Beleid- en Beheerplan Openbare Verlichting 2025-2028

5.2.1 Aanbrengen openbare verlichting in nieuw te verlichten gebieden

Het ontwerpen van verlichting aan de hand van de NPR13201 vraagt vakdeskundigheid en lokale bekendheid. De NPR13201 is niet een handboek met standaard oplossingen, maar dient deskundig gebruikt te worden.

De gemeente Vijfheerenlanden hanteert de NPR12301 als uitgangspunt om de verlichtingskwaliteit te bepalen ten aanzien van verkeersveiligheid, sociale veiligheid en esthetica conform de onderstaande tabel.

OPENBARE RUIMTE - Binnen de bebouwde kom

Sociale veiligheid

Verkeersveiligheid

Esthetica

Gebiedsontsluitingswegen

+

+++

NVT

Overige ontsluitingswegen

+

+++

NVT

Verblijfsgebieden / Woonstraten

+++

++

NVT

Openbare gelegenheden

+++

++

NVT

Fietspaden

+++

++

NVT

Voetpaden

+++

+

NVT

Bedrijfsterreinen

+

++

NVT

In Tunnels

+++

+++

NVT

Centrumgebied

+++

++

+++

OPENBARE RUIMTE - Buiten de bebouwde kom

Erftoegangswegen

NVT

+

NVT

Tabel 1 Uitgangspunten verlichtingskwaliteit gemeente Vijfheerenlanden in nieuw te verlichten gebieden.

+ = van gering belang; ++ = van gemiddeld belang; +++ = van groot belang; NVT = niet van toepassing

5.2.2 Aanpassen of vervangen bestaande openbare verlichting

Bij vervangingsprojecten dienen de bestaande lichtmastposities en lichtkwaliteiten als uitgangspunt.

Dit kan afwijken van de NPR132201. De voornaamste reden hiervoor is dat gebruikers van de openbare ruimte vaak zodanig gewend zijn aan de situatie dat men vaak moeite heeft met wijzigingen.

Bij (weg) reconstructies wordt bekeken of optimalisatie mogelijk is. Indien bij (weg)reconstructies een

grote mate van verkeersveiligheid gewenst is, dient de NPR13201 wel als uitgangspunt te gelden. Waar mogelijk wordt wel minder licht uitgestraald door gebruik van efficiëntere armaturen en door dimmen op bepaalde momenten.

Bij incidentele vervangingen wordt het nieuwe materiaal zoveel mogelijk afgestemd op het aanwezige areaal, waardoor er een rustig en uniform straatbeeld is.

Esthetica binnen de openbare verlichting staat hoofdzakelijk voor het aanlichten van objecten, gebouwen (stadsilluminatie) en voor materiaalkeuze (paragraaf 5.5, Technische installatie). Vanuit duurzaamheid kiest de gemeente Vijfheerenlanden voor het beperkt aanlichten van panden en/of andere objecten. Uitgangspunt hierbij is “nee tenzij”. De “tenzij” waardering wordt in overleg met belanghebbende bepaald en indien noodzakelijk voorgelegd aan het college.

5.5.1 Technische innovatie

Naast Total Cost of Ownership (TCO) berekeningen, speelt de stand van de techniek een belangrijke rol bij het maken van de keuzes voor de componenten van de technische installatie.

Met de gemaakte keuzes, die in de navolgende paragrafen worden toegelicht, kiest de gemeente Vijfheerenlanden voor een technische installatie die volgens de huidige stand van de techniek actueel, betrouwbaar, duurzaam en toekomstbestendig is.

De technologische ontwikkeling verloopt daarentegen snel. Zo heeft kunststof een weg naar de toepassing in masten gevonden en wordt gewerkt aan de OLED en NANOLED als de opvolgers van LED en wordt lokaal geëxperimenteerd met dynamisch dimmen. Meer integraal is ‘slim verlichten’ een nieuwe en interessante ontwikkeling die het besturen en monitoren van openbare verlichting op afstand mogelijk zal gaan maken.

Gedurende de beleidsperiode zal de technologische ontwikkeling nauw worden gevolgd. Indien uit TCO-berekeningen blijkt dat toepassing van nieuwe technieken gewenst is, dan bestaat de mogelijkheid af te wijken van de nu gemaakte keuzes. Dit om de technische installatie volgens stand van de techniek actueel, betrouwbaar, duurzaam en toekomstbestendig te houden.

5.5.2 Fysieke installatie (masten en armaturen)

Het standaardpakket materiaal wordt in nauw overleg met de, binnen Bureau OVL samenwerkende, gemeenten bepaald en vastgelegd. Hierdoor is er inkoopvoordeel en zijn reservematerialen beter te beheersen en te managen.

Masten

De voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik hebben in het verleden voornamelijk gekozen voor niet-gecoate aluminium masten die voorzien worden van een maaiveldbescherming. Deze keuze blijft voor de gemeente Vijfheerenlanden gehandhaafd. Aluminium masten zijn veilig voor mens en milieu, duurzaam en economisch verantwoord. De maaiveld beschermer is uitgevoerd in HDPE. Dit is een hoogwaardige 100% recyclebare kunststof. De maaiveldbeschermer biedt extra bescherming tegen vocht, strooizout, corrosie, maaien en borstelen.

Armaturen

De armaturen zijn functioneel en voorzien van led en connectiviteitsmodule (Zhaga-connector).

Projectafhankelijk en op bijzondere locaties kan worden afgeweken van bovenstaande uitgangspunten.

