3 Kaders voor het beleid
3.2 Wettelijke kaders
3.2.1 Aansprakelijkheid
De wegbeheerder is, op grond van artikel 15 en volgende van de Wegenwet, verantwoordelijk voor het onderhoud van de wegen. Hieronder valt ook het begaanbaar houden van wegen tijdens perioden van gladheid door bevriezing en sneeuwval.
De gemeente is wegbeheerder van lokale wegen en daarmee verantwoordelijk voor de bestrijding van gladheid op deze wegen. De gemeente heeft de vrijheid om de keuze te maken op welke wegen en/of fietspaden de gladheid bestreden wordt. Wanneer de gemeente niet voldoet aan haar zorgplicht en de weggebruiker als gevolg hiervan schade ondervindt, kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld. Bij gladheid betreft het echter een inspanningsverplichting en geen resultaatverplichting. Dit betekent dat er van de gemeente verwacht mag worden dat zij alle mogelijke inspanningen verricht om gladheid te bestrijden, maar niet dat zij dit altijd kan voorkomen. Wanneer de gemeente aansprakelijk wordt gesteld voor schade ten gevolge van gladheid op de lokale weg, moet zij kunnen aantonen dat zij zorgvuldig gehandeld heeft. Daarnaast zal moeten worden bekeken of de weggebruiker zijn rijgedrag heeft aangepast aan de omstandigheden. De weggebruiker moet aantonen dat de wegbeheerder nalatig is geweest.
Het aantonen van de inspanningsverplichting kan door:
•Een gladheidsbeleidsplan waarin staat aangegeven welke prioriteiten de gemeente hanteert bij het bepalen van de strooiroutes, binnen welke tijd de gemeente op deze strooiroutes de gladheid bestrijdt en volgens welk strooischema;
•Aandacht voor bijzondere risico’s bij de keuze van de strooiroutes;
•Het actief uitdragen van dit plan zodat bewoners weten wat zij van de gemeente kunnen verwachten;
•Een gladheidsmeldingssysteem waarmee opkomende gladheid kan worden verwacht, kan helpen bij het aantonen van het juiste handelen van de gemeente;
•Een administratie bijhouden van gereden strooiroutes en tijden zodat de gemeente kan aantonen dat zij tijdig en naar vermogen heeft gestrooid en dat zij dus zorgvuldig heeft gehandeld;
•Het voorhanden hebben van voldoende materieel;
•Consistentie in beleid en uitvoering;
•Een goed klacht- en meldingssysteem.
3.2.2 Algemeen Plaatselijke Verordening
Het sneeuw- en ijsvrij houden van trottoirs is de eigen verantwoordelijkheid van elke bewoner. De eigenaar of (ver)huurder van een perceel wordt geacht de toegang tot zijn perceel zo veilig en toegankelijk mogelijk te houden. In de APV van Noordenveld zijn geen bepalingen opgenomen over het sneeuw- en ijsvrij houden van trottoirs.
3.2.3 Arbo en veiligheid
De regels voor de arbeidstijden en consignatie zijn vastgelegd in de Arbeidstijdenwet en het Arbeidstijdenbesluit. De bepalingen hebben betrekking op de maximale (gemiddelde) arbeidsduur per etmaal, per week en per maand en op de maximale duur van de consignatie.
Het is vanzelfsprekend dat in te zetten materieel dient te voldoen aan eisen behorende bij CE keurmerken.
3.2.4 Richtlijnen
De leidraad “Organisatie en bestrijding van wintergladheid” van CROW beschrijft de onderdelen die een rol spelen bij het bepalen van het beleid en bij de uitvoering. Deze leidraad is mede een hulpmiddel geweest bij de totstandkoming van deze nota.
3.3 Interne factoren
3.3.1 Omgevingsvisie Noordenveld 2030
In de Omgevingsvisie Noordenveld 2030 is vastgesteld dat Noordenveld in 2030 een transparante, leefbare, groene, ondernemende en duurzame samenleving is. Een transparant bestuur betekent dat het voor inwoners helder is welke afwegingen het bestuur maakt, het betekent niet dat inwoners altijd gelijk krijgen. Leefbaarheid staat voor alles wat het samen leven in Noordenveld prettig maakt. Groen staat voor natuur, rust en ruimte voor de inwoners en bezoekers. Recreatie en toerisme, hoogwaardige kennisindustrie, een levendige middenstand in de verschillende kernen en de agrarische sector zijn de pijlers van Noordenveld als ondernemende gemeente.
