Protocol veilige publieke taak gemeenteraad ’s-Hertogenbosch 2026

Omgangsvormen binnen de raad

Het voorkomen van norm overschrijdend gedrag begint met zelf het goede voorbeeld geven. Immers, hoe kun je van derden een respectvolle bejegening verwachten als je dat zelf ook niet in de praktijk bezigt. In onze gedragscode hebben we een aantal waarden met elkaar afgesproken en deze deels uitgewerkt in een aantal gedragsafspraken/omgangsvormen. Respectvol met elkaar in debat gaan laat aan derden zien hoe men in de raad met elkaar omgaat, hetgeen (hopelijk) ook een positieve uitwerking heeft op hoe anderen zich richting de raad opstellen.

Aandacht voor het thema d.m.v. bijeenkomsten/agendering/training

Door middel van periodieke bijeenkomsten waarin dit onderwerp geagendeerd wordt, zorgen we ervoor dat de raad aandacht blijft houden voor haar integriteit en zaken als agressie en ondermijning en actuele ontwikkelingen hieromtrent. Ook zou, bij voldoende behoefte, er door middel van trainingen aandacht kunnen worden besteed aan een handelingsperspectief bij dreigende escalatie teneinde incidenten te voorkomen.

Ook zou bijvoorbeeld aandacht kunnen worden besteed aan het feit dat uit recent onderzoek blijkt dat vrouwelijke politici momenteel vaker in aanraking komen met agressief gedrag dan mannen en ook dat ervaringen met agressie door vrouwelijke raads- en commissieleden anders ervaren kan worden dan door mannen. Het kan van belang zijn om dit met elkaar te (h)erkennen en verkennen, zodat je elkaar beter kunt ondersteunen en helpen door aandacht te hebben voor de mogelijke verschillen in de beleving en benadering van norm overschrijdend gedrag.

Maatregelen rondom vergaderingen

Het presidium kan, in overleg met de griffier en de coördinator Veilige Publieke Taken (verder coördinator VPT) extra maatregelen nemen bij vergaderingen/bijeenkomsten indien hiertoe aanleiding bestaat. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de keuze voor de vergaderruimte, aan extra personeel/beveiliging en/of het toelaten van een maximum aantal personen als publiek (in het Bestuurscentrum of in de vergaderzaal). Het nemen van dergelijke maatregelen kan preventief werken en incidenten (soms) voorkomen.

Een incident tijdens een vergadering

1Bij nood wordt 112 gebeld.

2De voorzitter benoemt het gesignaleerde gedrag en verzoekt dit te beëindigen.

3Wanneer dat niet gebeurt geeft de voorzitter duidelijk aan dat het desbetreffend gedrag niet wordt geaccepteerd, schorst de vergadering en vraagt de persoon om de zaal te verlaten.

4Indien de betreffende persoon de zaal niet verlaat vraagt de voorzitter aan de deelnemers en het publiek de zaal te verlaten. Deelnemers en in uitzonderlijke gevallen publiek kunnen eventueel ondergebracht worden in een andere niet openbare/toegankelijke ruimte.

5De voorzitter vraagt aan de dienstdoende (bevoegde) medewerker om de desbetreffende persoon het bestuurscentrum te laten verlaten. Weigert de persoon het bestuurscentrum te verlaten, dan wordt door of namens de (loco)burgemeester de opdracht gegeven om het pand te verlaten. Indien dit wederom wordt geweigerd dan wordt de politie gebeld om de persoon te verwijderen.

6Alleen bij fysieke agressie is het toegestaan fysieke maatregelen te nemen om de persoon te ontzetten en/of ter zelfbescherming in afwachting van hulp.

7De voorzitter besluit in samenspraak met de burgemeester en de griffier tot het doen van aangifte indien sprake is van een categorie C of D geval.

Een incident buiten een vergadering of digitaal

1Bij nood wordt 112 gebeld.

2Geef duidelijk aan dat het gedrag van de betreffende persoon niet acceptabel is en beëindig het gesprek. Wanneer het norm overschrijdende gedrag digitaal/via social media plaatsvindt geef je ook duidelijk aan het gedrag niet acceptabel te vinden. Maak een screenshot van het desbetreffende gedrag en verlaat het gesprek.

3Vraag aan de dienstdoende (bevoegde) medewerker om de desbetreffende persoon het gebouw te laten verlaten. Weigert de persoon het pand te verlaten, dan wordt door of namens de (loco)burgemeester de opdracht gegeven om het pand te verlaten. Indien dit wederom wordt geweigerd dan wordt de politie gebeld om de persoon te verwijderen.

