Aanhef
De raad van de gemeente Opmeer,
gelet op artikel 108, tweede lid en artikel 149 van de gemeentewet;
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 30 jun. 2025,
gehoord de behandeling in de oordeelsvormende raadsvergadering van 26 jun. 2025;
besluit:
1de nota ouderenbeleid 2025 vast te stellen
2het ouderenbeleid zoals in de nota voorgesteld door het college te laten evalueren, indien nodig bij te stellen en deze evaluatie met de raad te delen
1. Ouderenbeleid onderbouwd: het beleidskader en maatschappelijke ontwikkelingen
1.5 Welke maatschappelijke vraagstukken rondom vergrijzing spelen er?
Wie zijn ouderen?
De doelgroep ouderen is zeer divers. Het woord ‘ouderen’ veronderstelt dat er een leeftijdsgrens geldt: ben je daar eenmaal voorbij, dan ben je oud. De praktijk is anders.
Het beeld van DE oudere schetst mensen die geen betaald werk meer verrichten, kwetsbaar zijn, minder financieel draagkrachtig, minder mobiel, en minder gezond. Echter de nieuwe generaties 70-ers laten al zien dat er op al deze eigenschappen verandering gaande is: ouderen werken langer door (vooral zelfstandigen), leven langer (maar niet per se in volle gezondheid) en hebben hun zaken financieel vaak goed op orde.
Het is dus belangrijk onderscheid te maken tussen verschillende groepen ouderen en dit niet te baseren op leeftijd alleen. Het NIVEL
7Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg
deelt de groep in drie subgroepen
8We kiezen ervoor geen gebruik te maken van de invalshoek van de vier levensfases van Laslett, 1987, 1991 zoals omschreven in het SCP rapport Investeren in vitale ouderen maar kiezen voor deze meer gedifferentieerde indeling van het NIVEL.
:
Vitaal: deze groep functioneert in het algemeen goed en zelfstandig, kent weinig beperkingen, maakt nog weinig gebruik van zorg, woont zelfstandig en heeft eigen vervoer. Deze groep levert een belangrijke bijdrage aan het vrijwilligerswerk en mantelzorg, geeft organisaties bestuurskracht en speelt een belangrijke rol naar kinderen en kleinkinderen mits die in de buurt wonen.
Beperkt vitaal: deze groep functioneert en woont zelfstandig met lichte beperkingen en licht gebruik van zorg: b.v. regelmatig bij de huisarts, huishoudelijke hulp. Richt zich meer op seniorenactiviteiten, is meer thuis, vaker intensief mantelzorger, past zich aan qua mogelijkheden voor boodschappen doen, deelname aan activiteiten. Ervaart soms problemen met hun mentale gezondheid.
Kwetsbaar: deze groep ervaart veel fysieke en soms ook mentale beperkingen, woont zelfstandig, vaak met WMO-indicatie, is frequent zorggebruiker en toenemend afhankelijk van mantelzorg, buren en professionals. Participatie aan activiteiten buitenshuis is niet of zeer beperkt mogelijk. Een deel van deze groep verhuist op zeker moment naar een verpleeghuis met 24-uurs zorg.
Er wordt geen onderzoek gedaan naar de omvang van deze drie doelgroepen in Nederland maar om in deze nota te refereren naar één van deze drie doelgroepen voor bijvoorbeeld communicatie, activiteiten of doelstellingen van beleid is deze indeling zeer goed bruikbaar.
Daarnaast wijst onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit dat laagopgeleiden en mensen met een laag inkomen in minder goede gezondheid leven en een lagere levensverwachting hebben
9SCP (2023). Eigentijdse ongelijkheid. Verschil in Nederland 2023.
.
In Opmeer is sprake van een iets lager gemiddeld opleidingsniveau dan het Nederlands landelijk gemiddelde. 12% van de 65+huishoudens in Opmeer hebben een inkomen gelijk of lager dan de 120% van de bijstandsnorm
10Gemeente Opmeer 2022
.
Actieve ouderen blijven langer gezond
Het welbevinden van ouderen in de latere levensloop neemt af naarmate mensen op verschillende terreinen minder actief deelnemen aan de samenleving. Bijdragen, op welke manier dan ook, geeft voldoening en brengt vaak sociale contacten met zich mee
11SCP (2024). Investeren in vitale ouderen.
