Strategisch Gemeentelijk Informatiebeveiligings- en privacy beleid gemeente Reimerswaal 2025-2028

2.2.1 De BIO2

De BIO2 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid versie 2) is het normenkader voor de gehele overheid.

De BIO2 is een doorontwikkeling van de BIO 1.04. In deze nieuwe versie zijn enkele belangrijke veranderingen doorgevoerd:

–Het principe van de basis beveiligingsniveaus (BBN’s) is losgelaten. De BIO2 hanteert een risico gebaseerde aanpak;

–Het inrichten van een Information Security Management System (ISMS) volgens de ISO 27001–norm wordt verplicht gesteld;

–De indeling van de controls/beheersmaatregelen en overheidsmaatregelen sluit aan bij vernieuwde indeling van de ISO 27002.

Voor de afdelingshoofden bekent dit dat zij nu meer dan vroeger moeten werken volgens een risico gebaseerde aanpak. Dit houdt voor het management in, dat men op voorhand keuzes maakt en continu afwegingen maakt of informatie in bestaande en nieuwe processen adequaat beveiligd is in termen van beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid en controleerbaarheid.

2.2.2 Cyberbeveiligingswet (NIS2-richtlijn)

De Cyberbeveiligingswet bevat een zorgplicht die organisaties verplicht zelf een risicoanalyse uit te voeren. Op basis daarvan nemen zij passende en evenredige maatregelen voor de beveiliging van hun netwerk- en informatiesystemen. Het college moet de maatregelen goedkeuren en toezicht houden op de uitvoering ervan. Om dit goed te kunnen doen, dienen zij ook een opleiding te volgen. Dit wordt in het jaarlijks op te stellen jaarplan verder uitgewerkt.

2.2.3 De AVG

Nieuwe technologische ontwikkelingen, innovatieve voorzieningen, globalisering en een steeds digitaler wordende overheid maakt het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens steeds complexer en noodzakelijker. De gemeente Reimerswaal is zich hiervan bewust en heeft met aanvullend beleid aangeven hoe zij in algemene zin invulling geeft aan nationale en Europese wet- en regelgeving op het gebied van privacy, waaronder de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna te noemen: AVG).

2.2.4 De WPG

De gemeente heeft BOA’s in dienst en zij verwerken gegevens die niet onder de AVG vallen maar onder de wet Politiegegevens (WPG). Hiervoor heeft de gemeente beleid en samenhangende procedures ingeregeld.

2.2.5 De 10 bestuurlijke principes voor informatiebeveiliging

De 10 bestuurlijke principes voor informatiebeveiliging zijn een aanvulling op het normenkader BIO2 en gaan over de waarden die het college en de directie zichzelf oplegt. De principes zijn als volgt:

1Het college bevordert een veilige cultuur.

2Informatiebeveiliging is van iedereen.

3Informatiebeveiliging is risicomanagement.

4Risicomanagement is onderdeel van de besluitvorming.

5Informatiebeveiliging behoeft ook aandacht in (keten)samenwerking.

6Informatiebeveiliging is een proces.

7Informatiebeveiliging kost geld.

8Onzekerheid dient te worden ingecalculeerd.

9Verbetering komt voort uit leren en ervaring.

10Het college controleert en evalueert.

De principes gaan vooral over de rol van het college bij het borgen van informatiebeveiliging in de gemeentelijke organisatie. Deze principes ondersteunen de bestuurder bij het uitvoeren van goed risicomanagement. Als er iets verkeerd gaat met betrekking tot het beveiligen van de informatie binnen de gemeentelijke processen, dan kan dit directe gevolgen hebben voor o.a. inwoners, ondernemers en partners van de gemeente. Daarmee is het onderwerp informatiebeveiliging nadrukkelijk gewenst op de collegetafel.

2.2.6 Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten

Het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten geeft een actueel zicht op incidenten en factoren uit het verleden, aangevuld met een verwachting voor het heden en de nabije toekomst. Dit dreigingsbeeld is daarmee het ideale document om focus aan te brengen in het actualiseren van beleid en plannen voor informatiebeveiliging. Uit dit dreigingsbeeld komt duidelijk naar voren dat gemeenten moeten blijven investeren in bewustwording, technologie en samenwerking.