Duurzaam is het zorgvuldig omgaan met de beschikbare bronnen en het gebruik van de ruimte. Hierbij zijn de volgende ambities vastgesteld die van toepassing kunnen zijn op de gladheidsbestrijding:
•In 2030 is Noordenveld de netwerksamenleving (digitaal, sociaal, economisch, energie) door de unieke centrale ligging in Noord-Nederland;
•In 2030 heeft Noordenveld een levendige, vitale samenleving: iedereen telt mee, doet mee en draagt bij;
•In 2030 heeft Noordenveld nog steeds unieke en hooggewaardeerde cultuurhistorische landschappen en natuurgebieden; deze worden beschermd, beleefd en benut;
•In 2030 is Noordenveld dé duurzaamste gemeente van Drenthe;
•In 2030 is Noordenveld dé fietsgemeente van Noord-Nederland.
De nadere uitwerking van de ambities geeft de volgende uitgangspunten voor de gladheidsbestrijding:
•In de Onlanden en Terheijl is sprake van natuurgebieden;
•Communicatie met onze inwoners is van groot belang: we doen wat we zeggen;
•Er wordt gewerkt aan verkeersveiligheid;
•De gemeente stimuleert het gebruik van de fiets, openbaar vervoer en duurzame mobiliteit;
•De openbare ruimte en natuurgebieden zijn vrij en veilig toegankelijk;
•Noordenveld koestert haar bestaande bedrijven en probeert deze bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren;
•Iedereen in de gemeente Noordenveld is zich bewust van het effect van zijn gedrag, Dit gedrag gaat niet ten koste van de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien;
•Inwoners, bedrijven, gemeente en instellingen zetten zich in voor duurzaam watergebruik door zuiniger gebruik van drinkwater, toepassing gescheiden rioleringsstelsel en hergebruik van regenwater;
•Voor het Centrum en Brinkgebied van Roden zijn nog nadere ambities vastgesteld:
•De voetganger en fietser staan op 1;
•Er is een route voor doorgaand verkeer, om de verkeersdruk in het centrum te doen afnemen en de verblijfskwaliteiten te kunnen versterken in het centrum.
3.3.2 Het Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan 2015-2025 (GVVP)
In het GVVP wordt het volgende aangegeven “Noordenveld voert een integraal verkeer- en vervoerbeleid dat is gericht op het in stand houden of verbeteren van de (economische) bereikbaarheid, het vergroten van de verkeersveiligheid en het verbeteren van het (leef)milieu”.
Het GVVP stelt de fiets op 1, mits het veilig kan en rekening houdend met de meest actuele CROW-richtlijnen en het overige beleid. Er wordt prioriteit (voorrang) gegeven aan achtereenvolgens:
i.de fiets
ii.het openbaar vervoer
iii.de auto
iv.de voetganger;
Bijlagen
Bijlage I Kaart met uitbreiding strooiareaal
BIJLAGE II Huidige situatie
De huidige wijze van gladheidsbestrijding is ontstaan vanuit de ervaringen uit de praktijk. Hoewel de keuzes voor de werkwijze bewust gemaakt zijn, zijn deze niet officieel vastgelegd.
1Criteria voor strooiroutes
Tijdens winterse omstandigheden bestrijdt de gemeente gladheid om de gemeente zo goed mogelijk begaanbaar te houden. Het is echter een onmogelijke opgave om de hele gemeente te strooien. Daarom moeten er keuzes worden gemaakt. De gemeente hanteert de volgende criteria bij het vaststellen van de strooiroutes:
5De functie van de weg. Gebiedsontsluitingswegen gaan voor erftoegangswegen;
6Belangrijke fietsroutes;
7Openbaar Vervoer-verbindingen;
8Wegen bij scholen, gezondheidscentra, winkelcentra en bejaardencentra;
9Industriegebied;
Op basis van deze criteria maakt de gemeente de afweging welke wegen, OV-routes en fietspaden worden opgenomen in de strooiroutes. De strooiroutes worden jaarlijks geactualiseerd op basis van ervaringen van medewerkers en meldingen van inwoners.
