Aanhef
Voorwoord
In 2021 is de Nota Vastgoed binnen de gemeente West Betuwe vastgesteld. Deze nota bevat de doelen van de gemeentelijke vastgoedportefeuille, de rolverdeling rondom vastgoed en de uitvoeringsagenda en vormt de basis voor een drietal vervolgnota’s, waaronder het opstellen en vaststellen van een Integraal Accommodatieplan. Het Accommodatieplan geeft onder andere antwoord op:
•de visie op ons vastgoed;
•een integraal beleid voor het vaststellen en invullen van toekomstige behoefte aan vastgoed;
•de huidige en toekomstige ruimtebehoefte;
•de werkwijze om tot een vastgoedbeslissing te komen;
•de uitwerking van voorstellen over de toekomst van de vastgoedobjecten (afstoten, investeren, nader onderzoeken of consolideren) en, indien van toepassing, inventariseren van te verwerven of te realiseren vastgoed.
Voor u ligt het Integraal Accommodatieplan 2022-2040 (kortweg IAP). Dit document is de basis voor de gemeente West Betuwe als het gaat om gemeentelijk vastgoed en vooral het gebruik ervan: de huisvesting van haar doelgroepen. Het betreft de uitwerking van de beleidskaders uit de Nota Vastgoedbeleid d.d. 26 januari 2021.
De kapstok van het beleid is het DAS framework (Designing an Accommodation Strategy), zie Figuur 1. Door te focussen op de toekomstige huisvestingsvraag (rechtsboven), en kennis te hebben van de huidige vraag (linksboven) en het huidige aanbod (linksonder), kan toegewerkt worden naar een situatie waarin het aanbod zo goed mogelijk matcht met de vraag (rechts). De vastgoedstrategie en bijbehorend concreet stappenplan zorgen dat de juiste acties worden ondernomen om te komen tot die match.
Figuur 1: DAS framework (De Jonge, H., Arkesteijn, M., Den Heijer, A., Vande Putte, H., & De Vries, J. (2008). DASFramework DesigninganAccommodationStrategy. Delft: Technical University Delft)
Dat betekent ook een duidelijke rolverdeling binnen de gemeentelijke organisatie: de beleidsteams zijn voor maatschappelijk vastgoed beleidsmaker, subsidieverstrekker en strategisch opdrachtgever in één. Team Vastgoed en Grond heeft de rol van opdrachtnemer en organiseert en onderhoudt het aanbod. Beleidsteams en Team Vastgoed en Grond stemmen samen de huisvestingsvraag en -aanbod af. Een beleidsteam formuleert daarbij de huisvestingsvraag en treedt binnen de gemeente (namens het college) op als strategisch opdrachtgever. Vanuit de rol van beleidsmaker zijn de beleidsteams verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de huidige en de toekomstige behoefte aan huisvesting. De beleidsteams zijn daarmee partners bij het schrijven van het IAP. Uiteraard ontstaat het juiste maatwerk alleen door continue afstemming tussen eindgebruiker en aanbieder.
Het IAP is tot stand gekomen met input vanuit de verschillende beleidsteams en gesprekken met gebruikers en is nadrukkelijk een dynamisch document: de vraag naar huisvesting, de vastgoedportefeuille (het aanbod), de gemeentelijke organisatie, de wetgeving, en de omgevingsfactoren veranderen regelmatig. Dat betekent dat jaarlijks een update ten aanzien van de vraag en het aanbod plaatsvindt en dat het IAP vierjaarlijks, parallel aan het Integraal Huisvesting Plan Onderwijs (IHP), wordt geëvalueerd en herzien.
Samenvatting
In 2021 is de Nota Vastgoed binnen de gemeente West Betuwe vastgesteld. De gemeente West Betuwe is eigenaar van een diverse vastgoedportefeuille met ruim 100 objecten. Dit zijn bijvoorbeeld bibliotheken, MFC’s, gymzalen en sommige dorpshuizen. Veel verenigingen, stichtingen en inwoners maken gebruik van de ruimte in deze vastgoedobjecten. Dit vastgoed in eigendom van de gemeente, is een belangrijke spil voor verenigingen, stichtingen en andere initiatieven die de leefbaarheid vergroten. In de Nota Vastgoed uit 2021 is al vastgesteld dat de gemeente West Betuwe investeert in de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van haar 26 kernen.
De gemeente waarin de voormalige gemeente Neerijnen, Lingewaal en Geldermalsen zijn opgegaan heeft behoefte aan een eenduidig beleid over vastgoed. De gemeente heeft verschillende maatschappelijke doelen en moet daarin keuzes maken. Vastgoed is een hulpmiddel om deze doelen te realiseren. Enerzijds heeft de gemeente een zorgplicht voor adequate huisvesting (zoals bij onderwijs). Anderzijds draagt de gemeente mede zorg voor huisvesting, maar vervult daarin niet altijd de leidende (eigenaars)rol. Het Integraal Accommodatieplan (IAP) vormt de basis voor de gemeente West Betuwe als het gaat om gemeentelijk vastgoed en vooral het gebruik ervan.
Als gemeente willen we bijdragen aan maatschappelijke ontwikkelingen en goede voorzieningen bieden. Daarnaast willen we ook als gemeente sturen op een efficiënte en betaalbare vastgoedportefeuille. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat het aanhouden van vastgoed geen doel op zich is. Vastgoed is een middel, een strategisch instrument, dat kan bijdragen aan het realiseren van de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente. Dit betekent dat de gemeente een daarbij passende rol aanneemt, afhankelijk van de situatie en het onderwerp: een regisserende of stimulerende rol.
Kaderstellend en richtinggevend voor nu en de nabije toekomst
Het IAP is kaderstellend en biedt richting en afwegingskaders voor de te maken keuzes, nu en in de toekomst. Het aanpassen van vastgoed gaat over het algemeen gepaard met investeringen en kost tijd. Dit maakt het van belang om een langetermijnperspectief te ontwikkelen. Het IAP maakt daarbij onderscheid in een korte, middellange en lange termijn. Daarmee biedt het IAP concrete handvatten om te komen tot weloverwogen vastgoedbeslissingen, nu en in de nabije toekomst. De beleidskaders, doelstellingen en acties in het IAP hebben betrekking op zowel objecten in eigendom van de gemeente als objecten die niet in eigendom zijn, maar waar de gemeente economisch claimrecht (scholen) of een onderhoudstaak heeft.
Twintig uitgangpunten om invulling te geven aan een doelmatige, betaalbare en duurzame vastgoedportefeuille
De ambitie van de gemeente West Betuwe is om te komen tot een duurzamere, doelmatigere en betaalbare gemeentelijke vastgoedportefeuille, die past bij de wettelijke taken van de gemeente en bijdraagt aan de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente.
Het IAP geeft concrete invulling aan deze ambitie, door het vertalen van deze ambitie in te behalen doelstellingen en het formuleren van acties om deze doelstellingen te bereiken. Belangrijk hierbij is om balans te zoeken tussen het ondersteunen van stichtingen / verenigingen en het al dan niet aanhouden van gemeentelijk maatschappelijk vastgoed.
De gemeente houdt vast aan een twintigtal uitgangspunten. Van deze uitgangspunten zijn er 11 ingegeven vanuit wet- en regelgeving en/of bestaand beleid, aanvullend daarop zijn 9 nieuwe uitgangspunten geformuleerd (zie onderstaande tabel).
Doelgroepenbenadering
Het doelgroepen beleid, waarvoor de gemeente huisvesting moet dan wel wil bieden, is ingegeven door thema’s en programma’s uit beleidskaders. De doelgroepen zijn uitgesplitst naar beleidsvelden en bieden daarmee voor de gemeente houvast in te voeren gesprekken over huisvestingsvraagstukken van partijen. In die situaties waar een ruimtevrager buiten het bestaande beleid valt, waarin de gemeente verantwoordelijk is voor huisvesting, wordt onderzocht of maatwerk nodig is.
Vastgoedstrategie
De vastgoedstrategie is de vertaling van de toekomstige vraag naar het beoogde eindresultaat: de gewenste samenstelling van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Om deze opgave te bepalen is de toekomstige vraag per beleidsveld in kaart gebracht en uitgezet tegen de huidige voorraad gemeentelijk vastgoed. Zie onderstaande tabel.
De gemeente zet conform de beleidsdoelstellingen haar vastgoed duurzaam, doelmatig en betaalbaar in. De gemeente richt zicht hierbij enerzijds op het vergroten van de doelmatigheid door een betere match tussen vraag en aanbod, en anderzijds op het bieden van een kwaliteitsimpuls op het gebied van functionaliteit en duurzaamheid. Met het huurbeleid van de gemeente West Betuwe wordt invulling gegeven aan het derde beleidsdoel: betaalbaarheid. De invulling van dit beleidsdoel is vastgelegd in het huurbeleid.
Vergroten van de doelmatigheid door betere match tussen vraag en aanbod
De gemeente wil haar vastgoed op een doelmatige manier inzetten. Momenteel is er sprake van een overschot van circa 24.500 m2 (circa 30%) wat niet wordt ingezet om de gemeentelijke doelstellingen te ondersteunen. Kantekening hierbij is dat dit overschot enerzijds ook een gevolg is van een kleine overmaat per object, en anderzijds momenteel wordt ingezet om vluchtelingen op te vangen.
De leegstaande en tijdelijk in gebruik gegeven objecten binnen de portefeuille worden zo snel mogelijk afgestoten, dan wel doelmatig gevuld zodat ander vastgoed volledig vrij komt en daarmee in aanmerking komt voor afstoten of herontwikkeling. De gemeente behoudt hierbij oog voor eventuele strategische leegstand om flexibiliteit in de vastgoedportefeuille te borgen, bijvoorbeeld als schuifruimte voor een aanstaande verbouwing.
Om een betere match tussen vraag en aanbod te realiseren worden de volgende drie uitgangspunten gehanteerd:
1Beredeneren vanuit een vast afwegingskader: Keuzes hoe om te gaan met vraagstukken over het waarom van het behouden van vastgoed of het realiseren van nieuw vastgoed moet direct te herleiden zijn naar het afwegingskader vanuit de Nota Vastgoed of de beleidsuitgangspunten uit deze nota.
2Niet-doelmatig vastgoed afstoten of herontwikkelen: Objecten in de huidige portefeuille waarvan helder is dat deze zonder belemmering kunnen worden afgestoten, worden direct afgestoten. Bij overige objecten wordt gekeken naar de toekomstige ontwikkelingen en/of wordt een business case opgesteld voor de te nemen actie.
