Visie Bosstraat en omgeving

2.1 De Bosstraat in Soest

Het gebied rond de Bosstraat bevindt zich landschappelijk gezien op een zeer interessant punt; op de overgang tussen het dorp Soest en het bos van Pijnenburg en tussen de Lange Duinen en de veen-afgravingen langs de Wieksloot.

Het is een uitgesproken bosrijk gebied, onderdeel van een brede landschappelijke overgangszone tussen de buitenwijken van Soest en de Wieksloterweg. Deze overgangszone tussen dorp en bos kenmerkt zich door een zeer kleinschalig landschap, een afwisseling van open velden, sloten, bosstroken, bomenlanen, paardenweitjes, sportvelden, tuinen en lintbebouwing.

Het gebied rond de Bosstraat ligt ingeklemd tussen de spoorlijn Baarn-Den Dolder en de Koningsweg, de belangrijkste ontsluitingsweg voor de naoorlogse woonwijken van Soest en het bedrijventerrein De Grachten. Een prominente plek in Soest derhalve, het station Soest Zuid ligt naast de deur en drie van de vier winkelcentra in Soest liggen hemelsbreed binnen een straal van een kilometer. Het wigvormige gebied wordt aan de noordwestzijde en zuidoostzijde ingeklemd door de uitbreidingswijken van Soest.

In tegenstelling tot een groot gedeelte van de landschappelijke overgangszone rondom Soest ligt het visiegebied grotendeels binnen de rode contour. De wigvormige locatie rond de Bosstraat vormt in feite een groene verbinding tussen twee gebieden die buiten deze contour liggen; de open Eng en het tussen de bomen verscholen sportvelden-complex Bosstraat.

De omgeving van de Bosstraat

Wonen in het bos

Scouting

De Hazelaar Art Supplies

Jeugdherberg Stay-o-kee

2.2 Hoe ziet het gebied er uit?

De Bosstraat

1de Bosstraat is vernoemd naar predikant J.J.Bos

doet de naam eer aan. Het gebied heeft een zeer herkenbare landschappelijke kwaliteit; een bos waarin wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Het groen van bomen en bossages domineert het beeld langs de Koningsweg, Bosstraat en Den Blieklaan. Min of meer verscholen in dit bos ligt een breed scala aan functies, variërend van kleine woonbuurtjes tot een jeugdherberg, tennisvelden, een kinderdagcentrum, een manege, scouting en een steenhandel. Al deze functies liggen in een soort ‘boskamers’, omringd door brede groenstroken met het hoge opgaande groen van het hier kenmerkende gemengde bos. Op een aantal plekken langs de Bosstraat en Den Blieklaan ligt een bescheiden lintbebouwing met grote voortuinen en veelal vrijstaande bebouwing. Door de royale opzet en de relatief beperkte straatlengte is dit ondergeschikt aan het bosrijke beeld. Komende vanaf de Koningsweg lijkt het dorp op te houden en het bos te beginnen.

Toch is het gebied zeker niet leeg. Het wordt relatief intensief gebruikt en heeft naast een woonfunctie ook een duidelijke (recreatieve) functie voor het dorp Soest. Hier gaat men paardrijden of tennissen en hier strijken bezoekers neer in de jeugdherberg. Je zou het gebied rond de Bosstraat de ‘speeltuin van Soest’ kunnen noemen. Door de enorme diversiteit aan functies, de geleidelijke ‘organische’ ontwikkeling van het gebied en de vele vrije kavels is er in de architectuur weinig samenhang. Ondanks dat gegeven oogt het gebied niet rommelig of chaotisch. Het bos vormt een groen raamwerk, waarbinnen de verschillende functies en gebouwen een plek hebben gekregen. Het bos garandeert de samenhang en bepaalt het unieke karakter, niet de architectuur.

