Programma Wonen 2024-2028

Bijeenkomst 13 april 2023

Programma Wonen gemeente Renkum

Impressie stakeholdersbijeenkomst 13 april 2023

De gemeente Renkum is bezig met het opstellen van een nieuwe visie op de toekomst van het wonen in de gemeente: het Programma Wonen. De gemeente Renkum vindt het van groot belang dat dit programma in nauwe samenspraak met de belangrijkste partners op het gebied van het wonen tot stand komt. Zo wordt optimaal gebruik gemaakt van kennis en expertise die in de gemeente aanwezig is. En er wordt gewerkt aan een zo groot mogelijk draagvlak voor de uitvoering van het programma.

Op 13 april jl. is met een grote vertegenwoordiging van stakeholders op het gebied van het wonen in de gemeente Renkum van gedachten gewisseld over het Programma Wonen van de gemeente Renkum. Dat deden we aan de hand van vier thema’s:

•Nieuwbouw

•Bijzondere woonvormen en betaalbaarheid

•Opgave bestaande woningen, wijken en dorpen

•Zorg en leefbaarheid

Voor u ligt een impressie van de belangrijkste resultaten van deze bijeenkomst. We hebben geen uitgeschreven verhaal gemaakt, maar een impressie aan de hand van kansen, bedreigingen en overige aandachtspunten. Die kunnen we vervolgens indikken tot een aantal belangrijke opgaven die terug moeten komen in het Programma Wonen.

Nieuwbouw

Kansen

•Er is behoefte aan zowel grondgeboden patiowoningen als appartementen in de centra. Als de voorzieningen maar in de buurt zijn. Wolfheze: bouw appartementen voor senioren.

•Realiseer flexibele concepten voor jongeren en ouderen (25 jaar).

•Bouw grote woningen om tot appartementen waar mensen uit de buurt kunnen komen wonen. Ga eens praten met villa eigenaren om te kijken of die omgevormd kunnen worden naar kleinere appartementen. Verleid mensen. Praat met mensen wat ze willen. Mensen willen wel, maar kunnen wellicht niet, en er zijn weinig alternatieven. Zo speel je grote woningen vrij, terwijl mensen in hun eigen buurt kunnen blijven wonen.

•Verleid ‘rijke’ mensen ook door dure appartementen aan te bieden: 120 m2 en 3 slaapkamers. Op die manier gaan ze er in comfort en gemak niet op achteruit. Als dat is wat er tegenover de grote eengezinswoning staat, zijn mensen bereid te verhuizen.

•Ouderen hechten vaak veel waarde aan een extra logeerkamer. Voor het geval dat ze die nodig hebben. Dat is echter maar een paar keer per jaar. Maar daarvoor hebben ze wel een relatief grote woning nodig. Een oplossing kan gevonden worden in een flexibele logeerkamer die ze delen met de andere bewoners van een complex; zo kunnen woningen beperkt in grootte blijven, terwijl de faciliteit er wel is. Delen in plaats van hebben.

•30+’ers willen best een gezinswoning in de dorpen.

•Doorstroming:

•Doorstroming van senioren is kansrijk, maar gaat niet vanzelf. Vooralsnog ontbreekt passend aanbod. Dat zal divers van aard moeten zijn, want dé ouderen bestaat niet.

•Overweeg werken met een doorstroomcoach, waar bijvoorbeeld Vivare in de gemeente Rheden mee werkt.

Bedreigingen

•Alles binnenstedelijk oplossen: betaalbaarheid komt hierdoor serieus onder druk te staan.

•Heb aandacht voor het deel goedkope woningen dat ontwikkelaars moeten bouwen. Nu moeten ze met Vivare aan tafel gaan zitten, maar zijn ze niet verplicht om eruit te komen. Met gestegen bouwkosten en grondprijzen wordt dat lastig, waardoor ze er met Vivare niet uitkomen. Daarom bouwen ontwikkelaars vaak goedkope alternatieven buiten Vivare om – die niet echt goedkoop zijn. Daar zijn de mensen niet echt mee geholpen.

