3 Visie
3.1Horeca kan een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van de stad
Een horecasector die goed weet aan te sluiten op de behoeften van bewoners en bezoekers en op nieuwe trends als ‘divers’, ‘duurzaam’ en ‘gezond’ maakt de stad aantrekkelijker en leefbaarder. In gebieden die een transitie doormaken (bijvoorbeeld van industrieterrein naar gemengd woon/werkgebied) kan horeca de katalysator zijn die een krachtige positieve ontwikkeling op gang brengt. Die positieve rollen van de horecasector wil de gemeente Zaanstad graag ondersteunen, met in het achterhoofd wel het besef dat er in delen van de horeca, en op bepaalde locaties in de gemeente, al meer dan genoeg aanbod is.
Nieuwe horeca die mikt op precies dezelfde klanten als de bestaande bedrijven leidt er alleen maar toe dat de spoeling dunner wordt voor alle ondernemers.
Daar wordt de Zaanse horecasector niet sterker van, integendeel, het verkleint de mogelijkheden van de sector om te investeren in echte vernieuwing.
Deze visie biedt dus ruimte voor diversiteit, kwaliteits- verbetering en vernieuwing in de Zaanse horecasector. Daarbij maken we onderscheid tussen de verschillende focusgebieden. Op sommige plekken in de stad zal vernieuwing vooral neerkomen op vervanging van niet meer goed functionerende horecaconcepten. Op andere plekken gaat het juist om het toevoegen van nieuwe ontmoetingsplekken waar de wijk een grote behoefte aan heeft. In transformatiegebieden kan horeca zelfs een functie krijgen als aanjager van de gebiedsontwikkeling. Hieronder omschrijven wij per focusgebied in welke gebieden welke ontwikkeling van de horeca mogelijk en/of gewenst is.
3.2Kwaliteit en diversiteit
Welk type horeca past het best in welk gebied? Hoe beter de verschillende functies in een bepaald focusgebied op elkaar aansluiten, des te aantrekkelijker die regio wordt. Zo is in de ene buurt behoefte aan een restaurant dat goed samengaat met theaterbezoek en heeft een winkelstraat meer baat bij een lunchzaak die de omliggende detailhandel versterkt.
Natuurlijk hangt kwaliteit af van veel meer dan alleen het juiste concept op de juiste plaats: de gastvrijheid, beleving, service en het geleverde product zijn allemaal van groot belang. De gemeente kan op deze vlakken stimuleren, maar we gaan in eerste plaats uit van de creativiteit en professionaliteit van de horeca- ondernemers.
3.3Visie per deelgebied
Per focusgebied en per horecasegment hebben we in kaart gebracht hoe groot de ruimte is voor verdere ontwikkeling. Dat laat zien waar de markt verzadigd is, en waar er nog een groot potentieel ligt. We laten die gegevens niet zien omdat we willen dat bestaande zaken in de bekende horecagebieden van Zaanstad verdwijnen.
Onze inzet is precies het omgekeerde: laten zien waar de kansen liggen voor ondernemers die een nieuwe markt willen openleggen en daarmee een belangrijke rol willen spelen in de ontwikkeling van de stad, bijvoorbeeld in de gebieden die de komende jaren gaan transformeren.
Per gebied en per soort horeca gebruiken we de volgende kleurcodes om aan te geven welke ontwikkeling wenselijk is:
STATIONSGEBIED EN GEDEMPTE GRACHT:
‘Gezellige horeca voor een lekker dagje winkelen’
Visie
De horeca in dit kernwinkelgebied van Zaanstad richt zich op winkelend publiek. De horeca vervult een ondersteunende rol en is overdag geopend. De sfeer in het winkelgebied is open en uitnodigend.
We zoeken actief naar tijdelijke concepten om eventuele leegstaand op te vullen (dit hoeft niet per se horeca te zijn).
De horeca in dit focusgebied draagt bij aan een gezonde leefstijl (een segment dat nu ondervertegenwoordigd is)
Het stationsgebied is één van de entrees van het centrum. In de directe omgeving zitten hotels en een bioscoop. Deze buurt trekt, tevens door bus- en treinstation, ook ’s avonds bezoekers. Horeca richt zich hier vooral op to-go. Overdag draagt de sector hier bij aan de toegankelijkheid en overzichtelijkheid van de wijk. ’s Avonds zorgt de horeca hier voor levendigheid.
Kansrijke concepten
•Met de nadruk op gezondheid, zoals Eat/Exki/Sla.
•Speciale, onderscheidende fast-service, als ijssalons, koffie & thee of andere specifieke formules.