Waar het dorp ophoudt en het bos begint

Manege Nieuw Eldorado

Kinderdagverblijf De Blauwe Vogel

Bestaande functies en ontsluiting

2.3 Hoe zit het gebied in elkaar?

De Bosstraat start bij de kruising tussen Koningsweg en spoorlijn, min of meer bij het station Soest Zuid en loopt vervolgens in een nagenoeg rechte lijn naar de Wieksloot. Aan de zuidwestzijde loopt het gebied ‘vloeiend’ over in sportpark Bosstraat en loop je verderop zo het bos van Pijnenburg in. De Bosstraat vormt (van oudsher) de ruggengraat van het gebied, de meeste functies hebben hun adres langs deze lijn.

Het gebied is introvert. Dit komt door het besloten en bosrijke karakter, maar ook doordat het voor een deel wordt ‘ingesloten’ door belangrijke ontsluitingen als de spoorlijn en Koningsweg. Om die reden is het gebied goed bereikbaar met trein en auto, maar ligt het voor voetgangers en fietsers gevoelsmatig enigszins geïsoleerd in het dorp. Weliswaar is er één spoorovergang, is er één (enigszins verborgen) onderdoorgang onder het spoor en een royaal fietspad langs de Koningsweg, toch vormen de drukke Koningsweg met hoge geluidswal en de spoorlijn een duidelijke grens. Daarbij speelt mee dat de Bosstraat aan de zijde van het station niet echt een heldere en duidelijk zichtbare aansluiting heeft op de rest van het dorp. De Den Blieklaan en Pimpelmees vormen waarschijnlijk de meest gebruikte entrees van het gebied.

Het belang van de Bosstraat als centrale openbare ruimte in het gebied en als belangrijke ontsluitingsroute wordt door de gemeente onderkend. Bij de op handen zijnde herinrichting krijgen fietsers en voetgangers in het profiel een meer prominente plek. De door kinderen drukbezochte plekken als de manege, en de scouting en de verderop liggende sportvelden worden daarmee beter en veiliger bereikbaar met de fiets. Ook wordt hiermee het parkeren langs de weg niet meer mogelijk, maar ligt de nadruk op het oplossen van parkeren binnen de boskamer.

Het groene raamwerk van boskamers

3.1 Koesteren van de recreatieve functie en het bosrijke karakter

Het gebied rond de Bosstraat heeft een duidelijke landschappelijke kwaliteit als groen uitloopgebied voor Soest; de ‘speeltuin van het dorp’. Een ontspannen bosgebied waarin wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Ingrijpende ruimtelijke ingrepen zijn niet nodig, het gebied functioneert grotendeels zonder problemen en de recreatieve waarde die het gebied met zijn functies heeft voor Soest moet gekoesterd worden. Het belang van deze recreatieve functie moet niet onderschat worden. De aanwezige voorzieningen in het gebied liggen op loop- en fietsafstand van het dorp en de woonwijken, al zou de bereikbaarheid voor fietsers en voetgangers iets verbeterd kunnen worden. De centrale ligging ten opzichte van woonwijken, voorzieningen en station en de goede autobereikbaarheid maken dat het gebied een belangrijke maatschappelijke functie vervult.

De insteek van de gemeente is dan ook nadrukkelijk om de bestaande functies zoveel mogelijk te handhaven op de huidige locatie en indien noodzakelijk en ruimtelijk inpasbaar ruimte te geven aan de verdere ontwikkeling van deze voorzieningen op deze plek.

Ook de bosrijke uitstraling en groene identiteit moet worden gekoesterd. Het gebied heeft binnen Soest een uniek eigen karakter en het robuuste raamwerk van boskamers creëert een sterke samenhang tussen de verder zeer uiteenlopende functies en architectuur in het gebied. Het behouden en waar mogelijk versterken van het raamwerk van bos-kamers en het bosrijke karakter van het gebied is daarom een tweede belangrijk uitgangspunt.

Mogelijke nieuwe boskamers

3.2 Binnen het raamwerk van boskamers ruimte voor ontwikkeling

Het feit dat het bosrijke karakter gekoesterd moet worden wil overigens niet zeggen dat het gebied rond de Bosstraat op slot moet. Juist het feit dat het raamwerk van boskamers zo’n enorme diversiteit moge-ijk maakt, betekent ook dat zeer flexibel kan worden ingespeeld op mogelijke toekomstige ontwikkelingen. Het raamwerk van boskamers vormt als het ware de leidraad voor deze ontwikkelingen. Langs belangrijke openbare ruimten als de Bosstraat en Koningsweg wordt het beeld gedomineerd door bomen en opgaand groen, terwijl binnen de bos-kamers ruimte is voor vernieuwing van de bestaande functies of nieuwe initiatieven.

Binnen het gebied is tevens (beperkte) ruimte voor een aantal kleinschalige nieuwe kamers. Gezien de ligging nabij station en voorzieningen zou het gebied rond de Bosstraat zeer geschikt kunnen zijn voor bijvoorbeeld (senioren)woningen, maar ook voor uitbreiding van het aantal sport- en recreatievoorzieningen. Op een aantal plekken wordt daarom ruimte geboden aan nieuwe ontwikkelingen.

Kansen liggen er bijvoorbeeld op de hoek van de Bosstraat en de Den Blieklaan en ten noorden van de Bosstraat, in aansluiting op de voetbalvelden. Ook voor deze nieuwe ontwikkelingen geldt het groene raamwerk van de boskamers als uitgangspunt.

Mocht in de toekomst de locatie van één van de bestaande (recreatieve) voorzieningen beschikbaar komen voor herontwikkeling dan is een nieuwe recreatieve functie een optie, maar kan ook een intensivering met bijvoorbeeld woningen overwogen worden. De ruimtelijke opzet met de boskamers maakt een breed scala aan functies en programma’s mogelijk, zij aan zij, variërend van sport en recreatie tot wonen en zelfs in beperkte mate zeer lichte bedrijvigheid en kantoor aan huis. Dit biedt de mogelijkheid om steeds flexibel in te spelen op de ‘vraag van de dag’.

Concluderend kan gesteld worden dat het uitgangspunt voor de Bosstraat is om bestaande recreatieve functies te handhaven en waar mogelijk ruimte te bieden aan intensivering, binnen het landschappelijke kader van de boskamers.

Een robuust groen raamwerk (kaarten zijn abstracte weergave van de werkelijkheid)

4.1 De boskamers

Het groene raamwerk van boskamers, de leidraad voor de toekomstige ontwikkelingen binnen het gebied van de Bosstraat ligt er al. De bosstroken langs de Bosstraat en Koningsweg, tussen de verschillende woonbuurten en recreatieve functies in en de boskavels van de jeugdherberg en scouting. Gezamenlijk vormen deze een krachtig raamwerk van hoog opgaand bos en een groene ‘sluier’ over het gebied.

Er is één plek waar het raamwerk van boskamers enige versterking behoeft, dat is bij de manege aan de Bosstraat. De manege ligt nu prominent in het zicht langs de Bosstraat en vormt in die zin een dissonant in het verder kleinschalige en groene beeld. Een robuuste bosstrook van minimaal 12 meter aan de zijde van de Bosstraat zou hier de continuïteit van het bos kunnen herstellen.

Uitgangspunt is het waar mogelijk handhaven van het bestaande bos en de bosstroken. Om echter tevens ruimte te kunnen bieden aan de uitbreiding van bestaande functies in het gebied en eventuele (kleinschalige) nieuwe ontwikkelingen is het denkbaar om op een aantal gerichte plekken de bestaande boskamers uit te breiden en eventueel zelfs een beperkt aantal nieuwe boskamers toe te voegen. Op de naastgelegen kaart staan de betreffende plekken aangegeven. Leidraad bij de opzet en positionering van de boskamers vormt het bestaande karakteristieke onderscheid tussen het gebied ten noorden van de Bosstraat en het gebied tussen Bosstraat en spoor. In het gebied ten noorden van de Bosstraat zijn de boskamers meer open en langgerekter van vorm en domineert wonen het beeld. In de visie wordt hier (in het verlengde van de bestaande initiatieven) op aangesloten door de bestaande kamers in de lengte op sommige plekken iets uit te breiden en de open boskamers een heldere groene begrenzing te geven.

In het gebied ten zuiden van de Bosstraat zijn de boskamers juist compacter en liggen verschillende functies zelfs ingebed in het bos. Met name rond manege, scouting en Blauwe Vogel bepaalt het doorgaande bladerdek het beeld en staat de bebouwing min of meer tussen de boomstammen en onder de kruinen. Hier heeft het systeem van open boskamers plaatsgemaakt voor een continu bos. Dit beeld is ook rond de bestaande jeugdherberg dominant. Uitgangspunt in deze gebieden is dat het continue bos gehandhaafd blijft en dat nieuwe ontwikkelingen ingepast worden in het bos, tussen de bomen en onder het bladerdek. De voorkeur gaat er naar uit om op de locatie van de jeugdherberg de huidige bosrijke en semiopenbare invulling te behouden cq te ontwikkelen. Deze biedt een tegengewicht aan de omliggende vrij grote open boskamers en vormt door zijn openbare karakter en centrale ligging in het gebied bij uitstek potentieel een functie als uitloop- en speelgebied voor de omgeving. Mocht een nieuwe ontwikkeling op deze plek noodzakelijk blijken, dan dienen deze zo compact mogelijk te blijven en het openbare karakter te ontwikkelen.

In beide gebieden is echter het algemene uitgangspunt dat het bestaande beeld van een continue bos gehandhaafd blijft. Dat betekent dat er langs de belangrijke openbare ruimten tenminste een royale bosstrook gehandhaafd dient te worden (bij voorkeur minimaal 18 meter, maar afhankelijk van de situatie minimaal 12 meter), met voldoende volwassen bomen en bossages.

4.2 De ontsluiting

Ook de ontsluitingsstructuur is onderdeel van het raamwerk. De bestaande opzet voldoet met name voor de auto-ontsluiting prima, de Koningsweg heeft voldoende restcapaciteit om ook een eventueel intensiever gebruik van het gebied in de toekomst op te vangen. Wel kan de aansluiting op de Koningsweg worden verbeterd. Er is nu sprake van een voorrangskruispunt. Binnen de kaders van het gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan zouden een rotonde of verkeerslichten op de Koningsweg beter passen om dit gebied op de hoofdwegenstructuur aan te sluiten.

Verbeterpunten betreffen verder de ontsluiting voor langzaamverkeer, gezien de vele sportvoorzieningen een belangrijk punt.

De Bosstraat vormt niet alleen voor autoverkeer, maar ook voor langzaam verkeer de belangrijkste spil in het plangebied. Met de geplande herinrichting wordt de verkeersveiligheid voor langzaamverkeer in het gebied al beter geregeld. Langs de Bosstraat komen fietsstroken en trottoirs. Op de kop van de Bosstraat, ter plaatse van de aansluiting op de Koningsweg/Nieuweweg is nog een beter zichtbare aansluiting voor langzaamverkeer gewenst. Op die manier gaat de Bosstraat een logische route vormen tussen station, sportvoorzieningen en buitengebied.

Ter plaatse van de jeugdherberg ligt een doorsteek voor langzaam verkeer voor de hand, vanaf de Bosstraat naar de Koningsweg. Op die manier ontstaat er een betere verknoping van het gebied met de rest van het dorp. De doorsteek ligt bovendien min of meer in het verlengde van het Hertenlaantje en de onderdoorgang naar de Kastanjelaan, aan de overzijde van het spoor, zodat in potentie een doorgaande langzaamverkeerroute ontstaat. Daarbij zal goed onderzocht moeten worden op welke manier de Koningsweg verkeersveilig overgestoken kan worden.

Tenslotte wordt voorgesteld het pad dat parallel aan de Bosstraat loopt, langs het spoor, tussen Den Blieklaan en tennisvereniging op te waarderen tot volwaardig fietspad. Dit maakt een betere ontsluiting mogelijk van deze zijde van het gebied en verbindt de onderdoorgang van het spoor.