Aanhef
De raad van de gemeente Tholen;
gelezen het voorstel van de kopgroep energiebalans d.d. 20 mei 2021;
b e s l u i t :
het plan van aanpak kaderstellende notitie energiebalans vast te stellen.
4 Programma Energiebalans 2021-2025
4.7 Ondersteunende programmalijnen
4.7.1 Landschapsvisie
Ambitie en doel
We waarderen het Thoolse landschap en willen nieuwe energie hierin zorgvuldig inpassen. Vanuit een grondige analyse van het landschap en de effecten van duurzame energie op het landschap stellen we een landschapskader op dat kaderstellend én inspirerend is voor de uitvoering van het energie- en klimaatprogramma. Het is ook een kader dat we gebruiken bij het beoordelen van verzoeken door initiatiefnemers.
Aanpak en rol
We starten met een grondige landschapsanalyse, waarin we vastleggen welke kwaliteiten aanwezig zijn in het landschap. Vervolgens zullen we bepalen welke kwaliteiten belangrijk zijn en behouden of zelfs versterkt moeten worden. We zullen hiervoor een gerenommeerd landschapsbureau inschakelen. De uitwerking van de landschapsvisie zal vanuit de gemeente worden begeleid en inwoners, initiatiefnemers en stakeholders krijgen de mogelijkheden mee te denken.
De landschapsvisie is een uitwerking van de totale landschapsvisie voor de Omgevingsvisie die voor de gemeente Tholen gemaakt wordt. De landschapsvisie spitst zich specifiek toe op de landschappelijke ruimte voor en randvoorwaarden aan de plaatsing van duurzame energie. Op deze wijze worden de energiebalans en het bredere omgevingsbeleid duurzaam met elkaar verbonden.
4.7.2 Bewustwording
Ambitie en doel
Op vrijwel elk beleidsterrein speelt duurzaamheid een rol en worden daar ook maatregelen voor bedacht en genomen. Zowel vanuit de rijksoverheid, de provincie als gemeenten komen allerlei voorstellen en richtlijnen om de fysieke leefomgeving zo duurzaam mogelijk in te richten en te behouden. Het is vervolgens van belang dat bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bijvoorbeeld ook toeristen die leefomgeving duurzaam gebruiken. Daar waar dat nog niet voldoende gebeurt, kan bewustwording eraan bijdragen dat het gewenste gedrag wel wordt vertoond. In deze visie gaat het vooral over verminderen van CO2-uitstoot door het duurzaam opwekken van groene energie en het bespraken van energie. Op tal van andere vlakken wordt ook nagedacht over bewustwording, zoals bij de klimaatadaptatie, het natuurinclusief bouwen, duurzaam toerisme, de circulaire economie en het verminderen van afval.
Het doel van deze programmalijn bewustwording is om een integrale duurzaamheidscampagne voor de verschillende doelgroepen op te zetten waarbij wordt ingezet op de 3 pijlers: kennis aanreiken; houding beïnvloeden en ander gedrag stimuleren.
De ambitie is om het bewustzijn aangaande de impact die de mens heeft door zijn handelen op het klimaat, de natuur, de biodiversiteit en dus de eigen leefomgeving en die van de toekomstige generaties zodanig te verhogen, dat hij als vanzelf zo min mogelijk nadelig gedrag voor die leefomgeving laat zien.
Aanpak en rol
Op dit moment onderzoeken we in hoeverre de verschillende acties op de verschillende terreinen die nu al worden ondernomen om de bewustwording te vergroten en daardoor gedragsverandering te bewerkstelligen, gecombineerd kunnen worden en elkaar zo kunnen versterken. Door goed op de hoogte te zijn van alle initiatieven die op de verschillende beleidsterreinen al ontwikkeld zijn kunnen we de maatregelen nog beter op elkaar afstemmen, qua inhoud en timing.
Vervolgens gaan we een plan van aanpak opstellen waarin de 3 pijlers per doelgroep worden uitgewerkt. De volgende onderwerpen worden daarin uitgewerkt:
•welke doelgroepen zijn er (bv jeugd, 50+ers);
•wat vinden zij belangrijk, wat kan hun voordeel zijn;
•hoe kunnen we hen het best benaderen;
•welke boodschap willen we overbrengen, en;
•welke lokale partijen / verenigingen (zoals duurzaamheidskring, natuurouders, etc.) zijn actief op dit gebied.
We maken een integraal uitvoeringsprogramma waarin we de gewenste resultaten benoemen en gaan over tot uitvoering. Met monitoring en evaluatie houden we de resultaten van de bewustwordingscampagne in de gaten en sturen we bij waar en wanneer nodig en mogelijk.
