Lokale Adaptatie Strategie Gemeente Meppel 2023-2028

3.2.1 Leefbare dorpen

Strategisch doel:

We willen gezond en prettig wonen en werken ondanks het veranderende klimaat. Dit doen we door onze fysieke omgeving klimaatbestendig in te richten en daar inwoners en ondernemers van private terreinen bij te betrekken.

Onze operationele doelen zijn:

1Vanaf 2024 is het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte het uitgangspunt bij alle herzieningen van ons bestaande beleid.

2In 2028 hebben de betrokken inwoners, ondernemers en andere gebiedspartners

8Denk aan een woningcorporatie, business club en Plaatselijk Belang

kennis van de kwetsbare gebieden en weten zij wat zij kunnen doen bij wateroverlast, droogte, hitte en regionale overstromingen.

3In 2028 hebben we, in samenwerking met het waterschap of de provincie, minimaal één integraal project uitgevoerd waarbij expliciet rekening is gehouden met klimaatscenario 2050.

3.2.2 Klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkelingen

Strategisch doel:

Wij willen beter anticiperen op klimaatverandering bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Als we nu iets ontwikkelen houden we daarom rekening met het extreme weer van de toekomst.

Onze operationele doelen zijn:

1Vanaf 2024 worden alle ruimtelijke ontwikkelingen klimaatbestendig ingericht op basis van landelijk geldende richtlijnen

9Momenteel zijn de belangrijkste landelijke richtlijnen de klimaatlat (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/03/23/landelijke-maatlat-factsheets-en-overzichtstabel) en het basisveiligheidsniveau (https://www.metropoolregioamsterdam.nl/wp-content/uploads/2021/09/Basisveiligheidsniveau-Klimaatbestendige-nieuwbouw-3.0.pdf)

.

2Vanaf 2024 worden bij locatiekeuzetrajecten de gevolgen van klimaatverandering expliciet meegewogen.

3Vanaf 2026 wordt klimaatadaptatie bij de ontwikkeling van al het nieuwe ruimtelijk beleid en de daaraan gekoppelde programma’s binnen de gemeente Meppel expliciet meegenomen.

3.2.3 Betrokken en actieve inwoners

Strategisch doel:

Iedereen is nodig om onze gemeente klimaatbestendig te maken. Als gemeente kunnen wij dit niet alleen: zo’n 50% van het oppervlak in bebouwd gebied is namelijk privaat terrein. Wij zorgen daarom dat onze inwoners en ondernemers zich bewuster zijn van de gevolgen van klimaatverandering, en stimuleren de bereidheid bij inwoners en ondernemers tot het nemen van adaptieve maatregelen. We blijven bestaande initiatieven actief betrekken en richten ons ook op inwoners die wel willen maar hierbij ondersteuning nodig hebben. Waar mogelijk ondersteunt de gemeente kansrijke projecten.

Onze operationele doelen zijn:

1In 2024 zijn inwoners en bedrijven op de hoogte van de stimuleringsmaatregelen van de gemeente.

2In 2025 is de bewustwording van inwoners en bedrijven vergroot ten aanzien van de mogelijke gevolgen van klimaatverandering in hun directe leefomgeving en hun handelingsperspectief, in het bijzonder in de gebieden met de verhoogde risico’s die reeds in kaart zijn gebracht.

3In 2028 zijn alle scholen gestimuleerd om klimaatadaptatie in hun lessen op te nemen en toe te passen op school.

4In 2024 is er een centrale vindplaats voor kennis en mogelijkheden aangaande klimaatadaptatie in gemeente Meppel.

3.2.4 Adaptief landelijk gebied

Strategisch doel:

We streven naar een toekomstbestendiger buitengebied voor landbouw, natuur en recreatie, door de kansen en kwetsbaarheden van klimaatverandering te agenderen bij relevante netwerken en samenwerkingen in het landelijke gebied.

Onze operationele doelen zijn:

1Voor 2025 hebben we onderzoek naar het vasthouden van stedelijk hemelwater in omliggend landelijk gebied geagendeerd bij de werkregio Fluvius.

2Voor 2026 hebben we de noodzaak van het vasthouden van water op de hoge zandgronden voor onze gemeente geagendeerd bij de werkregio Fluvius, waarmee we willen inzetten op het verminderen van de effecten van droogte maar ook rekening houden met wateroverlast.

3.2.5 Robuuste vitale functies

Strategisch doel:

De vitale functies binnen de gemeente willen we beter beschermen tegen toenemende hitte, wateroverlast, droogte en overstromingen. We houden rekening met onze eigen vitale functies en zorgen voor meer bewustwording van de risico’s bij belangrijke eigenaren van vitale functies.

Onze operationele doelen zijn:

1In 2028 zijn voor alle vitale objecten - zoals gemalen in eigen beheer van de gemeente Meppel - de kwetsbaarheden in beeld gebracht, en waar nodig klimaatadaptieve maatregelen opgenomen in de onderhouds- en beheerplannen.

