1.1. Doel en karakter van het uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering Peel en Maas
In het Uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering Peel en Maas maakt duidelijk waar de gemeente op focust in de jaren 2026 tot en met 2029. Het College van Burgemeester en Wethouders stelt het vast. Het beleid sluit zo veel mogelijk aan bij hetgeen speelt in de culturele sector van de gemeente. Omdat cultuur en het culturele veld dynamisch is, heeft dit uitvoeringsbeleid een actief én flexibel karakter. De uitvoering en het ervaren van effect van dit beleid zal tijd kosten. In de jaarlijkse uitvoeringsafspraken wordt het uitvoeringsbeleid concreet gemaakt.
1.2. Proces en tijdslijn: van kaderstelling tot uitvoering
Het uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering is tot stand gekomen door bestaand beleid te verbinden met de inzichten uit gesprekken en overleggen met het culturele veld. De reacties op een beeldvormende startdocument over cultuurstimulering
1Omdat het culturele veld voortdurend in ontwikkeling is en divers wordt beleefd, wordt dit beeldvormend document geactualiseerd naar behoefte.
en de inbreng tijdens de openbare bijeenkomsten Cultuur, Erfgoed en Archief (CEA) vormden hierbij waardevolle bouwstenen om te komen tot de genoemde focuspunten in het Uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering.
“Cultuur is wie we zijn, wat we zijn en willen zijn. Het is geschiedenis wat voortleeft in het heden en de toekomst. Het verbindt elkaar, het geeft een goed en gelukkig gevoel. Investeren op cultuur is investeren op jezelf!”
5.1. Cultuur als motor voor ontwikkeling en kwaliteit van leven
Cultuur vormt een essentiële pijler voor de persoonlijke en sociale ontwikkeling van mensen én voor de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Het is niet alleen een bron van creativiteit en verbinding, maar ook een strategisch instrument om Peel en Maas te positioneren als een vooruitstrevende en leefbare gemeente. Door cultuur te verankeren in het dagelijks leven en te koppelen aan andere maatschappelijke doelen, creëren we een omgeving waarin inwoners zich kunnen ontplooien en waarin bedrijven zich graag vestigen.
De programmadoelen voor het Uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering versterken elkaar. Door cultuur diep te verankeren in het dagelijks leven, wordt een gemeenschap gecreëerd, waarin creativiteit en talent bloeien. Tegelijkertijd draagt een sterk cultureel klimaat bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven. Samen zorgen deze doelen voor een gemeente waarin cultuur niet alleen een verrijking is, maar ook een motor voor ontwikkeling en een betere kwaliteit van leven.
5.2. Wat zijn de focuspunten voor programmadoel 1.
Binnen dit programmadoel 1. “De gemeenschap draagt bij aan de ontwikkeling van de mens” richt de gemeente zich op drie centrale focuspunten:
1Het bevorderen van cultuureducatie en cultuurparticipatie – inclusief muziek – voor jongeren tot 21 jaar
2Het versterken van het culturele veld door ontmoeting, kennisdeling, een actief vrijwilligersbeleid en professionalisering.
3Het verbinden van cultuur met andere maatschappelijke doelen en het stimuleren van experimenten en nieuwe werkvormen.
Wat blijft de gemeente doen?
De gemeente Peel en Maas zet in op bestendiging van bestaande initiatieven die bijdragen aan een sterk en toegankelijk cultureel klimaat. We blijven daarom
1Cultuureducatie structureel verankeren in het basis- en voortgezet onderwijs, onder andere door aandacht voor muziek, film, beeldende kunst en geletterdheid en doorlopende leer- en ontwikkellijnen als fundament voor creativiteit, verbeeldingskracht en kritisch denken bij kinderen en jongeren.
2Actieve cultuurparticipatie en talentontwikkeling stimuleren, zodat iedereen zijn culturele en artistieke potentieel kan ontdekken. Door gelijke kansen te waarborgen kunnen alle inwoners, en in het bijzonder kinderen, deelnemen aan culturele activiteiten – ongeacht achtergrond of omstandigheden.
3Een rijk muzikaal en artistiek klimaat behouden en stimuleren, waarin cultuur zichtbaar, toegankelijk en inspirerend is. Investeren in muziekeducatie en moderne vormen van muziek maken.