. Toenemende beperkingen zoals omschreven in de drie groepen ouderen ‘vitaal, beperkt vitaal en kwetsbaar’ is hierop van invloed. Echter met voldoende energie en creativiteit kan ook gekeken worden naar nieuwe manieren van bijdragen: Wat kan ik nog wel? Of wat kan ik op een andere manier bijdragen?
De mate waarin ouderen in Opmeer bijdragen met vrijwilligerswerk aan het brede scala van activiteiten in de gemeente is groot en breed gewaardeerd. Het is belangrijk dit dus ook te zien als een factor die bijdraagt aan hun fysieke en mentale gezondheid.
Met de na-oorlogse babyboomers die nu 75+ worden zullen ook de karakteristieken van groepen ouderen veranderen. Deze generatie is mondiger en ook individualistischer, is vaker hoger opgeleid en heeft minder kinderen die vaker op grotere afstand wonen. Babyboomers leven meer in een ‘eigen bubbel’: wat er voor kan zorgen dat een kleine groep niet wordt bereikt.
Demografische ontwikkeling
In statistieken van het CBS is vergrijzing en dubbele vergrijzing goed te zien. De brede groep van mannen en vrouwen van 50-60 jaar zijn de ouderen van de toekomst. In grote lijnen is de bevolkingsopbouw niet heel erg anders dan in de rest van Nederland. Wel zijn er veel minder 20-30ers in Opmeer.
bron: CBS De leeftijdsopbouw van Opmeer ten opzichte van het landelijk gemiddelde (grafiekje)
Tabel 1 Inwoners van Opmeer 55+ jaar per dorpskern
Bron: Basis Registratie Persoonsgegevens januari 2025
Inwoners 55+ per dorpskern
Spanbroek
Opmeer
Hoogwoud
De Weere
Aartswoud
55-64
633
13%
334
14%
563
14%
175
21%
68
15%
65-74
475
10%
350
15%
536
14%
106
13%
92
20%
75+
597
12%
203
9%
467
12%
72
9%
59
13%
totaal 55+
1705
34%
887
38%
1566
40%
353
42%
219
48%
totaal 65+
1072
22%
553
24%
1003
25%
178
21%
151
33%
totaal aantal inwoners
4944
100%
2321
100%
3938
100%
833
100%
460
80+
337
7%
90
4%
205
5%
36
4%
22
5%
59Weidehof 60+
14Jonkerszorg 65+
20Schakel
Dementie:
Eén op de vijf mensen in Nederland zal dementie krijgen. Dit aantal zal de komende jaren stijgen. Alzheimer Nederland kent een actieve West-Friese afdeling waarmee ook in Opmeer wordt samengewerkt. In Opmeer zijn er ongeveer 240 mensen geregistreerd met dementie, waarvan er 94 in één van de intramurale zorginstellingen wonen. In Opmeer woont dus 60% van de mensen met dementie zelfstandig (alleen of samenwonend) en 40% in een zorginstelling.
Schatting aantal mensen met dementie
2023
2030
2040
2050
Nederland
300.000 (1,7%)
390.000 (2,1%) [+30%]
520.000 (2,7%) [+73%]
620.000 (3,1%) [+107%]
Opmeer
220(1,8%)
300(2,4%) [+36%]
400(3,1%) [+82%]
490(3,8%) [+123%]
Prognose aantal mensen met dementie.
12Alzheimer Nederland (2024). Mensen met dementie per gemeente.
Getal in ronde haakjes (): percentage met dementie ten opzichte van de totale bevolking
Getal in blokhaakjes []: stijging van aantal mensen met dementie ten opzichte van 2023
Dementie is één van de ziektes die veel impact heeft op zowel de patiënt als op het leven van zijn omgeving. Belangrijkste risicofactoren voor ontwikkelen van dementie zijn hoge bloeddruk, overgewicht, alcoholgebruik, suikerziekte, roken, hoog cholesterol, ongezonde voeding, weinig bewegen, weinig nieuwe dingen leren en weinig sociale contacten
13Alzheimer Nederland, 2024
.
Gezondheid, leefstijl, gezondheidsvaardigheden
De ‘oudere ouderen’ van nu, zeg 75+ers, hebben vaak een lager opleidingsniveau dan de babyboomers die nu snel de 75 naderen. Dit heeft een samenhang met hun gezondheid, leefstijl, laaggeletterheid en gezondheidsvaardigheden. Deze mensen maken meer gebruik van zorg.
Laaggeletterden hebben vaker moeite met digitale zaken. 42 procent van de ouderen mist basiskennis op het gebied van digitale vaardigheden. Ook tijdens het participatietraject voor deze nota wordt dit beeld bevestigd: een deel van de ouderen in Opmeer geeft aan geen emailadres te hebben om mee te kunnen communiceren.