DAM EN DAMSTRAAT:
‘Overdag een terrasje pakken, ’s avonds happen en stappen op een historische plek’
Visie
Dam en Damstraat zijn hét uitgaansgebied van Zaanstad. Deze plek heeft potentie ook overdag aantrekkelijker te zijn door beter aan te sluiten bij het aangrenzende winkelgebied, het Zaantheater en de Zaan (en de mensen die daar komen).
We willen samen met ondernemers en vastgoedbezitters de uitstraling van de Dam en de Damstraat oppoetsen. Dit geldt ook voor de terrassen. Er is hier, gezien de hoeveelheid aanbod, geen ruimte voor meer horecazaken. Waar mogelijk willen we drank- en fastfood-formules vervangen door restaurants in het hogere segment.
Kansrijke concepten
•Midden- en hoogsegment restaurants, grand-cafés, daghoreca en specialiteitenrestaurants.
WESTZIJDE:
‘Aanlooproute met grandeur en zicht op de Zaan’
Visie
De Westzijde wordt een uitnodigende ingang van de stad. Vanaf hier kunnen bezoekers naar de Dam en de Gedempte Gracht.
De focus moet liggen op het centrum, dus horeca is op deze plek niet gewenst.
De Westzijde is wel geschikt voor afhaal- en bezorg.
De concentratie van horeca in en rond de Verkade-fabriek - als historische locatie aan de Zaan - kan geconsolideerd.
Kansrijke concepten
•Moderne, aantrekkelijke vorm van to-go of winkels als Stach.
•Horeca als nevenactiviteit van een speciaalzaak, zoals een bakker, slager of visboer.
•Groene en gezonde fastfood. Het huidige aanbod is vrij traditioneel (en ongezond).
CENTRUM OOST:
‘Bruisende Burcht en Klauwershoek als het historische hart aan de Zaan’
Visie
Centrum Oost staat aan het begin van een snelle ontwikkeling. Er komen honderden woningen bij, de openbare ruimte wordt vergroend en opgeknapt, de Prins Hendrikkade (waar de cruiseschepen aanmeren) wordt een wandelboulevard naar de Burcht. Horeca die aansluit op de wensen van nieuwe bewoners en bezoekers geeft een extra impuls aan de transitie. Dit is de entree van de stad vanaf de Oostkant. De verbindingen met het winkelgebied en de Dam worden versterkt. Centrum Oost is een gemengd winkel-, woon- en werkgebied. Daarom is de horeca hier zowel overdag als ’s avonds geopend. De ondernemingen dragen bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van het gebied.
De Burcht ontwikkelt zich tot het bruisende hart ten oosten van de Zaan. De auto’s op het plein hebben plaatsgemaakt voor een gezellige ontmoetingsplek. Ook is er ruimte voor een terras.
Zowel oude als nieuwe Zaankanters en bezoekers van riviercruises komen hier graag. Een openbaar dak(terras) met zicht op de Zaan zou hier uitstekend passen. Het scheepvaart- verleden is in de Klauwershoek voelbaar. Hier is ruimte voor daghoreca en kleinschalige winkels. Ook is er plek voor bijzondere cafés die het (historische, ambachtelijke) karakter van de omgeving nog versterken. Met het opknappen van de sluis komt ruimte vrij voor een of meerdere terrassen aan de Zaan.
Kansrijke concepten
•Midden- en hoogsegment restaurants en cafés, grand-cafés en restaurants met diverse menu’s.
•Horeca gericht op specialisatie en ambacht, zoals een (speciaal-)biercafé of een kleinschalig eetcafé.
ROZENGRACHT:
‘Een aangename locatie, ook als er geen markt is’
Visie
Door nieuwe bebouwing op het plein en de renovatie van de ommuring krijgen de winkels en andere voorzieningen hier een opener karakter. Het plein wordt een aangename plek om tijd door te brengen. Een paar terrassen op dagen dat er geen markt is verlevendigen de sfeer.
Zowel de renovatie van panden als de herindeling van horeca vereist intensief overleg met vastgoedeigenaren, ondernemers en bewoners. Voor uitbreiding van de horeca lijkt hier op dit moment geen ruimte. In de Zilverpadsteeg moet deze als de mogelijkheid zich voordoet zelfs worden teruggedrongen; deze plek is weinig uitnodigend en horecazaken komen hier niet tot hun recht.
Kansrijke concepten
•Alleen in het geval van herontwikkeling - en de renovatie van de pleinwanden - is hier ruimte voor restaurants in het middensegment. We doelen op meer menu-diversiteit ten opzichte van het huidige aanbod.
ZAANSE SCHANS:
‘Dagtoeristen verleiden tot een langer verblijf’
Visie
Ondanks het grote aantal bezoekers is de vraag naar horeca op de Zaanse Schans beperkt. Veel dagtoeristen komen per touringcar en hun bezoek is kort.
