Nota Reserves en voorzieningen Ridderkerk 2025 – 2028

7.1.1 Wethouderspensioenen

Deze voorziening dient om toekomstige pensioenuitkeringen (concrete verplichtingen) aan (voormalige) wethouders te verstrekken c.q. om opgebouwde rechten te kunnen betalen wanneer deze worden opgevraagd voordat de pensioengerechtigde leeftijd wordt bereikt.

7.1.2 Wachtgelden voormalig wethouders

Voor het wachtgeld van voormalig wethouders is op basis van het wettelijk kader, zoals opgenomen in het BBV, de gemeente verplicht om een voorziening te vormen voor verplichtingen waarvan de omvang jaarlijks per 31 december redelijk in te schatten is. De gerelateerde kosten die in de volgende begrotingsjaren worden gemaakt komen ten laste van deze voorziening.

7.1.3 Afwikkelkosten Centrumplan

Er zijn afrondende werkzaamheden in de grondexploitatie van het Centrumplan waarvoor budgetten via deze voorziening beschikbaar zijn.

7.1.4 Regeling Vervroegd Uittreden

Medewerkers van een gemeente hebben volgens de cao Gemeenten recht op deelname aan de Regeling Vervroegd Uittreden (RVU). Het is een wettelijke verplichting om voor deze regeling een voorziening in te stellen.

7.1.5 Verlofsparen

Per 1 januari 2023 hebben medewerkers recht op verlofsparen, zoals afgesproken in de cao Gemeenten. Dat betekent dat medewerkers hun verlof mogen sparen voor bijvoorbeeld pensioenvervroeging. Het is een wettelijke verplichting om voor verlofsparen een voorziening in te stellen. De voorziening dient gevormd geworden over het totaal aantal verlof spaaruren.

7.1.6 Onderhoud graven 10/20 jaar derden

De storting in deze voorziening bestaat uit ontvangen afkoopsommen voor onderhoud graven en de bespaarde rente over het saldo van de voorziening per 1 januari (contante waarde). De onttrekking aan de voorziening betreft de onderhoudslasten van de begraafplaatsen. Zie in dit verband ook de toelichting van toerekening rente in hoofdstuk Toerekening rente (bespaarde rente) bij onderdeel Rente ten aanzien van voorzieningen.

7.1.7 Beklemde middelen lijkbezorging

Deze voorziening is ingesteld bij raadsbesluit van december 2012 en heeft tot doel overschotten of tekorten op het product lijkbezorging bij de jaarrekening over meerdere jaren in de tarieven te verrekenen. Er wordt, op het moment van schrijven, geen gebruik gemaakt van deze voorziening.

7.1.8 Beklemde middelen riolering

Doel van deze voorziening is dat door de inzet ervan de tarieven zo laag mogelijk kunnen blijven. In 2023 is het Programma Stedelijk Water (PSW) vastgesteld ter vervanging van het Gemeentelijk Rioleringsplan. Daarbij is over een periode van 40 jaar een doorrekening gemaakt van de noodzakelijke onttrekkingen en toevoegingen aan deze voorziening.

7.1.9 Beklemde middelen afvalstoffenheffing

De voorziening dient om voor- en nadelen op de inzameling van huishoudelijk afval (uitsluitend verkregen via middelen van derden en geen eigen middelen), via de afvalstoffenheffing te egaliseren, zodat volledige kostendekking wordt bereikt.

Voor een specificatie van de actuele stand van voorzieningen verwijzen wij naar onze website (ridderkerk.begrotingsapp.nl) waar de programmabegrotingen en jaarstukken gepubliceerd staan.

8.1.1 Algemene reserve

De Algemene reserve is met een saldo van ruim € 30 miljoen (bron: Jaarstukken 2023) robuust te noemen. In vergelijk met veel andere gemeenten een goede uitgangspositie. Maar net als die andere gemeenten staan wij voor grote uitdagingen en is het waakzaam om het saldo van de Algemene reserve continue te monitoren.

Uit de risicoanalyse die twee keer paar jaar wordt uitgevoerd in de paragraaf Weerstandsvermogen, komt naar voren dat er een risicoprofiel is van afgerond € 8,9 miljoen (totaal risicobedrag) (bron: Jaarstukken 2023).