2.2.7 Agenda Digitale Veiligheid 2028 van de VNG

Het doel van deze agenda is om de digitale veiligheid van gemeentelijke dienstverlening én de digitale weerbaarheid van de inwoners en ondernemers te verbeteren. Voor de gemeente Reimerswaal betekent dit: voorbereiden op digitale ontwrichting en streven naar een robuuste informatiebeveiliging.

2.2.8 BIO Thema-uitwerking Clouddiensten van het CIP

Het document ‘BIO Thema-uitwerking Clouddiensten’ van het Centrum Informatiebeveiliging en privacybescherming (CIP) biedt de gemeente Reimerswaal aanvullende handvatten voor het veilig toepassen van Clouddiensten. Ook hier geldt dat aspecten van beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid en controleerbaarheid gewaarborgd moeten zijn in een informatielandschap waar de afhankelijkheid van Clouddiensten toeneemt. Het doel is de risico’s bij het gebruik van Clouddiensten te minimaliseren.

2.2.9 Informatie uit incidenten, inbreuken op de beveiliging en datalekken

De gemeente kent naast de hierboven genoemde bronnen een eigen systeem waarin incidenten worden vastgelegd. Dit systeem geeft ook waardevolle informatie om van te leren en dus zijn incidenten uit het verleden ook nadrukkelijk input bij het actualiseren van het beleid. Het systeem is verdeeld over twee registers: beveiligingsincidenten en datalekken. Over de afwikkeling van incidenten en datalekken wordt verslag uitgebracht aan de directie. De directie voert regie op de afwikkeling doormiddel van het periodiek overleg binnen de ‘Regiegroep Informatieveiligheid Reimerswaal’.

2.6.1 Strategische doelen

De strategische doelen van het IB&P beleid zijn:

•Het managen van de informatiebeveiliging.

•Adequate bescherming van bedrijfsmiddelen en (persoons)gegevens.

•Het minimaliseren van risico’s van menselijk gedrag.

•Het minimaliseren van risico’s bij toepassing van Clouddiensten.

•Het voorkomen van ongeautoriseerde toegang.

•Het garanderen van correcte en veilige informatievoorzieningen.

•Het beheersen van de toegang tot informatiesystemen.

•Het waarborgen van veilige informatiesystemen.

•Het adequaat reageren op incidenten.

•Het beschermen van (kritieke) bedrijfsprocessen.

•Het beschermen en correct verwerken van persoonsgegevens van burgers en medewerkers.

•Voldoen aan de wettelijke verplichtingen voortvloeiend uit de AVG en dit op ieder moment met bewijs kunnen aantonen.

•Het voorbereiden van de organisatie op digitale ontwrichting.

•Investeren in bewustwording, technologie en samenwerking op het gebied van informatiebeveiliging.

•Het waarborgen van de naleving van dit beleid.

2.6.2 Belangrijkste uitgangspunten

De belangrijkste uitgangspunten van het beleid zijn:

•De uitvoering van de informatiebeveiliging en privacybescherming is een verantwoordelijkheid van het lijnmanagement. Alle informatiebronnen en -systemen die gebruikt worden door de gemeente Reimerswaal hebben een interne eigenaar die de vertrouwelijkheid, privacyeisen en/of waarde bepaalt van de informatie die ze bevatten. De primaire verantwoordelijkheid voor de bescherming van informatie ligt dan ook bij de eigenaar van de informatie.

•Door periodieke controle, organisatiebrede planning én coördinatie wordt de kwaliteit van de informatievoorziening en privacy verankerd binnen de organisatie. Het IB&P beleid vormt samen met het IB&P plan het fundament onder een betrouwbare informatievoorziening en privacy bescherming. In het IB&P jaarplan wordt de betrouwbaarheid van de informatievoorziening en privacy organisatiebreed benaderd. Het plan wordt jaarlijks bijgesteld op basis van nieuwe ontwikkelingen, registraties in de incidentenregisters en risicoanalyses voor informatiebeveiliging en privacy.

•Informatiebeveiliging en privacybescherming is een continu verbeterproces. ‘Plan, Do, Check en Act’ vormen samen het managementsysteem van informatiebeveiliging en privacybescherming.

