Beheerplan begraafplaats Karssenhof 2023 - 2027

3.2.1. Uitvoeringsbesluit Begraafbeperking

De begraafplaats is geschikt voor een beperkt aantal inwoners en heeft geen beschikbare begraafcapaciteit voor nabijgelegen gemeentes zonder hiervoor uit te breiden. De beschikbare begraafcapaciteit wordt voorgesteld aan uitsluitend overledenen die ten tijde van het overlijden woonachtig waren in Ouder-Amstel óf een sociale binding hadden met de gemeente. Er is hierover in 2003 een besluit genomen voor een tijdelijke begraafbeperking en op 23 maart 2004 is besloten de begraafbeperking in stand te houden. Het besluit is in werking getreden op 30 maart 2004.

Het doel van de begraafbeperking is om overledenen te weren die enkel voor esthetische redenen op de begraafplaats Karssenhof begraven (willen) worden. Daarnaast is het een beleidskeuze om de gemeentelijke begraafplaats een zoveel mogelijk eigen karakter te behouden. Als de overledene niet woonachtig was in de gemeente Ouder-Amstel, dient er een schriftelijk verzoek te worden ingediend aan de portefeuillehouder met een onderbouwing waarom het aannemelijk is dat er een binding is met de gemeente Ouder-Amstel.

Het besluit dient te worden geactualiseerd . Dit zal samen worden gedaan met het actualiseren van de beheersverordening ‘Verordening voor het beheer van de gemeentelijke begraafplaats Karssenhof te Ouderkerk aan de Amstel’ en is opgenomen in actielijst.

3.6.1. Herdenkingsmonument

Op de algemene begraafplaats Karssenhof staat sinds 2007 een monument ter nagedachtenis aan allen die op openbare begraafplaatsen in de gemeente Ouder-Amstel begraven werden.

Dikwijls zijn de graven niet meer aanwezig. Dit monument geeft degenen die daar behoefte aan hebben de gelegenheid op die plek hun dierbaren te blijven herdenken.

Initiatief tot de oprichting werd genomen door leden van de Historische Werkgroep Wolfgerus van Aemstel. Aanleiding was de ruiming van de oude openbare begraafplaats in de Dorpsstraat naast het gemeentehuis. (Bron: Historische Vereniging Wolfgerus van Aemstel 03-11-2011)

3.6.2. Historische graven en oorlogsgraven

Vermelding verdienen zeker twee grafmonumenten op Karssenhof, beide grafmonumenten zijn aangewezen als gemeentelijk monument. Op de begraafplaats is één 1 oorlogsgraf (graf A1).

Het eerste grafmonument is een ruw afgebroken pyloon die symboliseert hoe op gewelddadige wijze twee veldwachters (Prins en Rijerkerk) in 1917 zijn omgekomen.

Daarnaast is er een monument bij het graf van mevrouw Goudstikker-Braij. Zij woonde aan de overzijde van de Amstel op de buitenplaats Oostermeer. Kunsthandelaar Jacques Goudstikker was met zijn echtgenote daar in 1930 komen wonen. De vrouw des huizes kwam begin 1937 te overlijden en is op Karssenhof begraven. Het monument dat Goudstikker voor haar liet oprichten bevat de inscriptie: ‘Het lijk verstijft – De geest beklijft’. De steen bevat ook inscripties die herinneren aan het overlijden van Jacques Goudstikker in 1940 en dat van zijn tweede vrouw, de sopraan Desi Halban in 1996.

(bron: Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB)). Het onderhoud wordt betaald door een rechthebbende (figuur 5)

5.2.1. Resomeren

Een nieuwe vorm van lijkbezorging is resomeren. Resomeren is een chemisch proces (alkalische hydrolyse) waarbij het lichaam van een overledene wordt ontbonden in een resomeermachine of resomator. Dit is een stalen drukvat dat gevuld wordt met een stof met een hoge pH-waarde, meestal kaliumhydroxide, opgelost in heet water. Resomeren vormt daarmee een alternatief voor cremeren of begraven.

