Aanhef
De gemeenteraad van gemeente Waddinxveen heeft op 25 februari de Visie voor Gebedshuizen vastgesteld.
Waar gaat de Visie voor Gebedshuizen over?
Waddinxveen is een groeiende gemeente. Dit heeft ook effect op de kerken en moskeeën in Waddinxveen. We vinden het belangrijk hierover na te denken en er op in te spelen. Daarnaast heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gemeenten in Nederland gevraagd om een Visie voor Gebedshuizen op te stellen. In Waddinxveen zien we verschillende ontwikkelingen bij de gebedshuizen. Het ene gebedshuis heeft te maken met een afname van bezoekers, terwijl het andere juist meer ruimte nodig heeft. Daarnaast groeit de vraag naar ruimte voor maatschappelijke, culturele en welzijnsvoorzieningen in Waddinxveen. Daarom hebben we de Visie voor Gebedshuizen opgesteld. In deze Visie onderzoeken we wat de geloofsgemeenschappen in Waddinxveen nodig hebben op het gebied van ruimte en erfgoed.
Bij het maken van deze visie is de Visie op Maatschappelijke Voorzieningen in acht genomen die de gemeenteraad in 2024 heeft vastgesteld. Uit dit beleidsdocument blijkt dat er in Waddinxveen behoefte is aan goede gebouwen voor bijvoorbeeld verenigingen, zorg of ontmoeting. Gebedshuizen worden meestal in de avond en in het weekend gebruikt. Dit biedt mogelijkheden om buiten de verwachte gebruikstijden de ruimtes voor andere initiatieven in te kunnen zetten.
Daarnaast is er in deze visie op ingegaan hoe we gebedshuizen blijvend onderdeel van het Waddinxveense straatbeeld houden. Bijvoorbeeld door het toepassen van monumentale statussen, maar ook door als gemeente mee te denken met ruimtelijke procedures om gebedshuizen passend in de omgeving te houden bij eventuele aanpassingen.
Vanaf 12 maart 2026 kunt u de Visie voor Gebedshuizen bekijken
U kunt de vastgestelde Visie vanaf 12 maart 2026 bekijken op de volgende manieren:
•Op www.officielebekendmakingen.nl;
•Op de gemeentelijke website;
Voorwoord
Gebedshuizen
1In deze visie spreken we over de kerken en moskeeën in Waddinxveen.Foto Brugkerk voorblad: Hans Doderer
vervullen een waardevolle functie in Waddinxveen: als plek voor religie, ontmoeting en gemeenschapszin. Tegelijkertijd ontvangen wij als gemeente Waddinxveen signalen dat geloofsgemeenschappen voor ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen staan. Sommige gebouwen bieden ruimte voor meer gebruik, terwijl ergens anders juist behoefte is aan uitbreiding. Daarnaast groeit de vraag naar ruimte voor maatschappelijke invullingen.
De Visie voor Gebedshuizen die voor u ligt helpt bij het behoud van religieus erfgoed én het beter gebruiken van de beschikbare ruimte. Door multifunctioneel gebruik te stimuleren, kunnen gebedshuizen ook naast religieuze bijeenkomsten van betekenis zijn voor de samenleving. Het zorgt voor sociale verbinding. In deze visie geven we ook richting aan de rol die de gemeente vervult of kan vervullen bij de ruimtelijke uitdagingen van de gemeenschappen en verduurzaming van de gebouwen.
De visie is tot stand gekomen in samenwerking met meerdere geloofsgemeenschappen uit Waddinxveen. De perspectieven van gemeenschappen vormen het vertrekpunt voor ons en het beleid voor de toekomst, waarin religieuze, maatschappelijke en ruimtelijke belangen samenkomen. Zo werken we samen aan een duurzame toekomst voor gebedshuizen waarin gemeenschappen elkaar kunnen vinden op het gebied van multifunctioneel gebruik.