•De gemeente stelt de benodigde mensen en middelen beschikbaar om haar eigendommen en werkprocessen te kunnen beveiligen en te voldoen aan de privacy eisen volgens de wijze zoals gesteld in dit beleid.

•Regels en verantwoordelijkheden voor het IB&P beleid dienen te worden vastgelegd en vastgesteld.

•Iedere medewerker, zowel vast als tijdelijk, intern of extern, is verplicht waar nodig (persoons)gegevens en informatiesystemen te beschermen tegen ongeautoriseerde toegang, gebruik, verandering, openbaring, vernietiging, verlies of overdracht en bij vermeende inbreuken hiervan melding te maken.

•Het borgen van informatiebeveiliging en privacy in de uitvoering van gemeentelijke processen vindt risicogestuurd plaats.

2.6.3 IB&P governance

Praktisch wordt als volgt invulling gegeven aan de uitgangspunten:

•Het college van B en W stelt als eindverantwoordelijke het strategisch IB&P beleid vast.

•De directie stelt jaarlijks het IB&P plan vast.

•De directie is verantwoordelijk voor het (laten) uitwerken en uitvoeren van onderwerp specifieke tactische beleidsregels die aanvullend zijn op dit strategisch beleid.

•Via de ‘Regiegroep Informatieveiligheid Reimerswaal’ bewaakt en ondersteunt de directie de implementatie van het Informatiebeveiligings- en privacy beleid.

•Vastgestelde beleidsstukken en uitwerkingen daarvan (bijv. procedures, standaarden en werkinstructies) worden centraal beheerd in het zaaksysteem.

•De directie is verantwoordelijk voor het vragen om informatie bij de afdelingshoofden en ziet erop toe dat de afdelingshoofden adequate maatregelen genomen hebben voor de bescherming van de (persoons)gegevens, informatiesystemen en procesautomatiseringsystemen die onder hun verantwoordelijkheid valt.

•De Chief Information Security Officer (CISO) ondersteunt vanuit een onafhankelijke positie de organisatie bij het bewaken en verhogen van de betrouwbaarheid van de informatievoorziening en rapporteert hierover rechtstreeks aan de directie, voorafgaand aan de P&C-gesprekken.

•De Functionaris voor Gegevensbescherming (FG) is verantwoordelijk voor het intern onafhankelijk toezien op en adviseren van het college van B&W over de juiste en zorgvuldige omgang met persoonsgegevens zoals de AVG voorschrijft. De FG brengt een jaarverslag uit waarin hij zijn bevindingen en aanbevelingen vastlegt.

•De directie en de afdelingshoofden stellen proactief informatie over de bescherming van persoonsgegevens ter beschikking aan de Functionaris Gegevensbescherming. Desgevraagd verstrekken zij aanvullende informatie aan de Functionaris Gegevensbescherming.

•Tijdens Planning & Control-gesprekken dient er aandacht te zijn voor de informatiebeveiliging en privacy n.a.v. de rapportage van de CISO en of de FG. De onderwerpen, die als risicovol worden gezien, moeten tevens worden opgenomen in de auditplannen.

•De afdelingshoofden zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de informatiebeveiliging voor de processen waarvoor zij verantwoordelijk zijn.

•De afdelingshoofden zijn verantwoordelijk voor de borging van de AVG binnen de processen waarvoor zij verantwoordelijk zijn en het bijbehorende verwerkingsregister.

•De afdelingshoofden zijn verantwoordelijk voor het oefenen met informatiebeveiligings- en privacy incidenten en bedrijfscontinuïteit.

•Hoewel de basiskernregistraties (zoals BRP, PUN/PNIK, SUWI, BAG, BGT) en toekomstige basisregistraties belangrijk zijn in het kader van informatiebeveiliging, krijgen zij niet meer of minder voorrang dan andere (primaire) processen binnen de gemeente. Het samenspel van alle processen binnen de bedrijfsvoering is belangrijk voor de missie en de visie van de gemeente en het behalen van de doelen die zijn gesteld.

•Alle medewerkers van de gemeente worden getraind in het gebruik van beveiligingsprocedures.

