2. Wettelijke en gemeentelijke kaders
2.1. Wettelijke kaders
2.1.1. De Omgevingswet
Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Deze wet integreert wet- en regelgeving die betrekking heeft op de fysieke leefomgeving, zoals de Wet natuurbescherming en de Wet bodembescherming. Om de wet in de praktijk uit te voeren, kunnen gemeenten verschillende instrumenten gebruiken. Dit zijn de omgevingsvisie, de -plannen en de -programma’s.
In een omgevingsvisie wordt de langetermijnvisie voor de openbare ruimte van de gemeente vastgelegd. Hierin worden doelen en ambities bepaald op het gebied van ruimtelijke ontwikkelingen, duurzaamheid en leefbaarheid.
Een gemeentelijk omgevingsplan is een document waarin bestemmingsplannen, beheerverordeningen en de omgevingsrechtelijke delen van andere verordeningen logisch en samenhangend worden samengevoegd. Zoals, de bomenverordening en de Algemene plaatselijke verordening (APV).
In een omgevingsprogramma leggen overheden vast welke maatregelen zij gaan nemen om doelstellingen te halen. Deze doelstellingen zijn beleidskaders waar de specifieke beheerkaders uit dit beheerplan op aansluiten. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet kan dit beheerplan onder een omgevingsprogramma gaan vallen, dit zit nog in de ontwikkelingsfase.
Gedragscode soortbescherming gemeenten
Voor het aantoonbaar zorgvuldig handelen volgens de Wet natuurbescherming, voor behoud en herstel biodiversiteit, gebruikt Ouder-Amstel de leidraad Gedragscode soortbescherming gemeenten van Stadswerk. Het bevat een degelijke procedure met een uitgebreide maatregelencatalogus met richtlijnen voor het uitvoeren van werkzaamheden vanaf voorbereiding tot aan realisatie. Door de gedragscode toe te passen ontstaat meer werkruimte. Het is dan niet nodig om bij de aanwezigheid van de minder beschermde soorten voor elk afzonderlijk project ontheffing aan te vragen. Dit draagt bij aan een efficiënter werkproces.
2.1.2. Zorgplicht bomen
Een eigenaar van een boom heeft op basis van het Burgerlijk Wetboek (art. 6:162) een zorgplicht ter bescherming van medeburgers en hun eigendommen. Deze zorgplicht voor bomen betekent dat de boomeigenaar zijn boom regelmatig moet inspecteren en onderhouden ten behoeve van de veiligheid. De veiligheid van een boom wordt beoordeeld met behulp van een boomveiligheidscontrole (BVC). Het doel van de BVC is om te bepalen welke maatregelen uitgevoerd moeten worden om het risico op letsel en schade te minimaliseren.
2.2. Beleidskaders
2.2.1. Coalitieakkoord 2022-2026
In het coalitieakkoord zijn de volgende punten op het gebied van groenvoorziening opgenomen:
•Nieuw groen vanuit het bomencompensatiefonds in de huidige gebieden;
•Groen is onderdeel van de uitbreidingsplannen, zoals een nieuw te realiseren stadspark in De Nieuwe Kern en prominent aanwezig in bouwprojecten in bestaande kernen;
•Meer mogelijkheden creëren om ook van het groen te genieten;
•Toekomstgericht planten van groen door rekening te houden met verzakkingen en biodiversiteit;
•In de periode van dit coalitieakkoord, 2022-2026, worden minimaal 500-1000 bomen aangeplant binnen de gemeente.
Verder wordt er belang gehecht aan een openbare ruimte die schoon en heel is en wordt er ingezet op:
•Bestaande bomen, groen en biodiversiteit zoveel mogelijk behouden;
•Op bepaalde plekken steen veranderen voor groen (biodiversiteit + klimaatadaptatie);
•Kwaliteit van het groenonderhoud verhogen. Voorlopig dient dit binnen bestaande budgetten uitgevoerd te worden maar dit staat hoog op de prioriteitenlijst als er meer financiële ruimte ontstaat;
•De inrichting van de openbare ruimte dient bij te dragen aan de biodiversiteit;
•Aanscherpen bomenbeleid en het versneld planten van bomen vanuit het bomenfonds;
•Meer gebruik van inheemse boomsoorten.