2Uiterlijk in 2024 agendeert de gemeente Meppel de – op basis van de klimaatatlas – kwetsbare vitale objecten en netwerken bij de externe stakeholders die de objecten en netwerken in beheer hebben.

3.2.6 Proces

Voor het proces en de organisatie van de gemeente Meppel stellen we de volgende operationele doelen:

1In 2023 hebben we de maatregelen voor de impulsgelden

10Vanaf 1 januari 2021 kunnen gemeenten, provincies en waterschappen gebruikmaken van de Impulsregeling Klimaatadaptatie. Via deze regeling kunnen ze een bijdrage krijgen van het rijk voor het nemen van concrete klimaatadaptatiemaatregelen.

geselecteerd en aangedragen bij de werkregio.

2In 2026 hebben we de kwetsbaarheden als gevolg van klimaatverandering in beeld op basis van de meest actuele informatie (herijking klimaatatlas). Dit gebeurt in samenwerking met de werkregio Fluvius.

3In 2023 hebben we de ambities zoals geformuleerd in de Omgevingsvisie aan laten sluiten op de ambities en operationele doelen die zijn benoemd in deze lokale adaptatiestrategie.

4.2.1 Acceptatieniveaus voor 2050

Voor extreme neerslag, een bui van 70 millimeter in een uur

11Ter vergelijking; in november 2021 viel er op verschillende plekken in Nederland, waaronder Meppel, 30 mm in 1 uur. In Meppel liepen toen al enkele woningen onder, en ontstond er instortingsgevaar bij een autoherstelbedrijf omdat het platte dak het dreigde te begeven door het regenwater dat bleef staan (https://nos.nl/artikel/2403914-regenval-veroorzaakt-wateroverlast-op-diverse-plekken-in-nederland).

en een bui van 160 millimeter in 4 dagen, stellen we de volgende acceptatieniveaus:

•Er is geen sprake van ernstige wateroverlast

12Zoals beschreven in het RWP

en er stroomt geen water binnen bij gebouwen

•Gemeentelijke ontsluitingswegen blijven begaanbaar voor nooddiensten.

13Hieronder verstaan we de voertuigen van nooddiensten die hoog op de wielen staan

•We streven naar 100%

14Waar dit niet mogelijk is wordt er actief gekeken naar andere oplossingen

afkoppeling van het regenwaterriool

•We accepteren geen functieverlies door wateroverlast bij de volgende vitale infrastructuur binnen gemeente Meppel:

o Gemalen, sluizen en RWZI’s

o Hoofdstations voor drinkwater, elektriciteit, gas en olie

o Hoofdstations voor telecom en ICT

o Verkeersknooppunten en transportroutes (via weg, spoor, water en lucht)

•We accepteren geen functieverlies door wateroverlast bij de volgende vitale objecten binnen gemeente Meppel:

o Gezondheidscentra die van levensbelang zijn

o Calamiteitencentra en gemeentehuizen

o Bedrijven met chemische of nucleaire stoffen

o Brandweerkazernes, politiebureaus en ambulanceposten

4.2.2 Aandachtspunten

In de gemeente Meppel zijn er verschillende locaties in het bebouwde gebied waar bij extreme neerslag wateroverlast op kan treden. In Figuur 2 zijn de knelpunten op het thema wateroverlast in het bebouwde gebied getoond. Hierbij zijn de acceptatieniveaus als toetsingscriterium meegenomen. Vervolgens is in Figuur 3 en 4 de wateroverlastproblematiek per wijk in beeld gebracht voor de gebieden Meppel Centrum en Oosterboer, omdat de wateroverlastproblematiek hier het grootst is. Hieronder zijn de aandachtspunten voor deze twee wijken puntsgewijs weergegeven.

Centrum

N1 – Wateroverlast Westeinde. Bij de woningen aan het Westeinde komt bij een bui van 70 mm in een uur water over de drempel.

N2 – Het kruispunt van de Prins Hendrikstraat en de Schuttervaerstraat is een lokaal knelpunt waar veel water blijft staan en waar bij veel aangrenzende panden wateroverlast optreedt.

N3 – Het parkeerterrein aan de Grote Akkerstraat 26-30 staat bij een extreme bui vol met water. Ook zal dit water het winkelcentrum instromen.

N4 – De woonwijk rondom de Woldstraat ervaart wateroverlast. Deze relatief recent vernieuwde straat is opgehoogd en zodoende stroomt het water snel van de weg af en kan tot wateroverlast in de omliggende panden zorgen.

N5 – In het gebied van de Emmastraat en Wilhelminastraat blijft lokaal erg veel water staan. Dit water zorgt voor zowel overlast op de straten alsook in de panden.

N6 – De Ceintuurbaan ter hoogte van de Soembastraat ervaart wateroverlast. Deze ontsluitingsweg is niet meer begaanbaar voor calamiteitenverkeer.

N7 –Het hoofdstation telecom aan de Weerddwarsstraat ervaart wateroverlast. In de straat staat 20-30 centimeter water wat ook het pand instroomt. Of dit tot uitval van systemen leidt moet nader bepaald worden.

