hoofdstuk
Zorgplicht hemelwater particulier
De zorg voor het verwerken van afvloeiend hemelwater en overtollig grondwater ligt op grond van artikel 3.5 van de Waterwet primair bij de perceeleigenaar. Alleen indien verwerking op het eigen perceel redelijkerwijs niet van de perceeleigenaar kan worden gevergd, is het inzamelen en verwerken van afvloeiend hemelwater en overtollig grondwater een gemeentelijke taak.
Omgevingswet 2024
Artikel 2.16. (gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving)
1Bij het gemeentebestuur berusten, naast de elders in deze wet en op grond van andere wetten aan dat bestuur toegedeelde taken voor de fysieke leefomgeving, de volgende taken:
a.op het gebied van het beheer van watersystemen en waterketenbeheer:
1°. de doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater, voor zover de houder het afvloeiend hemelwater redelijkerwijs niet op of in de bodem of een oppervlaktewaterlichaam kan brengen, en het transport en de verwerking daarvan.
De omgevingswet 2024 heeft gevolgen voor de omgevingsvergunning met activiteit bouwen. Sindsdien kunnen voornamelijk nog functionele eisen aan een infiltratievoorziening op particulier terrein gesteld worden. De perceeleigenaar moet kunnen aantonen dat het hemelwater op het perceel verwerkt kan worden zonder wateroverlast op naburige percelen te veroorzaken.
Besluit bouwwerken leefomgeving 2024
§ 3.7.4. Afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater
Artikel 3.111. (aansturingsartikel)
1Een bouwwerk heeft een zodanige voorziening voor de afvoer van huishoudelijk afvalwater of hemelwater dat het water zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid kan worden afgevoerd.
2Als voor een gebruiksfunctie in tabel 3.111 regels zijn aangewezen, wordt voor die gebruiksfunctie aan het eerste lid voldaan door naleving van die regels.
Artikel 3.112. (afvoer van huishoudelijk afvalwater)
1Een gebruiksfunctie met een toilet- of badruimte of met een andere opstelplaats voor een lozingstoestel heeft voor dat lozingstoestel een afvoervoorziening voor huishoudelijk afvalwater.
2Een afvoervoorziening voor huishoudelijk afvalwater als bedoeld in het eerste lid heeft een zodanige capaciteit dat elk daarop aangesloten lozingstoestel binnen 5 minuten kan worden geleegd en een lucht- en waterdichtheid die voldoen aan NEN 3215.
….
Artikel 3.113. (afvoer van hemelwater)
Een binnen een bouwwerk gelegen voorziening voor de opvang en afvoer van hemelwater is, bepaald volgens NEN 3215, lucht- en waterdicht.
…..
Artikel 4.206. (afvoer van hemelwater)
1Een dak van een bouwwerk heeft een voorziening voor de opvang en afvoer van hemelwater met een volgens NEN 3215 bepaalde capaciteit van ten minste de volgens die norm bepaalde belasting van die voorziening.
2Een binnen een bouwwerk gelegen voorziening voor de opvang en afvoer van hemelwater is, bepaald volgens NEN 3215, lucht- en waterdicht.
Particulier terrein
In NEN 3215 – subparagraaf 4.1.2 staat dat voor zowel binnen- als buitenriolering het hemelwater en het huishoudelijk afvalwater gescheiden moeten zijn en buiten niet zomaar bijeen worden gevoegd. De gemeente gaat uit van gescheiden aanvoer tot aan de perceelgrens.
Beleidsplan water en klimaatadaptatie 2022-2027 Westelijke Mijnstreek
Bij nieuwbouw wordt hemel- en grondwater door de particulier op eigen terrein verwerkt of gebufferd. Alleen als aantoonbaar is gemaakt dat het niet mogelijk is deze verwerking tot stand te brengen mag van dit uitgangspunt afgeweken worden.
Methoden verwerken hemelwater
Veelal wordt gekozen voor het infiltreren van het hemelwater in de bodem. Daarnaast zijn er andere methoden voor het verwerken van het hemelwater. Zo kan er in bepaalde gevallen op oppervlaktewater geloosd worden (na buffering op eigen terrein). Hiervoor stelt het waterschap Limburg de eisen. Ook kan een grijswatercircuit worden aangelegd in een of meerdere woningen waarbij het hemelwater gebruikt wordt in het huishouden. Voorschriften hiervoor liggen vast in ISSO-normen.
