Aanhef
Het college besluit:
1In te stemmen met het gebiedsuitvoeringsplan warmte.
2In te stemmen met drie startwijken Broeksittard, Obbicht en bedrijvenstad Fortuna voor de wijkuitvoeringsplannen.
3In te stemmen met bijgevoegde raadsinformatiebrief aan de gemeenteraad.
Leeswijzer
Dit gebiedsuitvoeringsplan vormt de tussenstap tussen de vastgestelde Transitievisie Warmte (2021) en het opstellen van de eerste wijkuitvoeringsplannen. In de inleiding (hoofdstuk 1) wordt dit nader toegelicht. In hoofdstuk 2 wordt de aanpak van de wijkuitvoeringsplannen beschreven. Hoofdstuk 3 gaat in op de uitgangspunten en rolverdeling van verschillende stakeholders in de wijkuitvoeringsplannen. Hoofdstuk 4 gaat in op de Multi-criteria analyse en hoe de keuzes voor de startwijken gemaakt zijn. Hoofdstuk 5 bespreekt de belangrijkste resultaten van de geselecteerde startwijken voor de wijkuitvoeringsplannen. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de monitoring en planning van het gebiedsuitvoeringsplan en de wijkuitvoeringsplannen. Hoofdstuk 7 gaat in op de gemeente-brede en doelgroepgerichte aanpak in de warmtetransitie. Tot slot behandelt hoofdstuk 8 de manier waarop het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen georganiseerd en gefinancierd wordt.
3 Uitgangspunten en rolverdeling warmtetransitie
3.1.1 Rol van de gemeente
De gemeente heeft de regie in de warmtetransitie en speelt een centrale rol in de besluitvorming. Deze rol omvat het bij elkaar brengen van partijen, zoals bij het opstellen van dit gebiedsuitvoeringsplan en het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. De gemeente besluit op welke wijze wijken van het aardgas af gaan en welke (ondersteunende) maatregelen worden genomen in deze transitie. Voor het maken van deze keuzes werkt de gemeente samen met de woningcorporaties, netbeheerder Enexis, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties uit de wijken. Bij de rol van regisseur hoort ook de participatie van inwoners en lokale partijen, dit is een voorwaarde voor succes. Nadat de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) in werking treden kan de gemeente Sittard-Geleen ervoor kiezen om op een bepaald moment het aardgasnetwerk (in delen van) de gemeente uit te faseren en een definitief warmte –alternatief per wijk of buurt vast te stellen middels haar aanwijsbevoegdheid.
3.1.2 Rol van de inwoners
Inwoners maken zelf de keuze voor het wel of niet overstappen op een alternatief voor aardgas. In het proces is een duidelijke en toegankelijke uitwerking voor inwoners essentieel, aangezien zij als eindgebruiker de centrale stakeholder zijn. Hierbij speelt participatie een belangrijke rol. Om hen zo goed mogelijk actief te betrekken gaat het vaak om interventies en ontmoetingen op wijk- of bouwblokniveau. De centrale vraag is: wat is de individuele impact in benodigde maatregelen, investeringen en woonlasten? Inwoners kunnen een weloverwogen en juiste keuze maken als de concrete gevolgen voor de keuzes ‘niets doen’, ‘individuele oplossing’ en ‘aansluiten bij collectieve oplossing’ inzichtelijk zijn en afgewogen kunnen worden. Samen met de inwoners van de wijken zal worden bekeken welke ondersteuning voor hen nodig is in de warmtetransitie. Naast inwoners die woningeigenaar zijn, worden ook inwoners die een woning huren (via een woningcorporatie of particuliere verhuur) beïnvloed door de warmtetransitie en de keuzes die worden gemaakt. Ook voor deze inwoners komt speciale aandacht en wordt bekeken hoe zij zo goed mogelijk kunnen worden ondersteund en betrokken.
3.1.3 Rol van de woningcorporaties
Woningcorporaties Wonen Limburg, ZOwonen, Zaam Wonen en Woonpunt hebben een bezit van in totaal ongeveer 12.500 huurwoningen in Sittard-Geleen. Woningcorporaties hebben de verplichting om hun woningbestand te verduurzamen. De woningcorporaties zijn hier in verschillende wijken in de gemeente op meerdere plekken reeds intensief mee bezig. Om samen te werken aan de warmtetransitie wordt nauw met deze corporaties samengewerkt en worden ontwikkel- en renovatieplannen gedeeld en op elkaar afgestemd. In wijken waar de woningcorporatie bezit hebben zullen zij een rol vervullen bij de wijkuitvoeringsplannen. Daarnaast worden de woningcorporaties waar mogelijk door de gemeente zoveel mogelijk ondersteund in het verduurzamen van hun woningbezit.