Als meer dagtoeristen op den duur op eigen gelegenheid komen (met auto of OV), moet het potentieel hier opnieuw worden beoordeeld. Dat geldt dan met name voor de aanlooproutes en de omgeving van station Zaanse Schans.
Programmering in het Zaans Museum kan leiden tot een toename in toeristen uit eigen stad. Ook dit is een aanleiding voor de uitbreiding van de (dag)horeca.
HEMBRUGTERREIN:
‘Pionieren in een ruig gebied met innovatieve concepten’
Visie
De transformatie van het Hembrugterrein is al in volle gang. Veel industriële monumenten zijn opgeknapt en krijgen nieuwe functies, steeds meer kunstenaars, ontwerpers en winkels vestigen zich op het terrein.
Het aantal bezoekers neemt toe, de bereikbaarheid van Hembrug verbetert en de komende jaren wordt een begin gemaakt met woningbouw in het noordelijk deel van het terrein (800 woningen). Hier liggen kansen voor horecaondernemers die weten aan te sluiten op een nieuw publiek en die op hun beurt het terrein aantrekkelijk maken voor bewoners en bezoekers met bijzondere ontmoetingsplekken.
Kansrijke concepten
•Er is op Hembrug volop ruimte voor innovatieve concepten gericht op specifieke doelgroepen. Deze nieuwe horeca gaat een belangrijke rol spelen in de verdere transformatie van het terrein, door bezoekers aan te trekken, te zorgen voor levendigheid en ruimte te bieden voor ontmoeting.
OVERIGE KERNEN EN BUITENGEBIED
Visie
Naast de focusgebieden verdienen de omgeving Zaanbocht in Wormerveer en het winkelgebied in Krommenie extra aandacht. Het aanbod is in beide stadsdelen voldoende, maar concentratie van nu verspreid liggende horeca zou hier een verblijf nog aantrekkelijker maken.
Ook in de andere kernen is de (ondersteunende) horeca afdoende. Dit geldt eveneens voor het buitengebied: we willen hier, vooral rond de Zaan, allereerst inzetten op buitenrecreatie. Horeca kan dit stimuleren.
Concepten
•Een pannenkoekenrestaurant of brasserie op een goed bereikbaar, toeristisch knooppunt en op een mooie buitenlocatie.
IN DE TRANSFORMATIEGEBIEDEN DRAAGT HORECA BIJ AAN EEN AANTREKKELIJK VERBLIJFSKLIMAAT
Visie
Op een aantal plaatsen in de MAAK.Gebieden worden onderbenutte terreinen getransformeerd tot woonwijken of tot woon/werkgebied. Denk aan het terrein van Kan Palen in de Kogerveldwijk, aan het oude fabriekscomplex van Meneba in Noord, of aan de Achtersluispolder. Juist hier kan nieuwe horeca een cruciale rol spelen door ontmoetingsplaatsen te scheppen voor bewoners en bezoekers, door een podium te bieden voor lokale activiteiten en als aanjager te fungeren voor de nieuwe stedelijke ontwikkeling.
Kansrijke concepten
•Pop-up-concepten in de transformatiegebieden, in de Achtersluispolder specifiek gericht op circulaire concepten;
•Leisure-bedrijven die een eigen en nieuw publiek trekken. Horeca vervult hier een ondersteunende rol.
3.4De uitzondering bevestigt de regel: altijd ruimte voor unieke ideeën
Voor bijzondere (horeca-)initiatieven wil de gemeente altijd ruimte bieden. Denk aan de eerdergenoemde ‘pareltjes’, horeca in de periferie, of ondersteunende horeca bij omvangrijke projecten als een pretpark, wellness of recreatie. Dergelijke initiatieven brengen nieuwe bezoekers van buiten de stad en verbeteren de kwaliteit van de leefomgeving voor de eigen bewoners.
De zogenoemde ‘pareltjes’ zijn minder eenduidig.
Het zijn bedrijven die door hun speciale karakter, ligging of concept een heel gebied op de kaart kunnen zetten. Het zijn innovatieve concepten die nieuwe doelgroepen aan onze regio binden. Denk bijvoorbeeld aan een sterrenrestaurant of een grootschalige uitgaans- gelegenheid.
Natuurlijk is de beoordeling van wat wel of niet een ‘pareltje’ is subjectief. Wel zijn er een aantal kenmerken die als leidraad kunnen dienen:
•Het concept voegt aantoonbaar iets nieuws toe aan het bestaande aanbod (uniciteit).
•Het concept is aantoonbaar van uitzonderlijk hoge kwaliteit (denk aan een sterrenchef of een topmerk).
•Het concept komt vaak voorbij in de vakliteratuur en media en is daarmee spraakmakend.
•Het gaat om ’s werelds of ’s lands grootste/hoogste/ eerste…