Maatschappelijk beleid grootschalige zonne- en windenergie Valkenswaard

Artikel 1. Begrippenlijst

Coöperatie: een vorm van zelforganisatie ten behoeve van een collectief doel met een zakelijke basis. De leden bundelen hun krachten in de coöperatie om hun individuele en gezamenlijke doelen te bereiken. Het uiteindelijke doel van een co-operatie is waardecreatie voor de leden.

Energietransitie: de huidige energietransitie is het proces van overstappen van het gebruik van fossiele brandstoffen naar het gebruik maken van duurzame brandstoffen. Onderdelen van dit proces zijn verandering van dominante technologieën, veranderingen van economische facetten (bedrijven, manieren van betalen, kosten et cetera) en wijziging van sociale aspecten, zoals individuele gedragsverandering.

Initiatiefnemer: partij die een zonne- of windpark wil realiseren in Valkenswaard. In ons beleid kan dat alleen een coöperatie zijn.

Klimaatdoelstellingen: doelstellingen uit het Nederlandse Klimaatakkoord van juni 2019.

Megawatt (MW): eenheid van vermogen (energie per tijdseenheid).

Principeverzoek: een verzoek van een initiatiefnemer aan het college van burgemeester en wethouders om planologische medewerking te verlenen aan de ontwikkeling van een zonne- en/of windpark. Een principeverzoek moet vergezeld gaan met een Projectvoorstel.

Projectgebied: het gehele gebied dat beïnvloed wordt door de aanleg, het gebruik en de ontmanteling van het zonne- of windpark. De sociale samenhang en/of landschappelijke kenmerken zoals bosranden, wegen, woonwijken en dergelijke zijn bepalend voor de omvang en vorm van het projectgebied.

Projectvergoeding: het deel van de financiële opbrengsten van een zonne- of windpark dat bestemd is om aan inwoners, pachters en grondeigenaren in het projectgebied een vergoeding uit te keren. Genoemde belanghebbenden kunnen zowel een natuurlijk persoon als een rechtspersoon zijn.

Projectvoorstel: het document dat een initiatiefnemer moet indienen bij hun principeverzoek waarin de plannen voor een zonne- en/of windpark staan omschreven. Onderdeel van het projectvoorstel is een kaart van het projectgebied en daarbinnen de locatie van de installatie (alle onderdelen die boven, op en/of in de bodem worden gebracht) binnen het zoekgebied. De installatie dient in zijn geheel binnen het zoekgebied te liggen.

Windpark (grootschalig): een opstelling van tenminste drie windturbines met een minimaal vermogen van 1 MW per windmolen.

Windmolen of windturbine: een windmolen of windturbine is een generator die met behulp van wind elektriciteit opwekt.

Zoekgebied: een zoekgebied is hetzij een gebied, dat in de Regionale Energie-strategie is bepaald en dat de gemeente vervolgens heeft aangewezen voor de ontwikkeling van grootschalige zonneparken, hetzij een gebied dat door de gemeenteraad zelf is aangewezen voor de ontwikkeling van grootschalige zonneparken. Binnen het zoekgebied dient nader onderzocht te worden of, hoe en waar een zonnepark kan komen. Onder andere voorliggend maatschappelijk beleid stellen voorwaarden daaraan.

Zonnepark (grootschalig): een opstelling van grondgebonden zonnepanelen met een oppervlakte van 0,5 hectare of meer.

Artikel 2. Uitgangspunten

2.1. Vanuit onze gemeentelijke verantwoordelijkheid leveren wij een bijdrage aan de energietransitie.

2.2 Meer duurzame energie opwekken en daarmee de CO2-uitstoot reduceren, geheel in lijn met het Klimaatakkoord.

2.3 De opbrengsten van duurzame energie ten goede laten komen aan de Valkenswaardse gemeenschap en bij voorkeur inzetten voor het behalen van de klimaatdoelstellingen.

2.4 Iedereen in Valkenswaard de kans geven mee te bepalen en mee te doen (de coöperatieve gedachte).

2.5 We willen samen met alle belanghebbenden in Valkenswaard alleen de ‘beste’ zonne- en windprojecten tot ontwikkeling laten komen.