3.1.4 Rol van de bedrijven en ondernemers
Ook bedrijven spelen een rol in de warmtetransitie. Op dit moment hebben zij nog geen verplichting om van het aardgas af te gaan, maar ook voor ondernemers en bedrijven geldt dat in 2050 geen aardgas meer gebruikt kan worden. Daarnaast hebben zij wel verplichtingen in het kader van energiebesparing (Energiebesparings- en Informatieplicht) en het realiseren van kantoorruimtes met minimaal energielabel C. Bedrijven kunnen waar mogelijk aanvullende maatregelen nemen en een voorbeeldrol pakken in de warmtetransitie. Samen met de bedrijven en ondernemers wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om het aardgasgebruik zoveel mogelijk te reduceren en te zoeken naar een alternatief. Hierbij wordt eveneens gekeken welke ondersteuning nodig is in deze transitie voor de bedrijven en ondernemers als specifieke doelgroep.
3.1.5 Rol van de netbeheerder
In de besluitvorming voor aanpassing van de energie-infrastructuur spelen netbeheerders een belangrijke rol. Netbeheerder Enexis onderhoudt, vervangt en/of breidt het gas- en elektriciteitsnet uit in de gemeente Sittard-Geleen. Zij zijn verantwoordelijk voor een betrouwbare, veilige en robuuste infrastructuur. Netbeheerders beheren de collectieve infrastructuur zo kosten-efficiënt mogelijk. Tijdens het proces en prioriteren van wijken wordt de netbeheerder nauw betrokken. De keuze voor een bepaald alternatief voor aardgas heeft immers impact op de energie-infrastructuur.
Enexis ziet dat de warmtetransitie samengaat met een overgang van een centrale naar een meer decentrale energievoorziening. Deze energievoorziening is per wijk of per gebied verschillend. Ook de lokale beschikbaarheid van warmtebronnen speelt een belangrijke rol. De oplossingsrichting wordt door de afhankelijkheid van beschikbare bronnen niet alleen gestuurd door de vraag naar warmte, maar ook door het lokale aanbod. Enexis stelt verschillende middelen beschikbaar, zoals een handreiking warmtetransitie, kansenkaarten en een buurtinzicht van de netimpact om gemeenten te helpen om hun plannen te maken. In de warmtetransitie heeft Enexis de taak om de toekomstige planning voor aanleg en beheer van het gas- en elektriciteitsnet zo goed mogelijk af te stemmen op de ontwikkelingen die gaan komen.
5 Startwijken wijkuitvoeringsplannen
5.1.1 Obbicht
Obbicht is een kleinere kern in Sittard-Geleen en komt naar voren als meest geschikte startwijk in scenario 1: particuliere woningen met potentie voor aardgasreductie en aardgasvrij. In Obbicht kunnen inwoners veelal zelf bepaalde stappen zetten richting aardgasreductie en aardgasvrij, waarbij onderzocht kan worden of er kansen zijn voor een gezamenlijke, collectieve aanpak. Er zijn hier relatief veel particuliere woningeigenaren en in mindere mate huurwoningen. Ongeveer de helft van de woningen heeft een energielabel D tot G.
In de basis is dit een wijk waar met relatief kleine stappen gewerkt kan worden. Er is veel particulier woningbezit waardoor mensen zelf stappen kunnen zetten. Tegelijkertijd maakt juist het particuliere eigendom het uitdagend om zoveel mogelijk woningen aardgasvrij te maken. De overgang naar een alternatief voor aardgas en het doen van aanpassingen in de woning is immers een vrijwillige keuze. De gemiddelde leeftijd van de inwoners is ook relatief hoog wat uitdagend kan zijn in de overgang naar een alternatief voor aardgas in relatie tot de terugverdientijd van de investeringen. Ook leeft er veel onvrede over het feit dat de leefbaarheid onder druk staat door het wegtrekken van voorzieningen.
