Woon(zorg)visie 2025-2030 gemeente Purmerend

4.1.1 Woningtekort

In Purmerend doen de grootste woningtekorten zich voor onder:

•Jongeren, studenten en starters: Door een tekort aan met name sociale huurwoningen in het goedkopere segment is het voor deze groepen erg lastig om een sociale huurwoning te vinden, passend bij hun inkomen en waar ze mogelijk huurtoeslag kunnen krijgen. Voor een deel van de jongeren betekent dit dat ze op zoek gaan naar een (on)zelfstandige woonruimte met vaak een relatief hoge huurprijs of (noodgedwongen) langer thuis blijven wonen bij hun ouders, bijvoorbeeld om te sparen voor een koopwoning. Belangrijke levenslessen in zelfstandigheid worden hierdoor uitgesteld en de spanning in het ouderlijk huis kan toenemen. We willen voorkomen dat jongeren de gemeente verlaten omdat zij geen woning kunnen vinden. Deze jongeren hebben hun wortels in de gemeente en dragen bij aan de vitaliteit van de gemeente.

•Huishoudens die zijn aangewezen op de sociale huur, met of zonder urgentie: De vraag naar sociale huurwoningen is veel groter dan het aanbod, ongeacht kamertal, woningtype of huurprijsklasse. Purmerend kent 31% sociale huurwoningen die door de woningcorporaties worden verhuurd en 1% door particuliere verhuurders. Twee op de tien huishoudens (19%) in Purmerend hebben een laag inkomen onder de grens passend toewijzen

1Bron: WiMRA 2023. Passend toewijzen houdt in dat de huur van woningen die door corporaties worden toegewezen moet passen bij het huishoudinkomen van de huurder. Dit geldt in 2023 voor eenpersoonshuishoudens met een inkomen onder €25.475 en voor meerpersoonshuishoudens onder €34.575.

In totaal valt 42% van de huishoudens in Purmerend op basis van het inkomen in de doelgroep sociale huur.

2Inkomensgrenzen doelgroep sociale huur: eenpersoonshuishouden tot €44.035, meerpersoonshuishouden tot €48.625.

Hoewel niet al deze huishoudens wonen of op zoek zijn naar een sociale huurwoning, doordat zij bijvoorbeeld wonen in een koopwoning, zijn de wachttijden voor een sociale huurwoning lang. Met name voor jongeren, (eenouder)gezinnen en aandachtsgroepen is dit een groot probleem.

•Huishoudens in de gezinsvormende fase met een middeninkomen: Deze groep inwoners maakt geen aanspraak op een sociale huurwoning, de vrije huursector is beperkt in omvang en betaalbare koopwoningen zijn schaars. Wie een vrije sectorhuurwoning vindt, is een relatief groot deel van zijn inkomen kwijt aan woonlasten en wil daarom snel weer verhuizen. Veel huishoudens in de gezinsvormende fase met een middeninkomen zoeken een betaalbare eengezins- koopwoning met tuin. Hoewel eengezinswoningen met tuin ruimschoots aanwezig zijn in de woningvoorraad, komen ze maar mondjesmaat vrij. De huidige vraag naar deze woningen is vele malen groter dan het beschikbare aanbod. Deze situatie zal naar verwachting tot 2040 aanhouden. Pas in de periode daarna gaan in Purmerend substantiële aantallen eengezinshuizen vrijkomen door natuurlijk verloop. Daar hebben de woningzoekenden van nu niet zo veel aan. Daarnaast zijn deze woningen door de prijsstijgingen van de afgelopen jaren vaak niet meer betaalbaar voor mensen met een (laag) middeninkomen.

De tekorten op de woningmarkt doen zich zowel in de koop- als huursector voor. Er is zowel een tekort aan eengezinswoningen als aan appartementen. In de koopsector is het tekort het grootst in het betaalbare segment, hoewel ook bij de duurdere koopwoningen het aanbod kleiner is dan de vraag. In de huursector is het tekort het grootst bij woningen met een sociale huurprijs. De vraag naar huurwoningen met een midden of een dure huur is eigenlijk kleiner dan het aanbod, maar door het grote tekort aan woningen worden deze woningen wel verhuurd.

