord in principaal hoger beroep tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep uitdrukkelijk te kennen gegeven dat zij zich kan verenigen met dit oordeel van de rechtbank.
- De periode tot 10 juli 2020
Evenals de rechtbank - en anders dan Nobillon bepleit - is het hof van oordeel dat de Gemeente niet aansprakelijk is voor vertraging opgelopen in de periode van 5 maart 2019 tot 10 juli 2020. Het volgende ligt hieraan ten grondslag.
Voor het verlenen van een omgevingsvergunning is de aanvraag bepalend. Uit de hiervoor weergegeven uitspraak van de Afdeling blijkt dat vanwege de wijziging aan de achtergevel van het pand een monumentenvergunning is vereist. Nobillon heeft haar aanvraag eerst op 10 juli 2020 zodanig gewijzigd dat voldaan werd aan het vereiste dat het belang van de monumentenzorg zich niet tegen de vergunningverlening verzet. Met die wijziging zouden de penanten aan de achtergevel namelijk intact blijven. Tussen partijen is niet in geschil dat dat vereiste geldt voor de wijziging van de achtergevel als gevolg van de aanbouw. Eerst na het wijzigen van de aanvraag op 10 juli 2020, waarbij de penanten werden gehandhaafd, kon de vergunning op dit punt rechtmatig worden verleend. Zoals Nobillon in grief 1 in principaal hoger beroep heeft aangevoerd heeft [naam] weliswaar in zijn notitie van 28 augustus 2019 (dus al vóór 10 juli 2020) gemeld dat Nobillon bereid was om de drie penanten intact te laten, maar daarmee was de vergunningaanvraag nog niet formeel gewijzigd, zonder welke wijziging de Gemeente geen rechtmatige vergunning kon verlenen. Dat dit slechts een wijziging van ondergeschikte aard zou zijn, zoals Nobillon stelt, wordt door de Gemeente gemotiveerd betwist. Het gaat wel degelijk om een weigeringsgrond. Dat wordt bevestigd door de uitspraak van de Afdeling (zie 3.20) die heeft geoordeeld dat wijzigingen aan de achtergevel vanuit monumentaal oogpunt aanvaardbaar dienen te zijn. Zoals de Gemeente bovendien heeft betoogd betekent een ondergeschikte wijziging nog niet dat de daarmee verband houdende weigeringsgrond ondergeschikt is. Het niet nader onderbouwde verwijt van Nobillon dat de Gemeente hierover niet eerder in overleg is getreden met Nobillon is door de Gemeente gemotiveerd betwist, onder verwijzing naar de e-mails van de Gemeente van 28 november 2018 respectievelijk 19 en 25 februari 2019 (zie 3.3-3.5). Sterker nog, Nobillon heeft op 28 februari 2019 aan de Gemeente geantwoord dat zij besloten had de huidige vergunning te laten weigeren en hield dus op onder meer het punt van de penanten voet bij stuk (zie 3.6). De Gemeente heeft dus al vóór het primaire besluit van 5 maart 2019 Nobillon erop gewezen dat zij haar aanvraag kon wijzigen om de weigeringsgrond inzake onder meer de penanten weg te nemen en Nobillon heeft dan ook bewust niet eerder dan op 10 juli 2020 hieraan gevolg gegeven.
Met grief 2.1 heeft Nobillon nog aangevoerd dat de Gemeente, ook als Nobillon eerder de aanvraag had gewijzigd wat betreft de handhaving van de penanten, zou hebben volhard in de weigering van de vergunning op andere, onjuiste gronden. Wat daar verder ook van zij, dit neemt niet weg dat aan het vereiste van het intact laten van de penanten moest zijn voldaan voordat de Gemeente op rechtmatige wijze de vergunning kon verlenen. Grief 2.1 slaagt dus niet.