Conform de analyse zijn er in Obbicht relatief veel huishoudens met een hoger inkomen en investeringsmogelijkheden, waardoor mogelijk stappen kunnen worden gezet door inwoners op het gebied van de warmtetransitie. Dit is echter afhankelijk van de bereidwilligheid van de inwoners. Gezien de ligging aan de kern Obbicht - aan de westelijke zijde van het Julianakanaal - is het naar alle waarschijnlijkheid geen gebied waar het warmtenet van Chemelot gerealiseerd zal worden. Zie voor meer kenmerken van de kern Obbicht bijlage 5.
In Obbicht zijn, behoudens de schoollocatie, geen panden aangewezen als ontwikkellocatie. Ook zijn er panden van de woningcorporaties waarbij ook de mogelijkheden voor koppelkansen bij deze locaties worden onderzocht. Op basis van de analyses voor het opstellen van het wijkuitvoeringsplan wordt onderzocht of er in een bepaald deel van de kern Obbicht gestart kan worden en wat hiervoor de meest geschikte locatie zou kunnen zijn. Op die manier blijft de transitie zo behapbaar mogelijk en kunnen gericht stappen worden vormgegeven om het aardgasgebruik zoveel mogelijk te reduceren in de kern Obbicht. Hierbij wordt eveneens gekeken naar de mogelijkheden voor ondersteuning in de warmtetransitie in de gehele kern.
5.1.2 Broeksittard
Broeksittard is de wijk met de hoogste score in scenario 2: doelgroep energiearmoede. Broeksittard is een startwijk met een relatief hoog aandeel huurwoningen in bezit van woningcorporatie ZOwonen (de enige woningcorporatie in deze wijk). Het doel binnen de startwijk Broeksittard is om van het proces van het werken naar een warmtealternatief te leren en om dit gezamenlijk met de woningcorporatie te starten. Hierbij wordt eveneens bekeken welke stappen er mogelijk zijn bij de particuliere woningeigenaren in deze wijk. In deze wijk is sprake van relatief veel energiearmoede en verouderde woningen met slechte energielabels. Belangrijke thema's bij het opstellen van het wijkuitvoeringsplan zijn dan ook renovatie, installatie en ontzorging. Broeksittard komt in de TVW naar voren als wijk voor een warmtenet met midden- of hoge temperatuur. Op dit moment heerst er echter nog grote onzekerheid over de realisatie van een warmtenet in deze wijk. De verwachting is dat een warmtenet in deze wijk niet op korte termijn (10 á 20 jaar) gerealiseerd wordt.
In 2023 heeft ZOwonen renovaties in het noordelijk blok in Broeksittard afgerond. Deze woningen zijn geïsoleerd en hebben energielabel A/B/C. Het is derhalve interessant om samen met ZOwonen meer stappen te zetten richting verduurzaming en een alternatieve warmteoplossing in deze wijk. Verder is de wijk Stadbroek in gezamenlijkheid bekeken, de scores liggen immers dicht bij elkaar. Hier zullen renovaties starten in 2024, met uitvoering in 2025/2026. Hiernaast zijn er ook sloopgebieden geïdentificeerd. Deze feiten sluiten Stadbroek momenteel uit als geschikte startwijk.
In Broeksittard zijn er geen panden aangewezen als ontwikkellocatie. Verder staan er nu geen bijzondere ontwikkelingen voor Broeksittard op de planning tussen nu en 2030. Echter, de brede transformatieopgave van het woonbeleid, waarin de gemeente kijkt naar de kwaliteit van gebouwen en potentiële sloop, is nog niet duidelijk. Hierover wordt medio 2024 meer duidelijk en worden de lijntjes intern kort gehouden.
Het type woningen en de sociale dynamieken van de wijk worden meegenomen in de aanpak en opzet van het wijkuitvoeringsplan. De wijkcoördinator zal vanuit zijn rol in de openbare ruimte in de opzet van het wijkuitvoeringsplan ook een belangrijke rol in spelen. Met deze en bovenstaande informatie wordt onderzocht of een keuze wordt gemaakt om met een specifiek gedeelte van de wijk te starten. Het is immers belangrijk om deze grote opgave zo behapbaar mogelijk te maken. Het zetten van kleine maar succesvolle stappen richting aardgasvrij vormt een positief beeld bij inwoners en andere belanghebbenden en draagt bij aan het verloop van de warmtetransitie in de komende jaren in de gemeente Sittard-Geleen.