4.1.2 Prijs-kwaliteitsverhouding en diversiteit

Van oudsher biedt Purmerend woningen met een betere prijs-kwaliteitsverhouding dan andere steden in de omgeving. Als één van de eerste gemeenten voerden we betaalbaarheidsbeleid in, waarmee we bij nieuwbouw sturen op een verdeling van sociale huur en woningen in het middensegment. We zien ook dat dit wordt gerealiseerd, daar zijn we trots op. Echter, ook voor onze inwoners stijgen de woonlasten, onder andere door het woningtekort. Daarnaast is het vrijkomend aanbod aan betaalbare woningen beperkt. Inwoners die daar in het bijzonder last van hebben zijn jongeren, alleenwonenden en gezinnen met een laag of middeninkomen.

Bij onze oudere inwoners zien we een meer kwalitatieve woonvraag, die vaak lastig te realiseren is. Zij wonen vaak al jaren naar tevredenheid in hun woning, voelen zich thuis in hun eigen buurt en hebben daar een groot sociaal netwerk. Voor een deel van deze huishoudens is de woning eigenlijk niet meer passend bij hun situatie, de woning en/of de tuin wordt te groot of de woning is niet geschikt om te wonen met mobiliteitsbeperkingen of om (zwaardere) zorg te ontvangen indien dat nodig is. Een deel van de ouderen ervaart het als een dilemma: bij een verhuiswens naar een passende woning, kan dat betekenen dat zij naar een woning moeten verhuizen in een andere wijk of buurt. Daar gaat niet altijd de voorkeur naar uit. Dat geldt ook voor een verhuizing naar een duurdere of een te kleine woning, met of zonder tuin. De woonwensen van ouderen zijn divers en vaak moeilijk te vervullen. Veel ouderen blijven dan ook zitten waar ze zitten.

De diversiteit in de woonwensen zien we niet terug in onze woningvoorraad. De dorpen, maar ook de wijken Purmer-Zuid en Weidevenne hebben in verhouding weinig sociale huurwoningen. In andere wijken is juist sprake van veel sociale huurwoningen. Doordat deze woningen niet gelijk zijn verspreid over de gemeente, zijn niet alle wijken even toegankelijk voor mensen met een laag inkomen. Daarnaast zien we tevens in sommige buurten een concentratie van kwetsbare mensen.

4.2.1 Doorstroming en diverse woningvoorraad

Daarnaast bouwen we voor de doorstroming, van met name ouderen. Doorstroming is geen doel op zich, maar is nodig om inwoners die toe zijn aan een volgende stap de kans te geven die stap te maken.

Zowel door nieuwbouw, als door verhuizingen komen woningen beschikbaar. Zo krijgen jongeren een kans om zelfstandig te gaan wonen, gezinnen om te verhuizen naar een ruimere woning en ouderen om zorggeschikt te gaan wonen. Ieders woonwensen zijn uniek en zowel nieuwbouw als doorstroming maakt het mogelijk om deze woonwensen te vervullen. Naast het toevoegen van aantrekkelijke woningen voor ouderen, kijken we welke andere instrumenten we in kunnen zetten om de doorstroming te bevorderen. Zowel in de huur- als de koopsector.

We streven naar een diverse woningvoorraad in type en prijs die tegemoet komt aan de diversiteit van onze bewoners. Naast reguliere woningen stimuleren we de realisatie van innovatieve woonvormen. Zoals wonen in groepsverband en/of kleinschalige collectieve particuliere initiatieven. Dergelijke woonvormen kunnen verschillende vormen hebben, leveren een bijdrage aan de diversiteit en sluiten goed aan bij individuele woonwensen. Ook voegen we aantrekkelijke geclusterde woonvormen toe, die bijdragen aan het versterken van de gemeenschapszin en het omkijken naar elkaar stimuleren. Een voorbeeld hiervan is om stolpboerderijen of voormalige agrarische bedrijven om te bouwen naar woon(zorg)gemeenschappen waarbij mensen samen wonen en het erf delen. Dit is al toegepast bij de herontwikkeling van de monumentale stolpboerderij De Broedersbouw en erf in Zuidoostbeemster.