Ook fysieke vaardigheden zijn belangrijk: voor ouderen wordt dit vaak vertaald als van belang voor het voorkomen van vallen. Valpreventie is via het GALA programma landelijk op de agenda gezet en is ook in Opmeer opgepakt voor activiteiten en informatieverstrekking.
Belangrijk is om de inspanning die ingezet wordt op het ondersteunen van kwetsbare ouderen zo effectief mogelijk te laten zijn. Alleen presentatie van het aanbod is niet genoeg. Kwetsbare mensen komen in beeld door actief te signaleren en regelmatig met de inwoner in gesprek te gaan
14SCP (2024). Zien, luisteren en helpen. Wat gemeenten kunnen doen voor een beter bereik in het sociaal domein
.
Vergelijkingen van de mate waarin gezondheidsrisico’s in Opmeer voorkomen ten opzichte van andere gemeente laten geen grote verschillen zien. Gezondheidsrisico’s die aandacht vragen in Opmeer zijn:
-Alcoholgebruik: 9,9% van Opmeerse volwassenen is een zware drinker
15Gezondheidsmonitor Volwassenen RIVM 2024
-Overgewicht: 44,3% van Opmeerse volwassenen heeft matig/ernstig overgewicht
16Gezondheidsmonitor GGD Hollands Noorden 2022
-Eenzaamheid: 45,6% van Opmeerse volwassenen is matig/ernstig eenzaam
17Gezondheidsmonitor GGD Hollands Noorden 2022
positieve gezondheid
In de gezondheidszorg en welzijnssector wordt steeds meer ingezet op de positieve gezondheidsbeleving van mensen. Hierbij is niet meer de afwezigheid van ziekten en beperkingen het uitgangspunt, ‘iedereen mankeert wel iets op zekere leeftijd’, maar het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren
18Instituut voor positieve gezondheid.
. Het gaat om veerkracht van mensen ondanks de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Onderzoek heeft uitgewezen wat mensen zelf verstaan onder gezondheid. Zij blijken niet alleen lichamelijke gezondheid belangrijk te vinden, maar bijvoorbeeld ook zingeving, meedoen en kwaliteit van leven. Ook bij mensen met ernstige aandoeningen kan dit een groot verschil maken in hun mentale gezondheid en beleving van een normale dag. Dit vraagt op allerlei vlakken een brede, meer creatieve kijk.
FIGUUR 1DE ZES DIMENSIES VAN POSITIEVE GEZONDHEID
wonen
De meeste ouderen in Nederland wonen in een niet-levensloopgeschikte grondgebonden koopwoning. Ook in Opmeer is 75% van de woningen een koopwoning. Bij nieuwbouw is er veel aandacht voor het bouwen van levensloopgeschikte woningen maar desondanks is het realistisch om te zeggen dat dit niet voor alle ouderen een oplossing zal bieden. Veel mensen worden dus ouder in hun huidige woning. In het participatietraject komt dit ook regelmatig naar voren: mensen geven aan graag te willen blijven. Dit vraagt aandacht in beleid. Al eerder noemden we het WOZOprogramma van het Rijk en de Opmeerse woonvisie waarin ook aandacht is voor ondersteuning van ouderen die in hun huidige woning willen blijven. De toename van de zwaarte van de zorg die mogelijk in de thuissituatie zal moeten worden verleend in de toekomst vraagt wel soms aanpassingen in deze woningen en in het aanbod van zorgverlening. Hier heeft de gemeente maar gedeeltelijk invloed op. Beide ontwikkelingen pleiten voor een preventief beleid.
Het wordt steeds belangrijker om ook op latere leeftijd vooruit te kijken naar de toekomst in je woning en hier op tijd keuzes in te maken. Ga je je uiteindelijk richten op verhuizen of maak je je woning tijdig geschikt voor zelfstandig wonen op latere leeftijd? Hoewel vitale ouderen het gesprek hierover vaak nog niet willen aangaan is het belangrijk de bewustwording voor de eigen verantwoordelijkheid hierin te stimuleren.
Geclusterd wonen van ouderen, zelfstandig maar wel op korte afstand van elkaar, maakt de organisatie van zorgverlening eenvoudiger. Personeelstekorten zijn nu al een enorme uitdaging en vraagt om een efficiënte inrichting van de zorg en waar mogelijk ook zorg op afstand.