Albert Kerssies, wethouder Ruimtelijke Ordening
3 Visie: ruimtelijke thema’s voor gebedshuizen
3.3 Verduurzaming
3.3.1 Gevolgen voor gebedshuizen door netcongestie
Netcongestie, een overbelast elektriciteitsnet
Sinds december 2025 heeft TenneT netcongestie afgekondigd voor de vraag naar grootaansluitingen elektriciteit in heel Zuid-Holland. Dit betekent dat uitbreiden naar een grootaansluiting of het realiseren van een nieuwe grootaansluiting voorlopig niet meer mogelijk is. Dit heeft gevolgen voor bouwopgaven en maatschappelijke initiatieven in de provincie waar een grootaansluiting noodzakelijk is.
Per initiatief wordt bekeken welke kansen en beperkingen er zijn zolang de netcongestie geldt. In principe loopt deze situatie tot 2032. Intussen voert TenneT een congestiemanagementonderzoek uit. De resultaten daarvan worden eind 2025 verwacht. Mogelijk blijkt daaruit dat er in bepaalde gebieden toch nog capaciteit beschikbaar komt.
Voor gebedshuizen kan netcongestie (overbelasting van het elektriciteitsnet) betekenen dat een verhuizing of de bouw soms niet doorgaat als het nieuwe pand een grootaansluiting nodig heeft. Bij dit soort initiatieven is het belangrijk om het plan vooraf te bespreken met het gemeentelijk congestiemanagementteam. Soms zijn er enkele maatregelen mogelijk waardoor het gebedshuis alsnog gerealiseerd kan worden.
Bij bestaande gebedshuizen kan multifunctioneel gebruik een oplossing zijn, wel kan hierdoor het elektriciteitsprofiel veranderen. Meestal levert dit geen probleem op, maar het is wel verstandig dit vooraf te controleren.
5 Bijlagen
5.4 Participatieverslag
5.4.1 Doel van participatie
De gemeente hecht veel waarde aan participatie van bewoners en organisaties, waaronder religieuze gemeenschappen, bij de ontwikkeling van beleid rondom gebedshuizen. De participatie die heeft plaatsgevonden heeft als doel dat het begrip tussen planmaker en directe betrokkenen wordt bevorderd. Door in gesprek te gaan met de geloofsgemeenschappen kon er informatie opgehaald worden over belangrijke thema’s, omdat zij als geen ander weten wat er rondom gemeenschappen speelt. Het zorgt er tegelijk voor dat beleid aansluit bij de werkelijkheid en behoeften van de gemeenschappen en overige belanghebbenden voor wie het eindproduct bedoeld is.
Dat wil zeggen dat in het geval van de Visie voor Gebedshuizen de geloofsgemeenschappen binnen Waddinxveen de direct belanghebbenden zijn voor het opstellen van de visie. Het doel was daarmee om informatie op te halen en meer acceptatie te creëren bij de geloofsgemeenschappen, die uiteraard gebruik maken van gebedshuizen, en dit in kaart te brengen. De geloofsgemeenschappen bezitten lokale kennis, ervaringen en ideeën die meegewogen worden bij de totstandkoming van een visie. De gesprekspartners werden meegegeven dat we de signalen opvangen en meenemen in de overwegingen die gemaakt worden, maar dat de rol van de gemeente hierin beperkt is. Het doel van deze Visie voor Gebedshuizen lag voornamelijk op het ingaan op verschillende ruimtelijke thema’s om de gebedshuizen in Waddinxveen toekomstbestendig en multifunctioneel te maken. Door het tijdig signaleren van de problemen die er spelen, behoeftes die bestaan en de geloofsgemeenschappen mee te nemen met de intenties van de visie voor gebedshuizen ontstond er een stevig vertrekpunt om een visie op te stellen.
5.4.2 Aanpak en methodiek
Voor dit beleidsdocument is gekozen voor een raadplegende participatieve aanpak. De volgende stappen zijn genomen:
•Verkennende gesprekken
Iedere geloofsgemeenschap die gevestigd is in Waddinxveen heeft een of meerdere uitnodigingen ontvangen om in gesprek te gaan met de opstellers van deze visie. Met de gemeenschappen die hierop ingegaan zijn, zijn verschillende thema’s besproken. Denk hierbij aan multifunctionaliteit, duurzaamheid, inventarisatie, toekomstbeeld en erfgoed. Uit deze gesprekken zijn verschillende urgenties, behoeftes en mogelijkheden besproken, die uiteindelijk meegenomen zijn in de visie. De gesprekken gaven een inkijk in het denken, doen en kunnen van geloofsgemeenschappen in Waddinxveen. Het creëerde een goed vertrekpunt voor het opstellen van de visie.