2.5 Valkenswaard sluit tot nadere beslissing uit dat binnen het gemeentelijk grondgebied windparken, windmolens of windturbines worden gerealiseerd.

Artikel 3. Voorwaarden voor zowel zonne- als windparken

3.1 De gemeenteraad bepaalt de zoekgebieden.

Dit kan de gemeenteraad bijvoorbeeld doen door vaststelling van de Regionale Energiestrategie. Waar aanpassing van een bestemmingsplan noodzakelijk is, worden de daarvoor geldende regels toegepast, inclusief de daarbij behorende inspraak en bezwaarprocedures. Mogelijk dat de Provincie zichzelf aanwijst als bevoegd gezag om zoekgebieden te bepalen binnen een gemeente.

3.2. Zonneparken worden 100% coöperatief ontwikkeld en geëxploiteerd.

Collectief, lokaal eigendom biedt de beste voorwaarden voor het maximaal terugvloeien van de baten naar de gemeenschap. Daarom streeft Valkenswaard naar lokaal eigenaarschap en daarmee ook het tegengaan van grondspeculatie. Eisen die we stellen aan coöperaties:

a.Open en vrijwillig lidmaatschap. Inwoners van Nederland (niemand uitgezonderd) moeten de mogelijkheid krijgen om lid te worden van de coöperatie, bijvoorbeeld door een kleine, financiële bijdrage of anderszins. Mensen met een heel kleine beurs krijgen een (in natura) alternatief aangeboden voor het lidmaatschap. Ieder lid heeft één stem in de coöperatie. Leden zijn niet verplicht om daarnaast ook economisch te participeren (investeren in coöperatie, zie ook c.).

b.Democratische controle door de leden. De Algemene Ledenvergadering beslist. Ieder lid heeft één stem.

c.Leden kunnen economisch participeren. Alle leden kunnen investeren in de coöperatie. Andere investeerders zijn alleen toegestaan als dit noodzakelijk blijkt om de business case rond te krijgen. Het stemrecht van leden die geïnvesteerd hebben blijft gelijk; ieder lid heeft één stem. Uiteraard wordt wel een rendement uitgekeerd over de investering.

d.De coöperatie is autonoom en onafhankelijk. Dat wil zeggen dat de coöperatie alleen van de leden is.

e.De coöperatie beoogd intensief samen te werken met andere energiecoöperaties.

f.De coöperatie is er voor en door de gemeenschap en zet de opbrengsten van de coöperatie in voor de Valkenswaardse gemeenschap.

3.3 De gemeente verleent desgewenst in een zoekgebied planologische medewerking aan één samenhangend projectvoorstel

Wanneer meerdere initiatiefnemers een project willen ontwikkelen in een zoekgebied moeten zij in samenspraak komen tot één projectvoorstel. In het projectvoorstel legt men uit hoe men tot één voorstel is gekomen. De gemeente verwacht dat niet alleen wordt gekeken naar grondposities maar dat men komt tot een optimale gebiedsinrichting. Waar nodig bepaalt de gemeente welke overige ontwikkelingen men betrekt bij het initiatief; een integrale benadering staat daarbij voorop. Het college beslist of de gemeente medewerking aan het project verleent.

3.4 De ontwikkeling van zonneparken gebeurt integraal met de dan geldende gebiedswaarden, -opgaven en -visie.

Daarmee vormt dit beleid een bouwsteen voor de omgevingsvisie. In het projectvoorstel legt men uit hoe men tot één integraal voorstel is gekomen.

3.5. De omgeving van een toekomstig zonnepark heeft een actieve en betrokken rol bij de ontwikkeling en de exploitatie van het zonne-park.

a.Om de mate van participatie vast te leggen houdt het beleid voor de ontwikkeling van het zonnepark het volgende aan: de kleine kring beslist mee, de middelgrote kring praat mee en de grote kring wordt geïnformeerd. Dit geldt ook voor inwoners van een buurgemeente, als een deel van de kring(en) buiten de gemeentegrens ligt.

b.De omgeving bestaat uit het projectgebied (kleine kring plus middelgrote kring) en de wijdere omgeving (grote kring).

c.De vorm en omvang van de omgeving wordt per project bepaald en ligt dus niet vooraf vast. Vuistregel voor een zonnepark kan het volgende zijn:

•Kleine kring: het gebied van het zonnepark en de aangrenzende percelen.

