Aanhef
Een regionale visie op wonen voor de vijf Bevelandse gemeenten
Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt de nieuwe regionale Bevelandse woon(zorg)visie.
De gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Reimerswaal werken als regio de Bevelanden op het beleidsveld wonen nu al meer dan 10 jaar intensief samen!
In deze woon(zorg)visie leggen we gezamenlijk ambities vast op het gebied van volkshuisvesting voor de komende jaren.
Onze regio kenmerkt zich door haar uitgestrektheid en nabijheid van het water. Je vindt hier goede leefomstandigheden. Inwoners voelen zich sterk verbonden met hun woonplaats en iedere Bevelandse gemeente heeft een eigen identiteit en cultuur. Met ons regionale woonbeleid willen we bijdragen aan het behoud van deze diversiteit en willen we zorgen voor een flexibele een duurzame woningvoorraad. Een voorraad die aansluit bij de woonbehoeftes van onze huidige en nieuwe inwoners, voor nu en in de toekomst. We willen onze hechte gemeenschappen behouden, en tegelijkertijd een open samenleving zijn.
De ambities in deze visie zijn tot stand gekomen in samenwerking met verschillende stakeholders, zoals de woningcorporatie, de huurdersvereniging, ontwikkelaars, makelaars en met de zorgorganisaties die actief zijn in onze regio.
We verwachten dat het aantal inwoners in onze regio de komende jaren blijft toenemen. Economisch staan we er goed voor, het aantal banen is de afgelopen jaren gestaag toegenomen. We bouwen voor deze groei.
Daarnaast zien we ook andere uitdagingen in onze woningmarkt. In vergelijking met andere Nederlandse gemeenten, vergrijst onze bevolking relatief snel. We willen voor onze ouderen daarom dat er voldoende geschikte woningen zijn om zelfstandig te blijven wonen, indien nodig met zorg die thuis kan worden geleverd. Daarom leggen we in deze nieuwe woon(zorg)visie nadruk op het thema wonen & zorg.
Andere thema’s die we in deze visie behandelen zijn nieuwbouw, de huisvesting van aandachtsgroepen, betaalbaarheid, en de toekomstbestendigheid van onze woningvoorraad.
Deze visie schetst voor ons de kaders voor de komende vijf jaar. Voor de uitwerking hebben we een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld. Regionaal en gemeentelijk wordt hier de komende tijd invulling aan gegeven.
Maarten Both
Bestuurlijk voorzitter Actielijn Wonen de Bevelanden
Wethouder Wonen gemeente Reimerswaal
Analyse huidige situatie & ontwikkelingen
Landelijke, provinciale en gemeentelijke beleidscontext
Nationale Woon- en Bouwagenda
In 2022 heeft de Rijksoverheid de Nationale Woon- en Bouwagenda geïntroduceerd (NWBA). Deze agenda bevat op het gebied van volkshuisvesting drie hoofddoelen: de bouw van 900.000 woningen tot 2030, betere betaalbaarheid door een goede aansluiting tussen woonlasten en inkomens, en het hebben van voldoende woningen voor bepaalde aandachtsgroepen in de samenleving.
Zeeuwse Woondeal
Als uitwerking van de NWBA is in maart 2023 de Zeeuwse Woondeal ondertekend. Hierin hebben het Rijk, provincie Zeeland en de dertien Zeeuwse gemeenten afspraken vastgelegd over de ontwikkeling van de woningvoorraad tot en met 2030. Uitgangspunt hierbij is dat elke gemeente zijn ‘fair share’ van de opgave op zich neemt, met specifieke doelstellingen per thema. Voor het thema betaalbaarheid wordt er bijvoorbeeld naar gestreefd dat twee-derde van de nieuwe woningen betaalbaar is. Voor de woonregio Zeeland komt dat neer op de realisatie van ongeveer 10.000 betaalbare huur- en koopwoningen in de periode tot en met 2030. Voor het thema van de woningbouw voor ouderen, gaat de Woondeal uit van het realiseren van 6.800 nul-treden woningen en 1.600 woningen in geclusterde woonvormen. De vertaling hiervan naar Bevelandse aantallen wordt in de volgende hoofdstukken per thema uitgewerkt.
Wet versterking regie op de volkshuisvesting
Eén van de juridische instrumenten voor de uitvoering van de NWBA is de in voorbereiding zijnde ‘Wet versterking regie op de volkshuisvesting’. Het doel van deze wet is overheden meer regie te geven om de uitdagingen die de woonopgave met zich meebrengt aan te pakken met juridische instrumenten. Deze wet zal naar verwachting eind 2024 in werking treden. In deze woon(zorg)visie sorteren we voor op de mogelijkheden en verplichtingen
die deze wet met zich meebrengt.