De ondergrens van de Algemene reserve is door de gemeenteraad op 20 april 2011 bepaald en in 2016 en 2021 opnieuw bevestigd op € 20 miljoen. Deze is bedoeld als buffer voor de te lopen risico’s en onverwachte met name incidentele tegenvallers. Omdat wij geen (bespaarde) rente toevoegen aan de Algemene reserve is deze dus volledig vrij beschikbaar, in casu geheel beschikbaar voor afdekken van incidentele risico’s, onverwachte tegenvallers of incidentele inzet van nieuw beleid.

Het weerstandsvermogen wordt jaarlijks in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting en de jaarrekening inzichtelijk gemaakt.

Ondergrens Algemene reserve

Indien de Algemene reserve in de begroting onder de (afgerond) € 20 miljoen komt, dan is de ondergrens bereikt en komt het college na overleg met de gemeenteraad met herstelvoorstellen. Het is belangrijk dat we in staat blijven om risico's nog in voldoende mate te kunnen blijven opvangen zonder drastische financiële ingrepen.

Dekking structurele lasten

Vanaf 2024 mogen gemeenten, volgens afspraak tussen gemeentefondsbeheerders, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de financieel toezichthouders, het surplus in de algemene reserve (de reserve waar geen bestemming aan is gegeven) aanwenden voor het dekken van structurele exploitatielasten. Van dit vrij besteedbare deel, het surplus, mogen gemeenten 10% inzetten voor structurele lasten. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20% is en blijft. Dit deel wordt dan tot ‘structurele baat’ bestempeld. Ook moet het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder (de provincie) voldoende zijn, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie.

Gemeenten zijn bestedingshuishoudens dat wil zeggen dat het primaire doel is het besteden van middelen ten behoeve van collectieve voorzieningen. Voor de gemeente is het van belang dat ontvangen geld effectief en efficiënt wordt besteed.

8.3.1 Reserve Onderhoud en baggeren haven

De reserve is ingesteld in 2008 en dient voor het dekken van de (grillige) kosten voor het periodiek baggeren van de haven. Het uitgangspunt is om dit eens in de vijf jaar te doen. Als gevolg van toenemende verplaatsing van de bodem is er ook behoefte aan incidenteel lokaal baggeren. Bulten en kuilen in de bodem, onder andere veroorzaakt door grote schepen, moeten dan geëgaliseerd worden. Uit een uitgevoerd extern onderzoek komt naar voren dat er een jaarlijkse baggeraanwas is van ca. 2.000 m3. Dit betekent minimaal eens in de vijf jaar baggeren.

8.3.2 Reserve Onderhoud verharding

De reserve dient ter egalisatie van de grilligheid van de (exploitatie)uitgaven op het gebied van onderhoud van wegen, straten en pleinen inclusief geluidsreducerend asfalt. De omvang wordt berekend in een MeerjarenOnderhoudsPlanning (MJOP). Investeringsuitgaven, zoals rehabilitatie waarbij alle lagen van het wegdek moeten worden vervangen, worden niet met deze reserve verrekend.

8.3.3 Reserve Groot onderhoud sportaccommodaties

Doel van deze reserve is de egalisering van de grote fluctuaties in het groot onderhoud aan de constructieve delen van de sportaccommodaties en het zwembad. De omvang wordt berekend in een MeerjarenOnderhoudsPlanning (MJOP).

8.3.4 Reserve Groot onderhoud gebouwen

De reserve dient om grote verschillen in jaarlijkse uitgaven op te vangen. De stand van de reserve wordt bepaald aan de hand van een MeerjarenOnderhoudsPlanning (MJOP). De gemeente heeft 52 accommodaties (bron: Jaarstukken 2023) in eigendom.

8.4.1 Reserve Beeldende kunst

De reserve dient voor dekking van toekomstige kosten van kunstopdrachten c.q. kunstaankopen.

8.4.2 Reserve Innovatiefonds Sociaal Domein

Het doel van het innovatiefonds is om leer- en experimenteerruimte te faciliteren. Doordat de samenleving complex is geworden en ook steeds complexer wordt, vraagt ‘mee kunnen doen’ meer van eigen vaardigheden, zelfredzaamheid en regie van de mensen. Binnen het sociaal domein hebben we te maken met de uitdaging om met schaarse financiële middelen en meer burgerkracht sociale vraagstukken adequaat op te lossen. Dit lukt alleen als we een transformatie van het zorg-, ondersteunings- en welzijnssysteem weten te realiseren. In het ‘Integraal Beleid Sociaal Domein’ concretiseren we de landelijke transformatiedoelstellingen, waaronder ‘Ruimte geven aan innovatie: Op zoek naar nieuwe vormen van hulp en activiteiten’.

