Beleidsregels toezicht en handhaving wet kinderopvang Scherpenzeel 2026

5.6.1 De aanwijzing

Met de aanwijzing zet het college in op structurele verbetering. Dat betekent dat de overtreding niet alleen moet worden gestopt, maar dat een houder ook maatregelen moet nemen om te voorkomen dat hij de overtreding opnieuw maakt. In de aanwijzing staat welke maatregelen de houder, binnen welke termijn, moet nemen om aan de wet te voldoen. Een aanwijzing kan ook een concretisering van wettelijke regels bevatten voor de specifieke situatie.

De aanwijzing is vaak de meest passende handhavingsmaatregel waarvan het college gebruik kan maken. Met de aanwijzing maakt het college aan een overtreder duidelijk dat die altijd aan het opgenomen voorschrift moet voldoen. Daarmee is de aanwijzing ook de minst ingrijpende handhavingsmaatregel waarvan het college gebruik kan maken.

5.6.2 De last onder dwangsom

Als een aanwijzing niet heeft geleid tot structureel herstel van een overtreding, kan het college een last onder dwangsom opleggen. Het college kan ook direct een last onder dwangsom opleggen, zonder eerst een aanwijzing te geven.

Met een last onder dwangsom verplicht het college de houder om binnen een vastgestelde termijn maatregelen te nemen om de overtreding te herstellen. Als de houder de overtreding binnen deze termijn herstelt en niet opnieuw maakt, hoeft geen dwangsom te worden betaald.

Wanneer de overtreding niet op tijd is hersteld of opnieuw wordt vastgesteld, verbeurt de houder een dwangsom. Een last onder dwangsom kan ook worden ingezet bij herhaalde overtredingen. Daarom wordt een maximumbedrag vastgesteld dat aan dwangsommen kan worden verbeurd.

Het college kan daarnaast een last onder dwangsom opleggen wanneer binnen drie jaar na een eerder opgelegde aanwijzing opnieuw een overtreding van dezelfde kwaliteitseis wordt vastgesteld. Dit geldt ook als die kwaliteitseis in de tussenliggende periode is beoordeeld zonder dat daarbij een overtreding is geconstateerd.

De last onder dwangsom is meestal het meest passende handhavingsinstrument wanneer een aanwijzing onvoldoende resultaat heeft gehad en sluiting van de opvang nog niet proportioneel is. Met de financiële prikkel van een dwangsom wordt de houder gestimuleerd om de overtreding duurzaam te herstellen, terwijl de opvang in principe open kan blijven.

5.6.3 Verlengen van een bevel

Als de toezichthouder een schriftelijk bevel heeft opgelegd en de overtreding(en) zijn naar het oordeel van de toezichthouder niet of onvoldoende hersteld, dan verlengt het college het bevel met minimaal 7 dagen en zolang de houder nodig heeft om de overtreding(en), naar het oordeel van de toezichthouder, structureel te herstellen.

5.6.4 Sluiting van de kinderopvang: het exploitatieverbod8Art. 1.65 Wet kinderopvang

Zodra uit een inspectieonderzoek blijkt dat geen sprake (meer) is van verantwoorde kinderopvang sluit het college de kinderopvang tijdelijk. Ook kan de kinderopvang gesloten worden zolang de houder een bevel van de toezichthouder of aanwijzing niet opvolgt.

Daarnaast gaat het college over tot tijdelijke sluiting bij locaties waar de kwaliteit structureel ondermaats is. Eerdere minder zware handhavingsmaatregelen hebben dan niet tot (structureel) herstel geleid. Bij deze tijdelijke sluiting moet de kinderopvang gesloten blijven, zolang niet aan de kwaliteitseisen wordt voldaan. Pas als de houder aantoont dat de kwaliteit verbeterd is en blijft, mag de kinderopvang weer open. De toezichthouder beoordeelt dit tijdens een inspectieonderzoek.

Het sluiten van een locatie voor kinderopvang is een ingrijpende maatregel die niet alleen gevolgen heeft voor de houder maar ook voor diens personeel, ouders en kinderen. In de hiervoor beschreven situaties is sluiting van een locatie noodzakelijk. Het belang van ouders en kinderen bij kwalitatief goede kinderopvang weegt altijd zwaarder dan het belang van continuïteit van opvang of een financieel belang. Met een gesloten locatie kan de houder zich samen met het personeel volledig richten op herstel van de kwaliteit van opvang zonder dat (emotionele) veiligheid en/of gezondheid van de opgevangen kinderen nog langer in het geding is.

Bij een gastouder kan het college sneller over gaan tot sluiting van de opvangvoorziening bij ernstige overtredingen. De kwaliteit van de opvang is namelijk onlosmakelijk verbonden aan de betreffende gastouder en het college kan daarom minder snel verbetering na herhaling van overtredingen verwachten.

