Integraal beleid vergunningverlening, toezicht en handhaving 2017-2020

Bijlage I. Risicoanalyse

1.1 Algemeen

Een groot aantal wetten en regels op het gebied van de fysieke ruimte waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, zijn niet op dezelfde intensieve manier te handhaven. Tevens varieert het effect bij niet handhaven van een bepaalde regel op de fysieke ruimte ook. Voor een duidelijk en weloverwogen handhavingsbeleid is daarom een prioriteitenstelling noodzakelijk. Dit betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. Daarbij spelen vragen als wat gaan we handhaven, hoe gaan we handhaven, wat heeft prioriteit en wat heeft minder prioriteit.

Met het maken van deze keuzes wordt de handhavingscapaciteit efficiënter ingezet.

Om de actualiteit van de handhavingsproblematiek te waarborgen, moet het VTH beleid periodiek opnieuw door het college worden vastgesteld. In de gemeente Noordenveld zullen de handhavingstaken in beginsel iedere 4 jaar opnieuw worden geprioriteerd. Tussentijdse aanpassing is mogelijk. Jaarlijks wordt bij het opstellen van het VTH programma beoordeeld of de prioritering uit de risicoanalyse nog actueel is.

Een integrale benadering van de handhavingsproblematiek laat zien dat handhaving vaak taakveldoverschrijdend kan zijn. Juist dan is afstemming van en duidelijkheid over handhaving op zijn plaats. De beleidsuitgangspunten, omgevingsanalyse en de risicoanalyse vormen hierbij de basis voor het stellen van prioriteiten. Daarbij krijgen de handhavingstaken met de grootste risico’s logischerwijs de hoogste prioriteit. Om die risico’s te kunnen schatten, is een risicoanalyse uitgevoerd.

1.2 Risicoanalyse

Zoals in de vorige paragraaf al werd aangegeven, is de prioriteitenstelling gebaseerd op een inschatting van het risico op negatieve effecten bij overtreding van de verschillende handhavingstaken. Om die risico’s in te kunnen schatten is een risicoanalyse gemaakt op basis van de systematiek van het Ministerie van Justitie. De risicoanalyse bestaat uit een aantal stappen en past in het beleidsconcept programmatisch handhaven. Een waarschuwing vooraf. Hoewel de risicomatrix met cijfers werkt is de uitkomst niet objectief maar subjectief. Het is het gevolg van een keuze. De matrix helpt bij het rationaliseren van die keuze.

Allereerst is gekeken welk belang er gehecht wordt aan de aspecten:

-Fysieke veiligheid (letsel, al dan niet dodelijk);

-Kwaliteit (kwaliteit van de sociale omgeving, waaronder gevoelens van (on)veiligheid);

-Financieel-economische schade;

-Verlies van of schade aan natuurschoon (teruggang van biodiversiteit);

-Schade aan de (volks)gezondheid

-Schade aan het bestuurlijke of gemeentelijke imago.

Vervolgens is gekeken naar de effecten: wat is het effect van het niet naleven van de regels voor de verschillende beleidsvelden op de hiervoor genoemde aspecten? Met andere woorden hebben de regels die worden overtreden tot doel bovenstaande aspecten te beschermen?

Tenslotte is een inschatting gemaakt wat de kans op regelovertreding is bij de huidige handhavingsinspanning. Hierbij is wel rekening gehouden met andere mechanismen die de naleving beïnvloeden zoals andere bevoegde gezagen en regelgeving waarvoor de gemeente niet bevoegd is maar die van invloed kunnen zijn op de kans dat de betreffende regels worden overtreden.

Werkwijze

Door middel van een score van 0 tot 5 is de ernst van de gevolgen weergegeven. Daar waar 0 ingevuld is, zijn wij van mening dat niet navolgen van de gedragsregels geen enkele invloed heeft op het betreffende criterium. Daarbij gaan wij ervan uit dat het belang dat men aan de verschillende criteria hecht in principe gelijk is. Echter indien er twijfel bestaat bij de prioritering zijn de factoren gezondheid en fysieke veiligheid doorslaggevend.

De vijfpuntschaal:

0= n.v.t.

1= heel klein

2= klein

3= gemiddeld

4= groot

5= heel groot

In onderstaande tabel staat de nadere benoeming van de cijfers die zijn gehanteerd.

