Aanhef
Inleiding
Gemeente Zuidplas geeft met dit beleidskader Lokaal Eigendom opvolging aan de afspraken over lokaal eigendom uit het Klimaatakkoord en de RES van de RES-regio Midden-Holland. In het klimaatakkoord en in het voorstel voor actualisering van de provinciale omgevingsverordening is het streven naar 50% lokaal eigendom bij zon- en windprojecten opgenomen. Hier is voor gekozen, omdat de verantwoordelijkheid dan in gelijke delen door een commerciële initiatiefnemer en lokale eigenaren wordt gedeeld.
Gemeente Zuidplas vindt maatschappelijke acceptatie van hernieuwbare energieprojecten van groot belang. Om dat te bereiken wil Gemeente Zuidplas dat de baten en lasten van hernieuwbare energieprojecten goed verdeeld zijn. Dit kan via lokaal eigendom, waarbij omwonenden medeeigenaar zijn van een energieproject. Maar ook via aanvullende financiële participatie of andere vormen van toegevoegde waarde voor de omwonenden. Denk bijvoorbeeld aan een gebiedsfonds waarmee maatschappelijke projecten kunnen worden uitgevoerd of een investering in een stuk natuur.
In dit beleidskader geeft Gemeente Zuidplas de kaders mee voor lokaal eigendom en aanvullende financiële participatie/toegevoegde waarde voor de omwonenden in energieprojecten in de gemeente.
3 Definitie van lokaal eigendom
3.1 Wat is het verschil tussen lokaal eigendom en aanvullende vormen van financiële participatie?
Lokaal eigendom onderscheidt zich van andere vormen van financiële participatie door het feit dat één of meerdere lokale partijen voor een deel risicodragend eigenaar wordt van een energieproject en daarmee ook zeggenschap heeft over het project in de ontwikkel- en exploitatiefase.
Lokaal eigendom betekent dus ook risicodragen. Niet iedereen wil of kan mede-eigenaar zijn van een energieproject. Daarom wordt lokaal eigendom gecombineerd met aanvullende vormen van financiële participatie/toegevoegde waarde voor omwonenden. Denk aan een gebiedsfonds waarmee maatschappelijke projecten kunnen worden uitgevoerd, een investering in een stuk natuur, grondvergoedingen en/of financiële deelneming. Zo kunnen ook omwonenden die geen risico willen dragen lusten en baten ervaren van het energieproject, wat de maatschappelijke acceptatie verder vergroot.
3.2 Kernpunten lokaal eigendom en aanvullende financiële participatie Gemeente Zuidplas
De kernpunten van lokaal eigendom en aanvullende financiële participatie voor Gemeente Zuidplas
zijn:
1Verdeling van baten en lasten: Er wordt een voor de omgeving acceptabele verdeling van baten en lasten afgesproken en het project draagt bij aan maatschappelijke acceptatie van energieprojecten;
o Zeggenschap: De lokale omgeving krijgt medezeggenschap over de ontwikkeling en landschappelijke inpassing van de projecten en de opbrengsten;
o Verdeling van opbrengsten;
o Collectief eigenaarschap: de inwoner krijgt de kans om mee te doen.
2De aanpak van energieprojecten: Naast marktbelangen moeten de belangen van de omgeving een rol spelen in de realisatie van en participatie in energieprojecten;
3Toegevoegde waarde voor omgeving: Het project moet naast financiële opbrengsten ook waarde toevoegen voor de lokale omgeving (landschappelijk, maatschappelijk).
Daarom streeft Gemeente Zuidplas naar minimaal 50% lokaal eigendom per project, in combinatie met (daarbovenop) aanvullende vormen van financiële participatie of toegevoegde waarde voor de omgeving. Daarbij:
-Verwacht Gemeente Zuidplas dat initiatiefnemers de gedragscode voor zon op land ondertekenen en volgen.