•Bouwkosten ten opzichte van de opbrengsten zijn uit balans. Als voorbeeld wordt een woning genoemd die getransformeerd wordt naar 6 appartementen. Dit kon niet uit, waardoor 6 betaalbare woningen niet aan de markt werden toegevoegd.

•Bij kleine ontwikkelingen is het niet goed om vast te houden aan een vaste segmentering in prijzen. Schaalgrootte moet in het oog worden gehouden. Maak verschil tussen plekken, en eventueel verevening tussen plekken (vereveningsfonds).

•Geluid van jongeren die op een woning wachten klinkt weinig door (vooral ouderen weten de weg te vinden).

•In de gemeente is er een grote NIMBY-hobby.

•Participatie is goed, maar niet iedereen kan altijd zijn/haar zin krijgen. Kijk naar het grotere belang dat gediend wordt, dat kan zorgen voor versnelling.

•Middenhuur is lastig. Er moet wel rendement behaald worden. Beleggers haken momenteel af op middenhuur omdat het niet aantrekkelijk genoeg is om in te investeren.

Overige opmerkingen

•Bekijk per project naar de eisen die je stelt, ook qua betaalbaarheid en verdeling van doelgroepen. Bouwers bouwen om te verkopen. Sommige plekken vragen om meer maatwerk om bepaalde elementen voor elkaar te krijgen.

•Ook als we de 900 woningen halen is Renkum niet af. Voldoende passend aanbod is nodig voor onze eigen inwoners.

•De Houtsniplaan wordt als voorbeeld genoemd: appartementengebouw waar 70 appartementen komen: goedkopere appartementen veel vraag naar. Alles boven de 4 ton loopt moeilijk. Betaalbaarheid moeilijk te realiseren: betaalbaar is hier maximaal €250.000 met een oppervlakte van 50m2. Hoe zien we dit soort appartementen over 20 jaar?

•Diversiteit is belangrijk. Armste mensen in de kwetsbaarste wijken. Dat is gevaarlijk. Maak dus meer combinaties van sociale huur en (middel)dure koop. Cluster woningen.

•Gemeente: koop villa’s op om er sociale woningbouw van te maken.

•Onvoldoende plekken om mensen van Woonzorgnet uit te laten stromen in de wijken. Nu blijven ze vaak te lang wonen in een “toxic environment”.

•Sommige plekken vragen om meer differentiatie. Uitruil: kijk verder dan de postzegel. Soms kun je beter op plek A duur realiseren en op plek B betaalbaar. Wel goede afspraken maken!

•Zorg voor maatwerk met betrekking tot parkeren, durf te differentiëren, parkeren is niet heilig.

Bestaande voorraad

Kansen

•Behoud de mooie gebouwen.

•Goede samenwerking in wonen en zorg (vraag naar zorg bundelen).

•Verdichten, inbreidinglocaties voormalige scholen Albert Schweizer en Jac P Thijsse in Renkum.

•Splitsing (bijvoorbeeld jaren ’50 villa’s: groot, verouderd, niet duurzaam).

•Optoppen.

•Woning delen (mantelzorger, RIBW, Pluryn): pilot.

•Maak multifunctioneel gebruik van maatschappelijke vastgoed. Overblijvend vastgoed kan omgezet worden naar wonen.

•Zet verhuiscoaches in om doorstroming te bevorderen.

Bedreigingen

•Prijsontwikkeling is een knelpunt om doorstroming in gang te krijgen.

•Participatie is een rem voor versnelling: van de gemeente wordt meer sturing verwacht (protocol, draaiboek, verwachtingenmanagement).

•Uitdaging warmtetransitie: visie geeft nog weinig richting op detailniveau.

•Gemeente heeft “meer van hetzelfde”: meer variatie is nodig.

Overige opmerkingen

•Mobiliteit is uitdaging: deelauto’s, lagere parkeernormen, goed OV?

•Kijk goed naar behoefte om doorstroming op gang te brengen. 30% sociale huur in Oosterbeek brengt doorstroming niet op gang.