2.2.2. Omgevingsvisie Ouder-Amstel (concept)
De omgevingsvisie is onderdeel van de Omgevingswet. Ouder-Amstel 2030 is de gebiedsgerichte Omgevingsvisie voor de leefomgeving, ’het kompas van Ouder-Amstel’.
Ouder-Amstel heeft naast het wettelijke kader hierin de eigen speerpunten vastgelegd. Het groene karakter van de gemeente vormt een belangrijke kernwaarde en de gemeente wil deze bewaken en behouden. Hierbij wordt er vooral gekeken naar de mogelijkheden om het huidige groen te behouden.
Het is van belang dat de bijbehorende thema’s uit de Omgevingsvisie Ouder-Amstel in goed evenwicht zijn en doorwerken in beheer en onderhoud.
Thema’s Omgevingsvisie
•Ruimtelijk Ouder-Amstel
•Natuurlijk Ouder-Amstel
•Wonen in Ouder-Amstel
•Bedrijvig en recreatief Ouder-Amstel
•Duurzaam Ouder-Amstel;
•Verkeer en vervoer in Ouder-Amstel
•Gezond en veilig Ouder-Amstel
Niet aan alle thema’s uit de Omgevingsvisie Ouder-Amstel draagt het openbaar groen evenveel bij. De volgende speerpunten zijn opgenomen in de Omgevingsvisie Ouder-Amstel gerelateerd aan groen:
•Aandacht voor biodiversiteit en groenbeheer;
•Aanpassen aan een veranderend klimaat: klimaatproof in 2050;
•Gezonde mensen in een groene omgeving;
•Openbare ruimte levert een bijdrage aan de gezondheid.
Naast de speerpunten zijn voor de verschillende deelgebieden van Ouder-Amstel gebiedsgerichte visies opgenomen.
1Duivendrecht
2Ouderkerk aan de Amstel
3Amstelscheg binnen Ouder-Amstel
(Buitengebied)
4Gebiedsontwikkeling (De Nieuwe
Kern en Werkstad OverAmstel
waaronder Entrada
Figuur 2 Gebiedsindeling volgens Omgevingsvisie
2.2.3. Beleidsplan Duurzaamheid Ouder-Amstel (concept)
Het beleidsplan Duurzaamheid Ouder-Amstel wordt onderdeel van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Dit plan verbindt onderwerpen, initiatieven en partijen rondom duurzaamheid. Alle doelstellingen en afspraken om aan de gestelde duurzaamheidsdoelstellingen (landelijk, provinciaal en gemeentelijk) te voldoen worden beschreven in dit document en zijn ingedeeld op thema.
Thema’s Beleidsplan Duurzaamheid:
•Warmte- en energietransitie
•Klimaatadaptatie en biodiversiteit
•Circulariteit
•Duurzaam vervoer
Het thema waar het beheer en onderhoud van het openbaar groen de grootste bijdrage aan kan leveren is die van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Het communiceren met inwoners en bedrijven is hierin een belangrijk aandachtspunt (participatie). Om op deze manier ook inwoners en bedrijven te stimuleren een eigen bijdrage te leveren aan duurzaamheid.
2.2.4. Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR)
In het IBOR wordt expliciet ingezet op de rol van de openbare ruimte voor maatschappelijke vraagstukken op de lange termijn. In het beleidsplan zijn negen thema’s opgenomen die hoog op de landelijke en gemeentelijke agenda staan. Gedegen beheer van de openbare ruimte draagt (integraal) bij aan het behalen van de doelstellingen van deze thema’s.
Thema’s IBOR:
•Gezondheid
•Veiligheid
•Biodiversiteit
•Energietransitie
•Circulaire economie
•Verstedelijking
•Sociale cohesie
•Mobiliteit en toegankelijkheid
•Klimaatadaptatie
Concrete beheermaatregelen dragen voor de korte en middellange termijn bij aan de negen thema’s uit het IBOR. Hierin worden duidelijke richtlijnen geformuleerd voor de uitvoerende partijen in het beheer van de openbare ruimte. Een onderdeel van de richtlijnen betreft de beeldkwaliteit voor bepaalde onderdelen van het openbaar groen.
Om beheer optimaal aan te laten sluiten bij de gebruikers van de openbare ruimte is de openbare ruimte ingedeeld in functiegebieden. In tabel 1 is het overzicht van de acht functiegebieden opgenomen (zie ook kaart in bijlage II). Door een onderscheid in gebieden aan te brengen kan er gedifferentieerd worden in (beeld-) kwaliteit. Er kan per deelgebied gevarieerd worden in het ambitieniveau.