Woon(zorg)visie
Het Rijk spoort gemeenten aan om regionaal afgestemde woon(zorg)visies te maken. De woon(zorg)visie beschrijft de plannen voor de komende vijf jaar. Hierin moet naast de thema’s betaalbaarheid en huisvesting aandachtsgroepen, een grotere nadruk komen te liggen op de uitdagingen op het gebied van wonen en zorg.
Het in kaart brengen van deze uitdagingen is een uitwerking van landelijke programma’s uit de NWBA als een ‘Een thuis voor iedereen’ (waarin de aandachtsgroepen zijn benoemd) en ‘Wonen en zorg voor ouderen’. Vanaf 2026 wordt de woon(zorg)visie onderdeel van het verplichte Volkshuisvestingsprogramma dat onderdeel uitmaakt van de beleidscyclus onder de Omgevingswet die sinds 1 januari 2024 in werking is. Met deze nieuwe wet worden een aantal bestaande wetten ook gewijzigd, zoals de Woningwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), waardoor er nu in het Wmo-beleidsplan een verbinding wordt gelegd met het volkshuisvestingsprogramma.
Regionale & gemeentelijke beleidscontext
In 2021 hebben de vijf Bevelandse gemeenten in het kader van de regionale samenwerking gezamenlijk de actielijn ‘Beweging op de Bevelandse woningmarkt’ opgezet. Deze actielijn is vooral gericht op concrete maatregelen om de slaagkansen van jongeren en starters te vergroten, meer geschikte woon(zorg)voorzieningen voor senioren te bieden en het stimuleren van de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Een concreet voorbeeldproject is de realisatie van 450 flexibele wooneenheden voor jongeren, starters, statushouders en andere spoedzoekers. Daarnaast wordt binnen de actielijn ingezet op versnelling van de woningbouw.
Deze nieuwe Bevelandse woon(zorg)visie is de opvolger van de Woonvisie Regio De Bevelanden 2019-2030. Dat betekent dat dit document ook de basis vormt voor de nieuwe prestatieafspraken met de woningcorporaties.
In de coalitieakkoorden (soms ‘raadsagenda’ of ‘raadscontourennota’ genoemd) hebben de vijf Bevelandse gemeenten de volgende punten op het gebied van wonen opgenomen.
-De gemeente Goes spreekt binnen haar coalitieprogramma en raadsagenda de behoefte uit aan minimaal één nieuwe uitbreidingswijk. En de behoefte om passende woningen te bouwen voor iedereen, woningbouw te versnellen en alternatieve woonvormen (tiny houses etc.) te stimuleren. Ook wil Goes samen met Beveland Wonen kijken naar sociale huur.
-Borsele spreekt in haar Bestuursprogramma 2022-2026 van het realiseren van een behoeftepeiling, zelfbewoningsplicht en gedifferentieerd grondbeleid. Als senioren kunnen doorstromen naar een op maat gesneden (huur)woning waar ook zorg wordt geboden, dan ontstaat er voor de andere groepen ruimte.
-In Reimerswaal spreekt men vooral van aandacht voor seniorenwoningen, aangevuld met ruime gezinswoningen, daarnaast kleinschalige projecten voor starters.
-Kapelle ziet graag in nieuwbouwplannen aandacht voor sociale huur, middenhuur, levensloopbestendige woningen en woningen voor gezinnen/starters/alleenstaanden. Verder aandacht voor doorstroming voor ouderen, de huisvesting van statushouders, en het weren van investeerders met winst als doel.
-Noord-Beveland wil tenslotte graag woonmogelijkheden in alle kernen behouden en voor alle doelgroepen mogelijk maken. Ook wil de gemeente experimenteren met nieuwe woonvormen en een verduurzamingslag maken in de bestaande woningvoorraad.
Bijlage
Figuur 9: Woonvormen tussen Wmo – Wlz
Figuur 10: Energielabels gemeenten de Bevelanden, 2019-2023 (RVO, 2023)
Bijlage: definities
Definitie inkomensgroepen (prijspeil 2022)
✓ Sociaal minimum: huishoudens met een belastbaar jaarinkomen op of onder bijstandsniveau..
✓ Doelgroep corporaties: eenpersoonshuishoudens met een belastbaar jaarinkomen tot € 40.765 en meerpersoonshuishoudens met een belastbaar jaarinkomen tot € 45.014.
