Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026

1.2.1 Landelijke thema's

In het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) spreken de regioburgemeesters, de voorzitter van het College van procureurs-generaal en de minister van Veiligheid en Justitie periodiek, in aanwezigheid van de korpschef van de Nationale politie, over het beheer van en de taakuitvoering door de nationale politie. Het overleg vindt tenminste vier keer per jaar plaats. Iedere regioburgemeester spreekt tijdens het LOVP namens de burgemeesters uit zijn regio. Daarnaast stelt men voor de strategische agenda veiligheidsthema's vast. Onder meer de landelijke thema's ondermijning en digitale veiligheid (cybercrime) uit deze agenda hebben een prominente positie in dit IVB.

“Veiligheid stopt niet bij een gemeentegrens”

1.2.2 Regionale thema's

Bureau Regionale veiligheidsstrategie (RVS) is een bureau van en voor de 39 gemeenten binnen deze regio, het Openbaar Ministerie en de Politie van Midden-Nederland. Bureau RVS stelt, in overleg, prioriteiten op veiligheidsthema's in hun regionaal beleidsplan vast. Ondermijning, cybercrime en Zorg & Veiligheid maken deel uit van het regionaal beleidsplan, maar komen dus ook terug in dit IVB. Voordeel van het Bureau RVS is dat er veel gedeelde kennis beschikbaar is zodat niet iedere gemeente het wiel zelf hoeft uit te vinden. Zoals Bureau RVS zelf zegt, versterkt het de frontlijn en ondersteunt het lokale niveau met gevraagd en ongevraagd advies.

1.2.3 Driehoek burgemeester, politie en OM

Binnen de driehoek van het basisteam Lekpoort stellen wij gezamenlijk strategische doelen vast. Ook hier is het belangrijk ruimte te laten voor lokale prioriteiten. Veiligheid en leefbaarheid kennen, zoals gezegd, geen gemeentegrenzen. Er kunnen daarom wel verschillen bestaan in aanwezigheid van (verborgen) criminaliteit, prioriteit of beschikbare middelen tussen gemeenten. Binnen de driehoek stemmen wij met de gebiedsofficier van justitie en de teamchefs van politie af wat voor de individuele gemeentes belangrijk is en waar samenhang en overlap van thema's de inzet effectief en efficiënt maakt. Zowel ambtelijk als bestuurlijk komt de driehoek één keer per kwartaal bij elkaar of zoveel meer als nodig of gewenst is.

1.2.4 Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord “Samen zijn wij Vijfheerenlanden” staat het volgende over de regionale samenwerking:

"Veiligheid en leefbaarheid stoppen niet bij de gemeentegrenzen. We blijven regionaal in gesprek met onze partners zoals onder andere de Omgevingsdienst regio Utrecht, Veiligheidsregio en buurgemeenten. Waar nodig of efficiënt stellen we beleid gezamenlijk op en dragen we zorg voor een actieve samenwerking “in het veld”. Samen staan we sterk. Zowel op het gebied van kennisdeling of fysiek aanwezig zijn bij multidisciplinaire controles in de regio."

In de periode van het IVB 2020-2022 was dit ook onze werkwijze en realiseerden we mooie resultaten. Reden te meer dus om ook de komende jaren deze actieve samenwerking voort te zetten.

1.2.5 Veiligheidsenquête

We vragen onze inwoners in een jaarlijkse enquête naar veiligheid(s)(gevoel). De meest recente enquête vond november 2022 plaats. We kunnen kort samenvatten dat het overgrote deel van onze inwoners (82%) de gemeente als zeer veilig ervaart en dit waardeert met het "rapportcijfer" 8.

3.2.1 TOPX

Het ZVHrU voert namens de gemeenten van de provincie Utrecht regie op de aanpak van zeer complexe casuïstiek waar criminaliteit en/of extreme overlast veelvuldig te zien zijn. Deze aanpak wordt TOP X aanpak genoemd.

3.2.2 MDA++

MDA++ is een afkorting van Multi-Disciplinaire Aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel misbruik. MDA++ richt zich op situaties waarbij sprake is van (herhaaldelijk) ernstig huiselijk geweld, kindermishandeling en/of seksueel misbruik in combinatie met andere problemen.