5.1.3 Bedrijvenstad Fortuna
Naast de focus op twee woongebieden is het waardevol om samen met bedrijven het proces rond het aardgasvrij maken op te starten en hiervan te leren. Bedrijven zijn over het algemeen moeilijker te bereiken dan woningeigenaren en/of huurders. Bedrijven opereren autonomer en hebben andere belangen dan inwoners, maar ook andere belangen dan instellingen en woningcorporaties. Ook bedrijven hebben de verplichting om te verduurzamen (o.a. via de energiebesparingsplicht, informatieplicht en verplichting energielabel C voor kantoren). Er is echter nog geen verplichting voor aardgasvrij verwarmen of bouwen. Ook bedrijven zullen in 2050 echter aardgasvrij moeten zijn. In de TVW is voor de bedrijventerreinen geen analyse uitgevoerd van de meest rendabele oplossing om voor 2030 van het aardgas af te gaan.
Bedrijvenstad Fortuna is geschikt als eerste wijkuitvoeringsplan voor bedrijventerreinen. Dit is een compact, jong bedrijventerrein dat deels nog in ontwikkeling is. Door het jonge karakter van het bedrijventerrein is de infrastructuur relatief modern en flexibel, ook al verschilt dat nogal per bedrijfspand en de fase waarin de panden zijn ontwikkeld in de tijd. Een jonge infrastructuur en jonge gebouwen maken het gemakkelijker om aanpassingen te doen en nieuwe duurzame technologieën en infrastructuur te integreren zonder de beperkingen van verouderde faciliteiten. Het bedrijventerrein is ook jong in die zin dat veel gebouwen de laatste 20 jaar zijn gebouwd waardoor de isolatiegraad mogelijk beter is en het voor sommige bedrijven wel nodig is om de huidige verwarmingsinstallaties te vervangen. Hierdoor ontstaat een natuurlijk moment met een eenvoudigere overgang. Zeker ook omdat een deel van het bedrijventerrein nog ontwikkeld moet worden door middel van nieuwbouw en dan wellicht direct kan kiezen voor aardgasvrij.
Door de grotere concentratie van bedrijven op Bedrijvenstad Fortuna is de impact van verduurzamingsmaatregelen en warmte-initiatieven hier potentieel groter dan op meer verspreide locaties elders in de gemeente Sittard-Geleen. Dit maakt het eenvoudiger om gezamenlijk initiatieven te ontplooien en synergie tussen bedrijven te benutten. Deze clustering kan schaalvoordelen opleveren, zoals het delen van duurzame energiebronnen en warmtenetten en het creëren van een gedeelde infrastructuur. De ligging biedt een gunstige omgeving voor de implementatie van verduurzamingsmaatregelen en de warmtetransitie. Zo is een deel van Bedrijvenstad Fortuna aangesloten op het warmtenet Het Groene Net en kunnen de mogelijkheden voor uitbreiding hiervan worden onderzocht of kan juist worden gekozen voor een ander alternatief. Een nadere analyse van de gebouwen zal inzicht moeten geven in de mogelijkheden en beperkingen op pandniveau en de investeringsbereidheid van ondernemers.
Bedrijvenstad Fortuna is daarnaast goed georganiseerd in een ondernemersvereniging. Dit maakt het eenvoudiger om de bedrijven te bereiken en samen te kijken naar een oplossing voor een warmtevoorziening in de toekomst. De ervaringen leren dat gezien de verschillende focus van bedrijven, die niet ligt op de warmtetransitie, het zeer moeilijk is om een slecht georganiseerde groep bedrijven samen te brengen en te bewegen tot het verduurzamen van hun panden.
Daarnaast wordt onderzocht of Bedrijvenstad Fortuna kan worden opgenomen in de uitvoeringsagenda bedrijventerreinen in Sittard-Geleen waarin verduurzaming een rol speelt. Op Bedrijvenstad Fortuna zal de focus vooral liggen op het creëren van bewustwording bij bedrijven en gedragsverandering waarbij gekeken kan worden of er mogelijkheden zijn voor het verduurzamen van hun warmtevoorziening, zowel in de bestaande bouw als nieuwbouw.