Beeldkwaliteit in de functiegebieden
CROW-kwaliteitsniveau A:
Centrumgebied
Bestaand openbaar groen wordt onderhouden en waar nodig vervangen. In een centrumgebied is het behouden van het unieke karakter en de eigen uitstraling de leidende factor, openbaar groen behoort binnen deze uitstraling. Aan lokale behoeften kan worden voldaan mits deze niet de multifunctionaliteit van een centrumgebied verstoort.
CROW-kwaliteitsniveau B:
Woongebied
Openbaar groen is belangrijk voor de leefbaarheid en draagt bij aan de sociale cohesie, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Het stimuleert tot bewegen en kan waar mogelijk aan lokale behoeften voldoen.
Multifunctioneel gebied
Nieuw in te richten gebieden waarbij openbaar groen goed in ontwerpfase en beheer wordt meegenomen, waardoor er minder conflicten ontstaan tussen verschillende functies. Lokale behoeften kunnen worden meegekomen en aan worden voldaan.
Bedrijventerrein/ werkgebied
Openbaar groen heeft hier een ondersteunende functie, wel wordt de beeldkwaliteit in acht gehouden en daarnaast moet de toegankelijkheid worden behouden.
Agrarisch gebied
Is een omvangrijk gebied waar een klein percentage in eigendom is van de gemeente. Openbaar groen heeft een functionele taak waarbij vooral wordt gekeken naar toegankelijkheid.
Hoofdwegen
Veiligheid is hier de belangrijkste functie. Openbaar groen heeft een begeleidende functie. Aan lokale behoefte kan alleen worden voldaan als dit de veiligheid van de gebruikers niet in gevaar brengt. Informeren is hierbij de sleutel.
Recreatiegebied en sportterreinen
Openbaar groen is de dragende functie van deze recreatiegebieden. Deze gebieden bieden ruimte voor recreatieve doeleinden.
Tabel 1 indeling functiegebieden volgens scenario 'Adequaat'
2.2.5. Samenvatting strategisch beleid
In het strategisch beleid komen veel thema’s en doelstellingen naar voren. Een groot deel van de thema’s uit de beleidsplannen heeft een direct verband met elkaar of overeenkomstige doelstellingen. In tabel 2 staat een overzicht van de verschillende thema’s in de visie ingedeeld naar overeenkomst.
Thema’s Omgevingsvisie*
Thema's IBOR
Thema’s Beleidsplan Duurzaamheid
6Verkeer en vervoer in Ouder-Amstel
7Gezond en veilig Ouder-Amstel
Gezondheid
Veiligheid
Mobiliteit
Duurzaam vervoer
1Ruimtelijk Ouder-Amstel
2Natuurlijk Ouder-Amstel
3Wonen in Ouder-Amstel
Klimaatadaptatie
Biodiversiteit
Verstedelijking
Klimaatadaptatie en biodiversiteit
5Duurzaam Ouder-Amstel
4Bedrijvig en recreatief Ouder-Amstel
Energietransitie
Circulaire economie
Energie en warmte
Circulariteit
Binnen alle thema’s is het onze ambitie om de sociale en fysieke verbinding tussen inwoners, met gemeente en met het gemeentebestuur te stimuleren, de verbinding met de regio vast te houden en waar nodig te versterken.
Sociale cohesie
Iedereen heeft een rol in het verduurzamen.
De gemeente doet het samen met inwoners, bedrijven, (maatschappelijke) organisaties, coöperaties, en verenigingen.
* dit zijn de thema’s zoals genummerd en verwoord in de concept Omgevingsvisie 2023
Tabel 2 Overzicht thema's strategisch beleid
2.2.6. Bomenverordening Ouder-Amstel
In de Bomenverordening Ouder-Amstel zijn regels opgenomen over het behoud van bomen en houtopstanden en de kap van bomen en vellen van houtachtige gewassen. Met de komst van de Omgevingswet zal de verordening op termijn worden opgenomen in het omgevingsplan van Ouder-Amstel.
2.2.7. Overlastgevende soorten
Planten- en diersoorten of micro-organismen kunnen in meer of mindere mate hinder geven bij het gebruik van de openbare ruimte. Deze soorten noemen we overlastgevende soorten. Deze overlastgevende soorten hebben mogelijk een negatieve invloed op de thema`s van het strategisch beleid.