1.a Waar strooit de gemeente niet
Voor delen van de gemeente die niet aan de bovenstaande criteria voldoen, geldt dat de gemeente daar niet strooit. Dat geldt bijvoorbeeld voor woonstraten, trottoirs en niet openbaar terrein. Het primair fietsnetwerk binnen de kommen van Norg, Peize en Roden zit in de strooiroute, fietspaden die specifiek bedoeld zijn voor recreatie worden niet gestrooid.
Op individuele strooiverzoeken gaat de gemeente niet in. Alleen bij extreme of afwijkende omstandigheden kan de gemeente besluiten inzet te plegen buiten de vastgestelde strooiroutes.
1.b Prioriteiten bij gladheidsbestrijding
De gemeente is voor de gladheidsbestrijding opgedeeld in zogenaamde A- en B- routes. De belangrijkste wegen zijn opgenomen in de A-routes. Bij het samenstellen van de A-routes wordt uitgegaan van wegfunctie en doorstroming. Voor de A-routes wordt er naar gestreefd dat mensen binnen 350 m een gestrooide route kunnen bereiken.
Als de A-routes onder controle zijn, dan worden alleen bij extreme weersomstandigheden zoals ijzel of langer aanhoudende sneeuwval, de B-routes gestrooid, gesproeid of geschoven. De B-routes zijn alle overige wegen die niet zijn opgenomen in de A-routes. Als er extreem veel sneeuw is gevallen kan het nodig zijn de A-routes in te korten tot de verbindingswegen van dorp naar dorp en de busroutes. Zodra de omstandigheden gunstiger worden, schakelen we direct over op de oorspronkelijke routes.
1.c Afhankelijkheid andere organisaties
In de gemeente liggen diverse provinciale wegen. De provincie zorgt voor de begaanbaarheid van deze wegen en heeft daar eigen regels voor. Het kan daardoor gebeuren dat deze wegen op andere tijdstippen gestrooid worden.
2Preventief of curatief
Er zijn twee mogelijkheden om te strooien: voordat het glad wordt, of tijdens de gladheid. In Noordenveld wordt de gladheid curatief bestreden. Dit betekent dat er bestreden wordt, als het glad is. Aangezien pekelwater gesproeid wordt, zijn onze voertuigen hiervoor aangepast.
3Wanneer strooit de gemeente
De werkzaamheden in het kader van de gladheidsbestrijding zijn onregelmatig, niet vooraf planbaar en worden vaak in avond en nacht uitgevoerd. Chauffeurs van strooiwagens en coördinatoren worden daarom in de winterperiode in consignatie ingezet (winterdienst). De winterdienst loopt ieder jaar van 1 november tot 1 april. Buiten deze winterdienst werken we niet volgens consignatie. Wanneer we eerder beginnen dan 1 november, moet er geïmproviseerd worden omdat het materieel dan nog niet gereed is.
3.1 Signalering
Aan de hand van de volgende bronnen wordt besloten of er gladheid bestreden moet worden:
•Een weersvoorspelling van de Meteogroep uit Wageningen;
•Eigen waarnemingen;
•Informatie van 1 gemeentelijk en twee provinciale meetpunten in de Gemeente Noordenveld.
4Dooimiddel
De keuze voor dooimiddel is afhankelijk van de volgende factoren: effectiviteit van het dooimiddel, veiligheid, kosten, milieuvriendelijkheid, toepasbaarheid va het middel bij het huidige materieel, betrouwbaarheid van levering en de mogelijkheid tot opslag van een strategische voorraad.
Vanwege leveringsproblemen van strooizout, effectiviteit en milieuvriendelijkheid is in 2010 gekozen voor pekelwater als dooimiddel. Het sproeien met pekelwater heeft een aantal voordelen. Een groot voordeel is dat het sneller werkt dan strooizout, omdat het dooi-effect meteen optreedt. Daardoor is het zeer geschikt voor gladheidsbestrijding op fietspaden en minder drukke wegen. Daarnaast levert het gebruik een belangrijke bijdrage aan duurzaamheid: het is beter voor het milieu.
