Aanhef
Voorwoord door bestuurder
Beste lezer,
Met veel genoegen en enthousiasme presenteren we u het beleidsplan voor een groenere toekomst in onze prachtige gemeente. We zijn in Veere trots op ons groen. Het groen in de kernen en het groene landschap er om heen. En we doen er alles aan om de schoonheid van onze omgeving te behouden.
Er is een sterke relatie tussen natuur en landschap en ons geluksgevoel. We wonen hier graag vanwege het groene karakter. Ook onze bezoekers fietsen, wandelen en genieten van het groen in onze gemeente.
Samen met onze groene partners zoals het Waterschap Scheldestromen, Staatsbosbeheer, de provincie Zeeland, het Zeeuwse Landschap en vele particulieren en agrariërs en de gemeenten Vlissingen en Middelburg beheren we het landschap van Walcheren. Het groen en het landschap is ons kapitaal en is ons heel wat waard. Dit willen we zo houden en liefst nog verbeteren.
Vermindering van biodiversiteit en het veranderende klimaat zetten ons aan het denken. We moeten actie ondernemen! Dat kunnen we als gemeente doen op verschillende manieren. Meer groen en bomen aanplanten in de kernen, meer ruimte reserveren voor groen, groen meer bio divers maken door het gebruik van inheemse soorten. Maar ook onze inwoners stimuleren om hun tuinen groener te maken.
Het verhogen van biodiversiteit en het aanpakken van klimaatverandering zijn belangrijke pijlers in dit beleidsplan. Deze thema’s zijn naar voren gekomen uit het participatietraject dat we hebben uitgevoerd. We hebben een enquête gehouden en zijn langs verschillende dorps- en stadsraden gegaan om input te verzamelen.
Tijdens de gesprekken en enquête hebben we gemerkt dat er behoefte is aan meer kleur en fleur en mooiere entrees voor onze kernen. Ook willen de bewoners graag betrokken worden en zelfbeheer kunnen uitvoeren. Daarnaast is er vraag naar groene bestrating.
We richten ons bij het groenbeheer op vier principes:
1We zorgen voor gevarieerd bereikbaar en gezond groen voor alle inwoners van Veere.
2We zorgen dat groen bijdraagt aan het behouden van droge voeten, een koel hoofd en een gezonde bodem.
3De kernen worden natuurinclusief en duurzaam aangelegd en beheerd.
4We doen allemaal wat we kunnen én doen het samen.
Daar gaan we de komende 8 jaar mee aan de slag!
Marcel Steketee
Samenvatting
Groen is essentieel. Groen verbetert het milieu, zorgt voor een rijke biodiversiteit, vermindert luchtvervuiling, zorgt voor waterberging, dempt geluidshinder en verkoelt in warme periodes. Groen is essentieel voor een klimaatbestendige en duurzame omgeving. Daarnaast is er een aangetoond positief effect op de gezondheid en sociale interactie van mensen die in een groene omgeving wonen, werken en recreëren. Kortom, alle reden om goed te zorgen voor het groen in onze gemeente.
En onze gemeente vindt groen belangrijk. In zowel de Omgevingsvisie als de Integrale Visie voor de Openbare Ruimte (IVOR) worden ambities beschreven waarin groen een belangrijke rol speelt. Ook Veerenaren waarderen het huidige groen enorm en willen niet alleen meer groen (en bomen), maar ook dat het huidige groen goed wordt onderhouden en behouden. Dit bleek uit zowel de enquête (317 respondenten) als interviews met stads- en dorpsraden. Het behouden van de historische identiteit en het karakter binnen de kern wordt heel belangrijk gevonden. De inwoners zijn trots op hun unieke landschap en zien kansen voor het versterken hiervan.
Dit vraagt om een manier van inrichten en onderhouden waarbij het belang van groen vanuit verschillende perspectieven wordt bekeken, zodat we alle kansen die groen biedt, kunnen benutten. De focus in dit plan ligt op acht hoofdopgaven uit de Omgevingsvisie en de IVOR. Deze hoofdopgaven zijn teruggebracht naar vier hoofdprincipes met daarbij uitgangspunten voor het Veerse groen.
1We zorgen voor gevarieerd bereikbaar en gezond groen voor alle inwoners van Veere.
We maken de openbare ruimte groener waar we kunnen. Dit doen we onder andere door het principe ‘groen tenzij’ toe te passen. Straten en pleinen worden groen, behalve als andere functies dat onmogelijk maken. Sporten, spelen en bewegen gebeurt, zoveel mogelijk, in het groen. Met het groener maken van de leefomgeving stimuleren we zowel de fysieke als de mentale gezondheid van onze inwoners, ondernemers en bezoekers.
2We zorgen dat groen bijdraagt aan het behouden van droge voeten, een koel hoofd en een gezonde bodem.
Het klimaat verandert, dus we moeten onze omgeving bestand maken tegen weersextremen. We richten onze openbare ruimte steeds groener in, zodat deze wateroverlast door hevige regenval beperkt, regenwater opvangt en bergt voor droge periodes en hittestress vermindert door schaduw van bomen. We investeren in een gezonde bodem, zodat alles zowel onder als boven de grond tot zijn recht kan komen.
3De kernen worden natuurinclusief en duurzaam aangelegd en beheerd.