Er zijn verschillende type overlastgevende soorten en de manier hoe deze zich manifesteren in de omgeving. Overlastgevende soorten kunnen soorten zijn die lokaal voorkomen (niet exoot) of soorten die niet oorspronkelijk voorkomen in het lokale ecosysteem (exoot). Voorbeelden van overlastgevende soorten in Ouder-Amstel zijn de eikenprocessierups, Aziatische duizendknoop of de reuzenberenklauw. Hoe om te gaan met overlastgevende soorten maakt geen onderdeel uit van dit beheerplan maar is uitgewerkt in de Notitie overlastgevende soorten Ouder-Amstel.
2.2.8. Snippergroenbeleid gemeente Ouder-Amstel 2020
Het snippergroenbeleid beschrijft hoe wordt omgegaan met kleine stukjes (snippers) openbaar groen die grenzen aan particuliere tuinen. De wijze van uitgifte en werkprocedure omtrent verhuur snippergroen is omschreven in het beleidsdocument verhuur van snippergroen, aan deze voorwaarden en afspraken zal voldaan moeten worden.
Snippergroen dat bij de gemeente in beheer is valt onder de reguliere groentypen zoals omschreven wordt in hoofdstuk 4. Zodra een stuk snippergroen aan bewoners is verhuurd of verkocht is het in beheer van de particulier en voert de gemeente geen beheer meer uit. Een uitzondering hierop is als er gemeentelijke bomen aanwezig zijn op het verhuurde stuk grond. De betreffende boom blijft onderhevig aan inspectie en beheermaatregelen van de gemeente om aan de zorgplicht te blijven voldoen.
2.2.9. Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR)
De belangrijkste normen en richtlijnen, naast de wettelijke uitgangspunten waar de gemeente zich aan conformeert, zijn opgenomen in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). De ontwerpeisen van de LIOR zijn gebaseerd op de normen van het CROW
1CROW is een onafhankelijk Nederlands kennisinstituut. De CROW heeft de systematiek van beeldkwaliteit ontwikkeld. Dit is een middel om de (gewenste) kwaliteit van de omgeving op een laagdrempelige te kunnen beschrijven. Het maakt het mogelijk om eenduidig te communiceren over wat de vastgestelde kwaliteit is van de openbare ruimte in beleid, voorbereiding en uitvoering. De gebruikte meetlatten zijn doormiddel van een wetenschappelijk rekenmodel tot stand gekomen.
op niveau B, het basisniveau.
Beeldkwaliteit
Algemeen
Beeldkwaliteit
A+
Zeer goed
Prachtig, nagenoeg ongeschonden, zeer schoon
A
Goed
Mooi en comfortabel, erg schoon
B
Voldoende
Sober, functioneel, schoon
C
Matig
Schraal, onrustig beeld, vies
D
Slecht
Verloedering, uitlokking van vernieling, erg vies
Tabel 3 Kwaliteitsniveaus
Als er moet worden voldaan aan kwaliteitsniveau A kunnen er aanvullende eisen worden gesteld en is er meer ruimte voor maatwerk. In tabel 2 is het overzicht van de kwaliteitsniveaus conform CROW-meetlatten opgenomen.
Beeldkwaliteit B wordt algemeen aangeduid als het basisniveau.
Bij beeldkwaliteit C ontstaat discomfort en enige hinder. De veiligheid kan in het geding komen.
Bij beeldkwaliteit D ontstaat kapitaalvernietiging, functieverlies en een groter risico op aansprakelijkheidsstelling.
4. Beschrijving openbaar groen Ouder-Amstel.
4.2 Openbaar groen
4.2.1 Bomen
Bomen zijn belangrijk voor de leefomgeving. Ze vervullen belangrijke functies in de openbare ruimte zoals het leveren van schaduw, zuurstof, reductie van fijnstof, het zorgen voor beschutting en nestelgelegenheid voor dieren. Daarnaast hebben bomen ook effect op de gezondheid van mensen, zoals verlagen van stress en minder kans op depressies. Ze dragen bij aan het behoud en groei van biodiversiteit en creëren een hogere kwaliteit van het beeld stedelijke gebieden. De gemeente Ouder-Amstel streeft naar een aantrekkelijke woonomgeving waarbij het groene karakter wordt versterkt en verder ontwikkeld, waarbij ook de leefbaarheid van het stedelijk gebied wordt gewaarborgd met als uitgangspunt de beheerbaarheid van de bomen. In de grafiek (figuur 2) is te zien dat hoe bomen bijdrage aan de IBOR-thema`s.