Referentiesysteem infiltreren hemelwater
De Westelijke Mijnstreek heeft voor het toetsen van infiltratievoorzieningen op de uitgangspunten in het bouwbesluit en lokaal beleid een referentiesysteem geformuleerd. Als een infiltratievoorziening voldoet aan de (technische) randvoorwaarden van het referentiesysteem gaat de gemeente ervan uit dat het betreffende systeem ook voldoet aan de functionele eisen. Als een infiltratievoorziening niet voldoet aan het referentiesysteem, dan moet de perceeleigenaar op grond Artikel 2.16 van de omgevingswet 2024 aantonen dat de voorziening toch voldoet aan de functionele eisen. In deze nota is opgenomen hoe de perceeleigenaar dat dan moet aantonen. Het gebruik van het referentiesysteem is dus geen verplichting, maar een handreiking om eenvoudig aan de functionele eisen te kunnen voldoen.
Reikwijdte; nieuwbouw en nieuwe bestrating
Nieuwbouw en verbouw
Bij nieuwbouw hoort ook verbouw, bijvoorbeeld als de alleen de installatie (afval/hemelwatersysteem) vernieuwd wordt.
Nieuwe bestrating
Hemelwater op bestrating komt ook tot afstroming en valt ook onder de zorgplicht. Bij nieuwbouw zullen deze m2 verhard oppervlak (terras, oprit) meegeteld moeten worden in de dimensionering van de hemelwatervoorziening.
Beschrijving regels op basis van omgevingswet 2024
Technische eisen
1Gescheiden aanvoer van hemelwater en huishoudelijk afvalwater tot aan perceelsgrens.
2Capaciteit terreinriolering voldoet aan NEN 3215, minimaal afschot 1:200 en maximaal 1:50.
3Standleidingen dan wel lozingen van UV-systemen hebben een ontlastput conform NEN 3215.
4Ontlastputten mogen ontluchting van het gemeentelijk riool niet blokkeren.
5Technische specificaties voor ontluchting van infiltratievoorzieningen liggen bij de producenten.
6Bij uitbreiding van bestaande bouw waarbij het binnenrioleringsysteem uitgebreid wordt, rekening houden met de ontluchting van het riool om stankoverlast in het gebouw te voorkomen.
7Bij Volvullingssystemen die lozen op een infiltratievoorziening is de maximale instroomsnelheid 0,5 m/s.
Functionele eisen
Een infiltratievoorziening:
1Veroorzaakt bij normaal functioneren en in goede onderhoudstoestand geen grondwateroverlast.
2Heeft een escape van voldoende capaciteit voor functioneren bij extreme neerslag.
3Is ontworpen met een voldoende belasting in neerslag zonder dat wateroverlast optreedt bij een normale neerslagsituatie.
4Is ontworpen op basis van goed inzicht in de infiltratiecapaciteit van het gebied.
5Is wat betreft het maaiveldontwerp erop gericht om bij hevige neerslag geen wateroverlast aan het gebouw of naastgelegen gebouwen te veroorzaken door een verkeerde afwatering.
6Kan onderhouden worden, zodat het functioneren op lange termijn gewaarborgd is.
7Elk bouwwerk is maatwerk, de gemeente kan, om overlast te voorkomen, eventueel aanvullende functionele eisen stellen die nu nog niet in de bovenstaande lijst zijn opgenomen.
Aanvullende eisen bouwplannen groter dan 300m2
Infiltratieonderzoek
1Infiltratieonderzoek moet voor kwaliteit van het onderzoek voldoen aan Rioned Leidraadmodule C2510, hoofdstuk 3.
2Infiltratiemetingen zijn op de beoogde infiltratielocatie uitgevoerd.
3Grondonderzoek wordt beschreven conform NEN 5105.
4Rapportage van het onderzoek beschrijft mogelijke grondwaterstanden, bodemopbouw, gelaagdheid van de bodem en de doorlatendheid grond.
5De afkoppeltabel van de provincie Limburg wordt doorgelopen om passende maatregelen voor te schrijven.
Berekening
1Afstromingsverliezen en afvoervertraging worden in berekeningen niet meegenomen.
2Berging op straat op perceelsniveau is toegestaan mits toekomstige gebruiker akkoord is met dit uitgangspunt en effect (regelmatig blank staan verharding).
3Richtlijn voor infiltratie hemelwater (tevens toetsingskader waterschap): De waterberging vormgeven op 80mm (in 120 min.) per m2 afstromend oppervlak. De watereffecten van een bui van 80mm (T= 100 jaar) mogen niet tot wateroverlast leiden. De leegloop/herbeschikbaarheid van de bergende en infiltrerende voorziening bedraagt 24 tot 48 uur.