De kernen worden zo ecologisch mogelijk ingericht en beheerd, gericht op een grote biodiversiteit. Overlast gevende soorten worden duurzaam bestreden en we dringen onze uitstoot steeds verder terug door continu aan te sluiten bij technische ontwikkelingen.
4We doen allemaal wat we kunnen én doen het samen.
We slaan graag de handen ineen met bewoners, ondernemers, woningbouwcorporaties en andere organisaties (waaronder andere overheden) om samen te werken aan een groenere leefomgeving. We moedigen bewoners, bedrijven en organisaties aan hun eigen buitenruimte groener te maken. Ook willen we inwoners betrekken bij de inrichting, het beheer van groen samen uit te voeren of een deel over te dragen via een afspraak voor zelfbeheer.
Het werken volgens de principes gebeurt deels al dagelijks in zowel het onderhoud en het vervangen van groen, in de communicatie met inwoners, bij herinrichtingen van de openbare ruimte en bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. We zien echter ook dat we niet van vandaag op morgen volledig volgens de principes werken. De beleidsuitgangspunten helpen ons om anders te gaan werken en te werken aan een groener en gezonder Veere.
Het werken volgens de principes gebeurt deels al dagelijks in zowel het onderhoud en het vervangen van groen, in de communicatie met inwoners, bij herinrichtingen van de openbare ruimte en bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. We zien echter ook dat we niet van vandaag op morgen volledig volgens de principes werken. De beleidsuitgangspunten helpen ons om anders te gaan werken en te werken aan een groener en gezonder Veere.
4. Groene ontwikkelingen
Aantrekkelijk en leefbaar Veere
Hoe draagt groen bij aan een aantrekkelijk en leefbare leefomgeving?
Groen verhoogt de aantrekkelijkheid van een gebied en verbetert het vestigingsklimaat, zowel voor burgers als voor bedrijven. Een aantrekkelijke en leefbare omgeving bestaat vaak uit groene plekken. Wanneer de leefomgeving aantrekkelijk en uitnodigend is, gaan mensen eerder naar buiten. Zo kan groen bijdragen aan ontmoeting en sociale binding en het verminderen van eenzaamheid.
Welke uitdagingen zien we in Veere?
•Vaak is de druk op de openbare ruimte in onze kernen hoog. Er zijn vele functies in de openbare ruimte die gecombineerd moeten worden in de beperkte ruimte. Zoals bijvoorbeeld parkeren, energietransitie, toerisme. Bestaand groen lijdt hieronder en het is lastig nieuw groen te ontwikkelen. Op uitvoeringsniveau hebben we vaak discussies met inwoners over bijvoorbeeld het belang van groen ten opzichte van bijvoorbeeld het parkeren voor de deur.
•Ook onze ambitie om tot en met 2030 850 extra woningen te bouwen betekent een grotere druk op de beschikbare ruimte. Bij de keuze voor nieuwbouwlocaties wordt allereerst gekeken naar inbreidingsmogelijkheden in de kern (zie concept Omgevingsvisie 2047). Hierdoor blijft het omringende landschap behouden, maar komt het groen in de kernen onder druk te staan.
•Een groot deel van gemeente Veere bestaat uit particulier groen: voor- en achtertuinen, groene daken, bedrijventerreinen etc. Ook die plekken kunnen we samen groener en prettiger maken, alleen is onze invloed daar beperkter.
•In Westkapelle en Zoutelande groeit het groen door de zoute zeewind minder goed. Bomen worden minder groot en beplanting gaat sneller dood.
Wat gebeurt er nu al?
•Er zijn volop initiatieven van buurtbewoners om samen een stukje groen te beheren, er is bijvoorbeeld in bijna elke kern een volkstuin. Dit is niet alleen belangrijk vanwege het sociale aspect, mensen leren daardoor ook meer over de natuur.
•Dorpsraden en ondernemers hangen bloembakken aan de lantaarnpalen.
•Bewoners onderhouden boomspiegels en rotondes worden door lokale hoveniers onderhouden.
•Ouders en kinderen ontmoeten elkaar in de groene speeltuin, hondeneigenaren in losloopgebieden en buurtbewoners tijdens een wandeling bijvoorbeeld over het Bastion in Veere.
Gezond Veere
Hoe draagt groen bij aan een gezonde leefomgeving?
Uit onderzoek blijkt dat een groene omgeving een positief effect heeft op de mens. Groen is essentieel voor onze lichamelijke en geestelijke gezondheid. Groen in de buurt stimuleert beweging. Een groene omgeving stimuleert niet alleen beweging maar ook sporten en spelen. Spelen in een uitdagende, goed ingerichte groene omgeving heeft een positief effect op de ontwikkeling en creativiteit van kinderen. Zij worden geprikkeld om de omgeving te ontdekken en leren om al hun zintuigen te gebruiken en samen te spelen.
Groen faciliteert daarnaast sociale interactie, waardoor de mentale weerbaarheid vergroot en eenzaamheid kan worden verminderd. Ook zorgt (het zicht op) groen ervoor dat we ons beter kunnen concentreren en sneller herstellen van ziektes. Dit geldt niet alleen voor de woon- maar ook voor de werkomgeving.
Daarnaast helpt groen te beschermen tegen negatieve invloeden van buitenaf. Ruimte voor groen in plaats van vervuilende auto’s heeft een positief effect op de luchtkwaliteit. En groen kan een verkeersremmend effect bieden en langzaam verkeer stimuleren. Naast dat bomen CO2 afvangen geeft de schaduw van bomen minder overlast van hitte tijdens de hete zomers.