5.1.4 Proeftuin Aardgasvrije Wijk Limbrichterveld-Noord
De proeftuin is in feite het eerste wijkuitvoeringsplan van onze gemeente. In 2019 is gestart met deze proeftuin. Doel was een volledig aardgasvrije wijk met als hoofdoplossing de aansluiting op het warmtenet Het Groene Net. Inmiddels is een groot deel van deze doelstelling bereikt, maar stagneert de verdere uitrol van het warmtenet. Begin 2024 wordt een herstart conform de hernieuwde opzet van een wijkuitvoeringsplan uitgewerkt. Hierbij wordt, vanwege de stagnatie van het warmtenet, ingezet op alternatieven zoals warmtepompen en verdere isolatie.
Bijlage 2: Participatie en communicatie
Veel inwoners willen verduurzamen maar weten niet goed wat ze kunnen doen en waar ze moeten beginnen. De gemeente vindt het belangrijk dat verschillende stakeholders, maar vooral inwoners, zo goed mogelijk betrokken worden bij en geïnformeerd worden over de energietransitie, zodat deze inclusief is en zodat iedereen in actie komt.
Het deelnemen van de samenleving is ons uitgangspunt. In het participatieproces binnen de wijkuitvoeringsplannen zal de Leidraad participatie van de gemeente Sittard-Geleen als uitgangspunt worden genomen. De beleidsmedewerkers die werken aan de wijkuitvoeringsplannen zijn bekend met de inhoud van deze leidraad en bouwen op basis hiervan het participatieproces in de wijk op. De leidraad draagt eraan bij dat de meningen en belangen vanuit de samenleving helder worden en meegenomen worden in de opgave.
Het doel van de leidraad participatie is dat we als gemeente op basis van gelijkwaardigheid willen samenwerken en beslissen met inwoners, organisaties en bedrijven in Sittard-Geleen. We staan daarbij open voor vernieuwing, stellen ons dienstbaar op en nemen waar nodig verantwoordelijkheid. Essentieel bij gelijkwaardig samenwerken en beslissen is het respect voor elkaars rollen en bevoegdheden. Inwonersparticipatie in deze visie is niet langer een eenmalige actie. Het evolueert naar een doorlopende samenspraak met de samenleving, een investering in lange termijn relaties.
Als initiatiefnemer schetsen we per startwijk vooraf de doorkijk van het participatieproces. Zo geven we o.a. inzicht in de participatieruimte (invloed), richten we de participatieaanpak in (Plan van aanpak Participatie) en werken we de participatiemiddelen uit (werkwijzen). De vorm en organisatie van participatie wordt samen met de lokale samenleving bepaald. Parallel ontwerpen wij een passende communicatieplanning. De participatie en communicatie evalueren we tussentijds en indien nodig wordt deze aangepast.
Stakeholders
Om de energietransitie vorm te geven werkt de gemeente naast inwoners samen met verschillende stakeholders. Zij moet de transitie uiteindelijk gaan uitvoeren en hebben benodigde expertise. Zie hiervoor ook hoofdstuk 3 van het gebiedsuitvoeringsplan.
Woningcorporaties ZoWonen, Wonen Limburg, Zaam Wonen en Woonpunt
De corporaties beschikken samen over ongeveer 12.500 woningen (28,5% van de totale woningvoorraad). Zij zijn van groot belang voor het realiseren, invoeren en meefinancieren van oplossingen. Daarnaast creëren zij draagvlak onder huurders. Inspelen op natuurlijke onderhoudsmomenten, grootschalige renovatie en nieuwbouwplannen is belangrijk. Daarom werkt de gemeente intensief samen met deze woningcorporaties.
Huurdersbelangen
Stichtingen die de belangen van huurders in Sittard-Geleen behartigen worden betrokken.
Enexis
Enexis is de netbeheerder van de gas- en elektriciteitsnetten. Een belangrijke taak van Enexis is het aanleggen, onderhouden en het aansluiten van huishoudens en bedrijven op deze netten. Enexis brengt kennis in over de energievoorziening (technisch, regelgeving en marktordening). Om de energietransitie goed te laten verlopen, is het belangrijk dat er vanuit het bedrijf voldoende zekerheid komt over transportinvesteringen. Daarnaast dient zij de transitie te ondersteunen en letterlijk mogelijk te maken.
MKB Westelijke Mijnstreek
MKB Westelijke Mijnstreek behartigt de belangen van verschillende ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf in Sittard-Geleen. MKB Westelijke Mijnstreek ziet voor zichzelf een vrijwillige rol weggelegd om vanuit de ondernemers kansen te zien in de energietransitie. Ook wil ze meedenken over het nieuwe beleid van de gemeente en hoe ondernemers dit in de praktijk kunnen brengen. MKB Westelijke Mijnstreek wil bijdragen aan het creëren van draagvlak onder de ondernemers. Zij ziet daarom het informeren van de ondernemers als een belangrijke taak.