Een diverse woningvoorraad op wijkniveau betekent ook een betere spreiding van sociale huurwoningen over de verschillende wijken en dorpen van de gemeenten. Daarom gaan we meer maatwerk toepassen in ons betaalbaarheidsbeleid (30% sociale huur, 40% middensegment huur of koop en 30% vrije keuze). Zodat het beleid beter aansluit bij wat de wijk of buurt nodig heeft. Voldoende betaalbare woningen blijft hierbij het uitgangspunt. We wijken alleen af van de norm indien dit leidt tot maatschappelijke meerwaarde. Ook in de bestaande voorraad streven we naar 30% sociale huurwoningen in elke wijk. We houden daarbij rekening met een goede balans tussen verschillende woningtype en prijssegmenten voor een brede groep inwoners en woningzoekenden.

4.2.2 Optimaal benutten beschikbare ruimte en eerlijke verdeling

Er zijn ook ruimtelijke plannen die voor de versterking van de leefbaarheid urgent zijn, zoals de omgeving van de Overlanderstraat. Of een substantiële toevoeging zijn voor de kwantitatieve, maar vooral ook kwalitatieve woonvraag, zoals de Oostflank. De genoemde ontwikkellocaties hebben ieder een eigen karakter. Ze vullen elkaar aan en dragen samen bij aan complete gemeente met gevarieerde woonmilieus.

Impressie gemaakt door LOLA Landscape Architects

We bouwen ook voor de regio, maar het belang van onze inwoners zetten we voorop. Mogelijkheden in de Huisvestingswet worden onderzocht om eigen inwoners die een huis willen huren of kopen in Purmerend voorrang te geven op mensen van buiten de gemeente. Datzelfde geldt voor mensen met een essentieel beroep waar een tekort aan is of dreigt te ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan leerkrachten of mensen werkzaam in de zorg.

Er is een groot tekort aan beschikbare sociale huurwoningen. Het is belangrijk dat vrijkomend aanbod eerlijk wordt verdeeld. We continueren daarom de regionale regels voor de verdeling van sociale huurwoningen van de woningcorporaties via de huisvestingsverordening

3In 2025 wordt de Huisvestingsverordening geactualiseerd.

. Daarbinnen sturen we op een goede balans tussen verschillende doelgroepen. Ook maken we afspraken over de balans tussen woningen die toegewezen worden aan huishoudens met urgentie en woningzoekenden zonder urgentie. De urgente doelgroepen worden daarbij evenredig over de gemeente en regiogemeenten verdeeld.

Ook op een middeldure huurwoning, zowel van woningcorporaties als van andere eigenaar-verhuurders, moeten inwoners vanwege de schaarste vaak lang wachten. We houden de mogelijkheid open om via de huisvestingsverordening regels te stellen aan de verdeling van middeldure huurwoningen.

Uit de voorraad koopwoningen in Purmerend komen eveneens onvoldoende woningen vrij om in de vraag te voorzien. Voor alle woningtypen in alle prijsklassen geldt dat de vraag het aanbod overtreft. Het is daarom belangrijk de bestaande koopwoningvoorraad voldoende te beschermen. Dit doen we door onze regelgeving ten aanzien van een vergunningplicht voor bouwkundige splitsing (woningvorming) en kamerverhuur (omzetting) voort te zetten. We nemen ons voor de vergunningplicht voor woningonttrekking uit te breiden naar de gehele woningvoorraad en gebruik te maken van de instrumenten die de Huisvestingswet biedt om vakantieverhuur van woningen te reguleren.

Dit laatste is ook ingegeven vanuit een zorg voor de leefbaarheid in een buurt of wijk. Meer woningen betekent immers meer druk op de leefomgeving in de nabije omgeving van het complex. De vergunningplicht is een middel om dit te toetsen en maatwerk te kunnen leveren. Deze mogelijkheid uit de Huisvestingswet willen wij introduceren in onze regelgeving.

Hoewel er redenen zijn om het gebruik van de woningvoorraad te reguleren, biedt het beter benutten van de bestaande woningvoorraad ook kansen om een bescheiden bijdragen te leveren aan het oplossen van het woningtekort. Hierbij denken wij aan het promoten van hospitaverhuur; jongeren en alleenstaanden die een kamer vinden bij een hospita. Met de woningcorporaties gaan we in gesprek over de mogelijkheid van friendscontracten, zodat enkele jongeren of alleenstaanden samen wellicht een corporatiewoning kunnen delen.