Welke uitdagingen zien we in Veere?
•Er is nog steeds een stijging van het aantal kinderen, jongeren en volwassenen met (ernstig) overgewicht . Zo’n 46,2% van de personen ouder dan 19 jaar in de gemeente heeft een BMI hoger dan 25 .
•Ook voelen steeds meer jongeren en ouderen zich (ernstig) eenzaam .
•Bijna een derde van de inwoners van de gemeente is 65 jaar of ouder . Dit heeft als gevolg dat een groot gedeelte van de inwoners kans heeft op langdurigere ziekte, gezondheidsklachten, dementie en daardoor meer zorg nodig heeft.
Wat gebeurt er nu al in Veere?
•Een rondje buiten hardlopen, verenigingssporten in de sportparken, voetballen op het grasveld voor de deur, bootcampen in de buitenruimte, of de pumptrack nabij Veere en Domburg.
•Daarnaast hebben inwoners van Veere gezamenlijk gezorgd voor een jeu de boules baan aan de Oliemolenstraat, waar naast een spelletje ook ontmoeting centraal staat.
•Door onze verkeersaders te vergroenen, stimuleren we langzaam en veilig verkeer, zoals de Dorpsstraat in Gapinge.
•Het bieden van kansen aan arbeidsparticipanten en jongeren zodat zij kunnen leren, participeren, re-integreren of beschut werken in het groen.
Natuurlijk Veere
Hoe draagt groen bij aan een natuurlijke leefomgeving?
Een groene omgeving is niet alleen belangrijk voor de mens, maar ook voor de planten en dieren. De biodiversiteit is in Nederland de laatste decennia in een snel tempo achteruitgegaan en steeds meer planten- en dierensoorten krijgen veel te verduren. Een grotere biodiversiteit verbetert de gezondheid van het groen, de bodem en het water.
Welke uitdagingen zien we in Veere?
•Op het gebied van beheer staan we voor een aantal uitdagingen. Invasieve soorten (Japanse duizenknoop) en dominante onkruiden (Windes, Heermoes, Straatgras) zorgen ervoor dat er veel arbeid gaat zitten in het bestrijden hiervan. Er moet veel inspanning worden geleverd, mede omdat conform landelijke wetgeving niet chemisch mag worden bestreden.
•De aanwezigheid van kleine groenvakken maakt het beheer arbeidsintensief. Ook dragen kleine groenvakken minder bij aan klimaatdoelen of robuustheid van het groen. In de oude kernen is echter geen fysieke ruimte voor grote groenvakken. Dus koesteren en behouden we deze kleinere. In de toekomst sturen we op grotere robuuste groenvakken om op een effectieve manier bij te dragen aan thema’s als klimaat, biodiversiteit of gezondheid.
•Een warmer klimaat brengt andere ziekten, plagen en exoten met zich mee. We ervaren overlast van de Japanse duizendknoop, die zeer lastig te bestrijden is en de iepenziekte tast onze iepen aan. Daarnaast vormt zowel de essentaksterfte als de kastanje bloedingsziekte een probleem.
Wat gebeurt er nu al?
•In de kern Veere zorgt de vlinderidylle ervoor dat vlinders, (wilde) bijen en andere insecten een plek hebben om te kunnen leven. Ook op andere plekken in de gemeente is bloem- en kruidenrijke beplanting te vinden en in diverse kernen hangen vleermuiskasten en nestkasten voor vogels.
•Ook wordt de natuur ingezet in het bestrijden van plaagdieren in onze kernen. Bijvoorbeeld de inzet van larven van lieveheersbeestjes in diverse kernen die bladluizen in Lindes opeten en zo hun overlast verminderen.
•We richten de buitenruimte vaker klimaatbestendig in en beheren ons groen vaker ecologisch. Bijvoorbeeld door gedeelten van gazons om te vormen naar bloemrijke velden. Of te kiezen voor groene parkeervakken, zoals halfverharding of grasbetonstenen zoals bij de herinrichting van parkeerterrein Nieuwstraat in Zoutelande.
•We zijn aangesloten bij Operatie Steenbreek, waarbij we onze inwoners stimuleren om hun tuin een stukje groener te maken. Een groene tuin zorgt voor meer leven in de tuin. Dus meer vogels, vlinders, bijen en andere dieren en uiteindelijk voor meer tuinplezier en een goede bijdrage aan de natuur.
•Waar mogelijkheden voorbij komen, wordt ingezet op de ontwikkeling van groen in relatie tot biodiversiteit. Zoals bijvoorbeeld Leenes land, in Zoutelande, daar is bosplantsoen aangeplant waar voorheen een oud bouwterrein was.
Duurzaam Veere
Hoe draagt groen bij aan een duurzame leefomgeving?
Om voor de komende generaties levendig en aantrekkelijk te blijven, moeten we duurzaam omgaan met onze dorpen en steden. De gemeente heeft net als de landelijke overheid de ambitie om in 2050 CO2 neutraal te zijn. Dit kan door het verminderen van nieuwe grondstoffen door hergebruik, het verminderen van ons energieverbruik en de afname van CO2.