Waar mogelijk passen we participatie toe met gebruikmaking van de participatieladder.
Vanuit de gemeentelijke organisatie zal één projectleider worden aangesteld, die de behoeftes en ontwikkelingen vanuit de verschillende beleidsterreinen bij elkaar brengt en vertaalt naar de campagne. De projectleider zoekt actief naar goede voorbeelden bij andere gemeenten en werkt nauw samen met lokale partners, zoals (georganiseerde) inwoners, ondernemers, scholen, etc. We gaan voorlopig uit van een jaarlijkse inzet van 0,3 FTE (projectleider en ondersteuning) en jaarlijks € 25.000 voor professionele ondersteuning, communicatiemateriaal en ondersteunende maatregelen.
4.7.3 Innovatie
Ambitie en doel
De ontwikkelingen in de energietransitie gaan snel. Nieuwe knelpunten, maar ook nieuwe oplossingsrichtingen volgen elkaar op. Thema’s als netcapaciteit, meervoudig ruimtegebruik, circulariteit, blue energy en energiemanagement staan volop in de belangstelling. Met de programmalijn “Innovatie” willen we initiatieven en initiatiefnemers in contact brengen met experts en marktpartijen die hen verder kunnen helpen in de verbeteren van hun voorstellen.
Aanpak en rol
Dat doen we op drie manieren:
a.De inzet van een energie-adviseur (0,1 FTE) als aanspreekpunt voor initiatiefnemers en aanjager van innovatiekansen.
b.Het meedraaien in initiatieven en onderzoeken in RES-verband om op de hoogte te blijven van de actuele ontwikkelingen. De adviseur heeft mede tot doel om een netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en overheden te creëren en ontsluiten, waarvan lokale initiatieven kunnen profiteren.
c.Het aanbieden van Thoolse locaties en projecten als “proeftuin” voor nieuwe innovaties, die in onze gemeente getest en gedemonstreerd kunnen worden. Vanuit de congestieproblematiek denken we op de korte termijn in eerste instantie aan smart grids, batterijen en andere vormen van energieopslag. Op de (middel)lange termijn denken we aan een (pilot)locatie voor Blue Energy. Op deze wijze kan Tholen een inspiratie vormen voor initiatiefnemers en medeoverheden.
Bijlage 1 – Groslijst mogelijke maatregelen Energiebalans
Indicatoren
Maatregelen
Indicatieve energieopbrengst (TJ)
Effect op CO2-uitstoot (kiloton)
Technische beschikbaarheid
Sturing op uitvoering
Gemeentelijke investering
Ruimtelijke impact
Mogelijkheid tot combinatie met andere opgaven
Mogelijkheid tot aansluiting bij lokaal initiatief
Mogelijke bijdrage aan bewustwording
1Aanleg lokale (snel)laadinfrastructuur voor eigen inwoners en voor bezoekers/toeristen (148 laadpalen)
18
1,8
2025
++
+
+
+
+
+
2Stimuleren elektrificatie landbouwvoertuigen (10% elektrisch)
6,7
0,5
2035
o
++
o
+
+
+
3Overschakeling gemeente naar elektrisch vervoer
3
0,035
2025
++
+
++
o
o
+
4Verbetering en verduurzaming (zero-emissie) openbaar vervoer, inclusief Thover
8,7
0,9
2025
o
+
++
o
o
+
5Duurzame walstroomvoorziening voor de recreatievaart
-
-
2035
o
+
+
+
+
+
6Gedeeld vervoer - mobiliteitscoöperatie via de buurthub (o.b.v. drie deelauto’s)
0,7
0,02
2025
+
++
++
+
+
++
7Snelheidsverlaging in de bebouwde kom (van 50 naar 30 km/h)
-
-
2025
++
o
+
++
o
+
8Opzetten snelfietsnetwerk met regionale aansluiting
-
-
2025
o
++
o
++
o
+
9Gedragsbeïnvloeding voor (20%) reductie woon-werkverkeer
108
8
2025
+
+
++
o
o
++
10Stimuleren zonnepanelen op daken particulieren
100
13
2025*
o
+
+
o
+
+
11Stimuleren mini-windturbine (resultaat 100 turbines)
0,36
0,05
2025*
o
+
o
o
+
O
12Zonnepanelen op asbestdaken
50
6,5
2025*
o
+
+
+
+
O
13Verduurzamen overheidsgebouwen en overig gemeentelijk vastgoed
68
4,8
2025
++
++
+
+
+
++
14Pilot (40) Tiny Houses / energiezuinige woningen
2
0,003
2025
+
+
+
++
+
++
15Prestatieafspraken (20%) verduurzaming met woningcorporatie(s)
12
1,6
2025
+
+
+
+
o
+
16Zelfvoorzienende wijken m.b.v. stimuleren batterij-opslag per woning, wijk of kern (o.b.v. 200 woningen)
9,8
0,7
2025*
+
o
+
++
+
++
17Pilot duurzaam bedrijventerrein Slabbecoorn-Welgelegen, gekoppeld aan klimaatadaptie en warmteopwekking RWZI
140
12
2025*
+
o
+
++
++
++
18Stimuleren en faciliteren duurzame (zelfvoorzienende) bedrijventerreinen
(100)
(8)
2025*
+
+
+
++
+
++
19Via inwonersparticipatie opstellen Plan van Aanpak voor aardgasvrije wijken en wijkuitvoeringsplan (200 woningen)
-1
-
2025
+
o
+
++
+
++
20Afspraken met ontwikkelaars over voldoende groen in nieuwbouwwijken en borgen in bestemmingsplan
n.v.t.