Energie coöperaties (Energie Coöperatie Sittard-Geleen en Duurzaam Sittard)
Beide energiecoöperaties spelen een minder prominente rol in het proces richting een aardgasvrije gemeente Sittard-Geleen. De energiecoöperaties in de gemeente hebben hun focusgebied liggen op inkoop of opwek van energie.
Externe experts
Daarnaast maakt de gemeente gebruik van experts (adviesbureaus) in de energietransitie, die onder andere hebben geholpen bij het onderzoeken van mogelijke warmtebronnen, de mogelijkheden en belemmeringen voor warmtenetten in de ondergrond en strategiebepaling voor zonnepanelen op daken. Ook bepaalde technische onderzoeken worden door externe experts ondersteund.
VvE’s
De grote Verenigingen van Eigenaren (Vve’s) zijn net zo belangrijk als de woningcorporaties. Ook grote VvE’s zijn van groot belang voor het meefinancieren van oplossingen enerzijds en het creëren van draagvlak onder de betreffende huishoudens anderzijds.
Wijkverenigingen
Wijkverenigingen zijn lokale gemeenschapsorganisaties die actief zijn op het niveau van een buurt, wijk of gemeenschap in een stad of dorp. Denk hierbij aan buurtvereniging Hoogveld, Wijksteunpunt, Buurthuis Limbrichterveld, Stichting Wijkplatform Broeksittard of Sanderbout. In het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen wordt er per wijk een participatie- en communicatieplan opgesteld en gekeken welke organisaties relevant zijn om te betrekken. Zij hebben kennis over de wijken en kunnen, als onderdeel van de participatieaanpak, fungeren als partner om tot wijkuitvoeringsplannen te komen.
Bijlage 3: Toelichting input multicriteria-analyse
Planning gemeente
Planningen van riolering, kabels, leidingen en wegonderhoud zijn uiteindelijk niet meegenomen in de multi-criteria-analyse omdat deze lastig toepasbaar zijn op buurtniveau. Veel van deze werkzaamheden worden op straatniveau uitgevoerd. Uiteraard wordt bij de daadwerkelijk uitvoering gekeken hoe werkzaamheden gecombineerd kunnen worden. In 2023 wordt er een nieuw programma ingericht voor de jaren 2024-2027 waar meer wijkgericht gewerkt gaat worden.
Zeeheldenbuurt Geleen
Een goed voorbeeld hiervan is de proeftuin Zeeheldenbuurt in Geleen. Hier wordt gezamenlijk gekeken hoe we de buurt voor de inwoner toekomstbestendig kunnen maken en de leefbaarheid kunnen verbeteren. De gemeente is samen met inwoners en partners in gesprek om te kijken of de wijk anders ingericht en beleefd kan worden. Dit gebeurt aan de hand van drie pijlers; klimaatadaptatie, participatie (Tuinman gedachtegoed) en Smart City. Samen met de inwoner gaan we de buurt deels herinrichten, meten/ monitoren, ontmoeting faciliteren en gaat de aandacht naar bewustwording in het vergroenen en klimaatbestendig maken van de buurt.
Planning woningcorporaties
In totaal zijn er ongeveer 12.500 sociale huurwoningen in gemeente Sittard-Geleen. In onderstaand overzicht staan de woningen waar de energielabels (9.156 woningen) van bekend zijn.
Samengevat:
Kijkend naar de E-F-G-labels levert dit onderstaand overzicht op. Waarbij het grootste aandeel G-labels aanwezig is in de wijken Baandert, Geleen-Zuid, Kluis, Sanderbout en Stadbroek.
Wonen Limburg
Wonen Limburg heeft in totaal 1.079 woningen in de gemeente Sittard-Geleen. Verdeeld over 7 kernen levert dit onderstaande verdeling op:
Wonen Limburg vindt het belangrijk dat de woonlasten voor inwoners zo laag mogelijk blijven. Ook het besparen van energie en het omlaag brengen van CO2-uitstoot vindt Wonen Limburg erg belangrijk. Sinds 2011 voeren ze daarom energetische renovaties uit. Van 2017 tot 2022 doen ze dit grootschalig en voeren ze de energetische maatregelen uit bij gemiddeld 1.000 woningen per jaar, verdeeld over hun gehele bezit in Limburg. De woningen waar de energiebesparende renovatie wordt uitgevoerd vallen onder de energieprojecten. Door gebruik te maken van beschikbare subsidie kunnen ze de werkzaamheden, die deel uitmaken van de energieprojecten, uitvoeren zonder extra huurverhoging. Het kost de bewoner dus helemaal niets.