- De periode ná 4 mei 2021
Anders dan de rechtbank heeft beslist, is het hof van oordeel dat de Gemeente ook aansprakelijk is voor de vertraging die is opgelopen ná 4 mei 2021, namelijk tot aan 5 september 2022, toen BOB IV werd genomen. Aan het - weliswaar begunstigende - besluit van 4 mei 2021 kleefde namelijk een gebrek, zoals de Afdeling heeft beslist en zoals de Gemeente ook van meet af aan heeft erkend, omdat dat besluit ten onrechte ervan uitging dat een monumentenvergunning niet was vereist (zie hiervoor: 6.41-6.4.5). Het gevolg van dat gebrek is dat BOB III, na bezwaar c.q. beroep van een derde, door de Afdeling is vernietigd, waarna het college alsnog op 5 september 2022 een rechtmatig, begunstigend, besluit heeft genomen, dat vervolgens onherroepelijk is geworden. Nu niet is gesteld of gebleken dat er tussentijds sprake is geweest van een relevante wijziging in de regelgeving waaraan de aanvraag moest worden getoetst, staat hiermee vast dat de Gemeente ook eerder tot deugdelijke besluitvorming had kunnen overgaan. Aan Nobillon kan niet worden tegengeworpen dat zij niet al op basis van het weliswaar begunstigende maar later vernietigde BOB III voor eigen rekening en risico aan de slag is gegaan met de verbouwing. Met name omdat het college zelf te kennen had gegeven dat het dit besluit uitsluitend had genomen ter uitvoering van de uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 april 2021 (zie rov. 3.18), maar dat het zelf van oordeel was dat de vergunning moest worden geweigerd en daarom zelf bij de Afdeling hoger beroep had ingesteld tegen die uitspraak. Tot aan de uitspraak van de Afdeling op 20 juli 2022 was dus voor Nobillon ongewis of BOB III in hoger beroep stand zou houden en tot aan in ieder geval 5 september 2022 was voor Nobillon ongewis of de vergunning op goede gronden zou worden verleend. Het argument van de Gemeente dat Nobillon tijdelijk wel over een geldige vergunning heeft beschikt, namelijk tussen 4 mei 2021 en de datum van de vernietiging daarvan (20 juli 2022), slaagt daarom niet. Er is een causaal verband tussen het nog niet gebruik maken van de vergunning die bij besluit van 4 mei 2021 (BOB III) was verleend en de daarmee samenhangende (proces)houding van de Gemeente.
De vertraging die hierdoor tussen 4 mei 2021 en 5 september 2022 is ontstaan is, anders dan de Gemeente bepleit, ook toerekenbaar aan de Gemeente. BOB III berustte immers op een onjuiste uitleg van de wet en was daarmee onrechtmatig en dit onrechtmatig handelen moet in ieder geval aan het betrokken overheidslichaam worden toegerekend (zie Hoge Raad 20 februari 1998, ECLI:NL:HR:1998:ZC2588, rov. 5.2). Dat in dit geval de inhoud van het besluit was ingegeven door de uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 april 2021 is geen omstandigheid die voor rekening van Nobillon hoort te komen. De Gemeente was immers, tot 5 september 2022, feitelijk van mening dat de monumentale waarden werden aangetast door de verbouwing – ook met instandhouding van de penanten - vanwege het effect op het binnenterrein. Dat uiteindelijk, na de vergunningverlening van 5 september 2022, bij de realisering van de verbouwing is gebleken dat de penanten alsnog (om bouwkundige redenen) moesten worden gesloopt werpt, anders dan de Gemeente betoogt, geen ander licht op de zaak. Grief 2.2 slaagt dus.
- Tussenconclusie
Het voorgaande betekent dat de Gemeente aansprakelijk is voor de vertragingsschade opgelopen in de periode van 10 juli 2020 tot 5 september 2022, dus 787 dagen (ongeveer 26 maanden).
Gederfde huurinkomsten
In het verlengde van haar standpunt over de vertragingsperiode komt Nobillon met grief 5, onder het eerste gedachtestreepje, in principaal hoger beroep op tegen de beslissing van de rechtbank in rov. 4.14 om wat betreft de gederfde huurinkomsten een schadevergoeding toe te kennen over een periode van 298 dagen, ter hoogte van € 32.657,53, uitgaande van een huurprijs van € 40.000,00 per jaar.