Fysiek

kwaliteit

Finanec

Natuur

Volksgezondheid

imago

0,01 geen effect

idem

idem

idem

idem

idem

1= pijn of letsel bij een individu

1= nauwelijks toename onveiligheidsgevoelens

1= € 1, -

-

€1000,-

1= Enige verstoring van het aanzien

1= gering gevaar voor de gezondheid

1= nauwelijks bestuurlijk belang/ aantasting imago

2= pijn of letsel bij meer individuen

2= Enige toename onveiligheidsgevoelens

2= €1000,-

-

€10000,-

2= Aanzienlijke aantasting van het aanzien

2= gevaar voor de volksgezondheid

2= klein bestuurlijk belang/ aantasting imago

3= Zwaar letsel bij een enkeling of gering letsel bij velen

3= Gemiddelde toename onveiligheidsgevoelens

3=

€10000,-

-

€100000,-

3= Aantasting leefomgeving van enige duur

3= groot gevaar voor de volksgezondheid id e/o enige ziekte gevallen

3= gemiddeld bestuurlijk belang/ aantasting imago

4= Dood van een enkeling of ernstig letsel bij velen

4= Grote toename onveiligheidsgevoelens

4= €100000,-_

-

€1000000,-

4= Aantasting leefomgeving van lange duur

4= Veel ziekte gevallen e/o een enkel geval

4= Groot bestuurlijk belang/ aantasting imago

5= meer doden

5= Zeer grote toename onveiligheidsgevoelens

5= > €1000000,-

5= vernietiging leefomgeving

5= meer sterfgevallen

5= zeer groot bestuurlijk belang/aantasting imago.

Invullen van de risicomatrix

In de tabel wordt in de verticale kolom het “negatieve effect” gescoord. Dit is de verwachte ernst van de gevolgen van overtreding van gedragsregels die voor het desbetreffende beleidsveld gelden. In algemene woorden gesteld gaat het om het belang dat het gedragsvoorschrift beschermt en in welke mate het die bescherming biedt. Bij het invullen van de matrix zijn de volgende vragen geformuleerd.

Fysieke veiligheid: in welke mate draagt voldoen aan de gedragsvoorschriften, die tot deze handhavingstaak behoren bij aan de fysieke veiligheid/ zijn de gedragsvoorschriften bedoeld om de fysieke veiligheid te beschermen?

Kwaliteit sociale leefomgeving: in welke mate draagt voldoen aan de gedragsvoorschriften die tot deze handhavingstaak behoort bij aan de kwaliteit van de sociale leefomgeving/ zijn de gedragsvoorschriften bedoeld om de kwaliteit van de sociale leefomgeving te beschermen?

Financieel-economisch: Hoe groot is de financieel economische schade voor de gemeenschap en voor de gemeente als alle subjecten de tot hen gerichte gedragsvoorschriften van de betreffende handhavingstaak overtreden?

Natuur: In welke mate draagt voldoen aan de gedragsvoorschriften die tot de handhavingstaak behoren bij aan de bescherming van natuurschoon/ zijn de gedragsvoorschriften bedoeld om het natuurschoon te beschermen?

Volksgezondheid: In welke mate draagt voldoen aan de gedragsvoorschriften dit tot deze handhavingstaak behoren bij aan de bescherming van de volksgezondheid/ zijn de gedragsvoorschriften bedoeld om de volksgezondheid te beschermen?

Imago: Hoe groot is de politiek- bestuurlijke afbreuk als de voorschriften van deze handhavingstaak onvoldoende worden nageleefd?

Kans

De kans is gescoord op grond van de verwachte overtredingskans van die regels met de huidige handhavingsinspanning. Het belang dat de regel beschermt wordt afgewogen tegen de mate waarin de werkgroep verwacht dat mensen die regel overtreden.

Risico

Van de zes criteria is het gemiddelde berekend (totale negatieve effect), het (gewogen) gemiddelde maal de kans dat de regels worden overtreden zonder handhavingsinspanning leidt tot een totaalscore, het risico.

De scores uitgedrukt in woorden

Score <6 = klein risico

Score <12 = gemiddeld risico

Score <20 = groot risico

Score <25 = zeer groot risico

Prioritering op basis van de risicoanalyse

De omvang van het risico uitgedrukt in een cijfer zegt nog niet alles over de prioritering van de handhavingstaak. Het is mogelijk dat er handhavingstaken zijn waar de beschermde belangen oftewel mogelijke negatieve effecten bij regelovertreding groot zijn (4 of 5 scoren), terwijl de kans op overtreding klein is (2 of minder). Deze thema’s scoren hooguit met een gemiddeld risico. Maar voor de handhaving kunnen deze hoge prioriteit hebben, juist omdat de belangen die op het spel staan groot zijn. De taken kunnen derhalve worden geprioriteerd, behalve op grond van risico’s, ook op grond van het beschermde belang enerzijds en de kans anderzijds. We kunnen in de prioritering 4 verschillende clusters onderscheiden:

Prioriteit 1: heel hoog (groot belang/ grote overtredingskans);

Prioriteit 2: hoog (groot belang/ kleine overtredingskans);

Prioriteit 3: gemiddeld (klein belang/ grote overtredingskans);

Prioriteit 4: laag (klein belang/ kleine overtredingskans).

Hieronder volgt een schematische weergave van de prioriteitstelling.

Kans

Heell groot

Prioriteit 3: gemiddeld

Prioriteit 1: heel hoog

Prioriteit 4: laag

Prioriteit 2: hoog

Heel klein

Heel groot

Belang (potentieel negatief effect)

Toelichting bij de risicomatrix

De voorgaande lijst met handhavingstaken is niet limitatief. Het is een globale weergave van de handhavingstaken. Daarnaast bevat dit schema meer handhavingstaken dan de taken die onder de werking van dit beleid vallen. De handhaving van bepalingen uit de APV vallen in principe (nog) niet onder dit beleid, echter ze worden wel benoemd in het jaarlijks op te stellen VTH programma. Om deze reden staan deze taken wel opgenomen in het schema.