Via de Huisvestingsverordening stellen we overigens alleen de noodzakelijke regels om de leefbaarheid te borgen en de negatieve gevolgen van schaarste te ondervangen.

Andere denkbare oplossingen zijn het toevoegen van een extra woonlaag met appartementen op een bestaand complex of de bouw van een mantelzorgwoning voor een zorgbehoevende ouder in de tuin van een kind.

Ook voor deze mogelijkheden geldt dat we nadrukkelijk rekening houden met direct omwonenden en de leefbaarheid in de wijken en dorpen.

5.1.1 Geclusterde woonvormen

Kwetsbare inwoners met een zorgbehoefte willen weliswaar (langer) zelfstandig wonen in de wijk, maar zijn wel aangewezen op zorg in de nabijheid. Hier ligt een belangrijke link met de maatschappelijke voorzieningen die aangeboden worden. Andere type woonvormen, zoals geclusterde woonvormen, kunnen een oplossing bieden. Het huidige aanbod aan geclusterde woonvormen in Purmerend is relatief eenzijdig en bestaat voornamelijk uit ‘seniorencomplexen’ die niet meer aan de huidige wensen van ouderen voldoen.

De behoefte aan geclusterde woonvormen komt steeds meer te liggen in kleinschalige woonconcepten voor verschillende typen inwoners, al dan niet met verschillende leeftijden en/of zorgbehoefte en inkomens, zoals hofjes of boerderijen die worden omgebouwd tot woningen. Deze woonconcepten dragen bij aan de gemeenschapszin en het omkijken naar elkaar. Ze voegen ook variatie toe aan de woningvoorraad, spelen goed in op de behoefte van ouderen om samen te wonen in een stedelijk of juist landelijk woonomgeving. Bovendien is geclusterd wonen noodzakelijk om de toenemende zorgvraag te kunnen blijven beantwoorden. Zorgpersoneel kan meer mensen helpen wanneer deze dichter bij elkaar wonen.

In Wheermolen, waar in verhouding veel ouderen zelfstandig wonen, ontwikkelen we het concept “Zorgzame Buurt”. Corporaties, zorgverleners, welzijnswerk en bewoners proberen samen de wijk zo ouderenvriendelijk mogelijk in te richten, met onder andere ontmoetingsmogelijkheden, hulp en zorg nabij en veilige looproutes en bankjes om even uit te rusten en een praatje te maken.

Binnen de gemeente wordt een visie op (de zorg) voor ouderen ontwikkeld. Het gaat hierbij om Wmo-maatwerkvoorzieningen, maar ook om de combinatie wonen en zorg, ontmoeting en activiteiten, zelfredzaamheid, preventie, mantelzorgondersteuning. De doelen in deze ouderenvisie passen binnen de kaders van deze Woon(zorg)visie en worden in onderlinge samenhang uitgevoerd.

In de (Beemster) dorpen is van oudsher een cultuur van omkijken naar elkaar aanwezig. Al wordt dit wel beïnvloedt door de komst van veel nieuwe bewoners. Maatschappelijke voorzieningen zoals een winkel en huisarts zijn in de dorpen niet altijd dichtbij aanwezig. Dat kan met name voor ouderen het langer zelfstandig wonen lastiger maken.

5.1.2 Zorg aan huis en thuis blijven wonen

Steeds meer zorgvragers (niet alleen ouderen maar ook mensen met een verstandelijke beperking of GGZ-problematiek) krijgen zorg aan huis. De vraag naar zorg aan huis zal in de nabije toekomst verder toenemen. Het gaat daarbij om uiteenlopende vormen van zorg; van lichtere zorg (huishoudelijke hulp, thuisbegeleiding vanuit de Wmo) tot zwaardere zorg (verpleegzorg vanuit de Wet langdurig zorg en Zorgverzekeringswet). De complexiteit van met name de hulp- en zorgvraag van zelfstandig wonende inwoners en daarmee de complexiteit in de eerstelijnszorg neemt dan ook toe.

Het thuis blijven wonen is tegenwoordig niet altijd een keuze van de bewoner, maar ook noodzaak. Dit heeft niet alleen grote gevolgen voor inwoners en hun mantelzorgers, maar ook voor de buurt en de hulp- en zorgverlening. We ondersteunen onze mantelzorgers onder meer door respijtzorg; zoals in het Buitenhuis in Wijdewormer. Voor ondersteuning van de buurt en het hulp- en zorgverleningsnetwerk zijn nu al bijvoorbeeld buurtopbouwwerkers, leefbaarheidsmedewerkers van de corporaties, wijkteams en de Waakvlam actief.