Als het college een kinderopvanglocatie sluit, moet de houder de ouders zelf informeren over deze sluiting. Daarnaast publiceert het college de (tijdelijke) sluiting.

5.6.5 Intrekken toestemming

Lukt het de houder na sluiting van een locatie niet om (binnen redelijke termijn) de overtredingen structureel op te heffen dan kan het college de toestemming tot exploitatie intrekken. Ook als een houder de kwaliteitseisen structureel niet volgt, na verbetering opnieuw overtredingen begaat, veel en/of ernstige overtredingen of overtredingen die redelijkerwijs niet kunnen worden hersteld, sluit het college de kinderopvang definitief. Dit doet zij door de toestemming tot exploitatie in te trekken en de voorziening te verwijderen uit het LRK.

Een onvermijdelijke ingreep als de houder voldoende gelegenheid heeft gehad om de kwaliteit van opvang te herstellen en dit, naar het oordeel van de toezichthouder, niet is gelukt.

Het college kan de toestemming ook direct intrekken bijvoorbeeld als:

-niet langer wordt voldaan aan de definitie van kinderopvang, ouderparticipatiecrèche, gastouderopvang, gastouder of gastouderbureau;

-het gaat om (een) overtreding(en) die, naar het oordeel van de toezichthouder, niet hersteld kan (kunnen) worden.

5.6.6 De last onder bestuursdwang

De manier waarop de houder de kinderopvang wil vormgeven is aan de houder. Bij een last onder bestuursdwang neemt het college bepaalde maatregelen om de overtreding van de kwaliteitseis te stoppen. Dat maakt dat de last onder bestuursdwang meestal geen geschikt handhavingsmiddel is. Dit handhavingsmiddel is bijvoorbeeld wel geschikt om een kinderopvangvoorziening te sluiten en gesloten te houden bij overtreding van een exploitatieverbod. Alle kosten die gemaakt worden bij de last onder bestuursdwang zijn voor rekening van de houder.

5.6.7 Bestuurlijke boete9Art. 1.72a t/m 1.72g Wet kinderopvang

Naast de handhaving met het doel herstel maakt het college ook gebruik van de mogelijkheid bestuurlijke boetes op te leggen. Bij elk besluit weegt het college af welk handhavingsmiddel geschikt, noodzakelijk en proportioneel is. De hoogte van de boete bedraagt maximaal het bedrag dat is vastgesteld in artikel 1.72 van de Wet kinderopvang.

Voor enkele ernstige overtredingen kan het college direct een boete opleggen, ook als de houder maatregelen neemt om herhaling of het doorgaan van een overtreding te voorkomen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het niet opvolgen van een aanwijzing of bevel van de toezichthouder of niet meewerken aan een onderzoek als de toezichthouder daarom vraagt. Van de boete gaat, naar verwachting, ook een preventieve werking uit.

Elke overtreding beoordeelt en bestraft het college afzonderlijk ook als één kwaliteitseis verschillende keren is overtreden. Daarnaast kan het college een boete opleggen als een houder na een aanwijzing geen maatregelen heeft genomen om herhaling of voortduren van een overtreding te voorkomen. Zodra één kwaliteitseis verschillende keren is overtreden, beoordeelt het college of het totale boetebedrag dat wordt opgelegd evenredig is met de ernst van de overtredingen en de mate waarin de kwaliteit van opvang negatief werd beïnvloed.

Een boete heeft altijd financiële gevolgen voor de overtreder. De draagkracht van een overtreder speelt geen rol bij het bepalen van de hoogte van een boete. Deze draagkracht is voor het college moeilijk vast te stellen. Een boete raakt niet elke overtreder even zwaar. De boete mag niet onevenredig zijn en het college kan besluiten om de bestuurlijke boete te matigen, als de belanghebbende aannemelijk maakt dat de boeteoplegging onevenredig is op grond van:

-de ernst van de overtreding,

-de mate van verwijtbaarheid,

-de omstandigheden waaronder de overtreding is begaan of

-de omstandigheden waarin de overtreder verkeert.

Als de overtreder kan aantonen dat hij een boete niet in één keer kan betalen zonder dat het voortbestaan van de opvang in gevaar komt, dan is dat in beginsel geen reden om een boete te matigen of van het opleggen van een boete af te zien. Wel kan dit reden zijn om een betalingsregeling toe te staan.

Het (vrijwillig) sluiten van een locatie is ook geen reden om van het opleggen van een boete af te zien. Overtredingen van de in het afwegingsmodel genoemde voorschriften kunnen zulke ernstige gevolgen hebben dat kinderen deze levenslang met zich mee kunnen dragen. Dit zijn dan ook zeer ernstige overtredingen, in beginsel legt het college hiervoor altijd een boete op.

Wanneer een organisatie het niet eens is met de opgelegde maatregel, kan zij op vanuit de Awb bezwaar maken en, als het nodig is, beroep aantekenen bij de rechter. Dit biedt kinderopvangorganisaties de mogelijkheid om juridische bescherming te zoeken tegen maatregelen die zij als onterecht ervaren.