Hoe ouder bomen worden, hoe meer CO2 ze vastleggen. Ook de bodem kan een belangrijke rol spelen in de opslag van CO2. Hoe gezonder de bodem, hoe meer CO2 er kan worden opgeslagen. Een gezonde bodem heeft een rijk bodemleven en kan gemakkelijk water vasthouden. Ten behoeve van een gezonde bodem wordt het blad en snoeiafval in het groenvak behouden en kan dit ter plaatse worden gecomposteerd.
Groen kan ook een rol spelen bij isolatie en verkoeling, bijvoorbeeld met groene daken en gevels, en kan daarmee bijdragen aan het besparen van energie voor verwarming of koeling van woningen.
Binnen onze organisatie werken we als afdelingen samen aan het thema duurzaamheid. Zo is in 2022 het Omgevingsprogramma Duurzaam Veere 2022-2025 vast gesteld. Een onderdeel daarvan is het Thema Leefomgeving, prioriteit Duurzaam groen-, natuurbeheer. Daar wordt het duurzaam beheer van groen al als prioriteit genoemd.
Welke uitdagingen zien we in Veere?
•De verzwaring van de elektriciteitsnetten, maakt dat ingrepen in de ondergrond de komende jaren noodzakelijk zijn. Groen is gebaat bij rust en ruimte, werken in de ondergrond zijn daarom vaak nadelig voor de kwaliteit van het groen.
•Voor lokale aannemers is het verduurzamen van het materieel vaak complexer dan landelijke aannemers. Hierdoor komen we als gemeente voor het dilemma te staan of we lokaal inkopen of kiezen voor de meest duurzame optie.
Wat gebeurt er nu al?
•In 2022 is het Omgevingsprogramma Duurzaam Veere 2022-2025 vast gesteld, hierin is als prioriteit opgenomen: Duurzaam groen-, natuurbeheer en Verbeteren biodiversiteit,
•Ons materieel en ons wagenpark is nu al deels elektrisch. Door groen minder intensief te onderhouden en de natuur de ruimte te geven, kunnen we ons energieverbruik verminderen. Zo wordt vee ingezet op het Bastion in Veere.
•De dorpsbossen nabij verschillende kernen dragen bij aan de opname van CO2, zoals de dorpsbossen bij Grijpskerke en Aagtekerke.
Klimaatbestendig Veere
Hoe draagt groen bij een aan een klimaatbestendige leefomgeving?
Vergroening kan een grote bijdrage leveren aan het verzachten van de gevolgen van klimaatverandering door regenwater op te vangen en (tijdelijk) te bergen, zodat het geleidelijk kan worden afgevoerd en weg kan zakken naar het grondwater. In plaats van dat het wordt afgevoerd via het riool, wordt het vastgehouden als reserve voor droge periodes en vermindert het zo de piekbelasting op het rioolstelsel.
Daarnaast biedt groen verkoeling van woningen door groene daken en gevelgroen. Bomen bieden schaduw en hoe minder tegels en meer groen in de tuin hoe meer verkoeling. 10% meer groen in een bebouwde omgeving vermindert al het hitte-eiland effect met gemiddeld 0,6°C. Koele, schaduwrijke plekken geven gemiddeld 14°C verkoeling op de gevoelstemperatuur op een hete dag. Koele schaduwrijke routes daarnaartoe bieden uitwijkmogelijkheden op warme dagen.
De stijgende zeespiegel zorgt voor meer verzilting. We zetten in op groen-blauw structuren om regenwater te infiltreren en hierdoor deze watergangen de verzilting te verminderen. Ook de juiste beplanting passend bij het klimaat is essentieel.
Welke uitdagingen zien we in Veere?
•Als gevolg van extreme droge maar ook natte periodes is het aanplanten en in stand houden van groen en bomen lastiger.
•Extremere weersituaties, zoals stormen en zwaardere regen- en hagelbuien, zorgen ervoor dat we vaker stormschade hebben zoals omgevallen bomen. Door de hevige regenbuien ontstaat er meer wateroverlast doordat het water niet weg kan zakken door het asfalt of andere bestrating. Ook de beplanting heeft een kortere levensduur door zware stormen en lange periodes van droogte.
Wat gebeurt er nu al?
•In diverse kernen zijn wadi’s aangelegd, waardoor regenwater vastgehouden kan worden. Zoals de wadi bij het parkeerterrein rond de molen in Domburg.
•We realiseren groen op plekken waar nu verharding is (operatie Steenbreek). Bijvoorbeeld het Oranjeplein in Veere, waar parkeerplekken zijn omgevormd naar (tijdelijk) groen.
•We planten bij voorkeur in het najaar nieuwe beplanting. Bij latere aanplant is gebleken dat de uitval groter is.
Molenbiotoop
Groen kan bijdragen aan diverse opgaven, maar in sommige situaties kan groen ook in de weg staan. Het planologisch vastleggen van een molenbiotoop is gedaan om dat soort situaties te voorkomen.
5. Wat willen we en hoe gaan we dat bereiken?
6. Wat gaat onze organisatie doen?
Om onze ambities uit dit Groenbeleidsplan waar te kunnen maken, gaan we ook onze werkwijze veranderen. Daar is veel voor nodig, zoals financiering, organisatiekracht en ander beleid (zoals een Leidraad Inrichting Openbare Ruimte/ LIOR). Voor de korte termijn zetten we in op het Groenbeheerplan en de Meerjarenprogrammering waarmee zowel de ontwikkeling en het beheer aan bod komen in een periode voor vier jaar.