3Stapsgewijs afbouwen: Kritisch kijken naar het ruimtegebruik en kansen pakken bij verhuizingen, verlenging van huur, verkoop, et cetera.
Kwaliteitsimpuls geven op functioneel en duurzaam gebied
De energetische prestaties en daarmee de technische kwaliteit van veel objecten zijn nog niet op orde en zullen richting 2050 ingrijpend moeten verbeteren, tot energieneutraal. Om dit te realiseren worden de volgende drie principes gehanteerd:
1Accommodatieplan combineren met het meerjarenonderhoudsplan (MJOP): Dit betreft een integrale aanpak door het combineren van reguliere meerjaren onderhoudsprogramma’s met verduurzamingsmaatregelen.
2Op het juiste moment acteren: Kwaliteitsimpulsen verrichten op momenten dat er sprake is van functionele aanpassingen, uitbreiden, renoveren, herbestemmen, verduurzamen, et cetera.
3Beredeneren vanuit toekomstige behoefte en toekomstbestendigheid: Periodiek de ruimtebehoefte monitoren en gesprekken aangaan met de betreffende beleidsmedewerker maatschappelijke ontwikkeling om samen de ruimtebehoefte scherp(er) te krijgen.
Concrete aanpak en acties om tot de gewenste samenstelling te komen
Om te komen tot de gewenste samenstelling van de gemeentelijke vastgoedportefeuille, zijn voor individuele vastgoedobjecten in het IAP concrete acties benoemd. Deze zijn uitgesplitst naar de korte termijn (2022 t/m 2024), middellange termijn (2025 t/m 2028) of lange termijn (2029 t/m 2040.
Randvoorwaardelijk voor het realiseren van de acties om tot de gewenste samenstelling van de gemeentelijke vastgoedportefeuille te komen, zijn de wet Mark & Overheid en het Didam Arrest.
•De wet Markt & Overheid is ingevoerd om een gelijk speelveld tussen overheidsorganisaties en marktpartijen te bevorderen.
•In het Didam-arrest van 26 november 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat overheidsorganen bij de verkoop / verhuur van onroerende zaken op grond van het gelijkheidsbeginsel gelegenheid moeten bieden aan potentiële gegadigden om mee te dingen.
In de uitvoering van het IAP zal de gemeente rekening moeten houden met de beperkingen die deze wet / dit arrest met zich meebrengt.
Totstandkoming IAP op basis van een brede vertegenwoordiging en betrokkenheid, zowel intern als extern
Het IAP is tot stand gekomen met input vanuit de verschillende beleidsteams en gesprekken met gebruikers. Beleidsteams zijn voor maatschappelijk vastgoed beleidsmaker, subsidieverstrekker en strategisch opdrachtgever in één. Beleidsteams en Team Vastgoed en Grond stemmen samen de huisvestingsvraag en -aanbod af. Een beleidsteam formuleert daarbij de huisvestingsvraag en treedt binnen de gemeente (namens het college) op als strategisch opdrachtgever. Vanuit de rol van beleidsmaker zijn de beleidsteams verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de huidige en de toekomstige behoefte aan huisvesting. De beleidsteams zijn daarmee partner bij het schrijven van het IAP.
Om brede vertegenwoordiging en betrokkenheid (participatie) te stimuleren heeft de gemeente gekozen een inspraakavond te organiseren voor de inwoners van de gemeente en gebruikers. Met participatie wil de gemeente de waarde van de aanwezige lokale kennis, ervaring en uitvoeringskracht gemeente-breed benutten.
Het IAP is nadrukkelijk een dynamisch document: de vraag naar huisvesting, de vastgoedportefeuille (het aanbod), de gemeentelijke organisatie, de wetgeving, en de omgevingsfactoren veranderen regelmatig. Het IAP zal ruimte moeten bieden om de vastgoedportefeuille aan te passen op die dynamiek. Het IAP wordt jaarlijks geactualiseerd en vierjaarlijks geëvalueerd en herzien.
Bijlage A Vastgoed als hulpmiddel om doelen te realiseren
De gemeente heeft verschillende maatschappelijke doelen. Vastgoed is een hulpmiddel om deze doelen te realiseren. Op basis van deze doelen komen we tot een indeling in drie deelportefeuilles:
Doel
Toelichting
Deelportefeuille Maatschappelijk Vastgoed
Onderwijs
De gemeente heeft de zorgplicht voor adequate huisvesting van scholen voor primair en voortgezet onderwijs.
Voorbeelden zijn basis- en middelbare scholen. De gemeente is verantwoordelijk voor de financiering van scholen, maar is geen eigenaar van de schoolgebouwen. De gemeente heeft wel economisch claimrecht
13Claimrecht op het moment dat een schoolbestuur besluit dat het onderwijs in het schoolgebouw wordt beëindigd, valt het betreffende schoolgebouw ’om niet’ terug aan de gemeente
.
Eigen huisvesting
De gemeente zorgt voor huisvesting van haar eigen ambtelijke organisatie. Voorbeelden zijn het gemeentehuis en de gemeentewerven.
Sport
De gemeente draagt mede zorg voor goede sportaccommodaties. Voorbeelden zijn gymzalen en complexen voor buitensport.
