Aanhef
De raad van de gemeente Nijkerk;
gelezen het collegevoorstel van 27 mei 2025;
gelet op artikel 3.1 van de Omgevingswet en artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht;
b e s l u i t :
1De raad stelt het Beleidskader Detailhandel Gemeente Nijkerk 2025-2035 als kaderstellend gemeentelijk beleid voor de komende jaren vast.
2De raad trekt de Detailhandelsstructuurvisie 2019-2025 in.
Managementsamenvatting
Detailhandel als cruciaal onderdeel voor vitale kernen in de gemeente Nijkerk
De detailhandel speelt een cruciale rol in het economisch en sociaal weefsel van de gemeente Nijkerk. Het is niet alleen een belangrijke bron van werkgelegenheid, maar draagt ook bij aan de aantrekkingskracht en leefbaarheid van de gemeente. Daarom zet de gemeente Nijkerk zich in voor een sterke en toekomstbestendige detailhandelsstructuur. De gemeente streeft ernaar dat de centra van Nijkerk, Hoevelaken en Nijkerkerveen namelijk over 10 jaar aantrekkelijker zijn dan nu. Door middel van dit Beleidskader Detailhandel 2025-2035 versterkt de gemeente Nijkerk het economisch verdienpotentieel van detailhandelszaken, waarbij ook betere sturing van ontwikkelingen binnen de detailhandelssector wordt nagestreefd. Dat is nodig, want detailhandelszaken in centra staan onder druk, door onder andere toenemende internetverkoop en kostenstijgingen.
Een nieuw beleidskader detailhandel
De vorige detailhandelsstructuurvisie (2019-2025) ging uit van een onvermijdelijke krimp van het Nijkerker winkelbestand, omdat er een hoge leegstand was. Dit was voornamelijk het gevolg van een toename in online winkelen, voor met name niet-dagelijkse boodschappen. De verwachting was daarbij dat middelgrote centra zoals Nijkerk daarbij de winkelfunctie voor de streek zouden verliezen. Deze ontwikkeling heeft niet direct plaatsgevonden, maar het winkelbestand in Nijkerk is wel gekrompen. Tegelijkertijd zien we de laatste jaren ook een afname van de leegstand. Tevens worden er – ondanks het feit dat de groei van internetverkoop doorgaat – nieuwe kansen gezien, door onder andere de grote (veelal binnenstedelijke) woningbouwplannen zoals in het Stationsgebied van Nijkerk en Stadshaven bij de Arkervaart.
Dit nieuwe beleidskader detailhandel kijkt 10 jaar vooruit (2025-2035). We actualiseren het beleidskader iedere 5 jaar of zoveel eerder als de ontwikkelingen hierom vragen. Het Beleidskader Detailhandel 2025-2035 is tot stand gekomen met de inbreng van verschillende ondernemers uit Nijkerk, Hoevelaken, Nijkerkerveen en standplaatshouders van de Markt van Morgen. In lijn met de participatievisie van de gemeente Nijkerk zijn deze ondernemers betrokken om tijdig hun belangen en meningen inzichtelijk te maken. Het Beleidskader Detailhandel 2025-2035 is een bouwsteen voor de Omgevingsvisie Nijkerk 2.0. Het nu geldende ruimtelijke beleidskader is de Omgevingsvisie 1.0.
Kwaliteiten, kansen en uitdagingen
Over het algemeen kent de gemeente Nijkerk goed bezochte winkelgebieden, bestaande uit de binnenstad van Nijkerk, het centrum van Hoevelaken en het centrum van Nijkerkerveen. Uit de data analyse blijkt dat onder andere met de ingebruikneming van de eierhal op het Molenplein de leegstand in de totale gemeente Nijkerk is gedaald naar 4%. Daarmee is de leegstand op het niveau van frictieleegstand. In Hoevelaken valt de leegstand het meeste op, door de structuur en omvang van het centrum.
Om de winkelgebieden in de toekomst ook levendig en aantrekkelijk te houden, is de verwachte bevolkingsgroei in de gemeente (+14% tot 2035) een belangrijke kans. Verschillende binnenstedelijke woningbouwontwikkelingen zijn in de nabijheid van winkels gelegen en voegen direct draagvlak toe. Samen met de overige woningbouwlocaties kan dit het draagvlak voor detailhandel en andere voorzieningen in de gemeente Nijkerk in de komende jaren versterken.
Een andere belangrijke kans is het versterken en verbreden van de winkelstructuur. Consumentenvoorkeuren veranderen en daar kan de detailhandel in de gemeente ook op in spelen. Er zijn al unieke voorzieningen aanwezig (Wijngaard Aan de Brede Beek), evenementen (sleepbootdagen, Boerenmaandag, Nijkerk Live) en speciaalzaken. Deze zijn zowel voor de bewoners als voor bezoekers aantrekkelijk om te bezoeken. Ook liggen er kansen voor het toestaan van gemengde winkelconcepten, zoals bijvoorbeeld cafés waar delen van de interieurinrichting gekocht kunnen worden.
