Aanhef
“Waar bestaanszekerheid is, groeit perspectief.”
Bijlage 1: Inzet lokaal, regionaal en brede welvaart
Deze bijlage biedt een overzicht van de lokaal, regionaal en brede welvaart-inspanningen, die gezamenlijk bijdragen aan de verbetering van de sociaal-maatschappelijke positie van kwetsbare doelgroepen in de gemeente Midden-Groningen en de regio.
Lokaal
Wettelijke uitvoering
•Bijstandsuitkering en bijzondere bijstand
De gemeente is verantwoordelijk voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen en bijzondere bijstand aan inwoners die tijdelijk niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Deze uitkeringen zijn gebaseerd op de wet en zorgen voor een vangnet voor de meest kwetsbare huishoudens.
•Individuele inkomenstoeslag
Betreft een jaarlijkse extra uitkering voor inwoners die langere tijd van een laag inkomen leven. Deze toeslag is bedoeld om spullen van te kopen die met een laag inkomen moeilijk te betalen zijn, zoals bijvoorbeeld een koelkast of wasmachine.
•Tijdelijke regeling voor alleenverdienersproblematiek (2023–2027)
Specifieke regeling die gericht is op het ondersteunen van alleenverdieners die tijdelijk in financiële problemen verkeren, bijvoorbeeld door het wegvallen van inkomen of hogere kosten door bijvoorbeeld zorg of kinderopvang.
•Arbeidsparticipatie en richting werk
De gemeente ondersteunt werkzoekenden met een bijstandsuitkering in hun zoektocht naar werk door middel van begeleiding, scholing en re-integratieprogramma’s. Dit draagt bij aan de bevordering van arbeidsparticipatie en zelfredzaamheid.
Uitvoering beleidskeuzes
•Collectieve aanvullende zorgverzekering (CAZ)
De gemeente biedt via de CAZ aanvullende zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen, zodat zij verzekerd blijven van zorg. Deze regeling wordt heroverwogen om te zorgen dat deze beter aansluit bij de behoeften van de inwoners en meer keuzevrijheid biedt.
•Meedoenfonds
Instrument dat inwoners met een laag inkomen de mogelijkheid biedt om deel te nemen aan maatschappelijke, culturele en sportieve activiteiten. Dit draagt bij aan de versterking van het sociaal netwerk en voorkomt sociale uitsluiting. Het uitgangspunt is, dat inwoners ondersteuning krijgen om de vicieuze cirkel van armoede te doorbreken, zonder dat wordt voorgeschreven welke ondersteuning nodig is. Hiermee wordt inwoners de ruimte geboden om zelf keuzes te maken in wat hen helpt om mee te doen aan de samenleving.
•Kwijtschelding gemeentelijke belastingen
De gemeente biedt kwijtschelding van gemeentelijke belastingen aan inwoners met een laag inkomen, zodat zij niet verder in financiële problemen komen. Dit vormt een belangrijk instrument in de lokale armoedebestrijding.
•De VoorziengingenWijzer
Hulpmiddel voor inwoners van de gemeente Midden-Groningen met een laag inkomen. Omdat het soms lastig is om alle regelingen te kennen, werken verschillende organisaties samen om hierbij te helpen, waaronder Stichting Kwartier Zorg & Welzijn. Met de VoorzieningenWijzer krijgen inwoners inzicht in gemeentelijke en landelijke regelingen, zien zij of zij recht hebben op toeslagen en waar zij kunnen besparen op vaste lasten, zoals energie en zorgverzekering.
•Mobiele Unit LOES (Loket voor Ontwikkeling, Educatie en Support)
Met een gemeente brede inzet van de bus brengen we de dienstverlening dichter bij de inwoners en bereiken we meer mensen. LOES maakt het mogelijk om laagdrempelig in gesprek te gaan met inwoners en hen, waar nodig, een stap verder te helpen op welk gebied dan ook.