De Gemeente komt met grief 1 in incidenteel hoger beroep eveneens op tegen deze beslissing. De Gemeente erkent dat € 40.000,00 een reële huurprijs voor de bedrijfsruimte is, maar voert aan dat de rechtbank ten onrechte voetstoots heeft aangenomen dat het aannemelijk is dat in de hypothetische situatie (zonder onrechtmatige besluitvorming) de bedrijfsruimte daadwerkelijk zoveel eerder als de vertragingsperiode zou zijn verhuurd. Volgens de Gemeente had Nobillon aannemelijk moeten maken wat in het hypothetische scenario, zonder schadeveroorzakende gebeurtenis, zou zijn gebeurd, maar heeft Nobillon dat niet gedaan. Dit wringt volgens de Gemeente des te meer omdat Nobillon pas tegen juni 2023 is begonnen met de verbouwing en de ruimte pas vanaf januari 2025 is gaan verhuren. Verder voert de Gemeente aan dat in de betreffende vertragingsperiode de horecabranche werd getroffen door lockdownmaatregelen vanwege de coronapandemie en Nobillon ook om die reden huurinkomsten zou hebben gemist.
De incidentele grief 1 van de Gemeente heeft om de volgende reden geen succes.
Nobillon heeft erkend dat het na de verlening van de vergunning op 5 september 2022 geruime tijd, namelijk tot januari 2025 heeft geduurd voordat het hele proces van (i) het opnieuw vinden en inschakelen van een aannemer, (ii) de uitvoering van de verbouwing en (iii) het vinden van een huurder was afgerond. De duur van dit verbouwings- c.q. wervingsproces (zo’n 28 maanden) neemt echter geenszins weg, zoals Nobillon terecht heeft aangevoerd, dat dit proces ongeveer 26 maanden (787 dagen) eerder dan 5 september 2022 had kunnen worden gestart, namelijk op 10 juli 2020, als de onrechtmatige besluitvorming en daarmee gepaard gaande vertraging zich niet had voorgedaan. Zonder de door de Gemeente veroorzaakte vertraging had Nobillon de bedrijfsruimte dus ongeveer 26 maanden (787 dagen) eerder dan januari 2025 kunnen verhuren, dat wil zeggen vanaf najaar 2022, rekening houdend met het oponthoud van zo’n 28 maanden vanwege het hiervoor genoemde verbouwings- c.q. wervingsproces. Het argument van de Gemeente dat Nobillon dan ook vertraging zou hebben geleden vanwege de coronamaatregelen gaat niet op: zoals Nobillon naar voren heeft gebracht golden in het najaar van 2022 geen lockdownmaatregelen voor de horeca meer. De Gemeente heeft geen andere aanknopingspunten (dan de lockdownmaatregelen) aangevoerd waarom het niet aannemelijk is dat Nobillon in het hypothetische scenario haar compleet gerenoveerde horecaruimte in Amsterdam al vanaf najaar 2022 had kunnen verhuren. Het hof komt dan ook tot de conclusie dat Nobillon als gevolg van de onrechtmatige besluitvorming huurinkomsten heeft gemist gedurende 787 dagen, ter hoogte van (afgerond) € 86.247,00. Grief 5 in principaal hoger beroep slaagt dus wat betreft de gederfde huurinkomsten.
Stijging van de bouwkosten
Met grief 3 in principaal hoger beroep bestrijdt Nobillon de beslissing van de rechtbank om de vordering inzake de stijging van de bouwkosten (€ 57.522,25) volledig af te wijzen. Nobillon stelt zich op het standpunt dat de bouwkosten tussen 2019 en 2022 zijn gestegen met 34% en verwijst in dit verband naar productie 9 bij inleidende dagvaarding: twee door [bedrijf] (hierna: [bedrijf] ) gemaakte begrotingen in 2022 respectievelijk 2019. De in 2022 gemaakte begroting bedraagt in totaal € 228.381,63 exclusief btw, de in 2019 gemaakte begroting bedraagt € 170.859,38. Het verschil tussen beide begrotingen bedraagt dus € 57.522,25, te weten 34% van het in 2019 begrote bedrag. In werkelijkheid heeft Nobillon in 2023 en 2024 de verbouwing opgedragen aan Bouwmeesters Amsterdam B.V. (hierna: Bouwmeesters), omdat [bedrijf] toen niet meer beschikbaar was. Uit productie 5 bij de memorie van grieven blijkt dat Bouwmeesters daarvoor zo’n € 230.000,00 exclusief btw in rekening heeft gebracht. Subsidiair stelt Nobillon zich op het standpunt dat deze kosten in de relevante vertragingsperiode zijn gestegen met 20,4 % (en dus € 39.428,00 exclusief btw) en beroept zich daarbij op de CBS-indexering zoals opgenomen in productie 6 bij de memorie van grieven.
