Beleidskader VAB

16DECEMBER 2025

Doel van dit document

Het doel van dit document is om duidelijkheid te bieden aan agrarische ondernemers die hun bedrijvigheid willen transformeren of verbreden. In deze handleiding staat uitgelegd welke stappen een initiatief doorloopt, wanneer er contactmomenten met de gemeente plaatsvinden en aan welke voorwaarden een initiatief wordt getoetst. Zo weet u als initiatiefnemer in een vroeg stadium waar u aan toe bent.

Daarnaast laat dit document zien wat voor plannen wel en niet mogelijk zijn en onder welke omstandigheden deze het best tot realisatie komen. Zo ontstaat een helder en voorspelbaar proces, waarin de gemeente en initiatiefnemers samen werken aan de ontwikkeling van een toekomstbestendig landelijk gebied in de gemeente Vijfheerenlanden.

Inhoud

1Processtappen bij een initiatief in het buitengebied

2Overzicht deelgebieden.

3Overzicht gemeente Totaaloverzicht deelgebieden

4Algemeen overzicht mogelijkheden deelgebieden

5Spelregels in deelgebied “Linten”

6Spelregels in deelgebied “Buitengebied”

7Spelregels in deelgebied “Kernrandzones”

8Definities

9Lijst van toetsingskaders

Overzicht deelgebieden. Uiterwaarden en stroomruggen

Op de volgende pagina’s ziet u kaarten van de deelgebieden die wij binnen het VAB-beleid hanteren. We onderscheiden in grote lijnen twee gebieden: het buitengebied ende bebouwde omgeving. Onder deze overkoepelende indeling vallen de deelgebieden waarvoor u de kaarten ziet: uiterwaarden en stroomruggen, halfopen griendenlandschap en het weidelandschap met rivierinvloeden én de kernrandzones en linten.

Per deelgebied gelden andere aandachtspunten, ontwikkelkansen en voorwaarden. Zo krijgt u in één oogopslag inzicht in welk deelgebied uw initiatief ligt en welke afwegingen daarbij horen.

Halfopen griendenlandschap en weidelandschap met rivierinvloeden

Kernrandzones en linten

Totaaloverzicht deelgebieden

Algemeen overzicht mogelijkheden per deelgebied

De onderstaande tabel geeft in één oogopslag weer welke activiteiten gewenst zijn, mogelijk zijn of niet passen binnen de verschillende deelgebieden. Hieruit blijkt welk type ontwikkelingen kansrijk zijn en of juist niet in een gebied passen.

De betekenis van de kleuren is als volgt:

Groen - wenselijk

De activiteit sluit goed aan bij de functie en ambitie van de gemeente en het deelgebied waar uw initiatief ligt. Binnen deze categorie is ruimte voor initiatief, zolang het past bij de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten van het gebied en ze voldoen aan algemene regels en kwaliteitseisen.

Oranje - mogelijk

De activiteit kan passend zijn, maar alleen als duidelijk aantoonbaar is dat het geen nadelige effecten op de omgeving heeft. Ook moet het initiatief aansluiten op de uitgangspunten van het gebied. Voor deze categorie gelden aanvullende voorwaarden, bovenop de algemene die overal gelden.

Rood - niet van toepassing of niet toegestaan

De activiteit past niet bij de functie of gewenste ontwikkeling van het gebied. Ook kan het zijn dat het een deelgebied betreft waar geen (voormalig) agrarische erven liggen. Initiatieven van dit type worden in principe niet toegestaan.

Spelregels voor een ontwikkeling in deelgebied “Linten”

Spelregels voor een ontwikkeling in deelgebied “Buitengebied”

Spelregels voor een ontwikkeling in deelgebied “Kernrandzones”

Definities

Woningbouw

Het toevoegen of aanpassen van woonruimte in het buitengebied.

Voorbeelden: woningsplitsing, (pre)mantelzorgwoning, tweede bedrijfswoning, woningen in bestaande bebouwing, nieuw te bouwen woningen, plattelandswoningen

1Voor plattelandswoningen maken we gebruik van de mogelijkheid binnen de Omgevings wet om een ‘voormalige bedrijfswoning’ in het buitengebied aan te wijzen. Dat doen we alleen als het kadastraal perceel niet gesplitst wordt.

, tijdelijke werknemerswoningen, woonwagenstandplaatsen, woningbouw via inzet van sloopmeters (op locatie of elders). We verstaan onder kleine woning een woning tot 300 m³, onder een gemiddelde woning, een woning van 300 tot 750 m³ en zien een woning groter dan 750 m³ als groot.

Horeca

Een activiteit met als hoofddoel het aanbieden van eten, drinken en/of verblijfs-mogelijkheden tegen betaling, al dan niet met een recreatief karakter. Dit staat los van in het bezit zijn van een horeca-vergunning als de horecafunctie niet het hoofddoel is. Een locatie kan dus behoren tot een andere categorie, terwijl men een horecavergunning heeft, bijvoorbeeld bij verblijfsrecreatie.