4Alleen bij fysieke agressie is het toegestaan fysieke maatregelen te nemen om de persoon te ontzetten en/of ter zelfbescherming in afwachting van hulp.

5De politieke ambstdrager besluit in beginsel zelf tot het doen van aangifte.

Melden

Als raad spreken we met elkaar af dat (een vermoeden van) norm overschrijdend gedrag gerelateerd aan het raads- en commissiewerk altijd gemeld wordt bij de griffier. Bij twijfel of er sprake is van norm overschrijdend gedrag kan advies worden ingewonnen bij de griffier.

De griffier stelt de burgemeester en de coördinator VPT onverwijld op de hoogte van de melding. De coördinator VPT houdt een registratie van de meldingen bij. Op grond van de AVG en artikel 10 en 11 WOB is de privacy van gevoelige zaken beschermd. De griffier bepaalt in samenspraak met de coördinator VPT wie toegang heeft tot de gegevens. De resultaten van de registratie van incidenten kunnen -zonder vermelding van persoonsgegevens- meegenomen worden in het sociaal jaarverslag.

Conform bovenstaande wordt aldus het volgende stappenplan gehanteerd:

•Na een incident met norm overschrijdend gedrag wordt de griffier hier altijd over geïnformeerd. Ook wanneer er twijfels zijn of er wel sprake is van norm overschrijdend gedrag wordt er altijd contact gezocht met de griffier om samen te bepalen welke actie nodig is.

•Er wordt gekeken in welke categorie (A, B, C of D) het incident valt en of er gemeld moet worden.

•Het raadslid of commissielid dient een officiële melding in (eventueel samen met de griffier).

•De griffier informeert de burgemeester en de coördinator VPT.

Afhandeling incident

Naar aanleiding van de melding bespreekt de burgemeester met de coördinator VPT en de griffier, en in overleg met de melder, welke maatregelen getroffen worden.

De maatregelen kunnen variëren. Zo kan de veroorzaker worden uitgenodigd voor een incidentgesprek. Het voeren van een incident gesprek kan gericht zijn op het corrigeren/voorkomen van het (ongewenst) gedrag maar kan onder omstandigheden ook gericht zijn om door middel van mediation het incident op te lossen. Andere maatregelen zijn de persoon mondeling of schriftelijk waarschuwen, het voorval melden bij de politie, aangifte doen, tijdelijke ontzegging van toegang tot het Bestuurscentrum of andere maatregelen. Iedere situatie vereist maatwerk en in samenspraak zal per incident bepaald worden welke acties ondernomen moeten worden. In zeer uitzonderlijke gevallen zijn er ook maatregelen denkbaar om het betreffende raads- of commissielid te beveiligen. Besluiten hierover worden genomen door de burgemeester in afstemming met politie, het OM en het presidium.

Nazorg

Na een incident kan er behoefte zijn aan nazorg. De griffier zal na het incident in contact treden met het betreffende raads-of commissielid en eventueel in samenspraak met de burgemeester en de coördinator VPT verdere nazorg bieden/regelen.

Aangifte doen en schade verhalen

Norm overschrijdend gedrag kan strafbaar zijn. Het is van groot belang dat van mogelijk strafbaar gedrag zo snel mogelijk aangifte wordt gedaan. Er gelden landelijke afspraken dat aangiftes van politieke ambtsdragers met prioriteit worden behandeld. Bezien vanuit de Emotie-Agressietabel zal vooral sprake zijn van een “aangifte waardige” situatie indien sprake is van een situatie zoals bedoeld in categorie C of D. Voorbeelden van norm overschrijdend gedrag die strafbaar kunnen zijn:

•Beledigingen,

•(Doods)bedreigingen uiten,

•Bedreiging met represailles,

•Bedreigen (van familieleden) en uitvoeren van dreigementen,

•Duwen, trekken, schoppen, slaan, spugen en andere fysieke agressie,

•Letsel toebrengen of materiele schade veroorzaken en gedrag dat anderen in gevaar brengt.

Er kunnen situaties denkbaar zijn dat het betreffende raad- of commissielid geen aangifte durft of wenst te doen. Om die reden maken we de afspraak dat in situaties die zich binnen de gemeentelijke reikwijdte bevinden (zoals openbare vergaderingen) en er sprake blijkt te zijn van categorie C of D-gevallen, de burgemeester namens de raad/gemeente in beginsel (ook) altijd aangifte doet. Los van de persoon dienen we immers ook als raad een norm te stellen en deze te handhaven indien deze overschreden wordt.