Het hof overweegt als volgt. Allereerst vloeit uit overweging 6.12 voort dat de vertragingsperiode ongeveer 26 maanden besloeg, te rekenen vanaf 20 juli 2020 tot aan september 2022. Zoals Nobillon in haar memorie van grieven heeft betoogd valt niet te ontkennen dat in de jaren 2020 – 2022 materiaalprijzen en loonkosten sterk zijn gestegen, onder meer door de overspannen marktsituatie voor aannemers in Amsterdam en het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in februari 2022. De Gemeente heeft ook erkend dat de bouwkosten in enige mate zijn gestegen, namelijk met zo’n € 5.800,00. In eerste aanleg heeft de Gemeente nog betoogd dat het vanwege de oorlog in Oekraïne om onvoorzienbare schade gaat die gelet op de artikelen 6:258 BW gelezen in samenhang met 6:98 BW niet aan haar kan worden toegerekend. Daargelaten dat dit deel van de oorzaak van de kostenstijging zich pas heeft voorgedaan in de laatste zes maanden van de door het hof vastgestelde vertragingsperiode van 26 maanden heeft de Gemeente deze stelling niet nader onderbouwd. Dit had wel op haar weg gelegen nu prijsschommelingen in grondstoffen als gevolg van ontwikkelingen op de wereldmarkt in beginsel tot het normale maatschappelijke risico behoren.
Naar het oordeel van het hof heeft de Gemeente daarentegen voldoende gemotiveerd betwist dat de twee begrotingen van [bedrijf] vergelijkbaar zijn, alleen al omdat in de begroting van 2022 wordt uitgegaan van hogere (namelijk verdubbelde) winstmarges, zoals Nobillon ter zitting ook heeft erkend. Ook kan niet worden uitgegaan van de werkelijk aan Bouwmeesters betaalde bedragen, omdat niet vast is komen te staan dat de door Bouwmeesters verrichte werkzaamheden overeenstemmen met de werkzaamheden zoals die oorspronkelijk in 2019 door [bedrijf] waren begroot. Het hof komt dan ook tot het oordeel dat de Gemeente op goede gronden zich beroept op de CBS-cijfers voor bouwkosten zoals die door haar adviseur Crawford & Company (hierna: Crawford) in productie 2, voetnoot 1, bij de memorie van antwoord tot uitgangspunt zijn genomen. Het hof gaat net als Crawford uit van een prijsindex van 157,6 voor juli 2020. Anders dan Crawford gaat het hof uit van een langere vertragingsperiode, zoals hiervoor is gebleken, en gaat daarom uit van de stijging tot september 2022 (ongeveer 179,1) en niet van de stijging tot 4 mei 2021, zoals Crawford heeft gedaan. Dit brengt met zich dat in die periode zich een prijsstijging heeft voorgedaan van (179,1 - 157,6) : 157,6 = 13,6%. Voor de oorspronkelijke begroting van [bedrijf] uit 2019 (ter hoogte van € 170.859,38) die door Crawford (en daarmee door de Gemeente) in hoger beroep als uitgangspunt is genomen, betekent dit een prijsstijging van € 23.236,88. Grief 3 in principaal appel heeft daarom gedeeltelijk succes. Voor zover de Gemeente in eerste aanleg nog heeft betoogd dat Nobillon geen bewijs van een betalingsverplichting heeft ingebracht, heeft Nobillon dat alsnog in hoger beroep recht gezet met het inbrengen van de facturen van Bouwmeesters. Het hof zal de vordering omtrent de gestegen bouwkosten deels toewijzen en voor het overige afwijzen.