De Waakvlam is een medewerker van de gemeente die de verbindende schakel voor bewoners met psychische kwetsbaarheid is. Hij benadert bewoners die zorg mijden, is aanspreekpunt voor bewoners, zorg- en hulpverleners, corporaties en gemeentelijke collega’s in de wijk. Ook kan hij direct hulp inschakelen als dat nodig is. De Waakvlam is nu vooral actief in de wijken Wheermolen en Overwhere.

In Purmerend wonen ook mensen zelfstandig voor wie dat eigenlijk een te grote uitdaging is. Zij zijn de regie over hun leven kwijt en laten zorgwekkend gedrag zien. Daarbij kan bijvoorbeeld sprake zijn van sociaal isolement, vervuiling of verwaarlozing (vaak een combinatie). Deze inwoners zijn lang niet altijd in beeld bij de juiste zorgverleners, soms vermijden zij de zorg. In onze wijken en dorpen bezorgen zij omwonenden overlast en er kunnen onhygiënisch of onveilige (woon)situaties ontstaan. Voor deze inwoners is momenteel onvoldoende passende woonruimte voorhanden. Hierdoor veroorzaken zij vaak relatief veel overlast. Door hun gedrag (en beperkingen die hier aan ten grondslag liggen) is contact met buren -laat staan omkijken naar elkaar - vaak niet goed mogelijk. Huisartsen, wijkteams, waakvlam, wijkagent, wijkmanager proberen zoveel mogelijk passende hulp en zorg in te zetten. Al deze betrokkenen geven aan dat er een betere structuur moet komen om de ondersteuning van mensen met zorgwekkend gedrag én hun omgeving vorm te geven.

We zijn al op weg om de opvang, huisvesting en begeleiding van mensen met complexe problematiek (waaronder GGZ-problematiek) zo goed mogelijk te laten verlopen. Sinds enige tijd bestaat een overlegstructuur tussen gemeente en zorgaanbieders van maatschappelijke opvang en beschermd wonen waar alle aanmeldingen worden gecoördineerd en samengewerkt wordt bij complexe casuïstiek. Dit wordt de “Brede Toegang” genoemd. Deze manier van werken wordt verder ontwikkeld.

5.1.3 Urgente woonvraag

Naast inwoners met een ondersteunings- en/of zorgvraag om zelfstandig te kunnen blijven wonen zijn er verschillende aandachtsgroepen (zie bijlage C) met een urgente woonvraag. Voor deze mensen is het vrijwel ondoenlijk om zonder urgentie of bemiddeling aan een passende woning te komen. De woningcorporaties spelen een essentiële rol in het huisvesten van deze aandachtsgroepen. De druk op de sociale huurwoningen neemt nog steeds toe. We zien dat het toenemende aandeel corporatiehuurwoningen dat wordt toegewezen aan aandachtsgroepen, in het bijzonder aan statushouders, tot weerstand onder inwoners en het verminderen van draagvlak bij huisvesting van specifieke doelgroepen in de samenleving leidt. Woningzoekenden die niet tot een aandachtsgroep behoren, voelen zich minder kansrijk op de woningmarkt. Ook vrezen bewoners overlast of vermindering van de sociale cohesie in hun buurt.

Over geclusterd wonen, nieuwe woonvormen en de verschuiving van zorg naar welzijn praten corporaties, zorg- en welzijnsaanbieders en de gemeente met elkaar in het Platform wonen, zorg, welzijn Purmerend. We delen naast ontwikkelingen ook nieuwe ideeën en initiatieven, zodat we deze kunnen verbeteren en af kunnen stemmen op de buurt. Dit platform wordt door de deelnemers als een waardevol instrument in de uitvoering van woonzorgvoorzieningen gezien.

