Gemeentelijke regelgeving

Beleidsnota garantstellingen

Gemeente Raalte · geldt sinds 4 december 2017

Aanhef

De raad van de gemeente Raalte,

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 31 oktober 2017

Besluit:

1De beleidsnota garantstellingen vast te stellen.

Aldus besloten in de vergadering van 4 december 2017.

de griffier

Jan Bouke Zijlstra

de voorzitter

Martijn Dadema

Vast te stellen beleidskaders ten aanzien van garantstellingen

Samenvatting

Algemeen

Het college van de gemeente Raalte heeft in de afgelopen jaren verschillende verzoeken ontvangen en gehonoreerd om garant te staan voor geldleningen die verenigingen of instellingen aangaan voor de (ver)bouw van een accommodatie. De verzoeken werden getoetst aan dan wel vergeleken met eerdere gevallen. Door de ervaring die we daarmee hebben opgebouwd, is een referentiekader ontstaan. Beleidskaders op dit terrein zijn er niet.

We zien een toename in de verzoeken. De lage rentestand en de veranderende rol van de gemeente (van uitvoerend naar regisserend) is daar de oorzaak van.

Garantstelling is een belangrijk instrument om initiatieven met een publiek of maatschappelijk beleidsdoel in de gemeente Raalte te kunnen verwezenlijken. Kort samengevat faciliteert de gemeente een organisaties bij het aantrekken van een lening, door als gemeente op te treden als garantsteller voor de partij die het geld uitleent. Hiermee kunnen wij als gemeente indirect het realiseren van maatschappelijke doelen ondersteunen.

Een dergelijk (financieel) beleidsinstrument past goed bij een tijdgeest waarbij overheden in toenemende mate kiezen voor een faciliterende rol en verantwoordelijkheid leggen bij het maatschappelijk middenveld. Er is echter een grens aan de financiële mogelijkheden van de gemeente om andere partijen te kunnen faciliteren bij garantstelling. Bij de afweging voor financiële steun aan een organisatie, moet de gemeente een afweging maken tussen het belang van de publieke taak en de financiële risico’s. Daarom zijn heldere afwegingskaders nodig.

De bevoegdheid te besluiten tot garantstellingen ligt primair bij het college (op basis van de Gemeentewet). Het college verstrekt de raad inlichtingen over de uitoefening van deze bevoegdheid, indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen.

Met deze nota stelt de raad beleidskaders voor garantstellingen vast. Hierin wordt aangegeven hoe het college de bevoegdheid om te besluiten tot garantstellingen uitoefent. Hieronder volgt een samenvatting van de beleidskaders.

Beleidskaders

Bevoegdheid college

De bevoegdheid te besluiten tot garantstellingen ligt primair bij het college op basis van artikel 160 van de Gemeentewet. Daarbij speelt artikel 169 van de Gemeentewet een rol.

Indien het verzoek voldoet aan de beleidskaders in deze nota, beslist het college. Het college vraagt de raad om zijn wensen en bedenkingen, indien:

1Het verzoek op één of meerdere punten afwijkt van deze beleidskaders en het college voornemens is positief te reageren.

2Er sprake is van een politiek gevoelige zaak, en het college positief staat tegenover het verzoek.

3Er een verzoek binnenkomt waarvoor nog geen inhoudelijk gemeentelijk beleid bestaat en het college wel positief tegenover de aanleiding van het verzoek staat.

Naast de actieve informatieplicht, opgenomen in artikel 169 van de Gemeentewet, wordt de raad over de afgegeven garantstellingen geïnformeerd via documenten binnen de P&C cyclus, als onderdeel van de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, en eventueel binnen het desbetreffende programma.

We hanteren de volgende wettelijke beleidskaders:

1De publieke taak staat bij de garantstelling voorop, en moet voldoende zwaarwegend zijn.

2Toetsen aan eigen financiële mogelijkheden en positie is van belang.

3We willen marktverstorende werking vermijden.

We hanteren de volgende gemeentelijke beleidskaders:

1Publiek belang moet worden vastgesteld.

2We bepalen het effect op ons ratio weerstandsvermogen, aan de hand van een risicoanalyse.

3Het belang moet voldoende zwaarwegend zijn.

4Er moet sprake zijn van een gedegen (financiële) situatie van de instelling.

5Bij garantstelling moet er altijd sprake zijn van maatschappelijk vastgoed.

6We hanteren als ondergrens voor de garantstelling € 25.000 per verzoek.

7We hanteren als bovengrens voor de garantstelling € 500.000 per organisatie.

Overige beleidskaders:

•Bij het beoordelen van een verzoek wordt gebruik gemaakt van een beslisboom met bijbehorende checklist.

•Aanvragen komen binnen bij het team of organisatieonderdeel dat verantwoordelijk is voor het beleidsterrein waarop de organisatie actief is. Dit desbetreffende team of organisatieonderdeel is ook verantwoordelijk voor de jaarlijks terugkerende werkzaamheden, als op een verzoek positief beslist wordt.

•We leggen vast welke informatie door de aanvrager verstrekt dient te worden.

•Het college verbindt voorwaarden aan een positieve beslissing op een verzoek. Door het verbinden van voorwaarden aan een garantstelling, kunnen de risico’s beperkt worden.