Gemaakte advieskosten
Met grief 2 in incidenteel hoger beroep komt de Gemeente op tegen de beslissing van de rechtbank om een vergoeding toe te wijzen van € 5.016,25 voor de door Nobillon gemaakte kosten van deskundigenadvies.
Zoals de Gemeente heeft betoogd en Nobillon niet heeft betwist zijn de advieskosten onder te verdelen in (i) kosten die zijn gemaakt omdat Nobillon de vergunningaanvraag heeft gesplitst voor de woning op de eerste verdieping enerzijds en de verbouwing van het bedrijfspand op de begane grond anderzijds en (ii) kosten die zijn gemaakt in het kader van bezwaar en beroepsprocedures. Het hof is het eens met het standpunt van de Gemeente dat de splitsing van de aanvraag en de kosten die daarmee gemoeid waren geen gevolg zijn van de onrechtmatige besluitvorming. Feit blijft dat die kosten zijn gemaakt vóórdat Nobillon haar vergunningaanvraag wat betreft de penanten heeft gewijzigd. Op 15 mei 2019 heeft Nobillon immers al de vergunning verkregen voor de werkzaamheden op de eerste verdieping (zie rov. 3.10).
Voor de kosten die zijn gemaakt in het kader van de bezwaar- en beroepsprocedures geldt dat Nobillon die aan de orde had moeten stellen in de desbetreffende bestuursrechtelijke procedures. Artikel 8:75 lid 1 Awb verklaart de bestuursrechter bij uitsluiting bevoegd een partij te veroordelen in de kosten die een andere partij heeft moeten maken in verband met de behandeling van het bezwaar tegen een besluit en van het beroep bij de bestuursrechter. De burgerlijke rechter dient daarom de eiser die vergoeding van de kosten van een bestuursrechtelijke bezwaar- of beroepsprocedure vordert, in beginsel niet-ontvankelijk te verklaren, ook als die vordering gegrond is op onrechtmatige daad. Voor aanvullende rechtsbescherming door de burgerlijke rechter ter zake van een vergoeding voor kosten van bezwaar of beroep is geen plaats, tenzij het een aanspraak betreft die de belanghebbende redelijkerwijs niet op de voet van artikel 8:75 Awb aan de bestuursrechter (dan wel op de voet van artikel 7:15 Awb aan het bestuursorgaan) heeft kunnen voorleggen (Hoge Raad 29 november 2013, ECLI:NL:HR:2013:1456). Dit laatste is hier niet aan de orde.
De conclusie is dat de vordering van Nobillon inzake de advieskosten ten onrechte is toegewezen. Grief 2 in incidenteel hoger beroep heeft dus succes.
Buitengerechtelijke kosten
Met grief 3 in incidenteel hoger beroep bestrijdt de Gemeente de hoogte van de toegewezen buitengerechtelijke kosten, € 1.151,74, welk bedrag zij te hoog vindt gezien de hoofdsom die volgens haar maximaal moet worden toegewezen. Met grief 5 onder het tweede gedachtestreepje in principaal hoger beroep komt Nobillon eveneens op tegen deze hoogte, die zij te laag vindt. De grief van de Gemeente heeft geen succes en die van Nobillon wel. Het volgende is hiertoe redengevend.
Het hof is hiervóór tot de conclusie is gekomen dat de vordering inzake de gederfde huurinkomsten tot een bedrag van € 86.247,00 voor toewijzing in aanmerking komt en de vordering inzake de gestegen bouwkosten tot een bedrag van € 23.236,88, in totaal dus een bedrag van € 109.483,88. Gelet hierop zal het hof de vordering inzake de buitengerechtelijke kosten, met toepassing van het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten, toewijzen voor € 1.869,83.
Slotsom, kosten en bewijsaanbod
Het principaal hoger beroep heeft gedeeltelijk succes, het incidenteel hoger beroep heeft ook gedeeltelijk succes. Het bestreden vonnis zal worden vernietigd en de vorderingen van Nobillon aangaande de vertragingsschade (gederfde huurinkomsten en gestegen bouwkosten) respectievelijk de buitengerechtelijke kosten zullen worden toegewezen op de hierna te vermelden wijze. Het spreekt voor zich dat partijen zelf rekening houden met het bedrag dat door de Gemeente reeds is betaald aan Nobillon ter uitvoering van het bestreden vonnis. De vordering van de Gemeente tot terugbetaling van dat bedrag zal daarom worden afgewezen.