4Onderwijs en cultuur duurzaam verbinden door samenwerkingen tussen scholen, kinderopvang en culturele instellingen te bevorderen. Basisonderwijs en voortgezet onderwijs blijven ondersteunen met advies en financiële bijdragen voor cultuureducatie, waaronder muziekonderwijs.
5De waarde van cultuur en culturele ontmoetingsplekken erkennen als middel om geestelijke gezondheid te bevorderen.
6Culturele organisaties versterken, zodat zij toekomstbestendig zijn en een breed cultuuraanbod kunnen blijven bieden. Zo kan cultuur worden ingezet voor maatschappelijke vraagstukken, het versterken van sociale cohesie en het ondersteunen van gemeenschappen.
7Erfgoed en culturele tradities (waaronder dialect) behouden, tonen en waarderen – door middel van activiteiten als door digitaal ontsluiting – zodat geschiedenis en identiteit levend blijven.
8Het culturele veld ondersteunen via netwerkbijeenkomsten, bijvoorbeeld door culturele partijen met elkaar te verbinden.
9Subsidieaanvragen toetsen aan gemeentelijk beleid wanneer zij voorzien zijn van beleids- en/of projectplannen.
Wat gaat de gemeente meer/nieuw doen?
De gemeente Peel en Maas zet in op een verdere verdieping en een actieve groei van initiatieven die bijdragen aan de culturele ontwikkeling van de mens door de gemeenschap. De gemeente doet dit door:
1De inzet van cultuureducatie en cultuurparticipatie als middel om cultuur te stimuleren verder te intensiveren, met bijzondere aandacht voor jongeren tot 21 jaar.
2De combinatiefunctionarissen gerichter in te zetten voor cultuureducatie en cultuurparticipatie door ze te stimuleren om actief de samenwerking op te zoeken met andere organisaties
3Culturele organisaties intensiever te ondersteunen in hun behoefte aan passende huisvesting (relatie met accommodatiebeleid) en in het ontwikkelen van duurzaam vrijwilligersbeleid.
4Culturele organisaties aanjagen om meer samenwerking te zoeken met lokale organisaties en cultuurmakers, zodat zij samen zich samen sterk maken voor het behoud en het versterken van diverse cultuurvormen
5De organisatie van culturele festivals actief te ondersteunen en waar het kan ontlasten, zodat diversiteiten in cultuur kan blijven bestaan.
6Cultuur vaker en actiever inzetten als middel om maatschappelijke thema’s, zoals leefbaarheid, vitaliteit en inclusie vorm te geven
7Cultuur in te zetten om de zelfredzaamheid van inwoners – vooral jongeren en ouderen – te versterken.
Wie zijn de betrokken partijen?
Peel en Maas kent een rijk, divers en samenwerkend cultureel netwerk dat gezamenlijk zorgt voor een levendig en samenhangend cultureel klimaat. Ze werken met veel vrijwilligers en vormen een betrouwbare partner in het realiseren van gemeentelijke ambities. Hieronder onder worden een paar voorbeelden genoemd.
1Culturele instellingen vormen een belangrijke basis in het culturele landschap. Ze bieden cultuur en creativiteit aan, verbinden inwoners en partners, dragen zorg voor cultuur en stimuleren talentontwikkeling en innovatie. Daarnaast zetten zij gemeentelijk beleid om in uitvoering en leveren zij maatschappelijke en economische waarde.
2Culturele verenigingen zijn cruciaal voor het lokale culturele leven. Ze bieden laagdrempelige cultuurparticipatie, versterken sociale cohesie en dragen lokale identiteit en tradities uit.
3Binnen het Netwerk VONC (Verbinden, Ontdekken, Netwerk, Cultuureducatie Peel en Maas). werken organisaties, zoals Bibliotheek Maas en Peel, Omroep PenM, Dok6 Theater, Dok6 Cinema Museum Peel en Maas samen aan visie en projecten, met nadruk op cultuureducatie en innovatie. VONC zorgt voor gezamenlijke ontwikkeling en toegankelijkheid van cultuur(educatie).
4Museum Peel en Maas, Stichting PeelenMaasNet, heemkundeverenigingen, historische werkgroepen en individuen werken afzonderlijk én samen aan het behoud en de zichtbaarheid van lokaal erfgoed. Zij maken de geschiedenis en identiteit van de gemeente op diverse manieren actief zichtbaar.
5Harmonieën, fanfares en verbindende organisaties zoals Stichting Muziekverenigingen Peel en Maas vormen samen een sterke muzikale structuur. Stichting PopPlaza Peel en Maas, jongerencentra en evenementenorganisaties bieden ruimte aan popmuziek, talentontwikkeling en jongerencultuur.
6Carnavalsverenigingen en schutterijen zijn diep geworteld in de lokale cultuur. Zij dragen tradities, gemeenschapszin en sociale cohesie uit en organiseren jaarlijks vele activiteiten en evenementen.
7Onderwijs en kinderopvangorganisaties bieden een plek waar de eerste culturele prikkels kunnen worden geven, waar ontwikkeling, verbreding, verdieping en reflectie plaatsvinden.
5.3 Wat zijn de focuspunten voor 2026-2029 voor programmadoel 2.?
Binnen programmadoel 2. “Cultuur draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven” richt de gemeente zich op ook drie centrale focuspunten:
1We erkennen culturele prestaties, onder andere door het uitreiken van de Gemeentelijke Cultuurprijs Peel en Maas.
2We werken samen en benutten kansen op regionaal, provinciaal en landelijk niveau, zoals het deelnemen aan de Cultuurregio Noord- en Midden-Limburg.
3We stellen een beheersplan op voor kunstwerken in de openbare ruimte en voor kunstwerken in binnenruimtes.
Wat blijft de gemeente doen?
De gemeente blijft cultuur laten bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. We blijven daarom:
1Cultuur gebruiken als strategisch onderdeel van het vestigingsbeleid, omdat het bijdraagt aan kwaliteit van leven, sociale samenhang en de uitstraling van de regio.
2Een aantrekkelijk cultureel aanbod aanbieden (conform ringenmodel) om inwoners te behouden voor de gemeente Peel en Maas.
3De gemeente Peel en Maas positioneren als een vooruitstrevende en cultureel actieve gemeente.
4Deelnemen aan samenwerkingsverbanden die talentontwikkeling, cultuurbevordering en een goed productieklimaat ondersteunen, zoals Cultuuregio Noord- en Midden Limburg.
5Zorg houden voor de kwaliteit van gemeentelijke kunstwerken in de openbare ruimte.
6Investeren in een rijk en toegankelijk fysiek en digitaal cultureel aanbod.
7Minstens twee keer per jaar netwerkbijeenkomsten cultuur, erfgoed en archief (CEA) organiseren.
8Ondersteuning bieden bij culturele evenementen van economische en/of toeristische meerwaarde.
9Culturele instellingen ondersteunen in hun ambities om toekomstbestendig te zijn.
Wat gaat de gemeente nieuw/meer doen?
De gemeente zet in op ontwikkeling in de culturele infrastructuur, zodat cultuur kan blijven bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat aantrekkelijk voor mens en bedrijven. Dit doet de gemeente door:
1We versterken het imago van Peel en Maas door cultuur en erfgoed zichtbaarder te maken.
2We geven opdrachten aan lokale culturele instellingen en cultuurmakers, en betalen hen als we zelf opdrachtgever zijn op basis van fair pay.
5Fair pay is een principe uit de Fair Practice Code en staat voor een eerlijke, redelijke en transparante beloning voor iedereen die professioneel werkt in de cultuursector. Het omvat gelijke betaling voor gelijke arbeid en draagt bij aan duurzame arbeidsrelaties en een toegankelijke, diverse sector.
3We leggen actief verbindingen tussen cultuur en gemeentelijke domeinen zoals toerisme, economie, sport en welzijn.
4We maken een beheersplan voor kunstwerken in de openbare ruime en voor kunstwerken in de binnenruimtes, rekening houdend met de Archiefwet.
5We versterken het culturele veld door middel van het gericht in gesprek te gaan over ontwikkelingen.
6We tonen meer initiatief in het tonen van waardering door o.a. projecten, voorstellingen, exposities en andere activiteiten te bezoeken.
Wie zijn de betrokken partijen?
Voor dit programmadoel zijn vooral de culturele voorzieningen met een aantrekkelijk cultuuraanbod of met een podiumfunctie van groot belang. Zij zijn gevestigd in gebouwen die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van een gebied. Door hun activiteiten trekken zij mensen aan en creëren zij ontmoetingsplekken op cultureel vlak. Cultuurverenigingen en toeristische ondernemers spelen een rol in het welkom heten van nieuwe inwoners in hun gemeenschap. Platforms en samenwerkingsverbanden zijn belangrijk voor het behartigen van culturele én toeristische belangen.