Welzijn
De gemeente draagt mede zorg voor welzijnsaccommodaties. Voorbeelden zijn buurt- en dorpshuizen.
Cultuur
De gemeente draagt mede zorg voor culturele accommodaties. Voorbeeld is een bibliotheek.
Begraven
De gemeente draagt mede zorg voor de begraafplaatsen. Voorbeelden zijn bergingen en baarhuisjes.
Openbare ruimte
De gemeente draagt zorg voor rioolgemalen, geluidschermen enzovoort.
Openbare orde en veiligheid
De gemeente heeft één brandweerkazerne in bezit.
Deelportefeuille Tijdelijk Vastgoed
Ontwikkelingsvastgoed (actief)
De gemeente kan actief grondbeleid voeren en gronden en gebouwen aankopen en in bezit hebben gedurende een aantal jaar. Dit om haar doelen op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling (woningbouw, infrastructuur, centrumversterking etc.) te bereiken. In tegenstelling tot de andere doelen is de activiteit in het gebouw geen doel. Als de ruimtelijke ontwikkeling is afgerond, kan de gemeente het object verkopen. Het is ook mogelijk dat voor een ruimtelijke ontwikkeling de gemeente het object sloopt.
Ontwikkelingsvastgoed (toevalligerwijs)
Vanuit het verleden heeft de gemeente objecten in bezit die geen maatschappelijk doel meer dienen, maar nog wel passen binnen de doelen van ruimtelijke ontwikkeling. Als de ruimtelijke ontwikkeling is afgerond, kan de gemeente het object verkopen. Het is ook mogelijk dat als gevolg van
een ruimtelijke ontwikkeling de gemeente een object sloopt.
Deelportefeuille Overig Vastgoed
Beeldbepalend vastgoed
Vanuit het verleden heeft de gemeente beeldbepalende (historische) vastgoedobjecten in bezit. De activiteiten die plaatsvinden in de objecten zijn meestal niet de belangrijkste reden om de gebouwen in bezit te hebben. Voorbeelden zijn kerktorens en molens. Deze gebouwen
zijn rijksmonumenten of gemeentelijke monumenten.
Tabel A1: Indeling in drie deelportefeuilles
Bijlage B Uitgangspunten duurzamere, doelmatigere en betaalbare gemeentelijke vastgoedportefeuille
Figuur B1: Twintig uitgangspunten om invulling te geven aan ambitie van de gemeente West Betuwe om te komen tot een duurzamere, doelmatigere en betaalbare gemeentelijke vastgoedportefeuille
Bijlage C Verantwoordelijkheidsmatrix doelgroepen, gemeentelijk perspectief
Figuur C1: Verantwoordelijkheidsmatrix doelgroepen, gemeentelijk perspectief
Bijlage D Procesbeschrijving ruimtevragers
Een ruimtevrager die buiten de in deze nota geformuleerde doelgroepen valt, maar toch in haar huisvestingsvraagstuk ondersteuning wil van de gemeente;
•Dient aan te tonen dat en welk (algemeen) erkend maatschappelijk beleid zij dient;
•Dient haar huisvestingsvraagstuk in ruimte te onderbouwen en aan te geven waarom zij in bestaande ruimte aanbod geen (geschikte) ruimte kunnen vinden (is er geen ruimte in een dorpshuis/MFC en dergelijke);
•Dient een erkend gestructureerd organisatievorm te hebben (stichting/vereniging e.d.) en gevestigd te zijn in de gemeente.
De gemeente kan dan besluiten om maatwerkonderzoek uit te voeren voor het huisvestigingsvraagstuk volgende het navolgende stappenplan:
1Demografische ontwikkeling, is er (ook op termijn) behoefte aan de activiteit/voorziening die de ruimtevrager aanbied; Zo nee, dan gaat de gemeente niet verder met een maatwerkonderzoek;
2Wordt de activiteit/voorziening al georganiseerd door andere organisaties e.d. Zo ja, dan gaat de gemeente niet verder met een maatwerkonderzoek;
3De hulp die de gemeente biedt in het huisvestingsvraagstuk kan in de richting zijn van verschillende handreikingen of oplossingen (een verbinding leggen met andere huurders, begeleiding bij het zoeken van een accommodatie op de vastgoedmarkt, subsidieverlening, voorzien in maatwerk huisvesting).
Figuur D1: Beslisboom doelgroepen
Bijlage E Ruimtebehoefte per beleidsveld
Bevindingen Ruimtebehoefte beleidsveld Huisvesting Gemeente Organisatie
In onderstaande tabel staat de ruimtebehoefte voor de eigen huisvesting van de gemeente:
Gemeentelijke organisatie
Observatie
Ruimtebehoefte in m2 BVO
Gemeentehuis
Wordt één locatie
4.600
Gemeentewerven
Gaan samen met provincie op één locatie
2.500
Tabel E1: Ruimtebehoefte Gemeente Organisatie
Enkele conclusies met betrekking tot de ruimtebehoefte voor de huisvesting van gemeentelijke diensten en ondersteuning zijn:
•De huisvestingsbehoefte van de gemeentelijke organisatie neemt af en beperkt zich tot één locatie.
•De ruimtebehoefte voor de gemeentewerven blijft hetzelfde. Gemeente en provincie gaan samen op één centrale locatie in Rumpt.
