Bijlage 1: Inhoud van een participatieplan voor inwonersparticipatie
Voor participatieplannen zullen standaarden worden ontwikkeld. De standaard voor inwonersparticipatie zal zich richten op de volgende inhoud:
1wat het initiatief/plan is waarvoor de gemeente participatie organiseert
2wat de participatiedoelen zijn
3welke onderdelen het initiatief/plan heeft
4wat voor elk van de onderdelen het participatieniveau is
5wat de procedures en spelregels zijn
6wat de planning is
7wat de doelgroepen zijn
8hoe die doelgroepen voor participatie worden benaderd
9hoe die doelgroepen informatie krijgen tijdens en na het proces
10hoe de participatie voldoende toegankelijk wordt gemaakt
11welke rollen deelnemers kunnen hebben in het proces
12hoe, wanneer en door wie besluiten worden genomen
13hoe verslaglegging en evaluatie is geregeld
14welke kosten aan het participatieproces zijn verbonden en hoe die worden gedekt
Bijlage 2: Inhoud van een participatieplan voor overheidsparticipatie
Voor participatieplannen zullen standaarden worden ontwikkeld. De standaard voor overheidsparticipatie zal zich richten op de volgende inhoud:
1wat het initiatief/plan is waarvoor overheidsparticipatie wordt gevraagd
2wie de initiatiefnemers zijn
3wat de doelen zijn van het initiatief en welke resultaten worden verwacht
4welke participatie wordt toegezegd en waarom
5welke kosten of middelen daaraan zijn verbonden en hoe daarin wordt voorzien
6wat het proces en de looptijd is
7hoe betrokkenen informatie krijgen tijdens en na het proces
8hoe, wanneer en door wie besluiten worden genomen
9hoe verslaglegging en evaluatie is geregeld
Bijlage 3: Inhoud van een participatieplan voor het uitdaagrecht
Voor participatieplannen zullen standaarden worden ontwikkeld. De standaard voor het uitdaagrecht zal zich richten op de volgende inhoud:
1welke gemeentelijke taken de initiatiefnemers willen overnemen
2welke rechtsvorm de initiatiefnemers hebben en welke binding met de gemeenschap
3waarom ze denken de taken beter en goedkoper uit te kunnen voeren dan de gemeente
4welke participatie wordt toegezegd en waarom
5welke kosten of middelen daaraan zijn verbonden en hoe daarin wordt voorzien
6wat het proces en de looptijd is
7hoe betrokkenen informatie krijgen tijdens en na het proces
8hoe, wanneer en door wie besluiten worden genomen
9hoe verslaglegging en evaluatie is geregeld
Bijlage 4: Inhoud van een aanvraagformulier voor overheidsparticipatie
Voor het aanvragen van overheidsparticipatie die door het college of de raad goedgekeurd moet worden, zal een standaard aanvraagformulier online beschikbaar worden gesteld, met onderstaande inhoud.
(NB: Voor initiatieven in de beginfase of die sowieso niet door de raad of het college hoeven te worden vastgesteld komen directe contactmogelijkheden beschikbaar. Daarvoor hoeft geen formulier te worden gebruikt.)
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Aanvragen voor overheidsparticipatie kunnen volgens de participatieverordening worden gedaan door:
1inwoners: personen die staan geregistreerd als inwoner van de gemeente Opsterland; of
2maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités, ondernemingen die geen winst uitkeren en andere organisaties die tot doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de gemeente Opsterland.
Bij dezen wil ik een aanvraag doen voor overheidsparticipatie.
Ik wil de gemeente vragen om mee te werken aan het volgende initiatief:
Geef de naam en een beschrijving van het initiatief.
...
Initiatiefnemer:
Geef de naam en contactgegevens van de initiatiefnemer. Als de initiatiefnemer niet een organisatie is maar één persoon of meerdere personen, vul dan alleen de gegevens van de contactpersoon in.
contactpersoon
organisatie
Naam:
...
...
Straat en huisnummer:
...
...
Postcode:
...
...
Plaats:
...
...
Telefoonnummer:
...
...
Emailadres:
...
...
Website:
...
...
De reden om overheidsparticipatie aan te vragen:
Geef aan waarom het nuttig of belangrijk is dat de gemeente hieraan bijdraagt.
...
Wat ik van de gemeente vraag:
Geef aan wat de bijdrage is die de gemeente zou kunnen leveren, bijvoorbeeld meedenken over het plan, kennis leveren, toegang geven tot netwerken, helpen om financiering te vinden, vergunningen verlenen, etc. Geef zo mogelijk ook aan welke investeringen van de gemeente worden gevraagd, in tijd of geld.
...
Het resultaat wat ik hoop te bereiken:
Geef aan welke resultaten het initiatief kan opleveren en welke van die resultaten afhankelijk zijn van medewerking van de gemeente.
...
Mijn betrokkenheid:
Geef aan wat de persoonlijke motivatie is om dit initiatief op te zetten, of als de initiatiefnemer een organisatie is, hoe het initiatief past bij de doelstellingen van de organisatie.
...
Mijn relevante kennis en ervaring:
Geef aan wat de persoonlijke kennis en ervaring zijn waardoor dit initiatief een succes kan worden, of als de initiatiefnemer een organisatie is, hoe het initiatief past bij de expertise van de organisatie.
...
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dit formulier kan door de gemeente worden aangepast.
Bijlage 5: Inhoud van een aanvraagformulier voor het uitdaagrecht
Voor het aanvragen van toepassing van het uitdaagrecht, die door het college of de raad goedgekeurd moet worden, zal een standaard aanvraagformulier online beschikbaar worden gesteld, met onderstaande inhoud.
(NB: Voor initiatieven in de beginfase of die sowieso niet door de raad of het college hoeven te worden vastgesteld komen directe contactmogelijkheden beschikbaar. Daarvoor hoeft geen formulier te worden gebruikt.)
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Aanvragen voor toepassing van het uitdaagrecht kunnen volgens de participatieverordening worden gedaan door:
maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités, ondernemingen die geen winst uitkeren en andere organisaties die tot doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de gemeente Opsterland.
Bij dezen wil ik een aanvraag doen voor toepassing van het uitdaagrecht, als rechtsgeldig vertegenwoordiger van:
Naam organisatie:
...
Rechtsvorm:
...
Kamer van Koophandel nummer:
...
Straat en huisnummer:
...
Postcode:
...
Plaats:
...
Telefoonnummer:
...
Emailadres:
...
Website:
...
Naam contactpersoon:
...
Telefoonnummer contactpersoon:
...
Mailadres contactpersoon:
...
Functie contactpersoon:
...
Ik wil de gemeente vragen om de volgende gemeentelijke taken aan ons over te dragen:
Geef een zo goed mogelijk afgebakende beschrijving van de taken die de gemeente zou moeten overdragen aan de initiatiefnemer: wat zijn precies de taken, voor welk deel van de gemeenschap in Opsterland of welk gebied binnen Opsterland, etc.
...
Wij willen deze gemeentelijke taken overnemen omdat:
Geef aan waarom de initiatiefnemer de taken wil overnemen van de gemeente.
...
Als wij de gemeentelijke taken overnemen, dan bereiken we daarmee:
Geef aan wat de positieve resultaten zijn van het overnemen van de taken van de gemeente. Geef ook aan of er negatieve gevolgen zouden kunnen zijn en hoe de positieve resultaten daartegen opwegen.
...
Als wij de gemeentelijke taken overnemen, dan hebben we daarvoor het volgende nodig:
Geef aan welke bijdrage, financieel of in andere vormen, van de gemeente wordt gevraagd om het overnemen van de taken mogelijk te maken.
...
Als wij de gemeentelijke taken overnemen, dan is goede uitvoering gegarandeerd, doordat:
Maak aannemelijk dat de kwaliteit en continuïteit van de uitvoering in goede handen zijn.
...
Onze relevante kennis en ervaring:
Geef aan hoe het overnemen van de taken past bij de expertise waarover de organisatie beschikt.
...
De binding die wij als maatschappelijke partij met de gemeenschap hebben:
Beschrijf op welke manier de initiatiefnemer verbonden is met de gemeenschap of het gebied waarvoor de gemeentelijke taken zouden moeten worden overgedragen. Geef ook aan wat die binding aantoont.
...
Het draagvlak dat wij als maatschappelijke partij binnen de gemeenschap hebben:
Beschrijf waaruit blijkt dat de initiatiefnemer steun heeft binnen de gemeenschap of het gebied voor het overnemen van de gemeentelijke taken. Geef zoveel mogelijk concreet bewijs van die steun.
Onze betrokkenheid bij de over te nemen taken:
Geef aan wat de motivatie is om de taken over te willen nemen en hoe dit past bij de doelstellingen van de organisatie.
...
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dit formulier kan door de gemeente worden aangepast.
Bijlage 6: Achtergrond van de participatieladder van Edelenbos
In 1963 publiceerde de Amerikaanse sociologe en ambtenaar Sherry Arnstein als eerste een participatieladder in het Journal of the American Institute of Planners
18https://www.historyofsocialwork.org/1969_ENG_Ladderofparticipation/1969, Arnstein, ladder of participation, original text OCR C.pdf
. Haar artikel ‘A Ladder of Citizen Participation’ was een baanbrekende publicatie over participatie. De benadering van Arnstein was activistisch. Voor de acht treden van haar ladder gold: hoe hoger hoe beter. Het uitgangspunt was maximale macht voor de burger, minimale macht voor de overheid.
Inmiddels bestaan er vele varianten op Arnsteins ladder. Sommige wetenschappers die met nieuwe varianten zijn gekomen, hebben de activistische benadering laten vallen. En inmiddels is er ook steeds meer kritiek op de ladders. Ze doen niet echt recht aan de ingewikkeldheid van participatie. Ook suggereert een ladder dat hoger altijd beter is, terwijl dat niet zo hoeft te zijn.
Toch biedt een ladder houvast om participatie goed te organiseren. Dat is waarom gemeenten het blijven gebruiken. Met de ladder is systematische indeling mogelijk van het soort invloed dat deelnemers kunnen uitoefenen. Bovendien hebben gemeenten er belang bij dat ze ervaringen met elkaar kunnen vergelijken. Vergelijken is makkelijker als er ook een vergelijkbare aanpak is.
In Nederland wordt de participatieladder van Jurian Edelenbos
19De ladder van Edelenbos is beschreven in: Edelenbos, J. en Monnikhof, R. (2001). Lokale interactieve beleidsvorming - Een vergelijkend onderzoek naar de consequenties van interactieve beleidsvorming voor het functioneren van de lokale democratie.
door veel gemeenten gebruikt. Zijn ladder heeft vijf treden:
5(mee)beslissen
4coproduceren
3adviseren
2raadplegen
1informeren
Ook Opsterland gaat deze ladder gebruiken. Zo kunnen we ervaringen vergelijken met andere gemeenten. Bovendien zijn er veel methoden en hulpmiddelen ontwikkeld voor deze ladder. Daar kan Opsterland gebruik van maken. Het scheelt veel tijd en geld om niet alles zelf te hoeven ontwikkelen.
We passen dus de ladder van Edelenbos toe, maar wel met twee kanttekeningen. Ten eerste gebruiken we niet het niveau (mee)beslissen. Ten tweede is er voor ons geen hiërarchie in die ladder: soms is het 'laagste' niveau van informeren de beste oplossing, in andere gevallen is een ander niveau beter. We zoeken altijd de beste match en die hangt van veel verschillende dingen af. Hoeveel ruimte voor invloed is er? Op hoeveel inwoners heeft het impact? Hoeveel tijd is er voor participatie? Hoe vaak hebben we inwoners al gevraagd om te participeren? Leeft het onderwerp wel echt? En nog veel meer vragen, die bepalen hoe je verstandige keuzes maakt voor participatie.
Bijlage 7: Schema om het belang van participatie te helpen afwegen
Er zijn verschillende hulpmiddelen om te helpen afwegen of participatie belangrijk en doelmatig is. Onderstaande tabel is daar een van.
De tabel geeft een aantal factoren weer die kunnen worden afgewogen: hoeveel betekent het plan voor het algemeen belang, hoeveel positieve en negatieve effecten heeft het, hoeveel mensen zullen die effecten ervaren en hoezeer staat het plan in de aandacht? Het ligt voor de hand om bij een heel hoge score ook een heel uitgebreid participatieproces te organiseren. Bij een heel lage score ligt het voor de hand om participatie te beperken tot informeren.
Anders dan sommige andere gemeenten, gebruikt Opsterland geen standaard-aanpak voor bepaalde 'scores' die uit deze tabel voortkomen. Er wordt uiteindelijk altijd voor maatwerk gekozen, afgestemd op beschikbare tijd, capaciteit en geld voor participatie-activiteiten.
Algemeen belang
Is het algemeen belang ermee gediend? Heeft het initiatief een positieve invloed op de samenleving?
Effect op de omgeving
Hoeveel (positieve/negatieve) effecten heeft het initiatief op inwoners/buren/omgeving? Zowel ruimtelijke effecten als op leefbaarheid
Reikwijdte
Hoe groot is de omgeving/ hoeveel mensen krijgen te maken met de gevolgen van het initiatief?
Maatschappelijke aandacht
Is er veel aandacht in de politiek, pers of social media
5sterk belang voor de hele gemeente en erbuiten
5zeer groot of ingrijpend voor alle inwoners binnen en buiten de gemeente
5over de gemeentegrens heen
5(bijna) dagelijkse berichten vanuit veel hoeken/ bronnen
4sterk belang voor de hele gemeente
4behoorlijk groot of ingrijpend voor een groot deel van de inwoners binnen de gemeente
4de hele gemeente
4wekelijkse berichten vanuit veel hoeken/ bronnen
3sterk belang voor een deel van de gemeente
3enigszins groot of ingrijpend voor inwoners binnen de gemeente
3een zeer groot deel van de gemeente, zoals een kern of dorp
3af en toe is er aandacht vanuit diverse bronnen
2gemiddeld belang voor een deel van de gemeente, wijk of straat
2matig groot, redelijk ingrijpend voor inwoners binnen de gemeente
2een deel van de inwoners, zoals wijk of straat
2af en toe is er aandacht vanuit één of enkele bronnen
1beperkt belang tot een kleine groep of alleen de initiatiefnemer
1niet of nauwelijks ingrijpend voor inwoners binnen de gemeente
1een klein deel van de inwoners, zoals directe buren of alleen de initiatiefnemer
1weinig tot geen aandacht