Na afloop blijven alleen de botresten (calciumfosfaat) en een restvloeistof over, die er stroperig en zeepachtig uitziet. De gedroogde botten kunnen vermalen worden tot een wit poeder en kunnen net als bij een crematie in een urn worden gedaan.

Volgens onderzoek van TNO in 2014 is resomeren op bijna alle vlakken beter voor het milieu dan cremeren of begraven. Resomeren kan in de toekomst daardoor een milieuvriendelijk alternatief zijn. Bij resomatie van een lichaam komt geen CO₂ vrij. Ook gaat de kist of opbaarplank niet mee de resomator in, waardoor deze opnieuw kan worden gebruikt. Hoe milieuvriendelijk resomeren daadwerkelijk wordt, moet nog verder worden onderzocht. Er is bijvoorbeeld nog geen afdoende oplossing om de restvloeistof duurzaam af te voeren. Ook moeten er mogelijkheden komen om de chemische vloeistof duurzaam te produceren. Daar is nog geen uitsluitsel over. Dit zijn belangrijke vraagstukken waar de mate van duurzaamheid van afhangt.

Resomeren is in Nederland (nog) niet toegestaan. Dat staat in de Wet op de lijkbezorging. Resomeren is inmiddels wel goedgekeurd door de Gezondheidsraad en zij heeft geadviseerd om resomeren op te nemen in de nieuwe Wet op lijkbezorging. Mogelijk dat het daarmee al op korte termijn toegestaan wordt in Nederland. Als resomeren wordt toegestaan dan is een uitvaart waarbij hiervoor wordt gekozen in beginsel niet anders dan een uitvaart na een crematie. Van belang is de ontwikkelingen te volgen en er ook op te anticiperen.

5.2.2. Veraarden.

Een tweede nieuwe vorm van lijkbezorging is veraarden ook wel composteren. Veraarden is gebaseerd op een biologisch proces waarbij het lichaam van een overledene wordt ontbonden middels een organisch mengsel. Het lichaam wordt in een organisch mengsel van onder andere hooi en stro gelegd, waar micro-organismen het lichaam zullen composteren. Dit proces vindt doorgaans plaats in een afgesloten cabine en/of binnen een gebouw. Zo kunnen de omgevingsfactoren optimaal worden gehouden. Afhankelijk van de omstandigheden en methode duurt het gehele proces ongeveer veertig dagen, inclusief het verfijnen van de nog resterende botten. Wat overblijft is een voedzame aarde, ook wel humus of compost.

In Nederland is veraarden (nog) niet toegestaan. Ten aanzien van veraarden (humaan composteren) is voor nu nog onvoldoende informatie beschikbaar. Echter dankzij ontwikkelingen in Duitsland, kan dit perspectieven bieden voor de toekomst. Van belang is de ontwikkelingen te volgen en er ook op te anticiperen

5.3.1. Strooiveld

Verstrooiing van as is misschien de meest bekende vorm van asbestemming. Dit wordt vaak mogelijk gemaakt op de door de begraafplaats of crematorium aangewezen plek. Op de begraafplaats is er behoefde aan ruimte voor een strooiveld, deze plek moet nog worden aangewezen. De beschikbare ruimte hiervoor is schematisch weergegeven op het kaartje.

Voor de uitvoering en inrichten van het veld moet er een omheining komen van het veld en moet er rekening gehouden worden met de bodemkwaliteit. De omheining zal bestaan uit een lage taxus haag. De bodemkwaliteit moet periodiek worden vastgesteld. Indien er meer dan 90 verstrooiingen zijn per jaar dient het veld te worden uitgebreid. Er moet zorg worden gedragen bij het verstrooien dat de crematie-as niet verwaait naar buiten het toegewezen veld en de crematie-as moet gelijkmatig worden verspreid.

De gebruiksintensiteit van het strooiveld moet worden vastgelegd in de begraafplaatsagenda en in het beheerprogramma key2begraven. Deze gegevens dienen te worden bewaard om inzichtelijk te houden of het strooiveld aan de voorschriften voldoet.