Betaalbaarheid en bijzondere woonvormen

Kansen

•Creativiteit is nodig: innovatieve bouw- en woonvormen (bijvoorbeeld Tussen de Lanen met halfverdiept parkeren, rug-aan-rugwoningen), conceptueel bouwen. Conceptueel bouwen (prefab, fabrieksmatig) biedt kansen voor betaalbaar bouwen, alleen kansrijk op uitleglocaties.

•Houd bij betaalbaarheid rekening met energielasten: veel goedkopere oude woningen hebben hoge energielasten.

•Gemeente: wijs locaties aan waar betaalbaar gerealiseerd moet worden met bijbehorende (lagere) parkeernormen.

•Diverse wijken, gemixte bevolkingssamenstelling.

•Geef ruimte voor flexibiliteit qua regels. Bekijk per project wat realistisch is.

•Maatwerk per kern, spreid goedkopere woningen over de kernen (niet alleen Renkum).

•Combi van duur en goedkoop om goedkoop haalbaar te maken.

•Behoefte aan geclusterd wonen voor ouderen (bijvoorbeeld Elderburen) en andere doelgroepen, ‘aanleunzorg’ nabij klassiek zorgcentrum, hofjeswoningen. Vilente is samen met andere partijen bezig met verpleeghuiszorg thuis (verschuiving van intramuraal naar andere vormen).

•Maatwerk voor uitstromers en zorgbehoevenden: goedkope huur, geclusterd wonen in rust voor GGZ-doelgroep

•Er is een alternatieve locatie nodig voor Woonzorgnet.

•CPO, borg het planologisch, wijs locatie aan en zorg dat erop ingeschreven kan worden.

•Breng groep jongeren samen en geef ze ruimte om samen te ontwikkelen (bijvoorbeeld locatie Pro Persona?).

•Breng locaties in beeld waar bijzondere woonvormen (waaronder collectieve) kunnen landen, daar voorrang geven en proces organiseren.

•Parkeren: flexibiliteit en creatievere oplossingen (deelmobiliteit, OV, verderop parkeren).

Bedreigingen

•Scheefwonen is een probleem, doorstroming stagneert vanwege beperkte alternatieven.

•Kleinere woningen voor betaalbaarheid: risico voor kwaliteit (levensloopbestendigheid, parkeerdruk, et cetera). En relatief dure installaties. Ondergrens ca 60 m2.

•Onvoldoende sociale huur voor bijvoorbeeld jonge kwetsbaren die door willen stromen vanuit (moeilijke) thuissituatie of instelling.

•Parkeren: parkeernormen maken plannen qua betaalbaarheid onhaalbaar.

•Gat tussen verpleeghuis en thuis wonen is te groot (eenzaamheid, mobiliteit), ‘bejaardentehuis’ wordt gemist.

Overige opmerkingen

•Initiatieven worden zelden concreet: gemeente moet meer regie voeren en sneller keuzes maken (direct nee zeggen als het niet kansrijk is). Nadenken over welke initiatieven je de ruimte geeft, wat is meerwaarde (ook qua capaciteit)

Leefbaarheid

Kansen

•Voorzieningen zijn van belang. Creatief ondernemerschap is nodig zodat lokale ondernemers (waaronder winkels) kunnen blijven bestaan.

•Woonvormen voor ouderen: leefbaarheid voor ouderen wordt bevorderd als mensen elkaar kunnen helpen. Door jonge ouderen en oude jongeren bij elkaar te zetten (en dit te faciliteren) bereik je dat men minder beroep hoeft te doen op zorg.

•Realiseer tussenvormen voor mensen die vanuit intramuraal naar zelfstandig wonen maken.

•Balans draagkracht/vraagkracht: jong en oud of draagkrachtig en hulpbehoevend te combineren. Er bestaan initiatieven waarbij ‘sterke’ inwoners voor een lagere prijs een woning kunnen huren en in ruil daarvoor iets teruggeven aan de wijk. Daarnaast zitten er kansen in het activeren van inwoners.

•Ontmoeten: Om de sociale leefbaarheid te vergroten is het belangrijk dat er plekken zijn waarop inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Die zijn er wel, maar zijn lang niet altijd bekent bij professionals en inwoners.