-Voert Gemeente Zuidplas regie op hoe aanvullende vormen van financiële participatie en toegevoegde waarde voor de omgeving een plek krijgt binnen lokale energieprojecten. Zie toelichting onder kopje participatieproces.
4 Participatieproces
4.1 Participatieplan voor energieprojecten
Het participatieplan wordt door de initiatiefnemer, in samenspraak met gemeente Zuidplas opgesteld en de gemeente toetst of het plan wordt uitgevoerd zoals afgesproken. Gemeente Zuidplas ziet in het participatieplan bij voorkeur terug:
•Welke inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties als lokale omgeving deelnemen aan het participatieproces en waarom;
•Op welke wijze de lokale omgeving deelneemt aan het participatieproces, met een vooruitblik naar participatie tijdens de bouw- en exploitatiefase;
•Hoe de lokale omgeving op de hoogte wordt gehouden van het project en waar informatie over het hernieuwbare energieproject beschikbaar is;
•Op welke wijze wordt verkend wat de wensen van de lokale omgeving ten aanzien van financiële participatie en toegevoegde waarde voor de omgeving zijn;
•Hoe de initiatiefnemer zich inspant om met de lokale omgeving tot afspraken te komen over financiële participatie en toegevoegde waarde van het project voor de omgeving;
•Hoe de initiatiefnemer de afspraken met de lokale omgeving wenst vast te leggen en hoe alle partijen kunnen toezien op de naleving van de afspraken;
De gemeente Zuidplas verwacht van de initiatiefnemer dat het participatieproces conform het eigen participatieplan wordt vormgegeven. Indien de initiatiefnemer onvoldoende inspanningen verricht om de lokale omgeving te laten participeren, kan dat voor de gemeente reden zijn de gewenste planologische medewerking niet te verlenen.
Bijlage: Rol van de gemeente
De Gemeente Zuidplas kiest bij voorkeur voor een stimulerende rol bij het realiseren van hernieuwbare energieprojecten. Dit betekent dat Gemeente Zuidplas regie pakt op wat, waar en wanneer wordt ontwikkeld. Gemeente Zuidplas houdt hierdoor aan de voorkant relatief veel regie en laat dit gedurende het proces richting uitvoering meer en meer los.
Voor lokaal eigendom betekent dit dat Gemeente Zuidplas:
1De rol van lokale initiatieven faciliteert, door middel van:
a.Stimuleren:
De gemeente stimuleert dat er lokale initiatieven (bijv. energiecoöperatie) ontstaan, die zich opwerpen voor het vertegenwoordigen van ‘lokaal eigendom’
b.Faciliteren:
De gemeente ondersteunt lokale initiatieven. Hieronder valt bijvoorbeeld het op gang helpen van een lokaal initiatief met adviezen, opzetten van een administratie, communicatie naar de burgers etc. Ook financiële ondersteuning is mogelijk. Ook de provincie kan op verschillende manieren ondersteunen, net als koepelorganisaties van energiecoöperaties zoals Energie Samen.
2De rol van lokale initiatieven activeert, door middel van:
a.Garanderen: Projectontwikkeling kost geld. In het begin gaat het om relatief weinig kosten met een hoog risicoprofiel; allengs nemen de kosten toe, maar neemt het risico af. Lokale initiatieven hebben moeite om voor de eerste fase de benodigde middelen bij elkaar te brengen. De overheid kan bijvoorbeeld helpen door zich hiervoor garant te stellen of door actief grondbeleid te voeren en op die manier grond ter beschikking te stellen aan initiatieven. Het is belangrijk dat de gemeente zich op een vroeg moment uitspreekt over de gemeentelijke kosten t.b.v. het project, zoals aanvraag vergunning/leges, grondkosten (indien gemeentelijke grond), WOZ etc.
b.Financieren:
De provincie en/of gemeenten kunnen een lening verstrekken voor de ontwikkeling en realisatie van een project, mogelijk tegen aantrekkelijke voorwaarden. Hiervoor kan men het eigen Treasury beleid aanpassen