Figuur 3 Figuur 2 Bijdrage van bomen aan IBOR Thema`s
Het is belangrijk dat de juiste boom op de juiste plek staat. Op deze manier komt een boom tot zijn recht. Verdere uitwerking van plaatsing en beheer van bomen wordt opgenomen in een bomenbeheerplan Ouder-Amstel. Deze wordt in 2024 opgesteld.
Ondanks de positieve effecten kunnen bomen ook voor hinder of overlast zorgen. Een boom kan bijvoorbeeld het zicht blokkeren, schaduw werpen op zonnepanelen, takken kunnen afbreken en straten kunnen vuil worden of goten verstopt raken door blad- en vruchtval. De wortels kunnen de bestrating opdrukken. Overlast is echter een subjectief criterium. Wat door de één als een ondraaglijke overlast wordt ervaren is voor de ander een acceptabel verschijnsel. Om de overlast van bomen als overmatig te beschouwen moet er sprake zijn van zwaarwegende en buitenproportionele hinder. De aard, de ernst en de duur van de hinder zijn hierbij doorslaggevend. Blad- en vruchtval, schaduwwerking, aanwezigheid fauna en dergelijke zijn te accepteren natuurlijke verschijnselen. In het op te stellen beheerplan bomen worden de uitgangspunten en richtlijnen hoe om te gaan met klachten en meldingen over bomen verder uitgewerkt.
Bijlage I Beheer en openbaar groen Ouder-Amstel
Bomen
Definitie
Een boom is een overblijvend houtig gewas met een stam dwarsdoorsnede van minimaal 10cm op een hoogte van 1,30m boven het maaiveld. In het geval van een meerstammig geval geldt de dwarsdoorsnede van de dikste stam.
Functie van bomen
Bomen hebben een grote waarde voor de fysieke leefomgeving in de openbare ruimte. Daarnaast functioneren ze vaak als fysieke afscheiding of visuele afscherming of als wegbegeleiding. Daarnaast leveren bomen een waardevolle bijdrage aan de gezondheid van mensen, het voorkomen van hittestress en verbeteren van de biodiversiteit. In sommige gevallen hebben bomen vooral een sierfunctie en wordt er gekozen voor een boom met een specifieke vorm, bloei en/of kleur.
Eindbeeld
Het eindbeeld van een boom is bereikt wanneer de kroon zich onbelemmerd heeft kunnen ontwikkelen. Op het moment dat de boompalen zijn verwijderd en de boom tot de definitieve hoogte is opgekroond. De meeste bomen in Ouder-Amstel zijn niet-vrij groeiende bomen, hiermee wordt bedoeld dat er randvoorwaarden zijn aan de groeivorm van de boom. Het beheer is dan gericht op dat bomen onder andere langs rijwegen een takvrije stamhoogte hebben, met een minimale doorrijhoogte van 4.0m. Bomen die niet langs de wegen staan hebben een takvrije stamhoogte die is afgestemd op het gebruik van de omgeving.
Beheer en onderhoud
Bomen worden op twee manier onderhouden
1Veiligheidsonderhoud
a.Boomveiligheidscontrole (BVC) is ten bate van de aansprakelijkheid en veiligheid voor de omgeving. Bomen, laan- en straatbomen worden iedere 1, 3 of 6 jaar (afhankelijk va de conditie en leeftijd van de boom) gecontroleerd aan de hand van visuele aspecten. Op basis van deze rapportage volgen uitvoeringsmaatregelen.
2Regulier onderhoud snoeiprogramma
a.Dit is een jaarlijks programma voor begeleidingssnoei en daarnaast wordt bijvoorbeeld overhangend groen en stammen takvrij gemaakt. Indien noodzakelijk wordt er calamiteiten snoei of -kap uitgevoerd. Dit laatste valt buiten het regulier onderhoud.