Beleid en kaders
De ambities en principes uit dit Groenbeleidsplan worden vertaald naar beleidsregels en beleidsuitwerkingen om de visie uit te voeren. We onderscheiden daarin onder andere de volgende stappen:
•Dit Groenbeleidsplan wordt vertaald naar een Groenbeheerplan. In het Groenbeheerplan wordt beschreven hoe het bestaande groen de komende vier jaar wordt beheerd en worden de financiële gevolgen van de keuze voor beeldkwaliteitsniveaus bepaald. De in het beleidsplan opgestelde ambities in beheer worden verder uitgewerkt en doorgevoerd in het dagelijks onderhoud.
•We stellen een Handreiking Participatie Groen op voor mede- en zelfbeheer in de openbare ruimte. In de handreiking leggen we vast onder welke voorwaarde inwoners het beheer zelf mogen uitvoeren (en wat de inzet van de gemeente is) voor onder andere het aanleggen en onderhoud van geveltuintjes, boomspiegels en adoptiegroen op rotondes.
•De gemeente Veere werkt op dit moment met een eigen Kwaliteitscatalogus uit 2012 voor het groenonderhoud. Het wordt gebruikt om ambitieniveaus te formuleren en te monitoren. Het CROW heeft een landelijke standaard voor beeldkwaliteitsniveaus en bijbehorende beeldmeetlatten. Het voordeel van de CROW-catalogus is dat foto’s, teksten en prestatie-eisen snel en eenvoudig te importeren zijn in het beheersysteem. Daarnaast wordt de catalogus direct geüpdatet bij nieuwe ontwikkelingen op bijvoorbeeld het gebied van het monitoren van biodiversiteit. Vanuit dit gegeven zal de Veerse schouwcatalogus worden geactualiseerd.
•We actualiseren het bomenbeleidsplan en nemen daarin op; een overlast/waarde meter gemeentelijke bomen en een uitwerking beleid molenbiotoop.
Werkwijze
Een goede organisatie en werkwijze op gebied van beleidsontwikkeling, uitvoering en beheer van groen is van belang om de ambities en principes uit dit Groenbeleidsplan te realiseren. Daarvoor richten we ons onder andere op:
•Het uitdragen van het belang van groen binnen de organisatie en het bestuur. Door groen “op de kaart” te zetten krijgen de ambities de kans om tot uitvoering te komen.
•Het versterken van de samenwerking tussen alle partijen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Daarnaast versterken we de samenwerking binnen de gemeente met organisaties die niet standaard deel uitmaken van die keten, zoals de GGD en het onderwijs, daarmee leggen we het verband tussen gezondheid en groen.
•Integraal en wijkgericht werken. We stemmen onderhouds- en vervangingswerkzaamheden zoveel mogelijk af met andere beheerdisciplines én externe partijen die werk uitvoeren in de openbare ruimte zoals netbeheerders.
•Het integreren van de ambities en principes voor groen in een vroegtijdig stadium van de planvorming en bij de herinrichting of nieuwe ontwikkeling van de openbare ruimte. We gebruiken hiervoor een Meerjarenplanning.
•Het betrekken, en waar nodig ondersteunen, van bewoners, bedrijven en groenorganisaties bij het uitvoeren van groenprojecten en het beheren van groen.
•De balans tussen benodigd en beschikbaar personeel.
•De uitwerking van de ambities per gebied is maatwerk en afhankelijk van wat gewenst en mogelijk is op een specifieke plek. In de ene straat is extra groen nodig en in de andere straat gaat het om een verbetering van de kwaliteit en benutting van het bestaande groen.
Financiering
Om het groen in stand te kunnen houden zijn diverse onderhoudsmaatregelen nodig:
•dagelijks onderhoud (kort cyclische maatregelen als onkruidbestrijding of maaien);
•groot onderhoud (middel cyclische maatregelen als snoeien);
•vervanging (lang cyclisch, vervanging van het groen bij einde levensduur als de beplanting/bomen versleten zijn).
De ambities uit dit Groenbeleidsplan zijn als volgt in te delen:
1Fysieke maatregelen in de openbare ruimte (vaak groen gerelateerd). Hier komen met name aanpassing in uitvoeringskosten en vervangingskosten uit voort.
2Verwerken van de beleidsaanpassing in diverse gemeentelijke plannen en procedures. Hier zijn met name interne uren voor nodig.
3Stimulering,- en educatie gerichte acties voor inwoners, bedrijven etc. Hiervoor zijn interne uren maar ook stimuleringsbudget nodig.
4Interne kennis en samenwerking. Hiervoor zijn interne uren maar ook budget nodig.
Voor een aantal van bovenstaande punten is budget/uren beschikbaar binnen de gemeente, al dan niet binnen de begroting van openbare ruimte. Hieronder is aangegeven of budget/uren beschikbaar is of niet.
1.Fysieke maatregelen in de openbare ruimte
Ten behoeve van een andere inrichting en/of beheer van (een deel van) het bestaande openbaar groen. Het gaat dan met name om aanpassing van dagelijks onderhoudsmaatregelen en/of aanpassing van inrichting/soort groen bij lang cyclische maatregelen. Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat de aanpassing van inrichting/soort groen bij lang cyclische maatregelen binnen de vervangingsbudgetten van de betreffende discipline (groen en wegen) passen. Jaarlijks wordt het benodigd groenbudget (onderhoudskosten) opnieuw berekend. Bij voorkomende verschillen wordt dit gemeld in het Financieel perspectief. Zo blijft de aansluiting tussen het actuele areaal en het benodigd budget geborgd.