•Creatief omgaan met ruimte: binnen de gemeente zijn er meerdere locaties (zoals oude schoolgebouwen) die door de jaren heen hun functie hebben verloren. Niet altijd wordt er een goede invulling gegeven aan deze locaties. Daarnaast werden er ideeën genoemd als het bouwen van woningen boven parkeergarages en het maken van meerdere appartementen in grote woningen.

Bedreigingen

•Inwonersinitiatieven worden niet voldoende gefaciliteerd, denk aan enthousiaste inwoners die gemeenschappelijk willen wonen. Gemeente wijzigt meerdere malen plannen, wat voor vertraging zorgt in het ontwikkelen van (woon)projecten. Regie en sturing vanuit de gemeente kan beter: hoe krijg je voldoende snelheid en daadkracht om plannen door te zetten?

•Begeleiding van statushouders zou beter kunnen. Nu leidt het soms tot hinder in de wijk, denk aan het achterlaten van afval op plekken waar het niet hoort.

•Als inwoners van een intramurale instelling naar de wijk gaan kan dit voor problemen zorgen: inwoners komen vaak in het goedkopere huursegment terecht. Deze plekken zijn beperkt, dus inwoners komen automatisch in dezelfde wijken. Hierdoor wordt de kans op terugval vergroot, waardoor zelfstandig wonen niet meer mogelijk is. Hier zijn geen afspraken over met zorgaanbieders.

•Groot personeelstekort waardoor thuiszorg een grote uitdaging is. Ook zijn er in één wijk/straat meerdere zorgaanbieders die thuiszorg leveren. Dit is niet efficiënt en zou eventueel beter kunnen, maar dat beperkt eventueel de keuzevrijheid van mensen.

•Samenwerking: stakeholders weten van elkaar niet waar ze mee bezig zijn en wat er al is aan voorzieningen. Hierdoor probeert iedereen het wiel weer uit te vinden en is het voor inwoners al helemaal moeilijk om op de juiste plekken te komen. Ook worden de huisartsen en praktijkondersteuners genoemd als belangrijke stakeholders die hierin meegenomen moeten worden.

Overige opmerkingen

•Clusteren of spreiden: voor beiden is iets te zeggen. Clusteren maakt het organiseren van zorg makkelijker en het kan zorgen voor een gevoel van community (denk aan de geclusterde jonge ouderenwoningen), maar zorgt in geval van kwetsbare doelgroepen ook voor veel vraagkracht en weinig draagkracht. Spreiding zorgt voor meer balans in draagkracht/vraagkracht. Als je kiest voor spreiding, zorg dan ook dat woningen in een nieuwbouwwijk ook geschikt zijn voor verschillende doelgroepen.

De opgaven

•Inbreiding (én uitbreiding?): voldoende woningen bouwen

•Meer variatie, voldoende alternatieven

•Doorstromingsstrategie: strategisch nadenken over op gang krijgen doorstroming

•Ontmoetingsplekken (leefbaar, prettig wonen)

•Gemeente pak de regie

•Participatie

•Samen doen, samenwerking

Bijeenkomst 17 augustus 2023

Stakeholdersbijeenkomst II – Programma Wonen

17augustus 2023

De bijeenkomst was opgezet als volgt: eerst is het concept Programma Wonen toegelicht, waarna men plenair kon reageren. Vervolgens kon men met elkaar in gesprek en konden zij geeltjes plakken bij de verschillende thema’s.

Plenaire reacties

Het spanningsveld tussen sociale huur van voldoende kwaliteit (en omvang) tegenover de haalbaarheid van een plan (onrendabele top) is veel naar voren gekomen.

Het voorbeeld werd gegeven om sociale huur 25 jaar te borgen in een doelgroepenverordening. De vraag was waarom dit niet langer kon. Dit gaat m.n. over sociale huur die door ontwikkelaars wordt gemaakt en gehouden

•De 25 jaar komt vooral voort uit de onderhoudstermijn, om te voorkomen dat beleggers de woningen verkopen als er onderhoud komt of überhaupt direct al verkopen. Maar de conclusie was: dit mag scherper; er moeten grenzen gesteld worden voor de langere termijn. Ook privaatrechtelijk afspraken maken over het onderhoud om verloedering en slechte woonomstandigheden te voorkomen

•Trend doorbreken van de afgelopen jaren waar commerciële partijen sociale huur realiseerden en vervolgens al snel in de vrije markt zetten

Sociale huur moet je niet overal, in elk project, forceren. Dat past niet altijd (qua wijkstructuur, stedenbouw etc.), zeker niet 30%.