5.3.2. Kinderhofje

De begraafplaats beschikt nog niet over een plek waarbij kinderen een aparte laatste rustplaats krijgen. In de huidige situatie is het alleen mogelijk om kinderen te rusten te leggen in een volwassen graf. Dit is in ruimtelijk opzicht noch in de kosten wenselijk. Een kindergraf is kleiner en wordt vaak naar behoefde anders ingericht. De ambitie van de gemeente is om te faciliteren een kinderhofje aan te leggen waar ook de allerkleinsten een mooie aparte plek krijgen. Het realiseren van het kinderhofje brengt geen extra kosten mee voor het budget.

5.3.3. Urnenvoorziening

Er is behoefde aan variatie en uitbreiding van de urnenmuur (een columbarium). Het huidige columbarium voldoet esthetische niet aan de wensen van nabestaanden. Bij het vergroten van de urnenvoorziening wordt er gekeken naar meer esthetische keuzemogelijkheden. Om te bepalen wat dit gaat kosten moet er een budget worden aangevraagd, afhankelijk van de omvang van de voorziening kan worden ingeschat wat de kosten zijn. De uitwerking wordt in de loop van 2024 onderzocht en de uiteindelijk kosten worden meegenomen in de begroting van 2025..

5.3.4. Gedenkboom

Een alternatief om de overledene te herdenken kan doormiddel van een symbolische plek met een gedenkboom. De Gedenkboom is van cortenstaal gemaakt en dient als een verrijking van het landschap en het dienst aanbod van de begraafplaats. Op dit monument leeft de naam van de overledene voort op een gegraveerd goudkleurig boomblaadje.

De boom zou kunnen worden geplaatst op het nog toe te wijzen strooiveld of bij de bestaande urnenmuur. Zie gearceerde gebied op bijgevoegd kaartje. Een mogelijk formaat van de boom; 220 cm hoog met plaats voor 440 gedenkblaadjes. De boom heeft een grondplaat met een diameter van 100cm en wordt geplaats op een betonnen ronde fundering. De fundering kan verhoogd worden. De kleine boom van 120 cm met plaats voor 170 gedenkblaadjes heeft een diameter van 60 cm op de grond maar kan ook eventueel op een sokkel worden geplaats van 1 meter hoog.

Figuur 8 Gedenkboom

6.1.1. Behouden van de inkomsten:

Om voldoende dekking van de kosten te behouden is het belangrijk dat er voldoende wordt gekozen voor begraven in de komende jaren. Dit betekent dat de begraafplaats in de toekomst een aantrekkelijke voorziening moet blijven. Door uitbreiding van de begraafmogelijkheden zoals opgenomen in hoofdstuk 5 kan de begraafplaats toekomstig bestendig blijven. Om aantrekkelijk te blijven zal de begraafplaats dus meer mogelijkheden tot begraven moeten aanbieden.

De volgende begraafmogelijkheden kunnen dit faciliteren;

Aanbod

o Verbeteren van kwaliteitsplekken voor urnengraven door meer ruimte voor persoonlijke grafbedekking bij urnengraven.

o Meer ruimte maken voor persoonlijke keuzes zoals het mogelijk maken van het combineren van een urn met een grafmonument op een particulier graf.

o Mogelijk maken voor het uitstrooien van as.

o Plaats voor kindergraven realiseren.

o Het plaatsen van een gedenkboom.

Aanpassen tarieven(lijst)

o Toevoegen van ontbrekende handelingen en werkzaamheden aan tarievenlijst die in rekening gebracht mogen worden, zoals het overschrijven op verzoek van belang- en rechthebbenden.

o Het integraal verhogen van de leges maakt begraven en a bestemmen onaantrekkelijker waardoor een averechts effect kan ontstaan.

o Het invoeren van tariefdifferentiatie. Tarief differentiatie voor de alternatieve begraafmogelijkheden.

o De sfeer op het oude gedeelte van de begraafplaats heeft een toegevoegde waarde voor de uit te geven graven. Het geeft mensen ook meer keuzemogelijkheden.