Afwijkende locaties zijn o.a.

•

Centrum gebieden

decoratieve verlichting

•

Historische verblijfsgebieden

gietijzeren mast / nostalgisch armatuur

•

Moderne verblijfsgebieden

functioneel / decoratieve verlichting

•

Rondom monumentale kerkgebouwen

gietijzeren mast / nostalgisch armatuur

•

Everdingen - Diefdijk

decoratieve houten masten / decoratief armatuur

5.5.3 Dimbeleid

De NPR13201 biedt ruimte om op bepaalde momenten licht te dimmen of zelfs uit te schakelen.

Alle nieuw te plaatsen armaturen in de gemeente Vijfheerenlanden worden voorzien van een dimmogelijkheid. Standaard wordt het licht ’s nachts tussen 00.00 uur en 06.00 uur statisch gedimd tot 70% (dimregime 1A).

Projectmatig wordt bezien of er afwijkingen nodig of mogelijk zijn op dit uitgangspunt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

•Niet dimmen bij gevaarlijke wegsituaties;

•Op bepaalde momenten dimmen naar maximaal 10%, zodat oriëntatie verlichting aanwezig is.

•Afwijkend dimgedrag in de weekenden.

•Dynamisch dimmen (het lichtniveau wordt automatisch aan de actuele situatie aangepast).

Afwijkende dimregelingen worden altijd in samenhang met de omgeving toegepast.

Bestaande verlichting wordt niet voorzien van nieuwe dimunits omdat de kosten hiervan niet terugverdiend kunnen worden.

5.5.4 Lichtkleur

Wit licht genereert de beste kleurherkenning. Bij goede kleurherkenning voelt de mens zicht het meest comfortabel en kan men het beste situaties en objecten waarnemen. Bij oranjeachtige licht is geen kleurwaarneming mogelijk. Een tussenvorm is het gelige licht dat veelal langs wijkontsluitingswegen geplaatst is. In de gemeente Vijfheerenlanden is de laatste jaren gestart met het uitfaseren van het oranje licht en dit zal verder worden doorgezet. In de gemeente Vijfheerenlanden kiezen we voor een “warm witte “ lichtkleur. De bijbehorende kleurtemperatuur voor “warm witte” valt in de bandbreedte 2700 tot 3300 Kelvin.

5.5.5 Lichthinder

Als bewoners overlast ondervinden van nieuw geplaatste lichtmasten of armaturen is er ruimte voor incidentele aanpassingen, zoals het aanpassen van de lichtsterkte, het plaatsen van een afschermkap in het armatuur of in het uiterste geval het verplaatsen van de complete lichtmast.

7.3.1 Afhandelen van een lichtmaststoring

De doorlooptijd van de afhandeling van lichtmaststoringen is:

•Een eerste opname van een storing dient altijd binnen uiterlijk vijf werkdagen na melding plaats te vinden door de onderhoudsaannemer;

•Lampstoringen dienen binnen vijf werkdagen na melding verholpen te worden door de onderhoudsaannemer;

•Indien er sprake is van een kabelstoring, wordt deze dus binnen uiterlijk vijf werkdagen na melding teruggekoppeld door de onderhoudsaannemer en vervolgens door Bureau OVL gemeld aan Stedin (zie paragraaf 5.2.2).

Uitzonderingen op het bovenstaande zijn;

•Bij gevaarlijke situaties is de onderhoudsaannemer binnen 30 minuten ter plaatse en start het herstel;

•Bij grote defecten en/of hinder veroorzakende situaties is de onderhoudsaannemer binnen 24 uur ter plaatse en start het herstel;

•Kleine defecten of herstelwerkzaamheden worden binnen uiterlijk tien werkdagen na melding uitgevoerd.

Indien deze doorlooptijden door overmacht niet gehaald kunnen worden, dan worden waar nodig, in overleg tussen Bureau OVL en de gemeentelijke beheerder, tijdelijke maatregelen getroffen.

7.3.2 Afhandelen van een kabelstoring

De stroomkabels van het openbare verlichtingsnet zijn in eigendom van netbeheerder Stedin. Kabelstoringen mogen hierdoor alleen worden afgehandeld door Stedin. Indien de onderhoudsaannemer constateert dat er sprake is van een kabelstoring, wordt dit teruggekoppeld aan Bureau OVL. Vervolgens meldt Bureau OVL de kabelstoring bij Stedin.

De responstijden die Stedin bij een kabelstoring hanteert zijn:

•Spoedeisend (aan te geven door Bureau OVL): aanvang herstel binnen 2 uur;

•Bij uitval van een hele wijk of buurt: aanvang herstel binnen 2 uur;

•Bij uitval van een deel of hele straat, niet spoedeisend: aanvang herstel binnen 2 werkdagen;

•Bij uitval van een enkel lichtpunt: aanvang reparatie binnen 5 werkdagen.

Stedin hanteert hierbij de volgende servicenormen:

•Behalen targets: 80%

•Bij uitval wijk of buurt: herstel binnen 24 uur

7.6.1 Periodieke schouw

Periodiek wordt, tijdens duisternis, de totale installatie van de gemeente Vijfheerenlanden visueel gecontroleerd op defecte lampen en andere gebreken.

De schouw vindt twee keer per jaar plaats:

1Periode Februari - Maart

2Periode September - Oktober

Tijdens de schouw geconstateerde gebreken worden binnen het dagelijks onderhoud geregistreerd en vervolgens binnen de geldende termijnen verholpen.