Bevindingen Ruimtebehoefte beleidsveld Onderwijs
In onderstaande tabel staat de ruimtebehoefte voor scholen, gebaseerd op de toekomstige leerlingenprognoses tot en met 2035:
School
Ruimtebehoefte in m2 BVO
CBS De Open Poort/ OBS De Zandheuvel, Asperen
1.622
Lingelaar, Beesd
391
Sint Antonius, Beesd
944
R. Lokhorstschool, Deil
834
OBS Est, Est
391
Jan Harmenshof, Geldermalsen
1.830
Oranje Nassauschool, Geldermalsen
1.040
Morgenster, Geldermalsen
1.060
OBS D’n Bogerd, Geldermalsen
753
Rehobothschool Anjerstraat, Geldermalsen
1.814
Rehobothschool Laan van Leeuwenstein, Geldermalsen
1.825
CBS Goudenstein/ Kon. Willem Alexanderschool, Haaften
1.728
CBS De Kietvitsheuvel, Hellouw
638
OBS De Schatkist/ School met de Bijbel, Herwijnen
1.527
CBS De Wegwijzer/ OBS De Rietput, Heukelum
1.210
OBS Meester Aafjes, Meteren
1.830
De Schakel, Meteren
869
IKC, De Plantage, Meteren
2.235
Freule van Pallandtschool, Neerijnen
502
OBS Prins Willem-Alexander, Ophemert
708
OBS De Rietschoof, Opijnen
502
De Bloeiende Betuwe, Rhenoy
824
OBS De Springplank, Rumpt
683
CBS De Hoeksteen, Spijk
452
OBS Op ‘t Hof, Tricht
899
CBS Klingelenburg, Tuil
708
Burgemeester Westerbeek van Eertenschool, Varik
678
CBS Het Kompas, Vuren
814
Eben Haezerschool, Waardenburg
1.246
OBS De Waerdenburcht, Waardenburg
607
Tabel E2: Ruimtebehoefte Onderwijs
Enkele observaties met betrekking tot de ruimtebehoefte voor onderwijs zijn:
•De gemeente draagt samen met de schoolbesturen zorg voor huisvesting van het primair onderwijs (PO).
•De ruimtebehoefte van Onderwijs zoals beschreven in dit IAP komt voort uit het IHP 2021 – 2032. Het IHP is het resultaat van gesprekken tussen gemeente, schoolbesturen en onderzoeken naar de ontwikkelingen in leerlingenaantallen en ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving in het onderwijs.
•Het IHP 2021 beschrijft de genormeerde ruimtebehoefte per object op basis van de leerlingenprognose.
•De totale ruimtebehoefte voor het basisonderwijs is circa 30.000 m2 BVO. Deze ruimtebehoefte is op basis van de prognose leerlingenaantallen voor 2035.
•De ruimtevraag voor bewegingsonderwijs is ondergebracht bij de ruimtevraag van sport en is daarom niet opgenomen in bovenstaande tabel.
Bevindingen Ruimtebehoefte beleidsveld Sport en Beweging
Sport en beweging in de gemeente West Betuwe bestaat uit binnen- en buitensportverenigingen. De binnensportverenigingen maken gebruik van diverse gymzalen, sporthallen en het zwembad in Geldermalsen. Hieronder volgen enkele observaties aangaande binnensportaccommodaties:
•De ruimtebehoefte voor binnensportaccommodaties (gymzalen) is conform bestaand.
•Enkele – met name solitaire – gymzalen zijn verouderd en toe aan renovatie en verduurzaming.
•Een belangrijke voorziening voor de gemeente is een overdekte zwemaccommodatie. De gemeente wil een overdekte zwemaccommodatie behouden en ontwikkelen, waarbij de vorm en locatie afgestemd wordt op de wensen van de inwoners.
Naast binnensportaccommodaties zijn er in de gemeente diverse buitensportlocaties voor sporten als Korfbal, Hockey en Voetbal. Hieronder volgen enkele observaties voor buitensportlocaties:
•Voor de buitensport geldt dat de ruimtebehoefte conform bestaand is. Hier is eerder sprake van overcapaciteit.
•Er zijn verenigingen die ruimte zoeken c.q. een verbetering nastreven. Het gaat hier om:
Sport faciliteit/ vereniging
Observatie
Sportpark Boutenstein (RVV Rhelico)
Locatie en gebouw komen 1 sept 2024 in zijn geheel vrij
Sportpark Molenzicht (Beesd)
Op termijnbehoefte aan een extra veld (gemeentegrond)
Park Boutenstein (TV Rhelico)
Uitbreiding met Padel op park Boutenstein
GLTC
Uitbreiding met Padelbaan op gemeentegrond
IJS vereniging DES (Hellouw)
Uitbreiding met skeelerbaan (geen gemeentegrond)
Tabel E3: Ruimtebehoefte Sport en Beweging
Bevindingen Ruimtebehoefte beleidsveld Cultuur en Welzijn
In onderstaande tabel staan de observaties uit de inventarisatie ruimtebehoefte voor dorpshuizen:
Dorpshuis
Ruimtebehoefte?