•Alle medewerkers hebben een minimale basiskennis van de privacywetgeving en weten deze bewust toe te passen in hun dagelijks werk.

•Medewerkers dienen verantwoord om te gaan met persoonsgegevens en andere informatie. Een bewustwordingsprogramma draagt eraan bij dat medewerkers hiertoe in staat zijn.

•Afdelingshoofden dienen erop toe te zien dat de controle op het verwerken van persoonsgegevens regelmatig wordt uitgevoerd, zodat zij kunnen vaststellen dat alleen rechthebbende ambtenaren de juiste persoonsgegevens inzien en verwerkt hebben.

•De beveiligingsmaatregelen worden bepaald op basis van risicomanagement. Afdelingshoofden voeren quickscans informatiebeveiliging uit op basis van de BIO2 en bij verwerken van persoonsgegevens tevens (Pre-)DPIA’s uit op basis van de AVG om deze risico-afwegingen te kunnen maken.

•Informatiebeveiliging en privacybescherming maakt deel uit van de beoordelingssystematiek en wordt besproken tussen het afdelingshoofd en de medewerker.

2.6.4 Randvoorwaarden

Belangrijke randvoorwaarden zijn:

•De informatiebeveiliging en privacy eisen maken deel uit van afspraken met ketenpartners, leveranciers en gemeenschappelijke regelingen en worden periodiek geëvalueerd/gecontroleerd.

•Kennis en bewustzijn van informatiebeveiliging en privacybescherming en omgaan met persoonsgegevens binnen de organisatie dienen actief bevorderd en geborgd te worden.

•Jaarlijks wordt een IB&P plan opgesteld onder leiding van de CISO, gebaseerd op:

o Dit IB&P beleid;

o De uitkomsten van de jaarlijkse Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA);

o Andere audit resultaten;

o Het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten van de IBD;

o Onderwerpen uit Agenda Digitale Veiligheid 2028 van de VNG

o Onderwerpen uit BIO Thema-uitwerking Clouddiensten van het CIP

o Uitkomsten risico-analyses en DPIA’s

o De door de afdelingshoofden ingebrachte onderwerpen voor de informatievoorziening waarvoor zij verantwoordelijk zijn, bijvoorbeeld als uitkomst van een risicoanalyse of een privacy analyse (DPIA).

•Om uitvoering te kunnen geven aan dit strategisch beleid en het IB&P plan wordt in overleg en alle redelijkheid financiële middelen en uitvoeringscapaciteit ter beschikking gesteld.

3.3.1 ENSIA

De gemeente verantwoordt zich over informatiebeveiliging middels de ENSIA-systematiek. Hiervoor is een ENSIA-coördinator aangewezen. Deze zorgt ervoor dat de informatie die nodig is voor het beantwoorden van vragen binnen ENSIA wordt opgehaald bij de verantwoordelijke afdelingshoofden en gemeenschappelijke regelingen (indien van toepassing). De afdelingshoofden leveren alle informatie die nodig is voor het invullen van de jaarlijkse ENSIA-vragenlijsten.

De verantwoording over de informatiebeveiliging en privacybescherming komt in het jaarverslag tot uitdrukking in de collegeverklaring Informatiebeveiliging en privacy. Met deze verklaring geeft het college van B en W aan in hoeverre de gemeente voldoet aan de afspraken die gemaakt zijn voor de ENSIA-verantwoording Informatiebeveiliging en wettelijke eisen zoals uit de AVG. Ook worden de eventuele verbetermaatregelen vermeld die de gemeente gaat treffen. De ingevulde zelfevaluatievragenlijst (ENSIA) vormt de basis voor het opstellen van de collegeverklaring aan de raad.

Via ENSIA verantwoordt de gemeente zich ook aan de stelselhouders voor WOZ/BAG/SUWI.

Middels deze verantwoording worden het college van de gemeente Reimerswaal en de raad geïnformeerd. De betrokkenheid van het college is essentieel, en laat zien dat de gemeente Reimerswaal informatiebeveiliging en privacybescherming serieus neemt en het een onderdeel laat zijn van de ambities om informatie van haar inwoners adequaat te beschermen.