Wonen Limburg is voornemens om alle E-F-G labels de komende twee jaar te verduurzamen. Vanaf 2023 voert Wonen Limburg de Energieprojecten uit met nieuwe netwerkpartners, dat is de reden dat er op dit moment nog geen planning beschikbaar is voor de verduurzaming van de woningen vanaf 2023. Deze planning volgt in de 2e helft van 2023. De netwerkpartner voor Sittard-Geleen is Smeets Groep.
Zaam Wonen
Zaam Wonen heeft de afgelopen jaren al veel woningen energiezuinig gemaakt en voorzien van zonnepanelen. De komen jaren gaan zij hier mee door om zo uiteindelijk een gemiddeld label B te krijgen voor al haar woningen. Volta Limburg voert de energetische maatregelen uit voor Zaam Wonen.
In de prestatieafspraken 2023 Woningstichting Zaam Wonen met de gemeente Sittard-Geleen worden onderstaande items aangehaald:
•Herontwikkeling Dacapo terrein Born;
•Jaarlijks 90 labelsprongen maken;
•In 2030 is minimaal 98 % van ons bezit label B;
•Er worden 150 woningen aangeschreven voor zonnepanelen en daar waar een woning muteert worden ook direct zonnepanelen geplaatst.
Concreet houdt dit in dat Woningstichting Zaam Wonen aan energetische werkzaamheden de volgende complexen in de komende jaren gaat aanpakken:
•Complex 328: 36 woningen Putstraat Born: dakrenovatie inclusief energetische aanpassing dak in (onder voorbehoud van goedkeuren begroting),
•Complex 331: 20 woningen Omstraat Born: Dakrenovatie inclusief energetische aanpassingen dak en PV panelen in 2026 (onder voorbehoud van goedkeuren begroting),
•Complex 337: 47 woningen Hondsbroek/Geentstraat/Karenstraat Born: Energetische aanpassingen in 2024 (onder voorbehoud van goedkeuren begroting),
•Complex 351: 20 woningen Sint Catharinahof Buchten: Dakrenovatie inclusief energetische aanpassing dak in 2025 (onder voorbehoud van goedkeuren begroting),
•Complex 367: 10 woningen Lindenstraat Grevenbricht: Energetische aanpassingen in 2024 (onder voorbehoud van goedkeuren begroting),
•Complex 369: 19 woningen Abdisstraat Grevenbricht energetische aanpassingen in 2023
•Complex 370: 8 woningen Abdisstraat Grevenbricht energetische aanpassingen in 2023
ZOwonen
ZOwonen heeft in de afgelopen jaren veel aan renovatie gedaan. In Broeksittard is in 2023 zijn de renovaties voor een gedeelte van de wijk afgerond. Deze woningen zijn geïsoleerd. In een gedeelte van Stadbroek starten renovaties in 2024. In Obbicht zijn er plannen om in 2024 een aantal huurwoningen te voorzien van hybride warmtepompen.
Woonpunt
Woonpunt heeft in totaal 16.000 woningen in haar bezit, waarvan 1.076 woningen in Sittard-Geleen. Van deze 1.076 woningen zijn 77 grondgebonden. Het gemiddelde bouwjaar van deze woningen is 1992. Van alle woningen hebben 39 woningen een label D-E (34 energielabel D / 5 energielabel E), de overige woningen zijn van betere energetische kwaliteit.
Woonpunt pakt de komende vijf jaar 3.200 woningen aan die nu nog een E-, F- of G-label hebben. Zo zorgt Woonpunt ervoor dat in 2028 alle woningen gemiddeld label B hebben. Jaarlijks voert Woonpunt renovatie en groot onderhoud uit, er wordt dan standaad HR++ glas, CO2-gestuurde ventilatie, spouwmuurisolatie, gevelisolatie, vloerisolatie, dakisolatie en waar mogelijk zonnepanelen aangebracht.