Observatie
Dorpshuis Acquoy
Ja
Behoefte aan een professionele keuken
Dorpshuis Asperen
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Deil
Ja
Geen ruimte in het dorpshuis voor de biljartclub
Dorpshuis Enspijk
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Est
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Herwijnen
Ja
Ruimte kelder (incl. opslag) door vochtproblematiek niet bruikbaar;
diverse ruimtes worden als te klein én te groot ervaren (gebrek aan multifunctionaliteit)
Dorpshuis Heukelum
Nee
Eigen ingang voor de BSO
Dorpshuis Gellicum
Ja
Behoefte aan uitbreiding
Dorpshuis Ophemert
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Opijnen
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Meteren
Ja
Behoefte aan grotere zaal voor de muziekvereniging; akoestiek kan beter
Dorpshuis Rhenoy
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Rumpt
Ja
Behoefte aan aanbouw van serre aan grote zaal
Dorpshuis Spijk
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Tricht
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Tuil
Nee
Alles volgens wens
Dorpshuis Waardenburg
Nee
Ruimtes zijn wat gedateerd
Tabel E4: Ruimtebehoefte Cultuur en Welzijn
In onderstaande tabel staan de observaties uit de inventarisatie ruimtebehoefte voor MFCs:
MFC
Ruimtebehoefte?
Observatie
MFC De Pluk
Ja
Uitbreiding van de theaterzaal
MFC Burcht van Haeften
Ja
Tekort aan opbergruimte; tekort aan facilitaire ondersteuning van ruimtes
MFC ’t Klokhuis
Nee
-
Tabel E5: Ruimtebehoefte MFC’s
Enkele conclusies met betrekking tot de ruimtebehoefte voor cultuur en welzijn zijn:
•Beoefening van cultuur en kunst gebeurt via de volgende activiteiten: muziekverenigingen, muziek onderwijs, toneel, historische verenigingen, amateurkunsten, cultuureducatie, herdenken en vieren, audiovisuele kunst en cultuur, bibliotheek en musea. Deze activiteiten en verenigingen worden gehuisvest in een van de dorpshuizen of MFCs die de gemeente rijk is.
•De ruimtebehoefte van dorpshuizen is op basis van gedeeld ruimtegebruik, en met het uitgangspunt dat zij (de beheerstichtingen) zo veel mogelijk zelf de huisvesting organiseren. De exacte invulling van de ruimtebehoefte van dorpshuizen is bestempeld als maatwerk. Uit een inventarisatie van de ruimtebehoefte bij dorpshuizen concluderen wij het volgende:
o De ruimtebehoefte voor de meeste dorpshuizen is conform bestaand.
o De meeste dorpshuizen zijn oud, maar technisch in goede orde. Er bestaat behoefte aan verduurzaming van de dorpshuizen; de prijsstijgingen in 2022 zijn erg impactvol en leiden tot problemen bij de exploitatie.
o Enkele dorpshuizen hebben behoefte aan technische dan wel functionele aanpassingen aan het dorpshuis.
o Enkele dorpshuizen ervaren ruimtegebrek.
•Uit een inventarisatie van de ruimtebehoefte bij de MFCs concluderen wij het volgende:
o De technische kwaliteit van de MFCs is in orde.
o MFC De Pluk heeft behoefte aan een uitbreiding van de theaterzaal.
o MFC De Burcht van Haeften heeft behoefte aan functionele aanpassingen van ruimtes en behoefte aan opbergruimtes.
Bijlage F Huidige beleidsvelden
Onderwijsbeleid
In afstemming met de schoolbesturen is in 2021 een integraal huisvestingsplan 2021 - 2032 (IHP) voor de scholen in de gemeente West Betuwe opgesteld. Dit is een richtinggevend (beleids-) document waarin de visie en inbreng van zowel gemeente als schoolbesturen en partners verwoord is. In dit IHP zijn de volgende lokale uitgangspunten geformuleerd.
Bereiken van synergie door het bundelen van (maatschappelijke) functies bij renovatie- of nieuwbouwprojecten
De gemeente West Betuwe faciliteert de realisatie van zogenaamde Integrale Kind Centra (IKC) en het onderbrengen van andere maatschappelijke functies in een schoolgebouw. Gemeente en schoolbesturen streven, in geval van nieuwbouw van scholen, naar het waar mogelijk realiseren van IKC’s tenzij er geen aan het onderwijs gerelateerde functie in een kern aanwezig is. Voor elk project is maatwerk het uitgangspunt en zal separaat worden bepaald of er wel of geen IKC wordt gerealiseerd. Dat maatwerk geldt eveneens voor de vraag op welke wijze kindpartners (zoals kinderopvangorganisaties) of mogelijk andere maatschappelijke partners participeren in het IKC.
Ondanks het feit dat de schoolbesturen in het beginsel eigenaar zijn van de schoolgebouwen, maken schoolgebouwen in zekere zin onderdeel uit van het maatschappelijk vastgoed in de gemeente. Het is denkbaar dat de scholen en gebouwen waarin IKC’s zijn gehuisvest, meerdere functies vervullen zoals maatschappelijke functies. De school als ontmoetingsplek in de buurt bijvoorbeeld. Net zoals bij het beleid ten aanzien van IKC’s is ook hier maatwerk het uitgangspunt en wordt per separaat project bepaald in hoeverre er niet-onderwijsfuncties in de school kunnen worden gerealiseerd.