-
2025
+
+
+
++
o
+
21Ruimte voor nieuwe zonneveld (10 ha.) met landschappelijke inpassing, meervoudig ruimtegebruik en opslag/lokaal gebruik
53
5,1
2025*
+
+
o
++
o
+
22Ruimte voor wind op land in combinatie met zonnevelden of andere functies (drie windturbines)
160
21,3
2025*
+
+
o
++
o
+
23Onderzoeken/benutten ruimte voor zonneparken op kunstwerken (dijken, bruggen en geluidswallen)
4,2
0,65
2025*
o
+
+
++
+
+
24Pilot waterstof (opslag / productie (fabriek) / distributie (tankstation)
n.v.t.
n.v.t.
2025/
2035
o
+
+
+
o
+
25Meedoen in project “Blue Energy”
(1.800)
(175)
2035
o
+
+
o
o
+
26Onderzoek inzet aquathermie (TEA: thermische energie uit afvalwater)
315
30,6
2025
o
++
o
+
o
O
27Ruimte bieden voor een in decentrale kernreactor (SMR), bij voorkeur gebaseerd op thorium
(3.000 – 9.000)
(300 – (900)
2045
o
o
o
o
o
O
28Onderzoeken mogelijkheden geothermie, evt. in combinatie met warmtenet in één van de kernen
-
-
2035
o
o
+
+
o
O
29Opzetten brede bewustwordingscampagne en structurele ondersteuning inwoners
-
-
2025
++
+
++
o
+
++
30Verduurzaming straatverlichting
1
0,1
2025
++
+
++
o
o
+
31Opstellen visie op landschappelijke aspecten van de energietransitie
n.v.t.
n.v.t.
2025
++
+
++
+
o
++
32Opzetten duurzaamheidsfonds
n.v.t.
n.v.t.
2025
+
++
++
o
+
++
33Vestigingsbeleid nieuwe bedrijven richten op aantrekken sociaal en groen ondernemerschap (MVO)
-
-
2025
+
++
++
o
o
+
34Stimuleren kansen voor duurzaam toerisme (bijv. via toeristenbelasting)
-
-
2025
+
+
+
++
++
++
35Agrariërs stimuleren en ondersteunen bij groenblauwe diensten (bijv. carbon credits)
n.v.t.
0,5
2025
o
++
++
++
++
+
* techniek is beschikbaar, maar toepasbaarheid is afhankelijk van de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet
Toelichting en verantwoording van de uitwerking en beoordeling van de voorgestelde maatregelen
Omschrijving en afbakening van de maatregel
De voorgestelde maatregel wordt nader omschreven en afgebakend als basis voor een indicatieve effectbeoordeling
Energieopbrengst (besparing of hernieuwbare opwek)
Binnen de gekozen afbakening berekenen we de bijdrage aan energie-opwek of energiebesparing, uitgedrukt in TeraJoule (TJ). Onder deze tabel staat een korte onderbouwing van de gebruikte kengetallen. Per maatregel zijn waar nodig bronverwijzingen opgenomen in de voetnoot.
Effect op CO2-uitstoot
Het indicatief berekende effect op energiestromen zoals (elektriciteit, warmte en fossiele brandstoffen) rekenen we om naar een indicatieve reductie van de CO2-uitstoot. De gemeente Tholen wekt hernieuwbare energie op, maar onbekend is hoeveel hiervan lokaal wordt geconsumeerd. We bepalen het indicatieve effect op de CO2-uitstoot met behulp van de CO2-emissiefactoren
4Via https://www.co2emissiefactoren.nl/lijst-emissiefactoren/
.