Kapvergunning
Voor het kappen en/of andere ingrijpende werkzaamheden aan bomen is in veel gevallen een omgevingsvergunning nodig. Of de werkzaamheden daadwerkelijk vallen onder de vergunning, moet worden getoetst aan de vigerende boomverordening Ouder-Amstel
Monumentale Bomenlijst
Ouder-Amstel hanteert een monumentale bomenlijst. Op deze lijst staan bomen die van bijzondere waarde zijn voor de omgeving. Dit zijn bomen die onder andere 60 jaar of ouder zijn en een levensverwachting van 10 jaar of meer hebben. Voor het kappen van een monumentale boom wordt alleen akkoord gegaan als er zeer zwaarwegende redenen zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot omvallen of een ernstige veiligheidsrisico`s. Het actueel houden van deze lijst valt onder de werkzaamheden van dagelijks onderhoud.
Overige aandachtspunten
Zie LIOR voor overige aandachtspunten.
Bermen, ruigten en slootkanten
Definitie
Tijdelijke of permanente begroeiing van grassen en ruigtekruiden langs wegen watergangen of op en langs extensief onderhouden terreinen.
Functie bermen
•Zorgen voor steun aan het weglichaam.
•Bieden plaats aan straatmeubilair.
•Zorgen voor verkeersgeleiding en functioneren als uitwijkplaats in noodgevallen.
•Zorgen voor scheiding langzaam en snel verkeer.
•Tijdelijke opslagplaats voor materiaal en materieel tijdens werkzaamheden.
•Worden gebruikt als tracé voor kabels en leidingen.
•Dienen als opvang, buffering en afvoer van regenwater.
•Kunnen een functie hebben als leefgebied en als verbindingselement tussen leefgebieden voor flora en fauna.
•Kunnen door aanwezigheid van bloemrijke flora een sierfunctie hebben.
•Groene aankleding van wegen.
Functies van ruigten
•Tijdelijke begroeiing van toekomstige bouwlocaties.
•Leefgebied voor flora en fauna.
•Tijdelijke opslagplaats voor materiaal en materieel tijdens werkzaamheden.
•Kunnen door aanwezigheid van bloemrijke flora een sierfunctie vervullen.
Functie van slootkanten
•Zorgen voor een geleidelijke overgang van waterniveau naar maaiveldhoogte.
•Leefgebied voor flora en fauna.
•Kunnen door aanwezigheid van bloemrijke flora een sierfunctie vervullen.
•Groene aankleding binnen woonwijken.
Eindbeeld
Bermen, ruigten en slootkanten bestaan uit een begroeiing van grassen en ruigtekruiden. De begroeiing bestaat voornamelijk uit soorten die van nature voorkomen. Door het toepassen van het juiste maaibeleid, bevoordelen we de gewenste (bloemrijke) soorten wordt een verbetering van de biodiversiteit bevorderd en ontstaat er bovendien een aantrekkelijk beeld voor gebruikers. Grote oppervlakten met woekerende soorten als brandnetels en distels worden zoveel mogelijk voorkomen.
Beheer en onderhoud
•Twee keer per jaar maaien en afvoeren van het maaisel De eerste meter langs de verharding en uitzichthoeken worden een keer extra gemaaid. In de Ronde Hoep maaien we, volgens afspraak met waterschap AGV, de 1e meter berm 4x per jaar.
•Zwerfafval verwijderen voorafgaand aan het maaien.
Levensduur van beheergroepen en renovatie
Een levensduur van 25 jaar is mogelijk.
Sierheesters
Definitie
Heesters met hoge sierwaarde door bloei, vruchten, bladkleur of groeivorm. De sierwaarde wordt door snoeimaatregelen in stand gehouden. Sierheesters kunnen onderverdeeld worden in bodembedekkende heesters, fijne en grove sierheesters en heesterrozen.
Functies van sierheesters
De belangrijke functie van sierheesters is het aantrekkelijk maken van het straatbeeld. Steeds belangrijker wordt ook de mogelijkheid die deze heesters bieden voor het verbeteren van de biodiversiteit. Bloeiende sierheesters trekken ook diverse insecten en vlinders aan. Ze hebben daarnaast vaak ook een functie als fysieke afscheiding of visuele afscherming. Ook worden sierheesters gebruikt als begeleidend element langs wegen.
Eindbeeld
Volgroeide sierheesters vormen een gesloten beplanting waarbij de sierwaarde optimaal beleefd wordt. De soortensamenstelling in sierheestervakken is vooraf bepaald. De hoogte en breedte van de beplantingen wordt door snoeimaatregelen in stand gehouden.