Passend onderwijs en jeugdhulp
Het vormgeven van passend onderwijs maakt onderdeel uit van de planvoorbereiding van concrete renovatie- of nieuwbouwprojecten. Dat kan worden aangevuld met de integratie van onderwijs en jeugdhulp waar op steeds meer scholen sprake van is. Voor elk separaat project wordt bezien in hoeverre hier mogelijkheden voor zijn in de specifieke context van het project.
Verduurzaming en verbeteren binnenklimaat
Verduurzaming is een belangrijk thema voor de gemeente West Betuwe. Uitgangspunt is dat een nieuwe school of grondig gerenoveerde school per definitie (zeer) duurzaam is en bijdraagt aan de doelstelling om op termijn een energieneutrale gemeente te worden. Niet alle scholen komen echter in aanmerking voor renovatie of nieuwbouw. Voor die scholen is het denkbaar om wél in te zetten op verduurzaming van het bestaande gebouw.
Verduurzaming omvat meer dan het terugdringen van het verbruik van fossiele brandstoffen. Bij het verduurzamen kan ook aandacht worden besteed aan het binnenklimaat in het algemeen en aan CO2-reductie en het verbeteren van ventilatiemogelijkheden in het bijzonder.
Sportbeleid
In de kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid 2022-2026 is de visie op bewegen en sporten van de gemeente West Betuwe vastgelegd met als doel:
•het verhogen van de beweeg- en sportparticipatie;
•bewegen en sporten om maatschappelijke vraagstukken mee te helpen oplossen;
•de beweeg- en sportinfrastructuur te versterken;
•bewegen en sporten in de openbare ruimte aandacht geven;
•stimuleren samenwerking en multifunctionaliteit in de sport;
•bevorderen vitaliteit en zelfredzaamheid van sportverenigingen.
De gemeente levert goede en voldoende banen en velden, houdt sportaccommodaties zoals gymzalen, sporthal en zwembad in stand, harmoniseert de financiering en subsidiering tussen gemeente en sportverenigingen, vergroot het sportaanbod en onderzoekt de mogelijkheden om tot sportcluster Randhorst te komen.
Cultuur- en kunstbeleid
In de Kadernota Cultuur en Kunst 2020-2023 worden een overkoepelende visie en uitgangspunten voor het Cultuur en kunstbeleid van de gemeente West Betuwe gegeven. Uitgangspunten vormen de onderlegger voor de uitvoeringsagenda’s, zoals acties en instrumenten om kunst en cultuur onder de aandacht te brengen in de gemeente West Betuwe. Hierbij gaat de gemeente West Betuwe uit van vier principes:
•aansluiten bij kerngericht werken;
•de samenleving en de initiatieven zijn zelf aan zet en zoeken de samenwerking. De gemeente stuurt of ondersteunt waar nodig;
•we regelen niks ’dicht’. We zien het belang van dialoog en co-creatie;
•we bekijken per opgave welke actoren betrokken moeten worden.
Beleid dorpshuizen en multifunctionele centra
In de kadernota dorpshuizen en multifunctionele centra (MFC’s) heeft de gemeente de visie, taken en verantwoordelijkheden beschreven. Uitgangspunt is in elk van de 26 kernen één ontmoetingsplek ter ondersteuning voor de leefbaarheid en de sociale vitaliteit van de kern. Een plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten, ondersteund door gemeentelijk budget.
Voor een goede sociale en culturele infrastructuur zijn in onze kernen het verenigingsleven, scholen, en kerken onmisbaar. Daarom verdienen zij ondersteuning ten behoeve van het voortbestaan van hun activiteiten.
Voor de dorpshuizen vervult de gemeente een faciliterende en ondersteunende taak. De gemeente vindt dat daar waar de kansen zich voordoen het dorpshuis zich richting type netwerken en sociale onderneming moet ontwikkelen. Ten eerste om de leefbaarheid en vitaliteit van de kern te vergroten en te versterken. Ten tweede om het dorpshuis voor de toekomst levensvatbaar te houden. De verantwoordelijkheid van de gemeente is een faciliterende. Voor de drie MFC’s heeft de gemeente een meer zakelijke verantwoordelijkheid.
De gemeente heeft in overleg met 15 dorpshuizen een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld. Voor deze dorpshuizen wordt duidelijk wanneer en met welke uitgaven beheer en onderhoud gepaard gaan. De gemeente heeft ook een MJOP opgesteld voor de drie dorpshuizen en drie MFC’s in eigendom van de gemeente.
Kernenbeleid
De gemeente heeft voor elk van de 26 kernen een kernagenda opgesteld. In de kernagenda worden de plannen vanuit de inwoners en vanuit de gemeente weergegeven. Voor de uitvoering wordt een uitvoeringsagenda opgesteld en dorpendeals ontwikkeld en afgesloten met de kernen. De gemeente streeft naar kernen waar goed wonen, leven en werken is. Waar sprake is van een gezonde sociale basis van een vitale gemeenschap.