Technische beschikbaarheid
We beschrijven in welk tijdvak (tot 2025, tot 2035 of tot 2045) de voorgestelde maatregel technisch uitvoerbaar is.
Sturing op uitvoering
We beschrijving in hoeverre we als gemeente grip en sturing hebben op de uitvoering van de maatregelen.
o
Afhankelijk van andere partijen
+
Invloed op gedrag andere partijen of samenwerkingsverband
++
Mogelijk om zelf uit te voeren
Omvang investering gemeente
Bij maatregelen die om een investering van de gemeente vragen, wordt waar mogelijk inzicht gegeven in de hoogte van de benodigde investering.
o
> 250.000 euro
+
25.000 – 250.000 euro
++
< 25.000 euro kosten of mogelijke opbrengst (dan groene arcering)
Ruimtelijke impact
De ruimtelijke impact van de maatregel wordt kwalitatief beoordeeld in hoog, beperkt en niet. Het gaat om het ruimtebeslag (benodigde m2) en de landschappelijke en milieu-impact van de maatregel.
o
Maatregel met substantieel ruimtebeslag en/of ruimtelijke impact op grotere afstand
+
Zichtbare maatregelen met geen of nauwelijks extra ruimtebeslag
++
Geen ruimtelijke impact / positieve impact
Mogelijkheid tot combinatie met andere opgaven / meekoppelkansen
Hierin wordt beschreven of - zo ja, met welke - de maatregelen gecombineerd kan worden met andere (urgente) opgaven in de gemeente Tholen.
o
Geen mogelijkheid tot combinatie met andere opgaven
+
Mogelijkheid om maatregel te combineren met andere opgaven
++
Maatregel is te combineren met andere opgave, wat kan leiden tot wederzijdse versterking en/of kostenreductie
Mogelijkheid tot aansluiting bij lokaal initiatief
We beschrijven of de maatregel door inwoners of bedrijven uit de gemeente Tholen kan worden opgepakt.
o
Geen mogelijkheid
+
Mogelijk om deze maatregel lokaal te laten uitvoeren
++
De maatregel sluit aan bij een bestaande lokaal initiatief
Mogelijke bijdrage aan bewustwording thema
We beoordelen of de maatregel bijdraagt aan de bewustwording in de Thoolse samenleving van het belang en de kansen die de energietransitie biedt.
o
Geen bijdrage
+
Een zichtbare maatregel die bijdraagt aan bewustwording
++
Een maatregel die kan worden ingezet voor bewustwording en educatie en of aantoonbaar voorbeeldgedrag laat zien en/of inspiratie biedt.
Voorbeeldproject(en)
Waar bekend komen hier links naar voorbeeldprojecten die meer inzicht geven in de mogelijkheden en effecten van de maatregel.
Verantwoording Kengetallen
We hanteren kengetallen om te rekenen aan de hoeveelheid CO2 als gevolg van het theoretisch gebruik van energiestromen zoals (hernieuwbare) elektriciteit, warmte en fossiele brandstoffen. De gemeente Tholen wekt hernieuwbare energie op, hoeveel hiervan lokaal wordt geconsumeerd is niet bekend. We hanteren daarom de CO2 waarden zoals weergeven in de lijst emissiefactoren
5https://www.co2emissiefactoren.nl/lijst-emissiefactoren/
:
–Elektriciteit Nederland (grijze stroom) 1 kilowattuur (kWh) = 0,56 kg CO2
–Elektriciteit Nederland (stroom onbekend variabel) 1 kilowattuur (kWh) = 0,475 kg CO2
–Elektriciteit Gemeente Tholen (mix grijs en groen) 1 kilowattuur = 0,35 kg CO2
6(CO2 uitstoot elektriciteitsgebruik Gemeente Tholen = 34.343.000 kg CO2 en 346 TJ wat gelijk staat aan 96.111.111kWh) (Dan is 1 kWh 0,35 kg/CO2).
–Aardgas Nederland 1 m3 = 1,884 kg CO2
–10,000 m3 aardgas = 0,41 Terajoule (TJ)
–10,000 kilowattuur (kWh) = 0,036 Terajoule (TJ)
–10,000 liter benzine = 0,342 Terajoule (TJ)
–10,000 liter diesel = 0,386 Terajoule (TJ)
Conversie schema
Kilogram
Kiloton
100.000
0,1
1.000.000
1
Kilowattuur
Joule
Terajoule
Kilogram CO2
1
3.6000.000
0,0000036
0,475
1.000
-
0,0036
475
1.000.000
-
3,6
475.000