•Voorstel werd gedaan om de corporatie los van alle andere ontwikkelingen de 30% (dus +/- 300 woningen) zelf te laten realiseren, zodat andere projecten ruimte hebben

•Ook vanuit praktische overweging: 9 sociale appartementen in een complex van 30 is ingewikkeld i.h.k.v. de VvE en het beheer voor Vivare

•Het vereveningsfonds werd hierbij door alle betrokkenen (zowel ontwikkelaars als corporatie) als een goed middel gezien

Kijk bij betaalbaarheid naar woonlasten: dus huur/koop + energielasten. Dat moet samen binnen betaalbare marge blijven

In het programma staat: we willen niet alles stapelen. Maar wat blijft er dan over van je ambities? Hoe maak je keuzes, en wat is het stuk dan waard?

•Alle eisen handhaven is niet realistisch

•Prioritering is wellicht nodig: in plaats van hoog inzetten op alles en dan de eisen bijstellen moeten er realistische basiseisen zijn

Hoe goedkope koop behouden?

•Door instrumenten als koopgarant en doelgroepenverordening. Daarnaast ook kijken naar het type aanbod: kleinere, niet uitbreidbare woningen behouden redelijk hun waarde

Regiefunctie van de gemeente:

•Idee om de potentie per locatie vast te leggen. Op die manier kan de opgave verdeeld worden over verschillende locaties en kan gekeken worden wat past

•Niet het programma per locatie loslaten, maar een totaalplaatje maken van de hele gemeente

Wonen en zorg: ontwikkeling van zwaardere doelgroepen zorgt ervoor dat kleinschaligheid niet meer reëel is. Een zekere schaal (vaak zo rond de 30 mensen) is nodig, zeker voor 24-uurszorg.

Reacties na de gesprekken

950+100 woningen als simpel, centraal doel. Alles moet daartoe leiden.

•De hele organisatie moet het doel voor ogen hebben, waarbij het duidelijk moet zijn wie wat doet.

•Investeren in organisatiekracht en model om in de buurt van de doelen te komen

•De procesregisseur/leider moet het grote plaatje bewaken, dus dat het aantal woningen ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Moet ook bevoegd zijn mensen hierop aan te spreken

•Monitoring en dashboard gaan daarbij helpen, evenals de intaketafel

Eigen projecten: niet alleen wachten op initiatieven uit de markt. Nu zijn we vaak reactief, ook zelf proactief zijn waar mogelijk

Regierol gemeente: overzicht houden vanuit het hogere schaalniveau. Ook de raad moet hier serieus in betrokken worden, en bewust zijn van haar rol.

•‘Niet bezig zijn met die ene boom, maar met het grotere geheel en de opgave’

Omgevingswet: in het stuk lijkt het nu dat de sturingsmogelijkheden afnemen omdat er geen verordeningen bij kunnen komen. Dit is niet zo, moeten we aanpassen!

Participatie en omgang met NIMBY:

•Participatie krijgt een grotere rol onder de omgevingswet, nadenken over hoe dat in te vullen

•Cursus ‘omgaan met NIMBY’: leer mensen verder te kijken dan die ene boom en hun eigen belang

•Beren op de weg en angst van omwonenden benoemen

•Ook voorstanders een stem geven: zij laten zich vaak minder uitgesproken horen

Reacties per thema

Passende voorraad

Vereveningsfonds is een goed instrument, uitwerking is nog wel nodig.