In de tabel op pagina 8 Tabel 18is ook de concentratie van inwoners in Opmeer van 55-64 jarigen meegenomen; waar wonen de ouderen van over 10 jaar?
digitalisering
De COVIDpandemie ’20-’22 heeft een omslag meegebracht voor de inzet van digitale technologie in de samenleving. Ook in de (thuis)zorg voor ouderen. Het nijpende personeelstekort voert de druk of slimmer werken in de zorg verder op. Zorg op afstand, digitale communicatie met zorgverleners, zelfmanagement door monitoring op afstand en patiëntenportalen bieden mogelijkheden om moderne zorg bij mensen thuis te kunnen bieden. Ook rondom welzijn, bijvoorbeeld meedoen en ontmoeting, brengt digitalisering nieuwe mogelijkheden maar ook uitdagingen.
Toegang tot informatie en dienstverlening, ook die van de overheid, is steeds digitaler. Waar eerst gedacht werd dat jongere ouderen op den duur wel mee kunnen komen met deze ontwikkeling blijkt dat de technologische ontwikkeling veel sneller gaat. Ook diegenen die 10 jaar geleden digitaal prima mee konden komen noemen zichzelf nu soms digibeet. Dit vraagt om aandacht bij ontwikkeling van dienstverlening en activiteiten voor ouderen: een leven lang leren stimuleert nieuwsgierigheid en vitaliteit nodigt mensen uit om bij te blijven. Informatievoorziening moet goed passen bij de doelgroep. Als mensen laaggeletterd zijn is de kans groter dat zij moeite hebben met digitale zaken. Onder ouderen, migranten en laagopgeleiden komt de meeste laaggeletterdheid voor. Ouderen vragen relatief vaak om hulp bij het gebruik van digitale apparaten
19Pharos. 2022 Factsheet digitale vaardigheden.
.
veranderende professionele zorg
De afgelopen jaren is het aantal verpleeghuisplaatsen teruggebracht o.a. met het beeld voor ogen dat meer zorg bij huis geleverd kan worden. De intramurale zorg heeft meer focus op de meest kwetsbaren, en innovatie en technologie moet sommige verpleeghuiszorg ook bij mensen thuis mogelijk maken. Dit maakt dat de ondersteuningsvraag van thuiswonenden verandert, en de thuiszorg een belangrijke rol heeft.
De aard van het werk in de (thuis)zorg verschuift van het ‘ouderwetse’ zorgen voor, naar zorgen dat. Er wordt meer gestuurd op zelfzorg en zelfmanagement waarin een zorgprofessional meer begeleidend optreed en er meer van cliënten zelf verwacht wordt. Ook vanuit de zorgsector komen er mogelijkheden om preventief te werken bijvoorbeeld met preventiegesprekken: tekorten in personeel maken dat zorgorganisaties er baat bij hebben dat de aanwas van nieuwe cliënten binnen de perken blijft.
Huisartsen hebben vaak een jarenlange band met hun oudere patiënten en zijn dus een belangrijk aanspreekpunt. De huisarts signaleert, handelt en verwijst door. De vergrijzing vergroot de druk op de huisartsen naast de toenemende druk door uitbreiding van taken. Binnen het IZA en GALA zijn er nieuwe mogelijkheden om ook hier preventiever te gaan werken bijvoorbeeld met Welzijn op Recept of door de inzet van triage en ervaringsdeskundigen bij ondersteuning in de GGZ.
druk op de mantelzorg
De druk op mantelzorg neemt toe. Er wordt meer gevraagd van mantelzorgers door tekort aan personeel en doordat zorgkantoren de indicaties voor een verpleeghuisplaats aanscherpen.
Het beleid voor mantelzorgers is voor een bredere doelgroep dan alleen ouderen: allereerst is er de uitdaging om mantelzorgers te kunnen identificeren: wie zijn dit en zien zij zichzelf ook zo? Melden zij zich met vragen? Waar liggen hun behoeften? Hoe kun je hen op de juiste manier ondersteunen? De kennis over deze vragen is de afgelopen 20 jaar enorm gegroeid maar de praktijk laat nog steeds veel uitdagingen zien.
In de praktijk dreigt voor mantelzorgers die intensief met hun naaste bezig zijn een sociaal isolement: hun gevoel van verantwoordelijkheid is zeer groot en maakt dat zij zichzelf soms niet meer goed in acht nemen en ook overbelasting dreigt. Respijtzorg door middel van dagbesteding of logeermogelijkheden biedt dan een mantelzorger de kans weer te participeren en energie op te doen.