•Terugkoppeling
Nadat de verkennende gesprekken gevoerd zijn, en de visie is opgesteld mede door de input van geloofsgemeenschappen, ontvingen de gemeenschappen een terugkoppeling van het resultaat. Dit is per mail richting iedere geloofsgemeenschap gedaan. Hierbij ontvingen de gemeenschappen de concept eindversie van de visie ter kennisname. Hierin kon men de eventuele feitelijke onjuistheden nog aankaarten. Het zorgt voor een volledige eindversie zodra de geloofsgemeenschappen zich kunnen vinden in de eindversie van de visie, zodat het een breed gedragen beleidsdocument is.
5.4.3 Opbrengsten van participatie
De gemeente Waddinxveen heeft 19 geloofsgemeenschappen gesproken voor het opstellen van de Visie voor Gebedshuizen:
Gebedshuis
Geloofsgemeenschap
Anadolu Moskee
Islamitische Stichting Nederland
Moskee Alhijra
Islamitische Stichting Nederland
Bethelkerk
Hervormde Gemeente Waddinxveen
Brugkerk
Hervormde Gemeente Waddinxveen
De Morgenster
Hervormde Gemeente Waddinxveen
De Hoeksteen
Hervormde Gemeente Waddinxveen
Ichthus
Baptistengemeente
Ontmoetingskerk (’t Spectrum, De Rank)
Protestantse Gemeente Waddinxveen
De Rank
Protestantse Gemeente Waddinxveen
Remonstrantse kerk
Remonstrantse Gemeente
St. Victorkerk
Rooms-katholieke Parochie
Kruiskerk
Nederlands Gereformeerde Kerk
Immanuelkerk
Hersteld Hervormde Gemeente Waddinxveen
Oud Gereformeerde kerk
Oud Gereformeerde Gemeente
Impact Church
Evangelische Gemeente
Christelijke Gemeente Shalom
Christelijke Gemeente
Samen Triangel (buurthuis, geen geloofsgemeenschap)
Voortvloeiend uit verschillende gemeenschappen, alle geloven zijn welkom
Dorpstraat Waddinxveen
Hersteld Hervormde Gemeente
Koninkrijkszaal van Jehovah’s Getuigen
Jehovah’s Getuigen
De Hervormde Gemeente en Protestantse Gemeente hebben wij in een gezamenlijke afspraak gesproken, de gebedshuizen in de grijze vakken.
Uit deze gesprekken kwamen onderstaande punten per onderwerp naar voren:
Ruimte
15van de 19 gemeenschappen beschikken over een eigen gebedshuis. 4 van de 18 gemeenschappen huurt een ruimte of gebouw.
Uit de gesprekken bleek dat 4 gemeenschappen behoefte hebben aan een ander gebouw. 3 hiervan zijn op zoek naar een groter gebouw of ruimte en 1 gemeenschap heeft behoefte aan een ander soort gebouw of ruimte. Van de 4 gemeenschappen hebben 2 een eigen gebouw en 2 huren een gebouw of ruimte. 1 gemeenschap geeft aan hun gebedshuis te gaan uitbreiden.
De overige 14 gemeenschappen geven aan voldoende ruimte te hebben op de plek waar zij nu kerken.
Bezettingsgraad
10van de 18 gemeenschappen geven aan dat zij voldoende ruimte hebben voor hun gemeenschap in de gebedshuizen.
Uit de gesprekken bleek dat er in 2 gebedshuizen sprake is van onderbezetting en 6 gebedshuizen hebben te kampen met overbezetting. 6 gebedshuizen hebben dus te weinig ruimte om alle bezoekers (zit)plek te kunnen bieden.