De gemeente West Betuwe zet in op toekomstbestendige en leefbare kernen. We zorgen voor een passend woningaanbod, bereikbare (gebundelde) voorzieningen en een ontmoetingsplek in iedere kern. We zijn ons ervan bewust dat niet elke kern alle (winkel)voorzieningen kan hebben. We kiezen voor het onderscheid in hoofd- en dorpscentra en grote en kleine dorpssteunpunten. Hierbij hebben we oog voor duurzaamheid, klimaatadaptatie, goed toegankelijke openbare ruimte en een fijnmazige bereikbaarheid van de kernen. We vinden het belangrijk dat alle inwoners wonen in een groene, gezonde en veilige leefomgeving, die de samenredzaamheid en onderlinge verbondenheid ondersteunt. Iedereen moet mee kunnen doen in de maatschappij. Met name in de kleinere kernen staan commerciële en maatschappelijke voorzieningen zoals winkels, onderwijs en eerstelijnszorg (zoals huisartsen) onder druk. Door schaalvergroting, toegenomen mobiliteit, ICT diensten, thuisbezorging en veranderende consumentenvoorkeuren zijn veel voorzieningen verdwenen. In een aantal kernen is al voor langere tijd geen winkel of andere voorziening meer aanwezig. Zo hebben Tricht, Opijnen en Varik sinds enkele jaren geen ‘eigen’ supermarkt meer. Recentelijk is ook de Troefmarkt in Ophemert gesloten. De voorzieningen die er nog wel zijn, worden dan ook gekoesterd door de bewoners. Landelijk zien we dat maatschappelijke voorzieningen in kleinere kernen steeds vaker geclusterd worden, zoals in multifunctionele accommodaties of in een Kulturhus.
Huurprijsbeleid
Het huurprijsbeleid is integraal aan het IAP verbonden. De gemeente West Betuwe moet voldoen aan de Wet Markt en Overheid en Europese staatsteunregels en herziet momenteel haar huidige huurbeleid, met als doel meer transparantie in huurprijzen. Dit maakt dat gelijksoortige doelgroepen op een eenduidige manier worden behandeld en geen verkapte subsidie via een lagere huurprijs ontvangen.
Het huurprijsbeleid wordt in 2022 voorbereid en vastgesteld en naar verwachting vanaf 2023 geïmplementeerd. De kostprijsdekkende huur vormt de basis voor de huurprijzen voor de maatschappelijke partijen. Dit zorgt voor de beoogde transparantie en uniformiteit. Voor commerciële partijen wordt een commercieel, marktconform tarief gerekend.
Bijlage G Stappenplan verkoop en verhuur
Deze bijlage is gebaseerd op een memo van Poelman Van den Broek Advocaten van juli 2022.
Uit het Didam-arrest (ECLI:NL:HR:2021:1778) volgt dat een overheidslichaam zich ook in privaatrechtelijke verhoudingen op grond van de wet moet houden aan geschreven en ongeschreven regels van het publiekrecht, zoals bijvoorbeeld het gelijkheidsbeginsel.
Uit het gelijkheidsbeginsel vloeit voort dat als de gemeente West Betuwe een onroerende zaak wil verkopen, gelegenheid moet bieden aan (potentiële) gegadigden om mee te dingen. Indien er meerdere gegadigden zijn, dan zal de gemeente een selectieprocedure moeten doorlopen. Dat houdt in dat de gemeente een koper moet selecteren in een selectieprocedure aan de hand van objectieve, toetsbare en redelijke criteria. De gemeente moet ook een passende mate van openbaarheid geven over de verkoopwens en het verkooptraject.
De selectieprocedure hoeft niet te worden doorlopen indien al vaststaat dat er maar één serieuze gegadigde is voor het kopen van de desbetreffende grond. Het voornemen tot verkoop moet dan wel tijdig voorafgaand aan de koop bekend worden gemaakt bij eenieder. Daarnaast dient te worden gemotiveerd waarom slechts sprake is van slechts één serieuze gegadigde.
Gelet op de overwegingen van de Hoge Raad, is het Didam-arrest ook van toepassing in de situatie dat een overheidslichaam overgaat tot verhuur van vastgoed. Volgens de Hoge Raad dient een overheidslichaam immers bij elke privaatrechtelijke handeling het gelijkheidsbeginsel in acht te nemen.
Stappenplan bij verhuur van maatschappelijk vastgoed
Stap 1: Is het redelijkerwijs te verwachten dat er meerdere gegadigden zullen zijn?
Nee ➔ vervolgen stappenplan A “één serieuze gegadigde”
Ja ➔ vervolgen stappenplan B “selectieprocedure”
A. Vervolg stappenplan: één serieuze gegadigde
Stap 2: Is het mogelijk om op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria te motiveren dat sprake van één serieuze gegadigde?
Ja ➔ stap 3
Nee ➔ vervolgen stappenplan B “selectieprocedure”
Stap 3: Bekendmaken van voornemen om aan deze gegadigde te verhuren
Stap 4: Meldt zich nog een gegadigde die óók aan de objectieve, toetsbare en redelijke criteria voldoet?
Ja➔ vervolgen stappenplan “selectieprocedure”
Nee ➔ stap 4
Stap 4: Ondertekenen van de huurovereenkomst
B. Vervolg stappenplan: selectieprocedure
Stap 2: Vaststellen van objectieve, toetsbare en redelijke selectiecriteria ten aanzien van de nieuwe huurder*
Stap 3: Bekendmaken voornemen om te verhuren inclusief de selectieprocedure, het tijdschema en de selectiecriteria
Stap 3: Doorlopen van de selectieprocedure en selecteren nieuwe huurder
Stap 4: Ondertekenen van de huurovereenkomst