5Wie zijn er betrokken bij de gladheidsbestrijding
In Noordenveld zijn 6 voertuigen beschikbaar voor de gladheidsbestrijding. Dit is voldoende om de routes van in +/- 70 km per route binnen 2,5 uur te rijden. De voertuigen zijn een half uur na melding op de weg. Bij sneeuwval en ijzel duren de routes langer, omdat bij sneeuwval de weg 2 keer behandeld moet worden (heen en terug) en bij ijzel moeten de voertuigen langzaam rijden. Bij sneeuwval wordt tevens gebruik gemaakt van onderaannemers die een deel van de routes overnemen.
6Gevolgen inzet materieel en personeel voor gladheidsbestrijding
De indeling van de gladheidsbestrijding is dusdanig dat alle andere werkzaamheden uitgevoerd worden, behalve bij sneeuw. Dan worden de wijkteams ingezet om trottoirs, kruispunten en dergelijke sneeuwvrij te maken.
7Communicatie
Communicatie voorafgaand aan en tijdens het winterseizoen is essentieel om inwoners, instellingen en ondernemers in de gemeente te informeren over wat de gemeente doet en wat zij zelf kunnen doen om veilig en ijsvrij de winter door te komen. Voorafgaand aan het seizoen communiceert de gemeente over de vastgestelde strooiroutes. Tijdens het winterseizoen wordt elke strooibeurt op Twitter gemeld.
8Jaarlijkse evaluatie
De gladheidsbestrijding wordt jaarlijks geëvalueerd door de wegbeheerder en de medewerkers gladheidsbestrijding. Tijdens de evaluatie worden meldingen en klachten van inwoners meegenomen om de routes voor het volgende jaar aan te passen.
In de winter van 2018-2019 waren er 24 verzoeken/klachten om de strooiroutes aan te passen. 3 hiervan zijn op basis van de criteria genoemd onder 3.1, opgenomen in de nieuwe strooiroutes voor 2019-2020. Daarnaast wordt er met name geklaagd wanneer er bijvoorbeeld sneeuw en ijzel is gevallen. Dan komen de klachten ook overal vandaan. De gemeente is niet in staat (financieel en/of in de uitvoering) om alles te strooien. Gezien de diversiteit aan aangevoerde argumenten wordt dat echter wel min of meer verwacht. De meest gehoorde argumenten zijn: er wonen heel veel ouderen in deze straat, mensen moeten bij ons kunnen komen (huisartsen, tandartsen, Fysiotherapeuten, verloskundigen etc.) en boeren die hun melk niet meer kwijt kunnen. Van bedrijven komen er zeer weinig klachten.
9Financiën
De kosten van de gladheidsbestrijding bestaan uit inzet van materieel, brandstofkosten, personeelskosten en strooimiddel. Tabel 3.1 geeft de uitgaven over 2018 weer.
Werkelijk
Inzet aannemers
€ 5.459
Aanschaf dooimiddel
€ 36.397
Inzet materieel
€ 22.635
Inzet personeel
€ 55.311
Totaal
€ 119.802
Tabel 1: Uitgaven over 2018
Het budget is niet bepalend voor de inzet, die wordt bepaald door de weersomstandigheden. Voor gladheidsbestrijding wordt een deel van het dagelijkse materieel gebruikt. Een verrekening van de kosten voor de inzet voor gladheidsbestrijding is daardoor minimaal. De begrote kosten en uitgaven voor materieel, zoals deze in de tabel zijn weergegeven zijn daardoor lager dan wanneer dit niet het geval zou zijn.
BIJLAGE III Evaluatie Gladheidbestrijding 2018-2019
Bron: geregistreerde klachten uit Mozard in de periode november 2018 – maart 2019.
Zaak
Wegvak
Resultaat
Opnemen?