Multigebruik
Tijdens de gesprekken is er aan de gemeenschappen gevraagd in hoeverre zij open staan en plek hebben voor multifunctioneel gebruik van hun gebedshuizen. Bijna alle gemeenschappen met een eigen gebouw staan open om hun ruimtes multifunctioneel te gebruiken. Alleen twee gemeenschappen geven aan hier geen behoefte aan te hebben wegens tijdgebrek.
Verduurzaming
9gemeenschappen hebben aangegeven dat hun gebedshuizen toe zijn aan verduurzaming en hiermee aan de slag willen. 5 gebedshuizen hebben aangegeven open te staan voor verduurzaming van hun gebedshuizen, maar hier momenteel geen behoefte aan hebben. Er is 1 gemeenschap welke al in het bezit is van een duurzaam gebedshuis.
4gemeenschappen zijn in deze vraagstelling niet meegenomen, omdat zij niet over een eigen pand beschikken.
Erfgoed
De gebedshuizen die al een monumentale status hebben zijn goed onderhouden en weten hoe ze aan de (financiële) middelen kunnen komen voor behoud en onderhoud. Alleen de St. Viktorkerk kampt met mankracht (vrijwilligers) om het behoud te bewerkstelligen.
Er is verder sprake van 3 gebouwen die potentie hebben om aangewezen te worden als monument (COW): Bethelkerk (moet gerestaureerd worden, zijn fondsen voor), De Morgenster en Dorpstraat.
Rol gemeente
De gemeenschappen zien graag een meer sturende rol van de gemeente als het gaat om aanwijzen van beschikbare ruimtes. Zij willen graag dat de gemeente helpt met het vinden/aanwijzen van nieuwe gebouwen voor gemeenschappen. De gemeente heeft hier echter geen faciliterende rol in. Wijzigingen van de bestemming (bijvoorbeeld bij verhuizing van de gemeenschap naar een ander gebouw of nieuwbouw) of wijzigingen van het gebouw (bijvoorbeeld een uitbreiding van het bestaande gebedshuis) gaan via juridisch-planologische procedures.
5.4.4 Vervolgparticipatie
Gezien de positieve afdronk van de verkennende gesprekken met de geloofsgemeenschappen, leek het verstandig om deze lijn door te trekken. Het is daarom de insteek om vanaf heden de geloofsgemeenschappen ieder jaar op een vrijblijvende wijze uit te nodigen voor een gesprek. Op deze wijze kunnen de gemeenschappen, als er behoefte voor is, ieder jaar met de gemeente in contact blijven. Gedurende deze gesprekken kunnen verschillende thema’s besproken worden. Zo blijft de gemeente Waddinxveen op de hoogte wat er leeft, speelt en waar behoefte aan is vanuit de gemeenschappen. Anderzijds hebben de gemeenschappen op deze manier weet van wat er bij de gemeente zoal speelt en kan men vragen stellen. Met elkaar in gesprek blijven legt een goede basis tot een prettige wederzijdse samenwerking.
Vanuit de gemeente werden afgelopen periode al gesprekken gevoerd met verschillende geloofsgemeenschappen. Deze gesprekken zullen jaarlijks gevoerd blijven worden, en vanuit deze visie voor gebedshuizen bij aangesloten worden. Op deze wijze wordt er integraal met de geloofsgemeenschappen gesproken. Voor de overige geloofsgemeenschappen die deze uitnodiging niet standaard ontvangen zullen ook uitnodigingen voor jaarlijkse vrijblijvende gesprekken gezonden worden. Het is aan de gemeenschappen zelf om hierop in te gaan. Zolang er geen behoefte is voor de gemeenschappen om in gesprek te gaan, hoeft het gesprek niet plaats te vinden. De gemeente Waddinxveen stelt het tegelijkertijd wel op prijs als er vanuit de gemeente behoefte is voor een gesprek, er vanuit de gemeenschappen mogelijkheid wordt geschept in gesprek te gaan. Het draagt bij aan een gezonde en duurzame samenwerking tussen lokale overheid en geloofsgemeenschappen.