Als nieuw groen wordt aangelegd zal dit in de grondexploitatie van het betreffende project worden opgenomen, toename van de onderhoudsbudget wordt zo snel mogelijk opgevoerd bij het Financieel perspectief.
2.Verwerken van de beleidsaanpassing
Denk hierbij aan het (mede) opstellen van het Handboek Inrichting Openbare Ruimte of het inbedden van de 3-30-300 regel. Vaak betreft dit inzet (bestaande) uren, deze zullen worden opgenomen in de afdelingsplannen van de betreffende afdeling (link met duurzaamheid bij afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling).
3.Stimulering,- en educatie gerichte acties
Onderdeel van dit punt is bijvoorbeeld het herintroduceren van de Boomplantdag of het “warm” houden van project Steenbreek om bewoners te bewegen om de tuin te vergroenen.
De inzet van de benodigde uren zullen worden opgenomen in de afdelingsplannen van de betreffende afdeling (link met duurzaamheid bij afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling)
4.Interne kennis en samenwerking.
Hiermee wordt geborgd dat alle beheerders, medewerkers, stedenbouwkundigen en directievoerders beschikken over het juiste kennisniveau ten aanzien van inrichting en beheer van groen. Daar passen competenties bij gericht op communicatie, advies bij ontwerp/inrichting/uitvoering/beheer, educatie, kennis over het sociaal domein en van groene wetgeving, aanbestedingen, participatie en medebeheer.
Deels kunnen de kosten van (vak) opleidingen vanuit het opleidingsbudget worden betaald. Interne kennisdeling en samenwerking zal in de opstartfase uren kosten. Door elkaar regelmatig bij te praten wordt op termijn tijd bespaart omdat er meer werk met werk gemaakt wordt omdat kennis en ambities breder worden gedragen binnen de organisatie.
Vervolg
Iedere vier jaar (bij de actualisatie van het groenbeheerplan) wordt ook het uitvoeringsprogramma geëvalueerd en geüpdatet.
Uitvoeringsprogramma
Aan dit beleidsplan is een uitvoeringsprogramma gekoppeld voor de Groene ambities. Deze is in bijlage 4 toegevoegd en geeft inzicht in de maatregelen, kosten, de planning. De genoemde onderdelen
7. Bijlagen
Bijlage 1: Samenvatting beleid
De belangrijkste uitgangspunten in de verschillende beleidsstukken van de gemeente ten aanzien van groen zijn samengevat. Per beleidsstuk een korte beschrijving van de essentie met een aantal belangrijke ambities, doelstellingen die betrekking hebben op het groen. Waar mogelijk is ook de koppeling gelegd met de 8 Veerse thema’s vanuit de integrale visie openbare ruimte (IVOR) en de omgevingsvisie.
Omgevingsvisie 2047
Groenbeleidsplan 2012-2022
Het huidige Groenbeleidsplan heeft als doelstelling het realiseren van hoogwaardige kwaliteit van het openbaar groen, waarbij rekening wordt gehouden met de karakteristiek van de woonkern.
De beplanting behoort het onderhoud te krijgen die het nodig heeft om optimaal te kunnen functioneren. De goede basiskwaliteit van de beplanting is uitgewerkt in werkpakketten.
Indien er een andere beheerintensiteit gewenst is, dient gekozen te worden voor een beplantingsvorm welke op die plek wel in het gewenste beheersniveau past.
Er is onderscheid gemaakt in een drietal onderhoudsniveaus, met bijbehorende beheerintensiteit:
1Een centrumzone mag best een “feestelijk en verzorgd” karakter hebben;
2Het karakter van het openbaar groen in woon- werkgebieden is “eenvoudig en verzorgd”;
3de landschaps- en recreatiezone is “eenvoudig, waar mogelijk extensief”. In deze gebieden is duidelijk ruimte voor een meer “natuurvriendelijk” beheer.
Het onderhoudsniveau van het openbaar groen op begraafplaatsen komt op hoofdlijnen overeen met het niveau van de centrumzone.
Verkeergeleidend groen komt voor in alle bovengenoemde zones. Afhankelijk van de gekozen beplantingsvorm is het onderhoudsniveau intensief of extensief. Vanuit verkeerskundig oogpunt moet het voldoen aan de veiligheid.
Hoofdlijnen akkoord 2022-2026
Het hoofdlijnenakkoord ‘Veere breed verbinden’ beschrijft de prioriteiten voor de komende vier jaar. Hieronder zijn de doelstellingen in relatie tot openbaar groen beschreven:
Bomenbeleidsplan 2019-2024
Het bomenbeleidsplan geeft de kaders aan het omgaan met bomen. Het doel is om het bomenbestand duurzaam in stand te houden en te versterken. Duurzaam wil in dit geval zeggen toekomstgericht en met oog voor de omgeving, het klimaat en de biodiversiteit.
-Dit bomenbeleidsplan laat zien dat bomen van waarde zijn voor de omgeving en de leefbaarheid. Overlast van blad, overhangende takken of schaduw zijn meestal ondergeschikt aan het algemeen belang van bomen. Wel moeten we er als gemeente op toezien dat er goed beheer wordt gevoerd.
-Er worden geen bestaande bomen gerooid ten behoeve van zonnepanelen, was de boom er het eerst dan wordt de boom niet gerooid ook niet wanneer door groei van de boom er schaduw op de panelen valt.