Beheer en onderhoud
-Onkruidvrij maken.
-Snoeien. Sierheesters worden periodiek in de winterperiode gesnoeid. De manier waarop gesnoeid wordt is soortafhankelijk met als doel om de sierwaarde optimaal tot uiting te laten komen. De hoogte van sierheesters is afhankelijk van de afscheidende of afschermende functie. Sierheesters op plaatsen die voor verkeersdeelnemers overzichtelijk moeten zijn, mogen niet hoger worden dan 1 meter.
-Zwerfafval verwijderen.
Levensduur van beheergroepen en renovatie
Afhankelijk van de kwaliteit van de heesters t.o.v. het eindbeeld en werkzaamheden in de directe omgeving. Heesters kunnen een levensduur hebben van 25 jaar
Hagen
Definitie
Heesters zodanig geplaatst in een rij of in een blokvorm gesnoeid, die op een zeer kleine onderlinge afstand van elkaar zijn aangeplant. Door periodieke snoei worden ze in een strakke vorm gehouden.
Functie
Hagen worden aangeplant als fysieke afscheiding of visuele afscherming. Ook functioneren hagen als begeleidend element langs wegen. Hagen zijn daarnaast een nestplaats voor veel vogelsoorten en daarbij dragers en vergroter van biodiversiteit.
Eindbeeld
De volgroeide haag is gesloten en heeft geen grote gaten. Er zijn geen grote afwijkingen in de hoogte en/of breedte.
Beheer en onderhoud
-Voet van de haag onkruidvrij maken.
-Knippen. De kniphoogte wordt per locatie aangegeven het beheerprogramma. De afwijking in hoogte mag na het knippen niet meer dan 10% bedragen.
-Zwerfafval verwijderen.
Levensduur of beheergroepen renovatie
Afhankelijk van het beeld en de onderhoudswerkzaamheden aan de aangrenzende verharding, is een levensduur van 25 jaar mogelijk.
Gazons
Definitie
Een gazon is een aangelegd stuk grond bedekt met gras. Met als esthetische of recreatieve doeleinden.
Functie
Gazons zijn geschikt voor esthetische of recreatieve doeleinden. Ze dienen als groene aangename ruimtes, daarnaast kunnen ze dienen als visuele scheiding van gebouwen en buitenruimtes.
Eindbeeld
Een goed onderhouden gazons ziet er esthetisch aantrekkelijk uit en is functioneel. Waarbij het gazon dicht, groen, zonder kale plekken en onkruid is.
Beheer en onderhoud
-Maaien, maaihoogte bepalen op basis van gebruiksdoeleinden.
-Snoeien van randen om nette uitstraling te behouden.
-Herstellen van gazon.
-Zwerfafval verwijderen.
Levensduur of beheergroepen renovatie
Afhankelijk belasting en gebruik maar ook onderhoudswerkzaamheden en klimaat is de gemiddelde levensduur van gazon 40 jaar.
Bollen en vaste planten
Definitie
Bollen en vaste planten zijn winterharde, niet houtige gewassen met een hoge sierwaarde die in aanloop van de winter bovengronds afsterven.
Functie vaste planten
Vaste planten worden door de hoge sierwaarde toepast voornamelijk voor de langdurige en uitbundige bloeiperiode. Vaste planten zijn in het algemeen laag groeiend waardoor ze geschikt zijn voor rotondes en kruisingen van wegen waarbij het overzicht en belevingswaarde belangrijk is.
Functie van bollen
Bollen functioneren uitsluitend als verfraaiing van het straatbeeld en bevordering van de biodiversiteit. Ze dragen bij aan de beleving van seizoenen. Bollen worden toegevoegd aan andere groenvoorzieningen zoals gras, boomspiegels of heesters. Het zijn voornamelijk voorjaarsbloeiers en zorgen voor een fleurig straatbeeld. Bollen hebben hierdoor de meerwaarde dat zij in het vroege voorjaar insecten voorzien van voedsel.
Eindbeeld
Vaste planten vormen een aan een gesloten beplanting waarbij de oorspronkelijke verdeling van soorten in stand blijft en de verschillende soorten niet in elkaar overgaan.
Bollen worden aangeplant met de bedoeling dat ze zichzelf in stand houden. De voorkeur is dat er uitbreiding ontstaat en de aantallen groeien met de tijd.