Tot slot kunnen de globale taken in het schema verder worden onder geprioriteerd. Neem bijvoorbeeld de overtredingen van de gebruiksbepalingen van het bestemmingsplan. Deze taak krijgt een hoge prioriteit. Echter er zijn veel verschillende soorten strijdig gebruik te onderscheiden. De aard en omvang van de overtreding bepaalt welke prioriteit de handhaving van de overtreding krijgt en welke acties passend zijn bij de geconstateerde overtreding.

1.3 Doorwerking van de prioriteiten

De hiervoor weergeven prioriteitenstelling moet richting geven aan de inzet van mensen, middelen, de frequenties van toezicht en handhaving en de aspecten waarop tijdens handhavingsbezoeken wordt gelet. De prioriteitenstelling wil zeggen dat we overal aandacht aan besteden alleen met een verschillende handhavingsinzet.

Prioriteit hoog (1&2)

Een hoge prioriteit betekent dat intensieve en integrale controle op basis van (indien mogelijk) een vooraf opgesteld actieplan plaatsvindt op de naleving van de regels. Integraal wil zeggen: met de betrokken taakvelden van de eigen organisatie en de relevante partners. Een hoge prioriteit brengt met zich mee dat elke melding van burgers, bedrijven of handhavingspartners waaruit zou kunnen worden afgeleid dat er sprake is van regelovertreding van de kernbepalingen een vervolg krijgt.

Bij een eerste constatering van overtreding van handhavingstaken met een hoge handhavingsprioriteit volgt altijd een reactie, daar waar mogelijk lik- op- stuk. Enerzijds om de overtreder direct tot naleving te dwingen, anderzijds om tijdrovende aanschrijvingsprocedures tot een minimum te beperken. Bij constatering van een overtreding van een kernbepaling bij hercontrole volgt een bestuursrechtelijke of strafrechtelijke sanctie. Over de toepassing van strafrechtelijke en bestuursrechtelijke sancties afhankelijk van de aard van de overtreding en over de aard en omvang van de strafrechtelijke geldboete heeft het gemeentebestuur afspraken gemaakt met politie en Openbaar Ministerie.

Prioriteit gemiddeld (3)

Bij constatering van een overtreding volgt altijd een reactie. Indien bij hercontrole opnieuw een overtreding wordt geconstateerd volgt een sanctie, afhankelijk van de aard van de overtreding bestaande uit een strafrechtelijke geldboete of een bestuursrechtelijke sanctie. Over de aard en omvang van de strafrechtelijke geldboete heeft de gemeente afspraken gemaakt met politie en Openbaar Ministerie.

Prioriteit Laag (4)

Een lage prioriteit betekent dat minimale handhavingsactiviteit plaatsvindt. Handhaving in de vorm van controles vindt alleen plaats indien uit een melding of waarneming rechtstreeks een vermoeden van regelovertreding voortvloeit.

Doel van deze acties is het in beeld krijgen van de naleving van regelgeving op de verschillende taakvelden en het verkrijgen van input voor hernieuwde prioriteitstelling.

Bij constatering van een overtreding volgt een schriftelijke dan wel mondelinge waarschuwing. Over de aard en de omvang van de sanctie heeft de gemeente afspraken gemaakt met politie en Openbaar Ministerie.

Klachten

De afhandeling van meldingen heeft een hoge prioriteit. Indien er is bepaald of de vakgroep Handhaving de juiste vakgroep is voor de afhandeling van de melding zal er een onderzoek moeten plaatsvinden om te bepalen of er sprake is van de overtreding van een voorschrift waarvoor de gemeente het bevoegde gezag is. Naar aanleiding van dit onderzoek wordt bepaald op welke wijze er wordt opgetreden.

In beginsel wordt geprobeerd om tot een praktische oplossing te komen voor een probleem alvorens een handhavingsprocedure wordt opgestart.

Aan de hand van de vraag of sprake is van een spoedeisende of bedreigende situatie wordt de prioriteit van een melding/ klacht bepaald. Voor overtredingen met een hoge prioriteit zal een juridische procedure worden opgestart. Mocht van een hoge prioritering geen sprake zijn dan kan dit betekenen dat niet direct een handhavingsprocedure wordt opgestart. Aangezien het vaak gaat om conflicten die voortvloeien uit een verslechterde relatie tussen inwoners wordt de verantwoordelijkheid voor het oplossen van het probleem terug gelegd bij de inwoner en zal deze gewezen worden op de eigen verantwoordelijkheid om te komen tot een oplossing.

Bijlage II. Handboek

De gedetailleerde uitwerking van dit beleid wordt onder andere nog ingevuld in het Handboek, waarin procesmatige beschrijvingen komen te staan aangaande hoe per product te werk wordt gegaan. Dit wordt het komende jaar (2017) verder uitgewerkt.

Bijlage III. Landelijke handhavingsstrategie

Bijlage III landelijke handhavingsstrategie