De vraag naar ondersteuning is daarnaast vaak zeer praktisch van aard: er moet veel geregeld worden of soms is ook het delen van ervaringen of luisteren voldoende.
Het bereiken van mantelzorgers kan een probleem zijn. “Ik was geen mantelzorger, ik zorgde voor haar, dat is vanzelfsprekend”, herkenning bieden voor iemands situatie is dus belangrijk.
Mantelzorgbeleid kan een duidelijk verbinding met het woonbeleid krijgen door mogelijkheden voor samenwonen van verschillende generaties te stimuleren: het plaatsen van een aparte mantelzorgwoning op eigen grond of het bouwen van een kangoeroewoning waar mantelzorger en naasten bij elkaar wonen. Ook de bevordering van de terugkeer van jongeren naar de woonomgeving kan wederzijdse kinderzorg en mantelzorg stimuleren in de dorpen.
eenzaamheid
Eenzaamheid is een breed begrip en is vooral een persoonlijke ervaring of gevoel. Iemand die alleen woont, hoeft zich niet eenzaam te voelen en iemand met veel contacten of in een groep kan zich toch eenzaam voelen.
Eenzaamheid is geen probleem van een bepaalde leeftijdsgroep maar komt onder alle leeftijdsgroepen voor. Voor ouderen geldt het al langer als een belangrijk aandachtspunt. Sinds de coronatijd is er ook veel aandacht voor deze problematiek onder jongeren gekomen. In 2018 is het landelijke programma Een tegen Eenzaamheid gestart waar overheid, bedrijfsleven en andere organisaties aan bijdragen.
Meer dan de helft van de 75-plussers in Nederland voelt zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam. In Opmeer was dat 49% van de inwoners van 65 jaar en ouder
20GGD (2022) Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen.
,
4 Financiën en risico’s
Rijksbeleid
Het is mogelijk dat Rijksbudgetten of wetten de komende jaren worden aangepast en daarmee invloed hebben op het uit te voeren beleid in het Sociaal Domein.
We hebben de wens om activiteiten structureel te kunnen financieren maar voor een deel krijgen de gemeentes slechts incidenteel ook de middelen. Voorbeelden hiervan zijn GALA en IZA (via regio). Dit vraagt om continue aandacht.
Personeelstekort
Voor het opstellen en uitvoeren van beleid zijn we afhankelijk van de beschikbaarheid van personeel en vrijwilligers, zowel bij de gemeente als bij onze partners. De arbeidsmarkt en pool van vrijwilligers staat momenteel onder druk. Dit vormt een risico voor de haalbaarheid van de plannen.
BIJLAGE 1 begrippenlijst
Algemene voorzieningen
Vrij toegankelijke voorzieningen die, geregeld vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning, mensen met een ziekte of beperking ondersteunen om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen en mee te kunnen doen in de samenleving. Voorafgaand onderzoek naar persoonlijke omstandigheden is niet nodig. Voorbeelden hiervan zijn een boodschappendienst, een ontmoetingsruimte voor mensen die eenzaam zijn of een advies- en meldpunt voor huiselijk geweld.
Beschermd Thuis
Wonen in een eigen, zelfstandige (huur)woning met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.
Beschermd Wonen
Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.
Blijverslening
SVn/Gemeente Opmeer biedt sinds 2017 deze lening aan inwoners om woningaanpassingen ten behoeve van langer thuis blijven wonen te financieren. Het is een hypothecaire lening voor huiseigenaren
(Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap (CPO/PO)
Particulier Opdrachtgeverschap is een vorm van projectontwikkeling, waarbij een particulier opdrachtgever is voor de bouw van een woning. Dit wordt ook wel zelfbouw genoemd. Bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is een groep toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever voor hun eigen nieuwbouwproject.
Doorstromers
Huishoudens die een andere woning betrekken en daarbij hun huidige woning vrijmaken.
Extramurale zorg
Zorg die wordt geboden aan cliënten die niet in een instelling verblijven. Het is zorg die de cliënt op afspraak bij de zorgaanbieder krijgt, of die de zorgaanbieder bij de cliënt aan huis levert.
GALA
Gezond en Actief Leven Akkoord afgesloten in 2023 door Rijksoverheden, gemeenten (VNG) en zorgverzekeraars met als doel een gezonde en actieve generatie te realiseren in 2040. Het akkoord stelt een programma op aan de hand van verschillende thema’s om samen met betrokken partijen dit doel te realiseren.