De vordering van Nobillon aangaande de advieskosten zal worden afgewezen.
Het hof ziet geen aanleiding om Nobillon toe te laten tot bewijslevering, omdat zij geen bewijs heeft aangeboden van voldoende concrete stellingen die, indien bewezen, tot een andere uitkomst kunnen leiden.
Aangezien de Gemeente grotendeels in het ongelijk is gesteld zal de Gemeente alsnog worden veroordeeld in de proceskosten van het geding in eerste aanleg. Grief 4 in principaal beroep, waarmee Nobillon opkomt tegen de proceskostenveroordeling in eerste aanleg, slaagt dus. Daarnaast zal de Gemeente worden veroordeeld in de proceskosten van het principaal hoger beroep. Omdat de Gemeente deels gelijk krijgt in het incidenteel hoger beroep zullen de kosten worden gecompenseerd, in die zin dat iedere partij de eigen kosten dient te dragen.
Het hof stelt de proceskosten als volgt vast:
Eerste aanleg aan de zijde van Nobillon:
- explootkosten € 112,37
- griffierecht € 6.617,00
- salaris advocaat € 5.428,00 (tarief VI, 2 punten)
Totaal € 12.157,37
Principaal hoger beroep aan de zijde van Nobillon:
- explootkosten € 122,25
- griffierecht € 6.803,00
- salaris advocaat € 9.414,00 (tarief VI, 2 punten)
Totaal € 16.339,25
7 Beslissing
Het hof, in principaal en incidenteel hoger beroep:
vernietigt het bestreden vonnis;
en doet opnieuw recht:
veroordeelt de Gemeente tot betaling aan Nobillon van een schadevergoeding van € 109.483,88, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 5 september 2022 tot de dag der algehele voldoening;
veroordeelt de Gemeente tot betaling aan Nobillon van € 1.869,83 voor buitengerechtelijke kosten;
veroordeelt de Gemeente in de proceskosten in eerste aanleg, tot nu vastgesteld op € 12.157,37 te vermeerderen met wettelijke rente vanaf veertien dagen na de datum van het vonnis tot de dag der algehele voldoening;
veroordeelt de Gemeente tot betaling van € 189,00 voor nasalaris, te vermeerderen met € 98,00 voor nasalaris en de kosten van het betekeningsexploot als betekening van het vonnis heeft plaatsgevonden, te vermeerderen met de wettelijke rente, als niet binnen veertien dagen na het verschuldigd worden van de nakosten aan deze veroordeling is voldaan;
in het principaal appel voorts:
veroordeelt de Gemeente in de proceskosten in principaal hoger beroep, tot nu vastgesteld op € 16.339,25, te vermeerderen met de wettelijke rente, als niet binnen veertien dagen na dit arrest aan de proceskostenveroordeling is voldaan;
veroordeelt de Gemeente tot betaling van € 189,00 voor nasalaris, te vermeerderen met € 98,00 voor nasalaris en de kosten van het betekeningsexploot als betekening van dit arrest plaatsvindt, te vermeerderen met de wettelijke rente, als niet binnen veertien dagen na het verschuldigd worden van de nakosten aan deze veroordeling is voldaan;
in het incidenteel appel voorts:
compenseert de proceskosten aldus dat iedere partij de eigen kosten dient te dragen;
in principaal en incidenteel appel voorts:
verklaart deze veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit arrest is gewezen door mrs. M.A.M. Vaessen, C.A.H.M. ten Dam en A. Snijders en door de rolraadsheer in het openbaar uitgesproken op 3 november 2026.
Wetsartikelen in deze uitspraak
Deze uitspraak verwijst naar
Gepseudonimiseerd gepubliceerd door de Rechtspraak (open data, publiek domein). Bron: uitspraken.rechtspraak.nl. Dit is geen juridisch advies.