5.2.1 Inrichting van de zorg

De zorg is ingericht op mensen die zelfstandig wonen en daarbij de benodigde hulp en/of zorg aan huis krijgen. Een deel van de behoefte aan zorg wordt ingevuld door lokale, sociale netwerken. Mantelzorg, burencontact en informele ondersteuningsnetwerken maken zelfstandig wonen mogelijk, gaan vereenzaming tegen en maken dat de vraag naar professionele zorg minder groot is of wordt uitgesteld. We zetten blijvend in op goede ondersteuning van de mantelzorgers, hoewel naar verwachting wel steeds minder mantelzorgers beschikbaar zullen zijn. In Nederland blijken de meeste mantelzorgers tussen de 50 en 75 jaar oud en zijn ouderen die mantelzorg behoeven veelal 85-plus.

Door in te zetten op geclusterde woonvormen, ondersteunen we de lokale, sociale netwerken. Omkijken naar elkaar valt niet te dwingen, maar we proberen dit wel te stimuleren en faciliteren. Dit kan bijvoorbeeld door nieuwbouw in hofjesvorm, de openbare ruimte zo in te richten dat men elkaar treft, meergeneratiewoningen of door in een complex een aantal woningen toe te wijzen aan mensen die gemotiveerd zijn hier energie in te steken.

In nieuwbouw voor ouderen wordt de aanwezigheid van een ontmoetingsruimte de norm. Dit geldt zowel voor ouderenwoningen in de huur- als koopsector. Met name voor corporaties is dit kostbaar; zeker wanneer het een klein aantal woningen betreft en dit niet in de huur- en servicekosten van de bewoners kan worden verrekend. Toch vinden we het belangrijk voor de sociale cohesie en zelfredzaamheid van ouderen. Corporaties zullen samen met de gemeente moeten zoeken naar creatieve manieren om dit te realiseren als noodzakelijke investering in duurzaam zelfstandig wonen.

5.2.2 Innovatie

Innovatie in de zorg is nodig voor een vergroting van de zorgcapaciteit en wordt het mogelijk om complexere zorg in de thuissituatie te leveren, bijvoorbeeld met de inzet van domotica (het automatiseren van processen en handelingen in huis). Hiervoor zijn niet de gemeente maar zorgaanbieders, zorgkantoor (Wlz) en Zorgverzekering (zvW) aan zet. Voldoende zorggeschikte woningen maken dat mogelijk.

We streven naar gemengde wijken waar bewoners die zorg nodig hebben geclusterd wonen. Dit betekent dat we inzetten op een wijk- en dorpsgericht zorgaanbod in iedere wijk, om de zorg te kunnen waarborgen. Dit zorgsteunpunt kan tevens een satellietfunctie vervullen voor buurtbewoners met een intensieve zorgvraag. Een huisarts en apotheek is in alle wijken en dorpen aanwezig. Voor meer specialistische zorg is men aangewezen op één of enkele wijken. Naast de huisarts, tandarts, fysiotherapeut, maatschappelijk werker of wijkverpleegkundige, spelen ook de wijkteams een steeds belangrijkere rol. Zij bieden dichtbij, snel en op integrale wijze ondersteuning bij vragen van inwoners, organisaties en instellingen.

5.2.3 Doelen

In 2040 beschikt Purmerend over voldoende geclusterde woonvormen, die het zelfstandig wonen voor ouderen en kwetsbare inwoners (langer) mogelijk maken. Naast geclusterde woonvormen in de sociale huur zetten we voor ouderen ook in op middel- en dure huur en koopwoningen, met comfort, veiligheid en mogelijkheden tot en nabijheid van voorzieningen.

Bij toewijzing van woningen aan inwoners waarvan we inschatten dat zij over onvoldoende woonvaardigheden beschikken zetten we preventief en direct passende ondersteuning in om overlast en escalatie van problematiek te voorkomen.

Onze inwoners voelen zich betrokken bij het behoud van een leefbare buurt en worden in buurten waar dat minder vanzelfsprekend is, hierin ondersteund door lokale netwerken (waarin bijvoorbeeld het meldpunt advies en bijzondere zorg van de GGD).

Hoewel het op buurtniveau kan verschillen, kan over het algemeen gezegd worden dat de cultuur in Purmerend er niet naar is om snel aan de bel te trekken. Deze cultuur maakt dat er een sterk en breed netwerk moet zijn om (oplopende) problemen vroegtijdig op te sporen. We maken hiervoor gebruik van professionals die actief zijn in de wijken en dorpen, waardoor zij makkelijk aanspreekbaar zijn voor inwoners. Zij ontvangen vroegtijdig signalen en stellen het informele systeem rondom een persoon in staat hun zorgen te uiten. Gezamenlijk met alle betrokken professionals wordt (lokaal) gestreefd naar verbetering van de werkwijze en samenwerking.