Gezondheidsvaardigheden
Cognitieve en sociale vaardigheden die men nodig heeft voor het verkrijgen, begrijpen en toepassen van informatie voor het bevorderen of behouden van een goede gezondheid. (Wereldgezondheidsorganisatie (WHO 2014)
Intramurale zorg
Zorg die cliënten ontvangen gedurende een onafgebroken verblijf in een instelling. Het gaat om zorg in een verpleeghuis of verzorgingshuis, instelling voor gehandicapten of instelling voor cliënten met langdurige psychische problemen.
IZA
Integraal Zorg Akkoord is afgesloten in 2022 tussen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de VNG, de zorgverzekeraars en 11 organisaties uit de zorg en bevat afspraken over toegankelijke, betaalbare en kwalitatieve zorg.
Knarrenhof
Een gemeenschappelijke levensloopgeschikte woonvorm voor ouderen die is ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel.
Kwetsbare ouderen
Deze groep ouderen ervaart veel fysieke en soms ook mentale beperkingen, woont zelfstandig, vaak met WMO-indicatie, is frequent zorggebruiker en toenemend afhankelijk van mantelzorg, buren en professionals. Participatie aan activiteiten buitenshuis is niet of zeer beperkt mogelijk. Een deel van deze groep verhuist op zeker moment naar een verpleeghuis met 24-uurs zorg.
Levensloopgeschikte woning
Een woning die al geschikt is (of eenvoudig aan te passen) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. Zo voldoet de woning in alle levensfasen aan de behoeften die de bewoner dan heeft.
Maatwerkvoorzieningen
Een maatwerkvoorziening wordt geregeld vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze voorzieningen zijn afgestemd op de persoonlijke situatie van een zorgbehoevende en hoeven niet met anderen gedeeld te worden. Denk bijvoorbeeld aan woningaanpassingen en huishoudelijke hulp, maar ook Beschermd Wonen.
Nultredenwoning
Een woning waarvan de woonkamer, keuken, badkamer, toilet en tenminste één slaapkamer gelijkvloers zijn op hetzelfde niveau als de voordeur. Ook is de woning van buitenaf zonder traplopen bereikbaar. Deze woningen zijn met name geschikt voor mensen met lichte lichamelijke beperkingen.
Vitale ouderen
65+ers die nagenoeg geen fysieke of mentale beperkingen ervaren en actief sociaal leven leiden
Vrijesectorhuurwoning of geliberaliseerde huurwoning.
Huurwoning met een huurprijs boven de liberalisatiegrens van € 808,06 per maand (prijspeil 2023).
Verzilverlening
Lening voor huiseigenaren via SVn/de gemeente om langer zelfstandig thuis wonen te ondersteunen. De overwaarde van de woning wordt gebruikt voor een hypothecaire lening om verduurzaming of renovatie en aanpassingen te financieren. Rente van de verzilverlening wordt jaarlijks bij geleende bedrag opgeteld. Aflossing volgt in één keer, aan het einde van de looptijd, bij de verkoop of bij overlijden. N.B. mei 2025 Gemeente Opmeer biedt deze lening niet aan.
Wlz (Wet langdurige zorg)-indicatie
Met een Wlz-indicatie kunnen mensen terecht in een verpleeghuis, een instelling voor mensen met een handicap of een ggz-instelling. Maar ze kunnen er ook voor kiezen om thuis te blijven wonen met intensieve zorg. Dit is alleen mogelijk als de situatie thuis geschikt is om verantwoord en doelmatig zorg te krijgen.
Wooncirkel
Een wooncirkel is een gewone buurt waar mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag wonen. In het midden van de wooncirkel is een ontmoetingsplek voor bewoners en (geclusterde)woningen waarin mensen ondersteuning krijgen. In de cirkel wonen mensen zelfstandig op maximaal 10 minuten afstand van de kern en als zij zorg of ondersteuning nodig hebben, kunnen zij leunen op de expertise in de kern.
WOZO
Programma van het ministerie van VWS, gestart in 2022, rondom wonen en zorg voor ouderen .