Voorbeelden: boerderij-terras, restaurants, café en terrasfunctie, feesten en partijen, catering, evenementen, seizoensgebonden voorzieningen, agrarisch gerelateerde horeca.

Dagrecreatie en educatie

Activiteiten gericht op ontspanning, beleving of leren, zonder overnachting.

Vaak verbonden aan natuur, landschap, cultuur, kunst, landbouw of cultuurhistorie.

Voorbeelden: boerenlandgoed, WSW-landgoed, natuurbeheer, agrarische educatie, speel- en gezinsgerichte voorzieningen, kunst en creatieve activiteiten, actieve sport- en spelactiviteiten, landgoederen.

Verblijfsrecreatie

Het bieden van logies en/of recreatieve overnachtingsmogelijkheden.

De gemeente maakt in haar beleidskader Verblijfsrecreatie (2025-2035) onderscheid tussen kleinschalige kampeerterreinen, grootschalige kampeerterreinen, bungalowparken, Bed & Breakfast (B&B), openbare camperplaatsen, hotels en (jacht)havens. We hanteren voor de categorie ‘openbare camperplaatsen’ de recent vastgestelde Uitgangspunten Camperplaatsen (6 mei 2025).

Kantoor en vergaderen

Ruimte bieden voor werk, overleg en zakelijke of creatieve bijeenkomsten.

Voorbeelden: werklocaties, vergaderlocaties, workshops, teamuitjes.

Kinderdagverblijf

Het opvangen en verzorgen van kinderen in een professionele setting, buiten de thuissituatie.

Voorbeelden: kinderopvanglocaties, peuterspeelzaal.

Zorg

Het verlenen van ondersteuning, begeleiding of huisvesting van mensen met een zorgvraag, kleinschalig en/of tijdelijk.

Voorbeelden: zorgwoningen, dagbesteding.

Energieopwekking

Het produceren, opslaan of distribueren van energie met duurzame of alternatieve bronnen.

Voorbeelden: windmolens, zonneparken (binnen of buiten bouwvlak), biogasproductie, waterstofproductie, batterijopslag.

Agrarisch gerelateerde bedrijvigheid

Bedrijven die nauw verbonden zijn met de landbouw, door levering van producten of verwerking van agrarische grondstoffen.

Voorbeelden: verwerking van producten (melk tot kaas, graan tot meel, fruit tot sap), handel in producten (veehandel, groothandel in groenten en fruit).

Niet-agrarisch gerelateerde bedrijvigheid

Bedrijfsactiviteiten zonder directe relatie met de landbouw, vaak gericht op opslag, productie of dienstverlening.

Voorbeelden: opslag en stalling, ambachtelijke bedrijvigheid, detailhandel, dierenpension, logistiek, bouw-, installatie- en montagebedrijven, dienstverlenende bedrijven met opslag- of werkfunctie.

Lijst van toetsingskaders

Gemeente:

Lokale verordeningen

VAB-beleid

Omgevingswet

Omgevingsvisie

Omgevingsplan

Cultuurhistorische waardenkaart

Harmonisatie en actualisatie detailhandelsbeleid Gemeente Vijfheerenlanden

Samenhangend duurzaamheid beleid

Beleidskader Energietransitie

Evenementenbeleid

Horecabeleid

Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040

Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040

Nota ruimtelijke kwaliteit

Sociaal Maatschappelijke Agenda

Beleidsvisie toerisme en recreatie

Beleidskader verblijfsrecreatie Vijfheerenlanden 2025-2035

Woonvisie Gemeente Vijfheerenlanden

Kaders betaalbare woningbouw

Dorps- en gebiedsvisies VHL (Visies | Gemeente Vijfheerenlanden)

Visie Wonen, Welzijn en Zorg Vijfheerenlanden 2025

Mobiliteitsvisie 2040

Nota Parkeernormen 2022-2030

Geactualiseerd archeologiebeleid en onderzoeksagenda archeologie gemeente Vijfheerenlanden

Participatiebeleid gemeente Vijfheerenlanden (Denkwijzer)

Groenvisie Vijfheerenlanden 2040

Bomenverordening gemeente Vijfheerenlanden 2023

Economische visie Vijfheerenlanden 2022-2026

Provincie:

Omgevingsverordening

Omgevingsvisie

Omgevingswet, wet natuurbescherming Natura-2000, Flora&Fauna

Provinciale omgevingsvergunning

Projectbesluit

Beleidsprogramma Energietransitie 2026-2030 (ontwerp)

Beleidsprogramma Recreatie, Toerisme, Sport en Bewegen (ontwerp)

Provinciaal Programma Wonen en Werken 2025

Omgevingsprogramma Faunabeleid en Monitoring

Omgevingswetprogramma Cultuur en Erfgoed 2025-2028

Bereikbaarheidsprogramma

Bodem- en Waterprogramma

Kwaliteitsgids Utrechtse landschappen

Gebiedsanalyses kernkwaliteiten Hollandse Waterlinies

Waterschap:

Waterschapverordening

Watertoets

Projectbesluit

Watervisie 2050

Waterbeheerprogramma 2022-2027