•Afhankelijk van welk product er wordt ‘uitgeruild’ wordt bepaald wat er ingelegd moet worden

•Geld moet op de juiste plek terecht komen, van tevoren nadenken waaraan je het wil besteden

•Draagvlak is nodig: beide partijen moeten er wel heil in zien om te investeren in het fonds

•Enerzijds: geen makkelijke ‘escape’ voor ontwikkelaars, anderzijds ook geen onrealistische post vanuit de gemeente

Woningdelen: in sociale huur zijn vaak strenge eisen, daar losser mee om gaan. Bijvoorbeeld 2 oudere mensen samen laten wonen in 1 sociale huurwoning zonder administratief gedoe

Mix in geclusterd wonen: zowel mengen binnen complexen, als bouwen voor verschillende doelgroepen. Niet alleen ouderen willen geclusterd wonen

Thuis voor iedereen

Kleinschaligheid heeft grenzen, met name door personeelstekort en kosten (zie eerdere opmerking)

In huidige tekst staat dat we geen uitbreiding willen van intramurale zorg

•De behoefte blijft bestaan, zeker voor zwaardere groepen. Gezien die doelgroep blijft groeien is beperken van uitbreiding niet verstandig. Afschalen is zeker geen optie

•Wel een rem op nieuwe initiatieven

•Doorstroming/uitstroom van zorgbehoevenden valt tegen in de praktijk, vaak ook omdat zij geen plek hebben om naartoe te gaan. Daardoor blijft men lang in intramurale situatie zitten, met tekorten aan plek tot gevolg. Uitbreiding kan dus soms wel nodig zijn, in ieder geval voor bestaande organisaties

•De zin ‘geen uitbreiding intramuraal’ moet uit het stuk

Vitale leefgemeenschappen

Heeft de gemeente alle locaties in beeld voor woningbouw?

•Ja, het dashboard daarvoor is bijna klaar. We delen wat kan. Voor nu lijkt het erop dat we qua aantallen aardig goed zitten, maar dat zal het dashboard definitief uitwijzen.

•Nadenken over manier van communiceren

Behoefte aan ‘woonkamer in de buurt’

Vragers en dragers: verhouding moeten we in het oog houden, zal ook een plaats krijgen in de wijkvisies van Vivare

•In de praktijk raakt de balans zoek op sommige plekken: grotere concentraties van kwetsbaren, o.a. door beperkte doorstroming

Behoefte aan zichtbaarheid van Vivare bij Dorpsplatforms

•Vroeger was er meer betrokkenheid van wijkagent en Vivare, is verdwenen. Dat terwijl dit wel van waarde is, goede manier om aan te voelen wat er speelt

•Vivare herkent dit, en maakt ook alweer meer de beweging de wijk in

Bouwopgave

Leren van projecten in andere gemeentes (geclusterd wonen enz.)

Bijhouden wat de voorraad is en wordt na toevoegingen

Lokale initiatieven koppelen aan lokale (welbedeelde) investeerders/inwoners

Samenwerking(stafels)

De samenwerkingstafels vond men een goed idee, de frequentie e.d. in overleg met de deelnemers vaststellen t.z.t.

•De eerdergenoemde procesregisseur zou voorzitter moeten zijn van die tafel

•Ook zeker op het thema wonen en zorg is behoefte aan meer en regelmatiger contact

Looptijd 5 jaar voor het programma is wellicht kort, tussentijds blijven we wel actualiseren

•Zorg voor continuïteit ondanks wisselende politiek elke 4 jaar.

•Nota Grondbeleid 2023 Gemeente Renkum, concept, augustus 2023

•Woonbehoefteonderzoek 2022 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, maart 2023

•Woondeal 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, maart 2023

•274.119 Uitkomsten analyse doelgroepen wonen en zorg, juni 2023

•Collegeperspectief Renkum in bloei, 2022

•Raadsbrief instrumentarium beleidsveld wonen, februari 2022

•Omgevingsvisie 2040 Renkum, januari 2022

•Onderzoek behoefte standplaatsen woonwagens Renkum, juli 2020

•Nota Wonen gemeente Renkum, 2019

•Woononderzoek onder leden van Renkum Spreekt, Rapport Woonvisie Renkum, mei 2023

•Kadernota Sociaal Domein gemeente Renkum, 2019

•Prestatieafspraken ViVare-Gemeente Renkum-RHV, actualisatie 2023-2024

Aandachtsgroepen: groepen zoals die benoemd zijn door het Rijk in het kader van het Programma Een Thuis voor iedereen:

•Mantelzorgverleners en -ontvangers

•Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking of psychische kwetsbaarheid

•Uitstromers uit intramurale zorginstellingen:

•maatschappelijke opvang

•opvang van slachtoffers van geweld in huiselijke kring/‘vrouwenopvang’

•opvang van slachtoffers van mensenhandel

•beschermd wonen

•instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg en forensische zorg, instellingen voor jeugdzorg

•Woningzoekenden na detentie

•(dreigend) Dakloze mensen

•Stoppende sekswerkers

•Statushouders

•Arbeidsmigranten

•Studenten

•Woonwagenbewoners

•Ouderen

Anterieure overeenkomsten:

vrijwillig gesloten overeenkomst tussen gemeente en particuliere initiatiefnemer. In de overeenkomst zijn allerlei afspraken vastgelegd, bijvoorbeeld over kostenverhaal, fasering en woningbouwprogramma

Bestaanszekerheid: een bestaan met voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven

Betaalbare woningen: koop tot €355.000, sociale huur tot €808,06, middeldure huur (middenhuur) vanaf grens sociale huur tot €1.100 (prijspeil 2023)

Circulariteit: producten worden na gebruik hergebruikt of ingezet als grondstof voor nieuwe producten of materialen

Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO):

een vorm van projectontwikkeling waarbij toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever zijn voor hun eigen nieuwbouwproject

Conceptueel bouwen: werken vanuit herhaalbare, innovatieve, integrale en flexibele bouwoplossingen. Bij conceptueel bouwen gaat het vaak om modulaire oplossingen voor woonunits die ergens flexibel worden ingezet en net zo makkelijk worden weggehaald

DAEB: Diensten van Algemeen Economisch Belang (in volkshuisvestingstermen wordt hier doorgaans sociale huurwoningen mee bedoeld)

Energiearmoede: daarvan is sprake als een huishouden te maken heeft met een laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening of een woning van (zeer) slechte energetische kwaliteit

Flexpools: flexibele schil aan arbeidskrachten die op afroep beschikbaar zijn

Flexwoningen: flexibele woonoplossingen die relatief snel en goedkoop gerealiseerd kunnen worden

Geclusterde woningen: een geschikte woning met een seniorenlabel in een woonvorm met 10 of meer wooneenheden en met een welzijnsvoorziening (bijvoorbeeld ontmoetingsruimte, recreatievoorziening of buitenruimte voor gezamenlijk gebruik) in de directe woonomgeving (500 meter) of inpandig

Goedkope koop: geen formeel vastgesteld segment, is geformuleerd als streven in de regionale Woondeal. In dit Programma Wonen is de grens € 280.000 (prijspeil 2023)

Intentieovereenkomst: een overeenkomst tussen twee partijen waarin zij de intentie uitspreken om in de toekomst samen te werken aan een bepaald project of doel

Kangoeroehuizen: een pand dat bestaat uit twee zelfstandige woonruimten, die wel in verbinding met elkaar staan

Klimaatadaptatie: het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan het actuele of verwachte klimaat en de effecten daarvan

Klimaatneutraal: dit geeft aan dat een proces of product over de gehele keten niet bijdraagt aan klimaatverandering

Knarrenhofje: productnaam voor woonvorm waarbij een kleine groep mensen, waarvan iedereen of een deel van de bewoners intensieve zorg en ondersteuning nodig hebben, met elkaar in een groepswoning wonen waardoor het voor hen mogelijk is een zo normaal mogelijk leven te leiden (kan ook in gemengde vorm met jongere bewoners)

Levensloopbestendig

c.q. -geschikt: een zelfstandig woning die geschikt is (of eenvoudig geschikt te maken is) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in het geval fysieke beperkingen of chronische ziekten van bewoners

(pré)mantelzorgwoningen:

een woning op het terrein van het huis van iemand die zorg nodig heeft. De woning is bedoeld voor de zorgverlener (vriend, familielid). Het is ook mogelijk dat de persoon die zorg nodig heeft in de mantelzorgwoning woont. Een pré-mantelzorgwoning is hetzelfde als een mantelzorgwoning, alleen mag je er al gaan wonen vóórdat er een mantelzorgsituatie is.