Het is belangrijk om te blijven investeren in de winkelgebieden. Consumenten zoeken aantrekkelijke verblijfsomgevingen (van place to buy naar place to be). Verouderde panden, bijvoorbeeld in de kern van Hoevelaken en aan de Langestraat, hebben een negatieve invloed op de winkelervaring en klantbeleving. Een aantrekkelijke verblijfsomgeving met een divers winkelaanbod kan sterker staan in de concurrentie met de toenemende trend van e-commerce. Door het bieden van extra beleving en/of services kan het onderscheidend vermogen ten opzichte van het internet behouden blijven. Consumenten zijn ook bereid hier meer voor te betalen. Een aantrekkelijk centrum kan ook meer bezoekers van buiten de gemeente trekken. Tussen 2018 en 2023 stegen de toeristische bestedingen met 20%. Dit kan verder toenemen als bijvoorbeeld bezoekers van de Veluwe naar de binnenstad van Nijkerk worden verleid, na een dag in de natuur. Dit kan ook weer tot combinatiebezoeken leiden, waarbij ook winkels worden bezocht. Het aantal toeristische overnachtingen neemt ook in Nijkerk al langjarig toe, en daarmee ook de lokale bestedingen.
Beleidskeuzes
Gemeente Nijkerk blijft zich inspannen om de kernwinkelgebieden aantrekkelijk en (economisch) vitaal te maken en te houden. Dat betekent dat dit fijne, aantrekkelijke en inspirerende plekken moeten zijn met ruimte voor ondernemen en werken, ontmoeting, interactie, leisure, cultuur en evenementen, beleving en inspiratie. Om dit te realiseren zijn de volgende beleidskeuzes gemaakt:
1Centralisatiebeleid voor winkels voor behoud van de levendigheid en vitaliteit van de centra.
2Perspectief voor te kleine / niet-marktconforme supermarkten; Mocht het kernwinkelgebied aantoonbaar geen of onvoldoende mogelijkheden bieden, dan is de gemeente bereid om als tweede spoor de mogelijkheden te verkennen voor een verplaatsing naar een locatie buiten het kernwinkelgebied;
3In de nieuwe wijken is plek voor kleinschalige wijk ondersteunende voorzieningen;
4Geen nieuwe detailhandelszaken op bedrijventerreinen buiten de bedrijventerreinen die voor grootschalige perifere detailhandel (GDV/PDV) geschikt zijn, zoals Watergoorweg en De Havenaer;
5Stadshaven wordt een verlengstuk van de binnenstad: geen nieuwe winkels (m.u.v. bijvoorbeeld watersport en binnenhaven gerelateerde activiteiten);
6Aanvullende kleinschalige concepten in het Stationsgebied Nijkerk;
7Maatwerk op pandniveau bij transformatie van winkels naar andere functies;
8Verder doorbouwen op investeringen in de binnenstad van Nijkerk en het centrum van Hoevelaken;
9Minder overlast gevende functies (zoals bezorgdiensten) in de binnenstad van Nijkerk;
10De markt is in Nijkerk gevestigd op het Plein, als alle standplaatsen vergeven zijn, kan verdere groeiruimte richting Molenplein gevonden worden. De markt is in Hoevelaken gevestigd op de Brink;
11Blijven investeren in de merknaam & waar mogelijk uitbreiding van het evenementenaanbod;
12Uitzondering voor kleinschalige (en zzp) Huis-aan-Huis zaken;
13Versterken samenwerkend vermogen in de centra;
14Meer aandacht voor handhaving van detailhandel op bedrijventerreinen buiten GDV/PDV gebied;
15Landwinkels toegestaan onder voorwaarden.
In hoofdstuk 5 worden bovenstaande beleidskeuzes verder toegelicht.
Vervolgproces en planning
Om invulling én uitvoering te geven aan dit beleidskader, zal na vaststelling van dit document een uitvoeringsprogramma worden opgesteld. Hierin komen de voorgenomen acties voor de komende jaren te staan. Mocht hier extra budget voor nodig zijn, dan wordt dit voorgesteld bij de Kadernota 2027, zodat de raad dit integraal kan afwegen. Vanwege de grote dynamiek in de detailhandelssector wordt het uitvoeringsprogramma regelmatig geactualiseerd. Daarnaast worden de omgevingsplannen en de omgevingsvisie geactualiseerd op basis van de beschreven beleidskeuzes. Tot slot is er door de ondernemers gewezen op het belang van een tussentijdse evaluatie – gezien de dynamiek in de markt – en indien nodig, het beleid bij te stellen. Er is daarom een tussentijdse evaluatie (en indien nodig actualisatie) voorzien in 2030 of zoveel eerder als ontwikkelingen hierom vragen.