-We streven naar het gezond houden van ons bomenbestand. Voor nieuwe bomen geldt: de start moet goed zijn. De plantplaats moet geschikt zijn, de beschikbare ruimte voldoende. De locatie moet de potentie hebben om de boom tot een volwassen exemplaar te laten uitgroeien. Door na te denken over de juiste soort op de juiste plek zorgen we ervoor dat we ecologisch, economisch en esthetisch de juiste keuze maken.
Omgevingsprogramma Duurzaam Veere 2022-2025
In het Duurzaamheidsprogramma formuleert de gemeente de visie (een duurzame gemeente) en ambitie (energieneutraal in 2050) op het gebied van duurzaamheid. De gemeente heeft een ‘routekaart’ ontwikkeld die dient als monitor om tot een duurzame gemeente te komen.
Uitganspunten in relatie tot groen:
Leefbare fysieke ruimte,
•We behouden en verbeteren de biodiversiteit.
•We versterken de kennis, beleving en betrokkenheid bij natuur, landschap en milieu.
•We behouden de hoeveelheid en kwaliteit van het groen en natuur in de gemeente.
Duurzaam recreatie en toerisme,
•We profileren ons als duurzame toeristische bestemming en dragen dit uit. Duurzaam ontwikkelen, natuur en biodiversiteit, cultuurhistorie en identiteit, sociale verantwoordelijkheid en hoge standaarden voor de toeristische sector zijn belangrijke waarden.
Duurzame gemeentelijke organisatie
•Groenafval (boomstammen, houtsnippers, compost) proberen we in de lokale omgeving te (laten) gebruiken of verantwoord af te voeren.
•Beheer en onderhoud van gemeentelijke eigendommen voeren we duurzaam uit. We betrekken hierbij zoveel mogelijk burgers en bedrijven uit de lokale omgeving en mensen met een arbeidsbeperking.
•De gemeente koopt al zo veel mogelijk duurzaam en circulair in, maar hier gaan we nóg meer op inzetten.
Circulaire economie,
•Afval zien we steeds meer als een bron van grondstoffen: materiaal.
Verantwoord waterbeheer,
•We willen toe naar een water robuuste en klimaatbehendige gemeente Veere. Dit betekent dat we op langere termijn klimaatbestendig willen zijn, maar ook flexibel op korte termijn: klimaatbehendig.
•We zetten daarnaast meer in op regenwateropslag en afvoer van via oppervlaktewater.
Energieke samenleving,
•Het belang van natuur- en milieueducatie op basisscholen is erg groot.
Klimaat Adaptatie Strategie Zeeland
De KasZ bevat een heldere visie om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Het geeft de regionale ambities aan, met voldoende ruimte voor maatwerk en een klimaatagenda op lokaal niveau.
De Klimaatadaptatiestrategie Zeeland kent de volgende 8 leidende principes en uitgangspunten:
1Klimaatadaptatie is van ons allemaal: Overheid, bedrijfsleven, agrariërs, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, inwoners en gasten.
2Stapsgewijs werken we aan een klimaatbestendig Zeeland: Niet alles hoeft in één keer en we stellen prioriteiten.
3We beginnen niet bij nul: Met de KasZ wordt een extra impuls gegeven aan het bestaand beleid waar dat nodig is, nieuw beleid geformuleerd waar dat ontbreekt en een integrale aanpak van de problematiek bekrachtigd.
4We vergroten de bewustwording en het draagvlak: Inzet is dat de verantwoordelijkheid voor klimaatadaptatie breed wordt gedeeld door inwoners, bedrijven en organisaties.
5We borgen klimaatadaptatie: in beleid en (omgevings-)visies, projecten, bedrijfsprocessen, bouw-, inrichtings0 en beheerplannen.
6We durven te experimenteren en te innoveren: Onder het motto “goed voorbeeld doet goed volgen” zorgen we voor goede voorbeelden die enthousiasmeren en inspireren.
7We benutten kennis, expertise, voorbeelden en ervaringen: We leren van elkaar en laten ons inspireren door goede voorbeelden. We sluiten actief aan bi netwerken die gericht zin op het ontwikkelen en delen van kennis.
8We maken werk met werk: Door op te trekken met andere ontwikkelingen, zoals de energietransitie, bos- en natuurvisie, wegreconstructies, herstructureringsopgaves en de woningbouwopgave, doen we dingen slim en (kosten) effectief.
We maken dit concreet:
•Robuuste natuur is in staat klimaatextremen op te vangen. Daarom zetten we in op het (versneld) afronden van het Natuurnetwerk Zeeland, leggen we buffer- en verbindingszones aan en werken we toe naar een natuurinclusieve samenleving.
•In het bebouwde gebied moet de komende 30 jaar stevig worden geïnvesteerd om Zeeland klimaatbestendig in te richten. Door aan te haken bij natuurlijke momenten zoals herstructurering en groot onderhoud blieven de kosten en inspanning overzichtelijk. Nieuwe ontwikkelingen worden altijd klimaatadaptatief ontworpen en gerealiseerd. Ook worden meekoppelkansen, met onder andere de energietransitie, benut.