•Samenwerking met de Dienst Toeslagen Belastingdienst
Toeslagen zijn financiële tegemoetkomingen van de overheid voor kosten van huur, zorg en kinderen. Inwoners zijn vaak terughoudend in het aanvragen hiervan uit angst om fouten te maken, wat vooral financieel kwetsbare inwoners raakt en kan bijdragen aan schuldenproblematiek en het niet-gebruik van gemeentelijke voorzieningen. Daarom wordt in 2026 de samenwerking met de Dienst Toeslagen versterkt om de eigen redzaamheid van inwoners te vergroten, terugvorderingen te voorkomen en proactieve ondersteuning te bieden bij life-events en financiële gevolgen van werk, passend bij de inzet van de gemeente Midden-Groningen.
Projecten
•Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting
NPG-project dat zich richt zich op de versterking van sociale veerkracht en het tegengaan van sociale uitsluiting in de regio. Er wordt samengewerkt met ervaringsdeskundigen om de impact van dit programma te vergroten.
•Kansen voor Kinderen
NPG-project - en maatregel binnen de Sociale agenda - versterkt de ontwikkelkansen van kinderen die opgroeien in kwetsbare gezinnen door sociale en financiële belemmeringen weg te nemen, bijvoorbeeld door deelname aan onderwijs, sport en andere activiteiten te bevorderen. Doel is het doorbreken van intergenerationele armoede.
•Moeders van Midden-Groningen
NPG-project gericht op de ondersteuning van (aanstaande) moeders in een kwetsbare situatie tijdens de eerste 1.000 dagen. De aanpak biedt intensieve begeleiding aan huis op alle relevante levensdomeinen: sociaal emotioneel, gezondheid en leefstijl, opvoeding, financiën, netwerk en praktische zelfredzaamheid waardoor stress vermindert en een stabiele basis ontstaat voor ouder en kind.
•Integrale aanpak in Muntendam
Pilot gericht op inwoners en gezinnen met meervoudige problematiek, waarbij intensief en integraal wordt gewerkt aan het op orde brengen van basisbehoeften. De aanpak is gericht op maatwerk, samenwerking tussen domeinen en het leren van casuïstiek.
•Jongeren met Toekomst
NPG-project voor jongeren van 18 tot 27 jaar met een financiële vraag (dit kan een enkelvoudige vraag zijn maar ook schuldenproblematiek). Doel is om jongeren financieel redzaam te maken door middel van maatwerk.
Regionaal
•Sociale agenda Nij Begun
Maatregel 34 uit de kabinetsreactie Nij begun op het parlementaire onderzoek naar de aardbevingsproblematiek. De sociale agenda is een 30-jarig programma met 3,5 miljard euro om de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe op het landelijk gemiddelde te brengen. De agenda bevat 10 doelen en 16 maatregelen gericht op gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en jongeren, werk en armoedebestrijding. De sociale agenda is vastgesteld in januari 2025. Doelen en maatregelen die direct aansluiten op de lokale aanpak armoede in Midden-Groningen:
•Kansen voor kinderen, jongeren en de volgende generatie;
•Maatregel Brugfunctionaris in het primair onderwijs;
•Deelnemen aan werk en verminderen van armoede;
•Maatregel Doorbreken van generatiearmoede met buddy’s en doorbraakaanpak;
•Maatregel Versterken financiële weerbaarheid.
•Kracht van de Veenkoloniën
Regionale aanpak gericht op het versterken van de veerkracht en ontwikkelkansen van inwoners in de Veenkoloniën. De aanpak richt zich op het vergroten van verschillende vormen van kapitaal (zoals sociaal, mentaal en financieel) en het benutten van lokale kracht, samenwerking en lerend werken om structurele armoede en kansenongelijkheid terug te dringen.
Brede Welvaart
•Materiële welvaart
De inzet van regelingen, zoals kwijtschelding van belastingen en het Meedoenfonds, draagt bij aan de materiële welvaart van inwoners met een laag inkomen, zodat zij noodzakelijke kosten kunnen dekken en deel kunnen nemen aan de samenleving.