Beheer en onderhoud
Bollen:
-Onkruidvrij maken.
-1x per jaar loof van bollen afmaaien.
Vaste Planten:
-Snoeien, aan het begin van de bloeiperiode (april).
-Verdunning en scheuren om de groei te bevorderen.
-Onkruidvrij maken.
Levensduur of beheergroepen renovatie
De gemiddelde levensduur van vaste planten is 10 jaar mits de omstandigheden en onderhoud voldoende zijn.
Levensduur van bollen verschilt per bol, eenjarige bloembollen bloeien één jaar. Meerjarige bloembollen bloeien meerdere jaren achter elkaar.
Bosplantsoen
Definitie
Bosplantsoen bestaat uit een diversiteit van jonge bomen en struiken die gebruikt worden bij aanleg van bossen of houtwallen.
Functie
Bosplantsoen dient als behoud en uitbreiding van bosgebieden en draagt bij aan bevordering van biodiversiteit en ecologisch herstel. Daarnaast dient bosplantsoen als bufferzone tussen gebieden en creëert het groene zones.
Eindbeeld
Een volgroeid bosplantsoen kan tot diverse eindbeelden leiden afhankelijk van de beoogde functie. Het bosplantsoen kan uitgroeien tot volwassen bos, een biodiverse omgeving of een natuurlijke afscheiding zonder grote gaten.
Beheer en onderhoud
-Dunnen en snoeien, randen snoei.
-Onkruidvrij maken, de eerste jaren na aanplant door middel van schoffelen, daarna randen uitmaaien.
-Inboet van uitgevallen beplanting.
-Zwerfafval verwijderen.
Levensduur of beheergroepen renovatie
De levensduur van bosplantsoen is afhankelijk van functie en onderhoud, de gemiddelde levensduur is vastgesteld op 50 jaar.
Verklarende woordenlijst
opsomming van vaktermen met uitleg
Klepelen
Het fijn maken van ruige begroeiingen met behulp van roterende klepels.
Kandelaberen
Een snoeitechniek, waarbij de takken van een boom
afgezaagd worden waardoor de boom het uiterlijk van een kandelaar, of kandelaber krijgt.
Halfverharding
Bestaat uit niet gebonden materiaal dat meer
draagkracht levert dan de originele grond. Voorbeelden zijn grind, gebroken puin (menggranulaat) en gebroken natuursteen.
Boomveiligheidscontrole
BVC
Bij een boomveiligheidscontrole wordt elke boom bovengronds visueel gecontroleerd op afwijkingen en verschijnselen die een verhoogd veiligheidsrisico geven, zoals de aanwezigheid van holtes, wonden, inrottingen, vruchtlichamen van schimmels, scheuren en aanwijzingen van overgewicht van zware takken.
Afzetten van beplanting
De bomen en struiken worden dicht bij de grond
afgezaagd. De bedoeling daarbij is dat uit de slapende knoppen in de stobbe, het resterende stamgedeelte, weer nieuwe loten ontspruiten. Na verloop van tijd zullen die uitgroeien tot nieuwe stammen. Die worden bij een volgende onderhoudsbeurt op dezelfde wijze afgezaagd.
De periode voor het terugkerende afzetten kan variëren van 5 tot 25 jaar en is afhankelijk van de houtsoort, bodemtoestand en gebruiksdoel van de beplanting.
Zettingsgevoelige gebieden
Zetting is het proces waar grond onder invloed van een belasting wordt samengedrukt. De zettingssnelheid hangt af van de textuur en structuur van de grond en het watergehalte, de omvang van de belasting en de eerdere belastingen. In Ouder-Amstel is de zettingssnelheid in sommige wijken hoog.
Dunnen van beplanting
Een deel van de struiken of bomen wordt bij de grond afgezaagd om ruimte te geven aan de resterende struiken en bomen. De afgezaagde struiken of bomen worden blijvend verwijderd en groeien niet terug.
Functiegebieden
De indeling van de openbare ruimte naar inrichting en gebruik, zoals woongebieden, bedrijventerreinen en centrumgebieden.
Groentypen
Een enkele plant of meerdere planten die met een gelijksoortig pakket aan onderhoudsmaatregelen duurzaam in stand worden gehouden zoals sierheesters, knotbomen of siergazon.