✓ Lage en hoge middeninkomens: huishoudens met een belastbaar jaarinkomen tussen € 40.765 en € 56.527 voor eenpersoonshuishoudens en tussen € 45.014 en € 75.369 voor meerpersoonshuishoudens.
✓ Hogere inkomens: huishoudens met een belastbaar jaarinkomen boven € 56.527 voor eenpersoonshuishoudens en boven € 75.369 voor meerpersoonshuishoudens
Aangepaste woning. Een woning is een aangepaste woning als er ten behoeve van personen met een handicap of lichamelijke beperking speciale voorzieningen zijn aangebracht in de woning of als de woning daarvoor bouwkundig is aangepast. Daarbij kan het gaan om een traplift, hellingbaan, aan- of uitbouw, maar ook om kleinere aanpassingen
Aanpasbaar gebouwde woningen zijn levensloopbestendig-ready. Het is in een aanpasbaar gebouwde woning mogelijk om zonder grote bouwkundige aanpassingen de woning geschikt of levensloopbestendig te maken. De daadwerkelijke levensloopbestendige maatregelen, zoals een traplift, zijn nog niet toegepast. In feite is de structuur van zo’n woning op zo’n manier ontworpen, dat de nodige aanpassingen redelijk eenvoudig te maken zijn
Beschermd thuis: cliënten die weliswaar een eigen huishouden kunnen voeren, maar het vanwege psychiatrische problemen toch niet zonder begeleiding kunnen stellen.
Beschermd wonen standaard: binnen een zorginstelling met 24/7 toezicht en begeleiding.
Beschermd wonen specialistisch: binnen een zorginstelling met 24/7 toezicht en begeleiding. Hierbij is sprake van bijzondere zorg voor cliënten met complexe problematiek waarbij voortdurende noodzaak is voor intensieve ondersteuning en interventie bij crisis.
Levensloopbestendige woning: zijn in potentie bruikbaar voor een volledige levensloop, al dan niet met enkele kleine aanpassingen-op-maat, zoals een beugel aan de muur van het toilet. Deze woningen zijn toegankelijk en bruikbaar voor een bewoner met een rollator. Levensloopbestendige woningen kunnen bewoond worden door verschillende doelgroepen
Geclusterde woonvorm: is een cluster van minimaal 12 nultredenwoningen met minimaal één ontmoetingsruimte. Regio De Bevelanden interpreteert dit als dat er een ontmoetingruimte is in de nabije omgeving (op loopafstand) van deze clustering aan nultredenwoningen. Ander kenmerk is dat er verschillende soorten woningen worden aangeboden binnen één, voor verschillende zorgzwaartes. Van volledig zelfstandig tot woningen waar zware zorg geboden kan worden.
Nultreden: Een nultredenwoning is een zelfstandige woning die intern en extern toegankelijk is. Interne toegankelijkheid: vanuit de woonkamer zijn de keuken, het toilet, de badkamer en ten minste 1 slaapkamer zonder traplopen te bereiken. Dit kan door afwezigheid van een trap, of door aanwezigheid van een traplift of lift. Externe toegankelijkheid: de toegang naar de woning is zonder traplopen te bereiken.
Geschikte woningen zijn voor groep ouderen met somatische beperkingen of mobiliteitsproblemen; woningen waarvan de voordeur te bereiken is zonder traplopen en waarin de primaire vertrekken (keuken, wc en woon-, slaap- en badkamer) zonder traplopen te bereiken zijn. Voor het aanpassen van een woning (plaatsen traplift, steun-beugels) is max. bovengrens 10.000 euro.
Zorggeschikte woningen: zijn zelfstandige woningen die onderdeel zijn van een geclusterde vorm waarin WLZ-zorg geleverd wordt voor bewoners. Om zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze wooneenheden en de toegang hiertoe rolstoel- of rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ook dient de woning brandveilig te zijn en te beschikken over een goede en stabiele internetverbinding voor domotica.
Urgentie categorieën: In het wetsvoorstel versterking regie op de volkshuisvesting zijn de volgende urgentiecategorieën opgenomen: dakloze mensen, mantelzorgverleners en –ontvangers, ernstig chronisch zieken, uitstromers opvangvoorziening (o.a. beschermd wonen, Jeugdhulp) en stoppende sekswerkers. Om in aanmerking te komen voor urgentie moeten mensen aantonen dat ze dringend een woning nodig hebben.