•Gezondheid
De samenwerking met de GGD en initiatieven zoals Kansrijke Start en Moeders van Midden-Groningen richt zich op het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van kinderen en gezinnen in kwetsbare situaties.
•Arbeid en onderwijs
Het werkontwikkelbedrijf, de inzet van het Tijd voor Toekomst-programma en de verbetering van VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) dragen bij aan het verbeteren van de arbeidsparticipatie en het verkleinen van onderwijsachterstanden.
•Subjectief welzijn
Programma’s zoals Kansen voor Kinderen en Jeugdfonds Sport en Cultuur ondersteunen inwoners in hun persoonlijke ontplooiing, bevorderen het welzijn en zorgen voor sociale inclusie.
•Samenleving
Het Armoedepact en sociaal beheer in wijkcentra versterken de sociale cohesie en bevorderen de actieve deelname aan de samenleving, door nadruk te leggen op gemeenschapsinitiatieven en het bevorderen van sociale netwerken.
•Veiligheid
De inzet via het NPG-project veiligheid en de sociale teams richt zich op het bevorderen van een veilige en gezonde leefomgeving voor kwetsbare groepen.
•Milieu en leefomgeving
Via het sociaal wijkprogramma Hoogezand Noord en samenwerking met de GGD wordt gewerkt aan een verbeterde leefomgeving, met nadruk op duurzame ontwikkeling, zoals het aanleggen van groene schoolpleinen.
•Wonen
De gemeente richt zich op het verbeteren van de kwaliteit van de woningen, het versterken van de woonlasten door gaswinning en het bevorderen van de leefbaarheid in wijken door het verbeteren van de fysieke omgeving.
Lange termijn: Nij Begun en de Sociale Agenda Groningen
•Het kabinet stelt de komende 30 jaar financiële middelen beschikbaar voor herstel en perspectief in het kader van de Nij Begun-aanpak. Het doel is om de brede welvaart in de regio binnen één generatie op het landelijk gemiddelde te brengen. De Sociale Agenda Groningen en Noord-Drenthe ondersteunt deze doelstellingen met maatregelen gericht op leefbaarheid, gezondheid, armoede en participatie, die nauw samenhangen met de integrale aanpak van armoedebestrijding.
Bijlage 2: Financieel overzicht inzet lokaal en regionaal
In deze bijlage wordt een overzicht gepresenteerd van de meerjarige benadering van de financiële inzet op lokaal en regionaal niveau. Het financiële overzicht geeft inzicht in de middelen die worden ingezet om de doelstellingen van het armoedebeleid te realiseren, zowel op gemeentelijk als regionaal niveau.
Toelichting:
In de meicirculaire 2026 worden de middelen bekend gemaakt voor de Alleenverdienersproblematiek. We ontvangen deze middelen tot en met 2027. Vanaf 2028 komt er een fiscale oplossing in de Inkomstenbelasting.
De Integrale aanpak gestapelde problematiek en NPG Ervaringsdeskundigen zijn onderdeel van de nieuwe NPG Kansen voor kinderen. Dit project is nog in de opstartfase. De vermelde bedragen zijn de bedragen conform de aanvraag. We verwachten dat vanaf 2028 dit project wordt opgenomen in het Nij Begun. Het bedrag voor het jaar 2027 van NPG Moeders voor Midden-Groningen zijn restant middelen die na 2026 nog ingezet kunnen worden.
Bijlage 3: Concept dashboard armoede
In deze bijlage is, met inachtneming van een disclaimer, een richtinggevend voorbeeld opgenomen van het dashboard armoede. Dit dashboard is momenteel in ontwikkeling en zal in de komende periode verder worden uitgewerkt. Het dashboard biedt inzicht in het bereik, de benutting en de ontwikkelingen binnen de doelgroep, gekoppeld aan de drie doelstellingen van de kadernota. Als sturingsinstrument ondersteunt dit bij bijstelling van beleid en wordt het niet uitsluitend gebruikt voor verantwoording. Jaarlijks wordt het dashboard met de raad gedeeld, voor het eerst bij de Programmabegroting 2027.