5.6.8 Gastouderopvang

De eerder beschreven werkwijze geldt ook voorde gastouderopvang. Daarbij houdt het college wel rekening met de aard van de gastouderopvang. Ook de gastouderopvang moet een veilige en gezonde omgeving zijn voor kinderen.

Bij de handhaving op de gastouderopvang, zijn de volgende zaken belangrijk:

-Lagere boetes en dwangsommen voor de gastouder: door de beperkte omvang heeft een gastouder ook minder opbrengst uit de kinderopvang. Het college houdt hier rekening mee bij de vaststelling van de bedragen voor boetes en dwangsommen.

-Boetes voor niet gemelde wijzigingen: gastouderbureaus zijn medeverantwoordelijk voor het toezicht op de gastouderopvang en de toezichthouder doet alleen steekproefsgewijs onderzoek. Daarom is het belangrijk dat goed zicht is op de opvang: hoe is het geregeld, waar is wel en geen opvang en wie kan daarvoor worden aangesproken. Het college kan direct boetes opleggen voor het niet melden van een uitbreiding, het niet melden van de start of beëindiging van bemiddelingsrelaties en het niet melden van de beëindiging van de exploitatie van de voorziening. Boetes worden opgelegd aan het gastouderbureau, zij moeten wijzigingen op tijd melden.

-Snellere sluiting: bij een gastouder gaat het college sneller over tot sluiting (exploitatieverbod) van de opvangvoorziening en intrekking van de toestemming. De kwaliteit van de opvang is namelijk onlosmakelijk verbonden aan de gastouder en het college verwacht daarom geen verbetering na herhaling van overtredingen.

-Signaal naar andere gemeenten: als het college handhavingsmaatregelen inzet bij een gastouderbureau in een andere gemeente, informeert zij het betreffende college.

-Personenregister kinderopvang: Het gastouderbureau is verantwoordelijk voor registratie en wijzigingen in het personenregister kinderopvang. Hiervoor is het gastouderbureau afhankelijk van informatie van de gastouder. Het gastouderbureau moet ervoor te zorgen dat zij op tijd de juiste informatie van hun gastouders ontvangen. Het ontbreken van informatie over wijzigingen in het huishouden van gastouders of in de groepssamenstelling bij bemiddeling van een gastouder door meerdere gastouderbureaus ligt in de risicosfeer van het gastouderbureau. Het is aan een gastouderbureau om aan te tonen dat zij er alles aan hebben gedaan om overtredingen te voorkomen.

-Handhaving bij een gastouderbureau gevestigd buiten onze gemeente: De toezichthouder kan bij een onderzoek bij een voorziening voor gastouderopvang binnen onze gemeente een overtreding vaststellen, begaan door een gastouderbureau gevestigd buiten onze gemeente. Aan gastouderbureaus gevestigd buiten onze gemeente mag het college geen aanwijzing opleggen. Ook het opleggen van een last onder dwangsom is in dit geval geen passend handhavingsmiddel. Want het college is meestal niet zelf verantwoordelijk voor het toezicht op deze bureaus. Een last onder dwangsom is alleen een effectief handhavingsmiddel als deze ook wordt ingevorderd bij herhaling van een overtreding. Nu het college hierop buiten haar gemeentegrenzen geen toezicht kan houden, vervalt de werkzaamheid van dit handhavingsmiddel. Het enige handhavingsmiddel dat passend en daarmee noodzakelijk voor handhaving bij deze bureaus is het opleggen van een bestuurlijke boete.

5.6.9 Voorschoolse educatie (VE)

Als het gaat om een overtreding van de wettelijke basisvoorwaarden voor voorschoolse educatie, kan de toezichthouder ook voor de ve specifieke eisen een herstelaanbod geven.

Het college verstrekt subsidie aan kinderdagverblijven met voorschoolse educatie om een aanvullend kwaliteitsniveau te bereiken. Als de toezichthouder een overtreding vaststelt van de wettelijke kwaliteitseisen voorschoolse educatie, zet het college de handhavingsmiddelen in die hiervoor zijn beschreven. Als een aanwijzing niet is opgevolgd, treedt het college eerst op binnen de subsidierelatie. Overtredingen kunnen reden zijn voor het weigeren van een subsidieaanvraag of leiden tot lagere subsidievaststelling. Bij overtredingen van de aanvullende gemeentelijke kwaliteitseisen treedt het college direct op binnen de subsidierelatie.

5.6.10 Publicatie van handhavingsbesluiten10 Art. 1.81 Wet kinderopvang

Het college maakt een handhavingsbesluit openbaar in het LRK zodra deze definitief is. Een handhavingsbesluit is definitief zodra alle bezwaar- en beroepsprocedures tegen het besluit zijn afgerond. In het besluit staat hoe in bezwaar en/of beroep kan worden gegaan.