3.2.3 Aanpak personen met onbegrepen gedrag en gevaarsrisico

Bespreking in het casusoverleg ‘Onbegrepen gedrag met gevaarsrisico’ is primair gericht op de-escaleren bij (acute) dreigende gevaarsrisico’s en signaleren van en anticiperen op (dreigende) gevaarsrisico’s.

Levensloopaanpak

Netwerkpartners blijven langdurig betrokken bij personen met verward gedrag en een (hoog) veiligheidsrisico. De maatschappelijke veiligheid wordt vergroot en de klanten worden beter en sneller geholpen.

3.2.4 Radicalisering en polarisatie

Gemeenten hebben een belangrijke rol in de preventieve en integrale aanpak van radicalisering en extremisme. De laatste jaren is er, naast de jihadistische beweging, steeds meer zorg over de opkomst van radicalisering en extremisme vanuit zowel de linkse als rechtse hoek als vanuit het anti-overheids- en complot denken. Om radicalisering te herkennen en te kunnen duiden werken gemeenten, politie en OM nauw samen.

Het doel van deze samenwerking is:

1Het reduceren van de risico’s voor de samenleving die uitgaan van radicalisering, extremisme, uitreizen, of terugkeer en het bieden van zorg aan subjecten;

2Het reduceren van risico’s voor de ontwikkeling van minderjarigen door radicalisering, extremisme, uitreizen of terugkeer;

3Het vergroten van kennis en expertise bij het Sociaal Team, jongerenwerk, welzijnsorganisaties en andere professionals;

4Het vastleggen van heldere en zorgvuldige werkafspraken voor het behandelen van casuïstiek.

Polarisatie

is de verscherping van tegenstellingen tussen groepen in de samenleving die kan resulteren in spanningen tussen deze groepen en toename van de segregatie (langs etnische en religieuze lijnen)

Radicalisering

is het proces, waarbij een persoon of groep in toenemende mate bereid is de consequenties te aanvaarden van de strijd voor een samenleving die niet strookt met onze democratische rechtsorde.

3.2.5 Advies- en consultatiefunctie

Een korte interventie (max. 3 mnd) vanuit het ZVHRU om op verzoek van een PGA-expert* van een gemeente met hem/haar en het achterliggend veld in een beperkt aantal (2-3) overleggen expertise te leveren om tot een aanpak in de lokale PGA te komen.

De bestuurlijke prioriteiten van het ZVHRU 2023 komen overeen met de gestelde doelen binnen het huidige Integraal Veiligheidsbeleid van Vijfheerenlanden:

-Jonge aanwas en doorgroeiers in de drugscriminaliteit;

-Radicalisering en polarisatie;

-Personen met verward gedrag;

-Ex-justitiabelen met (risico op) gevaarlijk gedrag.

Dit willen we bereiken door:

Zoals hierboven beschreven, vallen verschillende soorten problematiek onder Zorg & Veiligheid. De rode draad is: het beperken of stoppen van overlastgevend en/of crimineel gedrag van (kwetsbare) inwoners door een combinatie van interventies. Deze kunnen zowel handhavend als hulpverlenend van aard zijn. De gemeente kan dit niet alleen en heeft andere partijen nodig. Integrale samenwerking is dan ook essentieel.

Concrete afspraken en acties:

•Wij zetten actief in op het betrekken van inwoners die worden besproken tijdens het PGA overleg. Zij worden altijd uitgenodigd en zoveel als mogelijk betrokken bij de aanpak;

•Wij blijven doorlopend investeren in samenwerking met relevante ketenpartners als de politie, Veilig Thuis, Samen Veilig Midden-Nederland, GGD Utrecht, GGZ Yulius, GGZ Altrecht, verslavingszorg, woningcorporaties Kleurrijk Wonen, Lekstede Wonen en Fien Wonen en het Zorg- en Veiligheidshuis om onderlinge verbinding te verstevigen en integraal werken zo optimaal mogelijk te laten functioneren;

•Wij implementeren de methodiek aanpak voorkomen escalatie (AVE) binnen de gemeente, zodat er een eenduidige werkwijze komt en wij uniforme taal spreken met in- en externe ketenpartners als het gaat om op- en afschalen van complexe casuïstiek;

•Wij zetten in op adequate aansluiting bij de dienstverlening van het Zorg- en Veiligheidshuis, zoals het radicaliseringsoverleg;