BIJLAGE 2 bronnen
Gesprekken en interviews
Henny Stuij ,Cecilia Duin, Jaap Griffioen (Golf met Pit)
Elly Deutekom Rundveemuseum Aartswoud
Wim van Hunnik Raad & Daad
Nico Bosch Senioren Opmeer
Tanja Harlaar
Dita Beers spelletjesgroep Theresiahuis De Weere
Inwonerbijeenkomsten
Hoe ziet u het ontmoetingscentrum van de toekomst, 24 april 2025
Toekomstbestendig wonen in Opmeer 24 maart 2025
Groepsgesprekken
Dinsdagochtendgroep De Schakel 15 april 2025
Biljarters 12 mei 2025
Handwerkgroep 23 april 2025
Linedancers 12 mei 2025
Rapporten & literatuur
-GGD (2022) Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen
-Laslett, P. (1987). The emergence of the Third Age. In: Ageing and Society, jg. 7, nr. 2, p. 133-160.
-Laslett, P. (1991). A fresh map of life: The emergence of the Third Age. Londen: George Wiedenfield and Nicholson.
-Ministerie van VWS. Gezondheid breed op de agenda. Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024
-Ministerie van VWS (2022). IZA Integraal Zorg Akkoord
-Ministerie van VWS (2022). Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen
-Ministerie van VWS (2023). GALA. Gezond en Actief Leven Akkoord: Gemeenten en GGD’en, zorgverzekeraars en VWS zeten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis
-Plaisier, I., Reijnders, M. & Schotel, A.L. (2024) Zien, luisteren en helpen. Wat gemeenten kunnen doen voor een beter bereik in het sociaal domein. SCP Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag
-Pharos. 2022 Factsheet digitale vaardigheden. https://www.pharos.nl/factsheets/digitale-vaardigheden/
-RIVM. (2024) Kiezen voor een gezonde toekomst. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024
-Sociaal en Cultureel Planbureau (2023). Eigentijdse ongelijkheid. Verschil in Nederland.
-Sociaal en Cultureel Planbureau (2024). Investeren in vitale ouderen.
-Sociaal en Cultureel Planbureau (2024). Zien, luisteren en helpen. Wat gemeenten kunnen doen voor een beter bereik in het sociaal domein
BIJLAGE 3 Activiteiten en dienstverlening voor ouderen in de gemeente Opmeer medio 2025
Stichting Raad & Daad Opmeer:
Vrijwilligers van deze stichting bieden hulp voor vervoer, informatieve huisbezoeken voor 75-plussers, een telefooncirkel voor dagelijks contact en hulp bij klusjes in huis en in de tuin. Ook bij administratieve zaken of problemen met digitale vaardigheden kan Raad & Daad hulp bieden.
Stichting Samen:
Organiseert sportactiviteiten, maar ook workshops zoals (leren) computeren, koken, en culturele uitstapjes. Deze activiteiten zijn bedoeld om de mentale en sociale vaardigheden van ouderen te stimuleren.
Jaarlijks wordt samen met het opbouwwerk een open dag, de Kerst-Inn en een seizoensafsluiting gehouden waarbij ouderen samenkomen voor een gezellige middag.
Golf met Pit:
Golf met Pit biedt ouderen activiteiten zoals zwemmen, golflessen, wandelgroepen, fitnesslessen, en creatieve workshops zoals schilderen en houtbranden. Het programma is gericht op de ‘donkere maanden’ en loopt van oktober tot april, deelnemers betalen een seizoensbijdrage. De focus ligt op zowel fysieke activiteit als sociale verbinding, zodat ouderen actief blijven tijdens de koudere maanden.
Senioren Opmeer:
Deze vereniging organiseert activiteiten voor ouderen in de ontmoetingscentra De Schakel, het Theresiahuis en De Lindehof. Voorbeelden van activiteiten zijn: lezingen, muziekoptredens zoals het optreden van 't Scheepstuygh (shantykoor), en sociale bijeenkomsten zoals de jaarlijkse ledenvergadering.
Stichting Zonnebloem:
De Zonnebloem organiseert uitjes en activiteiten voor met name ouderen die moeilijk de deur uit kunnen. Ze richten zich op het voorkomen van sociaal isolement door koffieochtenden en creatieve workshops te organiseren in de ontmoetingscentra.
Vrouwen van Nu (Spanbroek – Opmeer):
Vrouwen van Nu heeft een uitgebreid aanbod dat is te vatten in vier speerpunten: ontmoeten, ontspannen, ontdekken en ontwikkelen.
Zomertijd Opmeer:
Zomertijd is een project voor diegenen die het leuk vinden om samen met anderen leuke (betaalde) activiteiten te ondernemen en daardoor contacten met anderen te leggen. Elk jaar is er een programma vastgelegd met culturele, sportieve en creatieve uitstapjes.