6.1.1 Sociale cohesie

De inwoners van Purmerend vinden de gemeenschapszin en de onderlinge sociale cohesie heel belangrijk. Inwoners maken de samenleving. Vanuit dat gevoel van verantwoordelijkheid, is in onze samenleving ook oog voor elkaar en bereidheid om iets voor elkaar te doen.

Toch zien we ook dat de sociale cohesie onder druk staat en dat eenzaamheid onder de inwoners van Purmerend toeneemt. Inwoners van bijvoorbeeld delen van de wijken Wheermolen en Purmer-Noord hebben het gevoel dat de leefbaarheid in hun buurt onder druk staat. Ook wordt de sociale cohesie in deze delen van wijken laag beoordeeld door de inwoners

6Bron: Omnibus enquête 2022

. In de wijken Wheermolen en Overwhere komt eenzaamheid het meest voor. In deze wijken ervaart één op de vier volwassenen eenzaamheid

7Bron: Omnibus enquête 2022

. In deze wijken is een in verhouding groot aantal van de woningen een corporatiehuurwoning en wonen relatief veel kwetsbare huishoudens.

Mensen die moeite hebben om het hoofd boven water te houden hebben vaak minder energie om de buren te ontmoeten en helpen waar nodig. Hierdoor raakt de balans tussen “vragers” (mensen die hulp nodig hebben) en “dragers” (mensen die om zien naar de ander) uit balans. Dit heeft een ongunstig effect op de leefbaarheid in een buurt. Dit kan bovendien worden versterkt wanneer teveel woningen worden verkamerd, bouwkundig gesplitst of verhuurd voor vakanties. Een gevarieerde opbouw van wijken (met diverse woningen voor verschillende type huishoudens), waar dragende en vragende inwoners elkaar kennen en ondersteunen, draagt bij aan de sociale cohesie en de leefbaarheid. Dit vraagt om opgaven per wijk en/of buurt te bekijken, in samenhang met andere belangrijke ontwikkelingen.

6.2.1 Stimuleren van de gemeenschapszin

We ondersteunen de gemeenschapszin onder inwoners van Purmerend. De woonomgeving is zo ingericht dat inwoners elkaar makkelijk tegenkomen en elkaar als vanzelfsprekend ontmoeten. Ons uitgangspunt is daarbij dat de woonomgeving zo min mogelijk barrières kent en mensen er gemakkelijk op uit kunnen. Er zijn veilige en aantrekkelijke wandel- en fietsroutes naar voorzieningen voor dagelijkse behoeften, activiteiten en zorg en een goede toegankelijkheid van gebouwen.

Om meedoen te faciliteren, zetten we in op voldoende voorzieningen en ontmoetingsplaatsen op wijkniveau. Inwoners kunnen in de eigen wijk of dorp gebruik maken van een ontmoetingsruimte en van passende maatschappelijke voorzieningen. Het aanbod is laagdrempelig en toegankelijk en bereikbaar voor iedereen. Zo stimuleren we ontmoeting en gaan we eenzaamheid tegen.

Bij nieuwbouw kiezen we voor bouwvormen en een inrichting van de omgeving die ondersteunend is aan het versterken van de gemeenschapszin. We stimuleren daarom collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO)- projecten en andere woningbouwprojecten waarbij verschillende type huishoudens samen wonen en leven.

6.2.2 Groen

Een groene leefomgeving kan de gezondheidsschade verminderen van luchtverontreiniging, hitte en geluid. Mensen herstellen door groen. Omdat groen stress vermindert en het concentratievermogen verbetert en omdat groen in de omgeving beweging en sociale interactie kan stimuleren. Een groene woonomgeving nodigt de inwoners uit om te bewegen, tijd buiten door te brengen, elkaar te ontmoeten en volwaardig deel uit te maken van de lokale samenleving. Dit past bij onze ambitie om hechte sociale netwerken te faciliteren. Hierdoor is het makkelijker voor mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag hulp te zoeken in de nabije omgeving.