•We treffen beheersingsmaatregelen, gericht op de inhoudelijk en financieel beheer.

•De hoogte van het risico bedraagt afhankelijk van de publieke taak en de eventuele zorgplicht van de gemeente.

Bijlagen

Bijlage 1 de lopende garantstellingen

Balans jaarrekening 2016 (bedragen x € 1.000):

Als volgt vertaald in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (jaarrekening 2016):

Gegarandeerde geldleningen

Voor wat de woningbouw betreft, houdt het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) toezicht op de garantstellingen. Als de woningcorporatie niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, vangt de WSW dit op. Daarna heeft het rijk nog een rol, de gemeente kan pas in derde instantie worden aangesproken voor 50%. Daarom houden we een risicobedrag van € 0 aan. Het gaat hierbij om € 73,5 mln. aan leningen. Om meer zekerheid te creëren, is het WSW een relatie gaan leggen tussen de WOZ waarde en de verstrekte geldleningen en garanties die worden uitgedrukt in een % van de waarde.

De gemeente heeft buiten de WSW, gegarandeerde geldleningen voor woningbouw afgesloten; stand eind 2016 € 1,9 mln.. Hiervoor zijn we dus voor 100% aansprakelijk. Uitgaande van een risico met een lage waarschijnlijkheid van 25% is het risicobedrag € 475.000.

Bij garantstelling voor (sport)verenigingen en instellingen is de gemeente in sommige gevallen volledig aansprakelijk; in andere gevallen delen we het risico met Stichting Waarborgfonds Sport (50/50). Daarnaast is er sprake van garantstellingen of hypotheekvestiging gecombineerd met een stimuleringslening uit het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn).

Het saldo van bovengenoemde geldleningen, waar de gemeente aansprakelijk voor is, is € 1,31 mln. We gaan daarbij uit van een risico met de kans van 25%; derhalve € 327.500. Bij het niet na kunnen komen van hun financiële verplichtingen en het op moeten heffen van de (sport)vereniging/instelling zal de maatschappelijke impact vele malen groter zijn, maar dat is lastig financieel uit te drukken.

We hebben het beheer van de garantstellingen geborgd in de organisatie. Ten aanzien van de garantstellingen binnen sport is er geregeld overleg dan wel informatie-uitwisseling met Stichting Waarborgfonds Sport. We ontvangen jaarlijks de jaarrekeningen van de verenigingen/instellingen, waardoor we op de hoogte blijven van hun (financiële) situatie en indien nodig actie kunnen ondernemen.

Als de gemeente wordt aangesproken op de garantstelling, moeten we de lening overnemen. De desbetreffende woning/accommodatie willen we in principe zo snel mogelijk afstoten, omdat het of geen gemeentelijke taak is of omdat we de financiële consequenties zo laag mogelijk willen houden. Daarom hebben we het risicobedrag niet meer als exploitatielast berekend, maar als een eenmalige last in de vorm van de hoogte van de lening met een verkoopwaarde p.m. van de woning/accommodatie .

Bijlage 3 Checklist verzoek garantstelling

1Is er sprake van publiek belang?

a.Wat is het publiek belang van de aanvrager?

b.Hoe wordt bijgedragen aan de gemeentelijke doelstelling door de aanvrager?

2Past het verzoek binnen de wettelijke kaders?

a.Voldoet het aan de wet Fido?

3is er sprake van staatssteun?

a.Is er sprake van een onderneming?

b.Is de omvang van de garantstelling goed te meten?

c.Verkeert de onderneming in financiële moeilijkheden?

d.Gaat de organisatie een marktconforme vergoeding voor de lening betalen?

e.Loopt de organisatie hetzelfde risico als een particuliere investeerder?

f.Wat is de dekkingsgraad van de garantstelling ten opzichte van de uitstaande lening?

4Is er sprake van een natuurlijk persoon?

a.Wat is de rechtsvorm van de aanvrager?

b.Hoe solide is de organisatie?

5Is de instelling statutair gevestigd in de gemeente en/of voert zij haar activiteiten (deels) uit in de gemeente?

6wat is het risicoprofiel van dit verzoek?

a.Welke argumenten spelen mee?

b.Welke kanttekeningen spelen mee?

c.Wat is de hoogte van het risico en de kans dat het zich voordoet?

d.Wat is de impact op de ratio weerstandsvermogen?

7is de garantstelling strikt noodzakelijk?

a.Zijn er andere financieringsvormen mogelijk?

b.Kan de lening worden ondergebracht bij een waarborgfonds?

c.Is garantstelling een ontbindende voorwaarde voor de financiering?

d.Is er een offerte van een financiële instelling?

8Is de financiële positie van de aanvrager op orde?

a.Is de instelling in staat de rente en aflossing op te brengen?

b.Is de investering financieel haalbaar in de toekomstige exploitatie?

c.Is er een beoordeling door een waarborgfonds beschikbaar?

9kan de gemeente het recht van eerste hypotheek vestigen op de onroerende zaak?

a.Omschrijf de hypothecaire zekerheid.

10wat is de hoogte van het verzoek om garantstelling?

a.Past dit binnen de afgesproken financiële begrenzing?

Geldende tekst uit de Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving (CVDR, open data van de overheid). Raadpleeg lokaleregelgeving.overheid.nl voor de officiële versie. Dit is geen juridisch advies.