Muziek Opmeer:
In samenwerking met de bestaande organisaties zoals; de ontmoetingscentra, Stichting Jeugd- en Jongerenwerk Opmeer en West-Friese Bibliotheken, kijkt Muziek Opmeer waar ze kunnen aansluiten met activiteiten en is er een groot aanbod aan muziekles.
Tour de classique:
Tour de Classique is een jaarlijkse meerdaagse fietstocht voor 55+plussers uit de gemeente Opmeer op de racefiets of e-bike.
Alzheimercafé:
Het Alzheimer Café is een maandelijkse bijeenkomst voor mensen met dementie, hun partners, familieleden, vrienden en andere belangstellenden. Het Café biedt informatie, maar ook gezelligheid en sociaal contact.
De krachtige vrouwengroep Opmeer:
Een vrouwengroep met een inspirerend en uitdagend programma op het gebied van educatie, ontspanning en creativiteit.
Rundveemuseum Aat Grotes:
Dit museum van rundveesoorten organiseert gedurende het jaar tal van activiteiten. Ook is er een ontdekkingspad en een educatief centrum. Hier worden ook activiteiten georganiseerd door de opbouwwerker voor mensen met dementie.
StichtingWarm Opmeer: Deze organisatie heeft energiecoaches en biedt onder andere energieadvies aan bij het verduurzamen van hun woning.
Samen Pas: Met deze pas krijgen deelnemers korting op diverse activiteiten vanuit Stichting Samen, wat deelname voor ouderen betaalbaarder maakt. De pas is bedoeld om een breed scala aan activiteiten toegankelijk te maken voor senioren in Opmeer.
Ondersteuning voor Vrijwilligerswerk: Stichting Samen moedigt ouderen aan om actief te blijven door hen de mogelijkheid te bieden om deel te nemen aan vrijwilligersprojecten in de gemeenschap.
Mantelzorg:
Via het Mantelzorgcentrum worden mantelzorgers ondersteund met advies en praktische hulp. Dit netwerk biedt begeleiding en organiseert bijeenkomsten om mantelzorgers te ontlasten.
Mantelzorgkletscafé
Andere mantelzorgers ontmoeten, ervaringen delen en een praatje maken. Een keer per maand in De Lindehof.
Ontmoetingscentra (De Schakel, De Lindehof, Theresiahuis): Deze centra bieden ruimte voor dagbesteding, sociale activiteiten en zorgverlening zoals dagopvang voor mensen met dementie.
De Schakel huisvest ook zorgorganisaties zoals thuiszorg en biedt ruimtes voor verenigingen en sociale initiatieven.
Enkele voorbeelden van de vele activiteiten die hier plaats vinden zijn: dansen en bewegen, biljarten, samen eten, darten en verschillende kaartspellen, buurtbakkie en creatieve workshops.
Hulp bij aanpassingen in de woning: Via de Wmo kunnen ouderen aanvragen doen voor woningaanpassingen, zoals trapliften of het aanpassen van de badkamer. Dit kan via de afdeling Zorg en Welzijn van de gemeente Opmeer
G’wôon welkom:
Dagactiviteit in De Lindenhof voor iedereen die een indicatie heeft of gaat krijgen en voor een ieder met enige beperking of gevoelens van eenzaamheid die opzoek is naar een leuke dag invulling.
Bibliotheek Opmeer:
De bibliotheek heeft verschillende leestafels en leeshoeken en biedt uiteenlopende activiteiten op gebied van digitale vaardigheden, cultuur en voorlichting. Zo is er Koffie met kunst, zijn er (oefen) computers, is er een leestafel en een expositieruimte.
Informatiepunt Digitale Overheid
Plek waar inwoners terecht kunnen met vragen over de digitale overheid bijvoorbeeld het aanvragen van een DigiD, huur- en zorgtoeslag e.d. Het IDO is gevestigd in de bibliotheek.
DVG krantje
Al ruim 50 jaar is het tweewekelijkse dorpsblad DVG voor de dorpskernen Opmeer, Spanbroek, Hoogwoud, Wadway en Zandwerven met een overzichtelijk en divers aanbod van onderwerpen. Hierin staat al het aanbod van activiteiten, dienstverlening en voorzieningen inclusief contactgegevens benoemd voor alle inwoners.
Buurtkamer:
biedt op laagdrempelige wijze hulp en advies aan mensen die een steuntje in de rug nodig hebben. Daarmee wordt voorkomen dat mensen in een zwaarder traject van hulp terecht komen. Stichting Leviaan organiseert elke week een buurtkamer in ontmoetingscentra De Lindehof en De Schakel.