•De recreatiesector profiteert maximaal van seizoensverlenging. Om weersextremen op te vangen zin fysieke inrichtingsmaatregelen op de terreinen en aanpassing van de bedrijfsvoering nodig. We ondersteunen de sector met extra aandacht voor bewustwording bi ondernemers én de gasten om Zeeland klimaatadaptief te maken. Zo blijft Zeeland ook in de toekomst een ‘Unique selling point’.
Zeeuwse Bosvisie
De Zeeuwse Bosvisie geeft richting aan waar en op welke wijze bosontwikkeling wenselijk is. Het reikt strategieën aan om bos en/of houtige landschapselementen aan te leggen.
•Het gaat over de verrijking van de biodiversiteit, CO2 vastlegging en het versterken van de landschappelijke karakteristiek.
•De Zeeuwse Bosvisie bestaat uit een zevental provinciebrede zoekgebieden waarbinnen aanplant van bos en houtige landschapselementen tot meerwaarde voor natuur en landschap kan leiden. Daarnaast is de opgave van bosaanplant gekoppeld aan andere actuele thema’s in het landelijk gebied en leggen we de nadruk op meekoppelkansen. We focussen daarbij op de meerwaarde van bomen zoals agroforestry, hergebruik van hout en het versterken van de leefbaarheid.
•De Zeeuwse Bosvisie stimuleert de realisatie van dorpsbossen. Dorpsbossen bieden het dorp een plek waar kinderen kunnen spelen en leren van de natuur, waar men op kleine schaal voedsel kan verbouwen, waar men in tijden van extreme neerslag water kwijt kan en in tijden van hitte koelte kan vinden.
Bijlage 6: Verklarende woordenlijst
Biodiversiteit
De verscheidenheid van het leven, op het niveau van soorten en ecosystemen. Biodiversiteit omvat alle soorten die er op aarde zijn, waaronder alle dier- en plantensoorten. Naast de verscheidenheid aan soorten omvat biodiversiteit ook de diverse ecosystemen (leefgebieden) waar die soorten voorkomen.
Bloemenlint/Vlinderidylle
Een door mensen ontworpen strook waar wilde bloemen groeien van het voorjaar tot ver in de winter. De bloemenlinten zijn belangrijk voor vlinders, bijen en andere insecten.
Ecologisch beheer
Vorm van beheren waarbij gestreefd wordt de biodiversiteit te vergroten, en de flora en fauna de kans te geven zich te ontwikkelen door middel van natuurlijke processen. De focus in het beheer is dan niet het in stand houden van huidig groen, maar het actief begeleiden naar een andere samenstelling van het groen
Faunapassages
Een faunapassage zorgt ervoor dat dieren ongestoord en veilig langs, over of onder een obstakel kunnen, bijvoorbeeld een weg of spoorbaan. Door faunapassages worden verschillende gebieden in de gemeente met elkaar verbonden en kunnen diersoorten zich dus beter door de gemeente bewegen
Groene gevel
Gevels van gebouwen waar planten op groeien. Vaak gaat het om klimplanten die tegen de gevel opklimmen, maar er kan ook gebruik worden gemaakt van andere manieren om planten aan gevels te bevestigen. Een groene gevel biedt dekking, voedsel en nestgelegenheid voor vogels en insecten
Groenstructuur
In de Groenstructuur is juridisch-planologisch vastgelegd welke groene gebieden waardevol zijn voor de gemeente en de directe omgeving. Dit zijn groene gebieden die een onmisbare functie vervullen voor de verbetering van het leefklimaat, de waterhuishouding, de biodiversiteit, groene recreatie, voedselproductie, behoud van cultuurhistorische waarden en een gevarieerd totaalaanbod aan groen.
Inheemse planten
Dit zijn soorten die oorspronkelijk voorkomen in Nederland of in de buurt van Nederland.
Invasieve soorten
Planten en dieren die niet van oorsprong in Nederland voorkomen en een bedreiging vormen voor de oorspronkelijke soorten.
Klimaatadaptatie
Klimaatadaptatie is het aanpassen van samenlevingen en gebieden aan veranderingen in het klimaat, zodat de kwetsbaarheid hiervoor vermindert of er geprofiteerd wordt van de kansen die een veranderend klimaat biedt.
Natuurinclusief
De natuur een volwaardige plek geven in de gemeente. Hiermee bedoelen we het natuurinclusief bouwen, ontwerpen, inrichten en beheren van de openbare en private buitenruimte. Zo streven we naar een optimale lokale biodiversiteit en natuurwaarden
Participatie
Er is sprake van participatie als bewoners meedenken, meepraten en meedoen bij bestuurlijke processen van de gemeente. Bij de totstandkoming van het Groenbeleidsplan gaat het hier specifiek om bijvoorbeeld de gesprekken die gevoerd zijn met gemeenteraadsleden en de reacties van bewoners op de enquête.
Openbare ruimte
De openbare ruimte is de ruimte waar iedereen mag komen. Iedereen kan dus genieten van groen in de openbare ruimte.
Voedselbossen
Een door mensen ontworpen ecosysteem naar het voorbeeld van een natuurlijk bos, met een hoge diversiteit aan bomen en planten waar ook voedsel te vinden is.
Wadi
Een beplante greppel met een waterdoorlatende bodem. Bij een wadisysteem stroomt het water van de daken en de wegen niet in het riool, maar via de bovengrondse goten en/of greppels de wadi in, naar het grondwater in de bodem.
Zelfbeheer
Inwoners of ondernemers helpen als vrijwilliger mee bij het beheren van het groen in hun straat of in hun buurt.