8.4.3 Reserve Actualisatie Integraal Accommodatieplan

Doel van deze reserve is het dekken van eenmalige kosten zoals sloopkosten en afboeken van restant boekwaarden. In het voorjaar van 2019 is het Actualisatie Integraal Accommodatieplan (AIAP) door de gemeenteraad vastgesteld. In dit plan wordt richting gegeven aan de toekomst van verschillende gemeentelijke gebouwen. Voor een groot aantal gebouwen, waarvoor geen ingrijpende wijzigingen worden voorgesteld, is een MeerjarenOnderhoudsPlanning (MJOP) opgesteld. Hierin worden kwaliteitscriteria vastgesteld die van strategisch belang zijn.

In het AIAP zijn verschillende projecten doorgerekend om inzicht te krijgen op de financiële impact van het totale plan. Ook nieuwe regelgeving omtrent duurzaamheid van overheidsgebouwen wordt hierin meegenomen. Dit heeft invloed op de hoogte van de verwachte investeringen.

8.4.4 Reserve Vpb grondexploitaties

De reserve is op 18 oktober 2018 ingesteld om de vennootschapsbelasting (vpb) van winstgevende grondexploitaties te dekken. Op basis van het BBV zijn winstnemingen uit de grondexploitaties verplicht. Het is logisch de vpb als gevolg van deze winstnemingen ten laste te brengen van het resultaat van deze grondexploitaties. Jaarlijks wordt bij de Jaarrekening op basis van de Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) de vpb-druk voor de komende jaren bepaald. Door de vpb uit deze reserve te dekken worden grote schommelingen in de begroting en meerjarenraming voorkomen.

8.4.5 Reserve Nieuw Reijerwaard

De reserve is op 23 mei 2019 ingesteld om de OZB-opbrengst bedrijven beschikbaar te stellen voor investeringen die de ontwikkeling van het gebied ten goede komen. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld mobiliteit, duurzaamheid, leefbaarheid, energievoorziening en parkmanagement.

8.4.6 Reserve Bodemonderzoek Wooncompas

Bij akte van 31 oktober 1994 hebben wij een groot aantal woningen overgedragen aan Wooncompas. In de akte vrijwaart de gemeente Wooncompas tegen alle gevolgen voortvloeiende uit de aanwezigheid van bodemverontreiniging. Van de complete lijst met overgedragen woningen is een selectie gemaakt met woningen/wijken waar Wooncompas een herstructurering gepland heeft. Dit betreft de locaties Centrum, Rembrandtweg en Blaak.

8.4.7 Reserve Klimaatgelden

Doel van de reserve is om uitvoering te geven aan de opdrachten omtrent de klimaatvisie, zodra deze door de raad is vastgesteld. Thema’s daarbij zijn de warmtevisie, klimaatplannen, circulaire economie en voedsel.

8.4.8 Reserve Groenvisie

Deze reserve Groenvisie is ingesteld bij raadsbesluit van 7 juli 2020. Doel is om het uitvoeringsprogramma Groenvisie uit te voeren dat leidend is in alle projecten en bij het dagelijks beheer en onderhoud van het groen. Jaarlijks worden de resultaten gemonitord door een ecoloog. Deze reserve zal in ieder geval in stand blijven tot en met 2025 om de werkzaamheden volledig te kunnen afronden.

8.4.9 Reserve Werken vanuit ecologie

Doel van de reserve is om de maatregelen en acties uit het rapport ‘Werken vanuit Ecologie’ uit te voeren. Het rapport is een uitwerking van de in 2020 vastgestelde Groenvisie. Het geeft invulling aan de ambitie “de grote variatie aan samenhangende natuur in onze gemeente zorgt voor een rijke biodiversiteit” dat leidend is in alle projecten en bij het dagelijks beheer en onderhoud van het groen.

8.4.10 Reserve Bestemming afvalstoffenheffing

Het doel van deze reserve is eventuele sterke tariefstijgingen tot 2025 als gevolg van sterke kostenstijgingen af te vlakken.

