Aanhef
Inleiding
Vanaf 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de dienstverlening op het vlak van jeugd, zorg en arbeid. De transitie is inmiddels gerealiseerd, maar de echte transformatie naar een nieuwe manier van werken en samenwerken moet nog verder groeien. Anders denken, anders doen en anders positioneren. De ontstane tekorten spelen ons daarbij parten.
Het sociaal domein is van ons allemaal. In de basis gaat het over het vermogen van de samenleving om gezamenlijk om te gaan met, en het inspelen op veranderingen. Veranderingen op het gebied van ontgroening en vergrijzing. De digitalisering en de nieuwe technologie. Onder andere deze ontwikkelingen maken dat er grotere en andere verschillen kunnen ontstaan in de samenleving.
Vergrijzing leidt tot een grotere zorgvraag en bijvoorbeeld ook naar een andere woonvraag. Het niet kunnen lezen en schrijven kan effect op de gezondheid hebben. Door de digitalisering van de toegang tot voorzieningen, informatie en zorg wordt het voor laaggeletterden steeds lastiger om de juiste zorg te ontvangen. Het leven van jongeren speelt zich af ín de telefoon, internet en sociale media is een deel van hun leven. De jeugd krijgt niet altijd het juiste beeld van de wereld mee en staan voortdurend bloot aan beeldvorming en beïnvloeding.
Als gemeente hebben wij de taak om de juiste zorg en ondersteuning te bieden vanuit de Wmo, Jeugd- en Participatiewet. Zorg en ondersteuning bieden aan de mensen die het nodig hebben. Tegelijkertijd moeten we als gemeente ook letten op de bijbehorende geldstromen. Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen willen sociale en financieel gezonde gemeenten zijn: of te wel gemeentes met vitale en zelfredzame burgers met waar nodig resultaatgerichte, kwalitatief goede ondersteuning en zorg binnen de kaders van de begroting. Dit vraagt om het maken van de juiste keuzes en dit beleidskader biedt het fundament om die balans te bereiken.
In 2014 is op basis van de landelijke transformatiedoelen een gemeenschappelijk beleidskader voor de transitie opgesteld. Het is nu tijd voor de transformatie. In dit beleidskader worden gedeelde lokale strategische doelen en een gedeelde manier van werken beschreven die de transformatie moeten bewerkstelligen. Dit beleidskader geeft in de basis antwoord op de vraag wat voor gemeente we willen zijn. Het hoe en de manier waarop wordt in beleidsplannen uitgewerkt. Ook worden er maatregelen benoemd die genomen moeten worden om financieel weer binnen de kaders van de begroting van het sociaal domein te komen. Het College heeft in oktober 2018 aangegeven dat het beleidskader ingezet wordt als een van de maatregelen om de financiële situatie te kunnen beïnvloeden. Hierover zijn in januari 2018 en maart 2019 bijeenkomsten georganiseerd waarin ook de input van de adviesraden en partijen uit het maatschappelijk veld zijn meegenomen. Separaat aan dit beleidskader is een personeel -en organisatieplan opgesteld waarin de structuur, personele bezetting en de taakstelling op de formatie binnen het gemeentelijke sociaal domein in opgenomen is.
Figuur 1 schematische weergave
Doelstelling van het beleidskader is om richting te bieden en een consistente basis te leggen. Het bevat geen uitgewerkt plan maar biedt ruimte om per thema of onderdeel een verdieping te maken de komende vier jaar.
Begrippenlijst
110% - 130%: Bedoeld wordt een percentage van het sociaal minimum, oftewel de voor de belanghebbende geldende bijstandsnorm.
Activerend armoedebeleid: Minima worden waar mogelijk gemotiveerd om hun situatie van armoede te doorbreken. De ondersteuning moet erop gericht zijn dat financiële problemen geen belemmering zijn om te werken of op een andere manier te participeren.
BAB: baan afspraak baan.
Beschut Werk: Beschut werk is bedoeld voor mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking. Mensen die alleen kunnen werken in een ‘beschutte’ omgeving, onder aangepaste omstandigheden. Zij hebben meer begeleiding en aanpassing van hun werkplek nodig dan van een reguliere werkgever is te verwachten.
Collectieve Ziektekostenverzekering: De bij De Friesland ingekochte zorgverzekering voor inwoners met een hoge zorgvraag en een laag inkomen. De verzekering kenmerkt zich in het bieden van een uitgebreid pakket aan vergoedingen (AV Frieso Compleet). Deze verzekering is bedoeld voor mensen met een hoge zorgvraag, waaronder chronisch zieken en gehandicapten. Er bestaat bij een lagere zorgvraag ook de mogelijkheid om zich (tegen een lagere premie) aan te sluiten bij een minder uitgebreide verzekering (AV Frieso Compact). Het voordeel voor de deelnemers is de collectiviteitskorting, de bijdrage van de gemeente aan het uitgebreide pakket en de bijdrage van de gemeente in de kosten van de premie.
Individuele Inkomenstoeslag/Kansregeling: De wettelijke regeling op basis van de Participatiewet, waarmee financiële ondersteuning kan worden geboden aan inwoners die al lange tijd een laag inkomen hebben gehad. Voor de verdere invulling geldt gemeentelijke beleidsvrijheid.
Jobcoach: Job coaching is een veelvuldig ingezet en gewaardeerd instrument om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Job coaching is een individuele voorziening die wordt toegekend door UWV of gemeente, bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te ondersteunen bij hun werk.
Kindregeling: Het Kindpakket, dat door Leergeld, Jeugdfonds Sport en Jeugdfonds Cultuur wordt uitgevoerd. Dit kindpakket behelst het bieden (binnen grenzen) van de mogelijkheid tot deelname aan sport-, cultuur- en schoolactiviteiten, het voorziet in schoolbenodigdheden, kleding/schoenenbonnen, zwemlessen, kortom alles wat een kind nodig heeft om mee te kunnen doen.
Loonkostensubsidie: Een loonkostensubsidie compenseert de werkgever voor het verlies aan productiviteit van een werknemer.
Maatschappelijke participatieregeling/ Topregeling 18+: De eigen gemeentelijke regeling op basis van de Gemeentewet, waarmee ondersteuning kan worden geboden aan inwoners om
maatschappelijk te kunnen participeren. Met het “kindsdeel” wordt in dit kader bedoeld de verstrekkingen die ten behoeve van kinderen worden gedaan.
Participatiewet: Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking.
Sociaal minimum: Dit is het minimale bedrag dat iemand nodig heeft om in het levensonderhoud te kunnen voorzien. Het sociaal minimum ligt (meestal) gelijk aan de van toepassing zijnde bijstandsuitkering.
Wajong: Wajong is een uitkering voor jonggehandicapten. Jonggehandicapt ben je als je onder de 30 jaar bent en door ziekte of handicap nooit meer kunt werken.
Werkvoorziening: Om uw werk goed te kunnen doen is er soms een bepaalde voorziening op de (toekomstige) werkplek nodig. Denk aan een brailleleesregel of bijvoorbeeld orthopedische werkschoenen.
WMO: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015)
De Wmo is gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking of een chronisch psychisch of psychosociaal probleem. Met passende ondersteuning wordt beoogd om inwoners zolang mogelijk in hun eigen omgeving te laten wonen en mee te laten doen in de samenleving.
WSW: De Wet sociale werkvoorziening is er voor mensen die een beperking hebben en die willen werken, maar die door hun beperking niet zelfstandig in een gewoon bedrijf kunnen functioneren.
VSO Pro: Voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs.