Implementatieplan Rechtmatigheidsverantwoording 2023

2.3.1 Begrotingscriterium

Begrotingscriterium is een essentieel toetsingscriterium voor de rechtmatigheidsverantwoording van gemeentes. Het houdt in dat gemeentes hun financiële middelen en uitgaven moeten plannen en toewijzen volgens de vastgestelde begroting. Het begrotingscriterium vormt een belangrijk instrument om te controleren of gemeentes hun financiële beheer op een correcte en verantwoorde wijze uitvoeren. Door het begrotingscriterium als toetsingscriterium te hanteren, kunnen gemeentes de rechtmatigheid van hun financiële handelingen aantonen. Het criterium vereist dat de werkelijke uitgaven en inkomsten van een gemeente in overeenstemming zijn met de begroting.

Om aan dit criterium te voldoen moet de gemeente zorgen voor een zorgvuldige begrotingsplanning en -uitvoering. Dit betekent dat ze zich moeten houden aan de relevante wetten, voorschriften en interne richtlijnen bij het uitvoeren van hun financiële activiteiten. Het begrotingsproces moet transparant zijn en de financiële middelen moeten doelgericht worden besteed.

Het begrotingscriterium bevat het volgende:

•Controle op overschrijdingen van goedgekeurde begroting;

•Vaststellen van eventuele overschrijdingen;

•Vaststellen of de overschrijdingen passen binnen het beleid en toegelicht zijn in de jaarrekening;

•Niet rechtmatige overschrijdingen worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording;

2.3.2 Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium omvat onder andere het naleven van relevante wet- en regelgeving, het hanteren van juiste procedures en processen, het waarborgen van een deugdelijke interne controle en het zorgvuldig omgaan met financiële middelen.

Daarnaast is het voorwaardencriterium gericht op het waarborgen van een efficiënte en doelmatige besteding van publieke middelen. Gemeentes dienen aan te tonen dat de uitgaven in overeenstemming zijn met de gestelde doelstellingen en dat er sprake is van een rechtmatige en verantwoorde inzet van financiële middelen. Dit houdt in dat de gemeente aantoonbaar moet kunnen maken dat de uitgaven noodzakelijk en doelmatig zijn en dat er zorgvuldig is omgegaan met de beschikbare middelen.

Het voorwaardencriterium bevat het volgende:

•De verstrekking aan de juiste doelgroep;

•Hantering van gestelde termijnen voor aanvragen en toekennen van verstrekkingen;

•Toepassen van afgesproken grondslagen;

•Gestelde eisen aan administratieve bepalingen;

•Hanteren van opgenomen normbedragen;

•Functiescheiding ten aanzien van bevoegdheden;

•Het aantoonbaar maken middels bewijsstukken;

•Toepassen van de criteria recht, hoogte en duur bij diverse verstrekkingen;

2.3.3 Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)

In het kader van het waarborgen van een rechtvaardige en doeltreffende uitvoering van voorzieningen hebben gemeentes de verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met het financiële middelen.

Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen. Of met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Dit kan variëren van het verstrekken van valse informatie tot het verzwijgen van relevante gegevens om zo in aanmerking te komen voor bepaalde voordelen. Misbruik ondermijnt het vertrouwen in het systeem en kan nadelige gevolgen hebben voor degenen die daadwerkelijk behoefte hebben aan ondersteuning.

Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan het verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet of slechts gedeeltelijk betalen van heffingen aan de overheid door middel van rechtshandelingen, al dan niet in combinatie met feitelijke handelingen.

Misbruik en oneigenlijk gebruik bevat het volgende:

•Procescontroles die worden uitgevoerd om vast te stellen of voldaan is aan het voorwaardencriterium;

•Frauderisicoanalyse;

•Uitkomsten interne controle;