Om de tariefstijging te faseren is in 2021 besloten hiervoor een bedrag van € 2,7 miljoen te storten. Het restant wordt in 2025 volledig ingezet om het tarief te drukken.

8.4.11 Reserve Afbouw dekking grondexploitaties

De reserve heeft tot doel om de afbouw van de dekking van de kosten voor grondexploitaties te kunnen dekken.

8.4.12 Reserve Oeverconstructies Park Maasdonck

Het doel van deze reserve is om uitvoering te kunnen geven aan de acties uit de memo “Oeverconstructies Park Maasdonck”.

8.4.13 Reserve Gebiedsfonds Rivieroevers

Een deel van de ontwikkeling binnen Rivieroevers betreft publieke functies. Het gaat dan met name om activiteiten gericht op de ontwikkeling van het Raamwerk Oeverpark en duurzame mobiliteit. Deze komen ook ten goede aan de nieuwe bewoners van de ontwikkellocaties. Door middel van een gebiedsfonds dragen de initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen bij aan de publieke functies.

Het gebiedsfonds heet formeel de ‘Reserve gebiedsfonds Rivieroevers’. In een bestedingsplan bepalen we jaarlijks welke investeringen en lasten uit de reserve worden gedekt. Ook geven we aan wat we dat jaar aan inkomsten verwachten. Dat gebeurt binnen de gebruikelijke “planning en control cyclus” bij de begroting. De verantwoording vindt plaats bij de tussenrapportages en jaarrekening.

8.4.14 Reserve Sport Service Ridderkerk

Het doel van de reserve is om de komende jaren de exploitatietekorten van Sportservice Ridderkerk BV (SSR) op te kunnen vangen. In de meerjarenbegroting van SSR is namelijk voor de komende jaren een fors structureel tekort opgenomen. Dit tekort wordt veroorzaakt door de sinds 2022 sterk gestegen energieprijzen en overige lasten. Met name de energielasten zijn zeer sterk gestegen doordat zwembad De Fakkel verouderd is en het energieverbruik zeer hoog is.

8.4.15 Reserve Huisvesting Oekraïners

Het doel van de reserve is om de kosten te dekken van de toekomstige verhuizing van opgevangen Oekraïners naar nieuwe locaties.

8.5.1 Overrente

In plaats van de rente van leningen te herzien en hiervoor een boeterente te betalen is vanuit onze Algemene reserve deze reserve ‘Overrente’ gevormd. Reservemutaties zijn in beginsel incidenteel maar voor gemeenten die hun Eneco-aandelen hebben verkocht heeft de commissie BBV een uitzondering gemaakt (publicatie BBV 22 oktober 2020). Het is toegestaan om in dit specifieke geval een bestemmingsreserve te vormen die structureel mag worden ingezet voor het dekken van rentelasten (naar analogie van de wettelijke mogelijkheid dit te doen via afschrijvings- of kapitaallastenreserves). Ook onze toezichthouder ‘Provincie Zuid-Holland’ is akkoord met deze (structurele) werkwijze. Deze reserve is dus een bestemmingsreserve, maar wordt opgenomen onder de kapitaallastenreserves (afschrijvingsreserves) vanwege het component rente.

Deze toepassing resulteert in een meer flexibele begroting, omdat we geen onomkeerbaar besluit nemen. In financieel betere tijden kan worden besloten deze reserve weer terug te draaien. Jaarlijks komt nu, op een transparante manier, een deel uit deze reserve ten gunste van (bestaande) rentelasten uit onze (meerjaren)begroting. De jaarlijkse onttrekking ten gunste van de exploitatie wordt gelijkmatig verdeeld over de resterende gemiddelde looptijd van de leningenportefeuille waarover de boeterente van toepassing zou zijn.

8.5.2 Uitvoering Waalvisie

Deze reserve is ingesteld bij raadbesluit van 5 november 2015. Het Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde (NRIJ) heeft toen een overschot in de Algemene reserve uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. Op 23 februari 2017 is besloten het overschot NRIJ en het restant weestaken Stadsregio Rotterdam toe te voegen aan deze reserve ten behoeve van de voorbereiding en uitvoering van de Waalvisie voor zover gelegen op Ridderkerks grondgebied.