Meergeneratiewoning: een woning waarin wordt samengewoond met meerdere generaties op één adres: in één bestaande woning en/of in één bijbehorende bouwwerk op hetzelfde perceel

Nationale Hypotheekgarantie (NHG):

een garantie op hypotheken tot €405.000 (prijspeil 2023). Met NHG-hypotheek wordt verantwoord en betaalbaar geleend. De woningeigenaar loopt minder risico en profiteert van een rentekorting

Natuurinclusief: er wordt bewust ruimte voor biodiversiteit gecreëerd op, aan of in het gebouw of de openbare ruimte, zodat er meer diverse planten- en diersoorten kunnen leven

Nieuwbouw, herstructurering, renovatie:

een nieuw gebouwde woning of andersoortig gebouw (nieuw gebouwde constructies). In het kader van dit programma Wonen hebben we het over woningen. Een formele definitie bestaat niet. Kan ook sloop – vervangende nieuwbouw betreffen: dan is het onderdeel van herstructurering. Onder herstructurering verstaan we: vervangende nieuwbouw, intensieve en grootschalige renovatie en verduurzaming en transformatie van vastgoed naar woningen (bron: rijksoverheid: Nieuwe aanpak leefbaarheid en veiligheid in wijken). Renovatie is het herstellen of wanneer nodig gedeeltelijk vernieuwen van een bestaand pand, waardoor het weer bruikbaar wordt naar de dan geldende maatstaven en normen. Wanneer een gebouw geheel wordt gesloopt en opnieuw wordt opgebouwd, wordt gesproken van herbouw of vervangende nieuwbouw

Preferred supplier: een vaste derde partij die organisaties inschakelen op het moment dat zij een opdracht beschikbaar hebben

Sociale huur: huurwoning met een huurprijs tot €808,06 (prijspeil 2023, wordt jaarlijks landelijk vastgesteld)

Spoedzoekers: woningzoekenden die door uitzonderlijke situaties per direct op zoek zijn naar onderdak

Statushouders: een voormalig asielzoeker die een vergunning heeft gekregen om in Nederland te mogen verblijven

Tiny house: een kleine volwaardige vrijstaande woning van maximaal 50 m2 vloeroppervlak met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk

Vitaliteitstreden: onderdeel van het vitaliteitstredenmodel van Companen, bedoeld om een inschatting te maken van het deel van de senioren dat behoefte heeft aan een bijzondere woonvorm:

•vitaliteitstrede 1: ouderen zonder zorgindicatie, maken hooguit gebruik van eerstelijns huisartsenzorg of zorg van de specialist (vanwege een acute zorgvraag, chronische ziekte of specialistische geestelijke gezondheidszorg);

•vitaliteitstrede 2: ouderen die gebruik maken van Wmo-ondersteuning (hulpmiddelen, voorzieningen, huishoudelijke hulp of andere ondersteuning waarvoor een eigen bijdrage verschuldigd is);

•vitaliteitstrede 3: ouderen die wijkverpleging ontvangen vanuit de Zorgverzekeringswet;

•vitaliteitstrede 4: ouderen met een Wlz-indicatie (Wet langdurige zorg). Ouderen met een Wlz-indicatie kunnen terecht in een verpleeghuis, maar zij kiezen er tegenwoordig vaker voor om zelfstandig te blijven wonen met intensieve zorg (vanuit een Modulair of Volledig Pakket Thuis). Op die manier kunnen zij zo lang mogelijk zelf regie houden over hun woon(zorg)situatie.

Vragers en dragers: vragers zijn mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben, dragers zijn mensen die zelfredzaam zijn en die de veerkracht in de wijk kunnen vergroten

WOZ-waarde: de waarde van een woning in het kader van de wet Waardering Onroerende Zaken. De WOZ-waarde wordt gebruikt om de hoogte van belastingen en heffingen te bepalen, zoals de onroerendezaakbelasting