•Middelgrote kring: een gebied van circa 500 meter rondom de buitengrens van het zonnepark.

•Grote kring: een cirkel met een zodanige straal rondom het project-gebied dat de gehele gemeente Valkenswaard binnen die cirkel ligt (daarmee liggen de gebieden binnen de grote kring, maar buiten de gemeente Valkenswaard ook vast).

d.De initiatiefnemer gaat vanaf het begin van het project (planvorming) tot en met de afronding (ontmantelingsfase) actief aan de slag met de inwoners van de omgeving van het (toekomstige) zonnepark. Dit staat los van de geldende formele procedures voor inspraak, beroep of bezwaar.

e.Als de kleine, middelgrote of grote kring over de gemeentegrens heen gaat, dan wordt het bestuur van de betreffende gemeente actief betrokken.

3.6 Er wordt een sociale verdeelsleutel opgesteld ‘door en voor’ de inwoners, pachters en grondeigenaren van het projectgebied.

Met deze verdeelsleutel worden de projectvergoedingen bepaald. De verdeelsleutel wordt opgesteld vóórdat gesproken wordt over het parkontwerp of de positie van zonnepanelen of windturbines.

3.7 De financiële opbrengsten van zonne- en windparken moeten maximaal terugvloeien naar de gemeenschap.

De sociale verdeelsleutel uit het vorige lid zorgt dat opbrengsten binnen het projectgebied eerlijk worden verdeeld. Daarnaast heeft de omgeving als volgt baat bij een project:

a.De coöperatie richt een fonds op ten behoeve van de omgeving: een omgevingsfonds. De besteding van het omgevingsfonds betreft altijd een maatschappelijk doel in de omgeving van het zonnepark. De leden stemmen over de besteding van het omgevingsfonds. Voorafgaand aan de stemming krijgt de gemeenteraad van Valkenswaard de mogelijkheid om een zienswijze in te brengen op de besteding.

b.Van de opbrengsten van een zonnepark, vloeit een in overleg tussen co-operatie en gemeente nader overeen te komen percentage terug naar de gemeente en wordt toegevoegd aan de algemene reserve.

3.8. Opruimplicht

Voor het ontmantelen en afvoeren van de materialen die boven, op en/of in de bodem zijn gebracht als onderdeel van een zonnepark maakt de initiatiefnemer met de gemeente afspraken in een anterieure overeenkomst. Om ontmanteling en afvoer te borgen is onderdeel van de anterieure overeenkomst het reserveren van het benodigde budget daarvoor. Dit budget is daartoe ondergebracht in een fonds en kan slechts na overleg met en met toestemming van de gemeente worden aangewend. Hoe en in welk tempo het fonds wordt gevuld is onderdeel van de anterieure overeenkomst.

Artikel 4. Proces

4.1 Het initiatief doorloopt een proces om te komen tot een principeverzoek.

Initiatiefnemer(s) dient/dienen een projectvoorstel in bij de gemeente. Bij het toetsen van het projectvoorstel vindt een integrale afweging plaats door de benodigde vakdisciplines binnen de gemeentelijke organisatie. Dit wordt gecoördineerd door de bestuurs-directeur in overleg met de portefeuillehouder Duurzaamheid. De processtappen zijn gedefinieerd in het toetsingskader.

Artikel 5. Overige

5.1 Hardheidsclausule

In specifieke, bijzondere of onvoorziene omstandigheden die leiden tot een onredelijke benadeling voor burgers of ondernemingen kan het college van burgemeester en wethouders een voorstel doen om van deze beleidsregels af te wijken. Het college maakt dit kenbaar aan de raad met de vraag of zij hier haar zienswijze op geeft.

5.2. Inwerkingtreding en horizon beleid

Deze beleidsregels treden in werking op de dag van publicatie. Dit beleid is opgesteld voor een periode van maximaal 10 jaar.

5.3. Evaluatie

Tweejaarlijks vindt een evaluatie van dit beleid plaats omdat er veel ontwikkelingen zijn op het gebied van grootschalige, duurzame opwek. Als het noodzakelijk blijkt, wordt het beleid aangepast en opnieuw vastgesteld door de gemeenteraad.