406149
Deel van de Kastelenlaan grenzend aan de vijfde verloting, Roden
Deze zal worden toegevoegd aan het strooiareaal. De Tonkensven zal hierdoor vervallen
Ja
408367
Veenhuizerweg vanaf rotonde Een naar Veenhuizen
Deze zal worden toegevoegd aan het Areaal, aangezien we dit wel als hoofdweg kunnen beschouwen vanuit Veenhuizen naar Een
Ja
406233
Borglaan, Roden
Deze zal worden toegevoegd aan het strooiareaal. Gezien de school de Marke, wordt dit een belangrijke fietsroute voor scholieren en hun ouders
Ja
407427
Veldweg, Peest
Is een probleem dat meer speelt bij boeren. Zij hebben problemen wanneer de weg een aantal dagen glad blijft en de melkwagen niet meer kan komen. In Gladheidplan opnemen wanner wel/niet gladheidbestrijding
Nee, niet in A-route
406983
Albert Schweizerplantsoen, Roden
Deze wordt niet opgenomen in het strooiareaal. Het is geen wijkontsluitingsweg en ook geen fietsroute voor scholieren. Voor hen is er een goed alternatief beschikbaar
Nee
406254
Noordenveld, Roden
Voldoet niet aan de criteria, dus wordt niet opgenomen
Nee
406523
Smeerveensedijk, Peize
Voldoet niet aan de criteria, dus wordt niet opgenomen in het strooiplan
Nee
406558
Jachtlaan, via Valkenierslaan naar Boslaan
Voldoet niet aan de criteria. Ook al zitten er verspreid een tandarts, huisarts en verloskundige in de wijk
Nee
406562
Sieland en fietspad tussen Keurnoten en Slichtland
Dit stuk is niet te strooien voor het materiaal dat wij inzetten. Dus naast de vraag of dit gedeelte in het strooiplan moet komen kan direct worden geconcludeerd dat dit niet mogelijk is
Nee
405928
Beukenlaan, Nieuw Roden
In overleg met wijkbelangen is de keuze wat wel en wat niet te strooien tot stand gekomen. Aan die omstandigheden is niets veranderd. Dit gedeelte wordt derhalve niet gestrooid
Nee
405999
Lindelaan, Roden
Wordt gebruikt als sluipweg. Dan gaan we dat dus juist niet doen. Het is geen wijkontsluitingsweg en daarom ook niet gewenst om deze te strooien en zo nog meer sluipverkeer te bevorderen
Nee
406097
Grasbroek, Roden
Er zijn alternatieven. De Grasbroek is een wijk weg en geen wijkontsluitingsweg
Nee
406128
De Hunenborg, Roden
Is geen wijkontsluitingsweg
Nee
406135
Hoofdstraat parkeerterrein het Palet, Roderwolde
Voldoet niet aan de criteria
Nee
382596
Noorddijk, Peize
Tynaarlo strooit nu wel aan hun kant van de Noorddijk. Wij hebben destijds met de fietsersbond vastgesteld dat de Horst een hogere prioriteit heeft. We kunnen er ook met een voertuig niet over de brug en er is geen gelegenheid om te draaien. Wordt niet toegevoegd aan het strooiareaal
Nee
406161
Markeweg, Alteveer
Voldoet niet aan de criteria. Wordt niet opgenomen
Nee
406212
Kipakkers, Peize
Voldoet niet aan de criteria. Wordt niet opgenomen
Nee
406216
Zonnehof, Peize
Hier willen ze graag om het gebouw heen gestrooid hebben. Past niet binnen ons strooibeleid
Nee
406219
Zonnehof, Roden
Hier gaat de melding erover dat om de hoek wel gestrooid wordt, maar in de zonnehof niet. De zonnehof is een reguliere straat en voldoet niet aan de criteria
Nee
405595
Poolswijk, Nieuw Roden
Voldoet niet aan de criteria
Nee
405724
Oostingslaan, Peize
Voldoet niet aan de criteria
Nee
405301
Roeghoornweg, Norg
Gaat om de 1e 35 meter naar de Fysiotherapeut. Deze straat voldoet niet aan de criteria en wordt niet toegevoegd aan het areaal
Nee
408445
Schonauwen 10 tot 52
Dit is een sluiproute waarbij er ook over voetpaden wordt gefietst. Schonauwen is een gewone wijkstraat en heeft geen speciale functie. Wordt dus niet meegenomen
Nee
407871
Fietspad van Statenlaan naar Nietap
Dit fietspad is ooit bedoeld als recreatief fietspad. Het loopt door een waterwingebied. Ook al is het een druk gebruikt fietspad, er zijn alternatieven beschikbaar. Het fiestpad wordt niet opgenomen in het strooiareaal
Nee