Enexis en WML
Planningen
In de multi-criteria-analyse zijn de voorgenomen plannen van gemeente Sittard-Geleen voor de periode 2023 – 2025 opgenomen en gewaardeerd, de planning is terug te vinden in bijlage 6. Dit is een gecombineerde planning van werkzaamheden van Enexis en WML. De weergegeven werkzaamheden van Enexis en WML, betreffen geplande werkzaamheden. Als gevolg van diverse factoren, zoals ad-hoc plannen van de gemeente of herprioritering/voortschrijdend inzicht binnen Enexis/WML, kan hiervan mogelijk worden afgeweken.
Buurtinzicht
Met Enexis Buurtinzicht biedt Enexis gemeenten op buurtniveau inzicht in de impact van keuzes op ons energienet in 2030. Het laat zien hoeveel netverzwaringen en extra stations nodig zijn in het laagspanningsnet. Enexis Buurtinzicht laat zien in welke buurten er meer of minder werk aan de winkel is, om het elektriciteitsnet klaar te maken voor het realiseren van verschillende scenario's. Deze inzichten helpen bij het maken van keuzes, bijvoorbeeld in het prioriteren en faseren van wijken wat is doorgevoerd in de multicriteria-analyse.
Inmiddels heeft Enexis te kennen gegeven dat resultaten zoals opgenomen in de multicriteria-analyse verouderd zijn. De diverse scenario’s worden hierdoor op basis van verouderde data getoond. Recent zijn de prognoses voor het Investeringsplan 2024 vastgesteld. Binnenkort wordt Enexis Buurtinzicht hiermee geüpdatet. Enexis verwacht flink afwijkende resultaten in sommige buurten. Vooral door een hogere prognose zon-op-dak zullen er meer nieuwe stations en kabels nodig zijn.
Bijlage 6: Warmtenetten
In 2015 is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld met als doel het realiseren van een warmtenet in Beek, Sittard-Geleen en Stein onder de naam Het Groene Net. Opzet van Het Groene Net is een lokaal energiebedrijf dat duurzame warmte biedt aan huishoudens en bedrijven in deze gemeentes. Het Groene Net is een partnerschap tussen een private partij, Ennatuurlijk, en de gemeente Sittard-Geleen. De gemeente Beek en de gemeente Stein zouden toe treden als de realisatie van het warmtenetwerk binnen hun gemeentegrenzen start. Samen met de gemeente Sittard-Geleen hebben zij daarvoor gezamenlijk Mijn Streekwarmte BV opgericht.
Inmiddels is Het Groene Net gerealiseerd in een deel van Sittard. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de restwarmte van de Biomassa Energiecentrale Sittard (BES). Veelal wordt dit deel van Het Groene Net aangeduid met Het Groene Net Noord. De plannen voor verdere grootschalige uitrol van het warmtenet door Het Groene Net liggen vanaf 2019 stil. Dit betreft zowel de uitbreiding van Het Groene Net met restwarmte van de BES als de realisatie van Het Groene Net met restwarmte van Chemelot in het zuidelijk deel van de gemeente en de gemeenten Beek en Stein.
In 2022 is als onderdeel van de Regionale Energie Strategie een onderzoek gestart naar de inzet van bovenlokale warmtebronnen in Zuid-Limburg (Regionale Structuur Warmte). Dit heeft op 1 januari 2023 geleid tot de start van het onderzoek tot het realiseren van een grootschalig warmtenet in Zuid-Limburg met als bron de restwarmte van Chemelot, onder de naam van Warmtenet Zuid-Limburg (WZL). Op 1 oktober 2023 is de eerste fase van dit traject afgerond. Basis voor WZL is de realisatie van een publiek warmtebedrijf conform de (ontwerp) Wet collectieve Warmtevoorzieningen (Wcw). Op basis van de conclusies van fase 1 WZL hebben 10 Zuid-Limburgse gemeenten, de Provincie Limburg en Enpuls Warmte Infra BV besloten tot start van fase 2 van het WZL-traject. Dit met als doel het realiseren van een ontwikkelovereenkomst. Hieronder is de fasering van WZL naar de toekomst weergegeven.
WZL is een kansrijk proces waarmee een groot deel van Sittard-Geleen van warmte kan worden voorzien. In 2024 wordt duidelijk of WZL gerealiseerd kan worden. Op dat moment zal het gebiedsuitvoeringsplan aangepast worden aan de realisatie van WZL.