•In samenwerking met de politie Midden-Nederland onderzoeken wij de mogelijkheden voor het gebruik van een bondgenotennetwerk;

•Samenwerkingsafspraken en convenanten rond gegevensdeling worden waar nodig herzien en bijgesteld met het oog op verbetering van privacybescherming van onze inwoners;

•In samenwerking met het sociaal domein wordt de Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein (WAMS) geïmplementeerd. Deze nieuwe wet is gericht op zorgvuldige en rechtmatige informatie uitwisseling tussen diverse domein bij meervoudige problematiek;

•Wij volgen landelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van zorg en veiligheid. Wij werken actief samen en innoveren waar mogelijk onze aanpak. Dit doen wij onder andere door actieve samenwerking met het PGA lab van de Hogeschool Utrecht.

Bestuurlijke maatregelen binnen zorg en veiligheid

De burgemeester heeft een aantal bestuurlijke maatregelen tot zijn beschikking wanneer interventies of (vrijwillige) hulpverlening onvoldoende bijdragen aan herstel van veiligheid voor een kwetsbare inwoner of de directe omgeving. Wij zetten een bestuurlijke maatregel in na een zorgvuldige afweging over de nut en noodzaak. Hierbij toetsen we steeds de rechtmatigheid, evenredigheid, proportionaliteit en subsidiariteit.

Tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld en kindermishandeling

De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, waaronder preventie, is ondergebracht bij het sociaal domein. Op basis van de Wet Tijdelijk Huisverbod kan de burgemeester bij ernstige situaties van huiselijk geweld en/of kindermishandeling een huisverbod aan een inwoner opleggen.

Crisismaatregel Wet verplichte GGZ

De burgemeester kan op basis van de Wet verplichte GGZ, na advies van de psychiater, een crisismaatregel inzetten. Dit kan worden ingezet voor inwoners met een psychische of psychiatrische kwetsbaarheid waarbij ernstige zorgen bestaan over de veiligheid van de persoon zelf of de omgeving.

5. Digitale veiligheid

De samenleving digitaliseert. Inwoners, ondernemers en publieke instellingen (waaronder ook de gemeente) zijn steeds meer online actief. Deze ontwikkeling heeft een extra impuls gekregen door de coronapandemie. De digitale samenleving kent veel kansen en mogelijkheden, maar ook veiligheidsrisico’s, zoals digitale criminaliteit.

Digitale criminaliteit bestaat uit twee vormen: cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Bij cybercrime wordt er criminaliteit gepleegd met een ICT-middel tegen een ICT-middel, zoals hacken. In het geval van gedigitaliseerde criminaliteit vindt ‘reguliere’ criminaliteit plaats, maar dan via een ICT-middel. Voorbeelden hiervan zijn online fraude of bedreiging.

Waar ‘ouderwetse’ criminaliteit afneemt, neemt digitale criminaliteit toe. Met name jongeren, senioren en ondernemers zijn kwetsbaar voor deze vorm van criminaliteit. Hierbij kent elke groep zijn eigen kwetsbaarheid. Denk bijvoorbeeld aan de risico’s van sexting bij jongeren, helpdeskfraude bij ouderen en phishing bij ondernemers. Als gemeente zetten wij in op het voorkomen van deze digitale criminaliteit, waarbij wij gebruik maken van de beschikbare expertise bij samenwerkingspartners.

Dit willen we bereiken door:

•Slachtofferschap verminderen door de weerbaarheid van inwoners en ondernemers te versterken;

•Meer zicht krijgen op de problematiek (aard en omvang) én de behoeften van kwetsbare doelgroepen.

Concrete afspraken en acties

•Wij informeren over de risico’s van digitalisering, passend bij de doelgroep;

•Wij zetten in op gerichte preventieactiviteiten. Hierbij stimuleren wij meldings- en aangiftebereidheid en peilen wij de behoeften van inwoners en ondernemers op dit thema;

•Wij volgen landelijke en regionale ontwikkelingen op dit gebied. Wij zetten in op innovatieve ideeën en werken actief samen. Denk hierbij aan politie, andere gemeenten en Bureau RVS;

•Wij werken intern samen met onze Chief Information Security Officer (CISO). Wanneer de CISO digitale dreigingen voor interne systemen herkent, worden deze gedeeld en indien nodig worden inwoners en ondernemers geïnformeerd.