N8 – Op het kruispunt tussen de Nieuwe Kerkstraat en de Hoofdstraat is een telecom hoofdstation waar mogelijk wateroverlast optreedt. Of de gemeten waterdiepten tot uitval van systemen leidt moet nader bepaald worden.

N9 – Op het bedrijfspand aan het Molenpad (momenteel Van Mourik) is een hoofdstation telecom geplaatst. Op het Molenpad kan een waterdiepte optreden waarbij er water het pand van Van Mourik binnenstroomt. Of dit tot uitval van systemen leidt moet nader bepaald worden.

Figuur 5 - Aandachtspunten voor Centrum Meppel

Figuur 6 - Aandachtspunten voor Oosterboer Meppel

Oosterboer

N10 – Aan het Woltingepad in de verzetsbuurt kan bij hevige neerslag water vanuit het aanliggende Ringpark tot wateroverlast in de woningen leiden.

N11 – Het park tussen de Bezettingslaan en de Bevrijdingslaan ligt vrij hoog, waardoor bij hevige neerslag het water naar de omliggende straten stroomt en daar tot wateroverlast kan leiden.

N12 - Het park tussen de Brandemaat, Lagestuk, en de Westerd in de verzetsbuurt ligt hoger dan de omliggende straten. Bij hevige neerslag stroomt het water naar de omliggende straten en kan daar tot wateroverlast leiden.

N13 – Aan de Biezenveld in de Veldenbuurt is een wateroverlastlocatie waar water de panden instroomt. Hier treedt voornamelijk wateroverlast op door water dat vanuit de achtertuinen afstroomt.

N14 – De op- en afrit van de Brandemaat weg naar de Hoogeveenseweg is slecht bereikbaar ten tijde van extreme neerslag. Hierdoor kan het bereiken van de wijk of eventueel het met spoed verlaten van de wijk bemoeilijkt worden.

Figuur 7 - Aandachtspunten voor Koedijkslanden, Meppel

Koedijkslanden

N15 – De Reestlaan en het noordelijk deel van de Werkhorst zijn bij hevige neerslag moeilijk begaanbaar voor verkeer

N16 – In de wijk Koedijkslanden zijn ongeveer 200 panden kwetsbaar voor wateroverlast, verspreid over de hele wijk

N17 – In de wijk Koedijkslanden is 38 ha nog gemengd gerioleerd. Hiervan is nog niet onderzocht in hoeverre het mogelijk is om af te koppelen.

Berggierslanden

N16 – In de wijk Berggierslanden zijn er ongeveer 20 panden waarbij wateroverlast optreedt. Deze panden liggen niet in een gebied, maar juist verspreid over de hele wijk.

Figuur 8 - Aandachtspunten voor Berggierslanden, Meppel

Figuur 9 - Aandachtspunten voor Bovenboeren en Rogat, Meppel

Bovenboeren en Rogat

N17 – In Bovenboeren en Rogat zijn 5 panden kwetsbaar voor wateroverlast

Industrieterrein Noord

N18 – Op het Industrieterrein Noord is nog 49 ha gemengd gerioleerd. Hiervan is nog niet onderzocht in hoeverre het mogelijk is om af te koppelen.

N19 – Op het Industrieterrein Noord zijn 6 panden kwetsbaar voor wateroverlast, verspreid over het terrein

Figuur 10 - Aandachtspunten voor Industrieterrein Noord, Meppel

Nieuwveenselanden

N20 – In de wijk Nieuwveenselanden zijn 65 panden kwetsbaar voor wateroverlast, verspreid over de wijk

N21 – De rotonde tussen de Meppelerweg en de Nijeveenseweg is bij hevige neerslag voor een deel moeilijk begaanbaar voor verkeer

Figuur 11 - Aandachtspunten voor Nieuwveenselanden, Meppel

Nijeveen

N22 – De Nieuweweg is bij hevige neerslag moeilijk begaanbaar voor verkeer

N23 – Binnen Nijeveen zijn er 65 panden kwetsbaar voor wateroverlast, verspreid over het dorp

Figuur 12 - Aandachtspunten voor Nijeveen, Meppel

Oevers

N24 – In de wijk oevers zijn er 65 panden kwetsbaar voor wateroverlast

N25 – De Industrieweg is bij hevige neerslag moeilijk begaanbaar voor verkeer, wat de ontsluiting van de wijk verminderd.

Figuur 13 - Aandachtspunten voor Oevers, Meppel

Ezinge

N26 – In de wijk Ezinge zijn de Ambachtsweg en de Hoogeveenseweg aan de noordkant slecht berijdbaar tijdens een piekbui. Hierdoor kan het bereiken of juist verlaten van de wijk bemoeilijkt worden.

N27 – In de wijk Ezinge treedt bij 43 panden, verspreid over de wijk, wateroverlast op.

Figuur 14 - Aandachtspunten voor Ezinge, Meppel

Blankenstein

N28 – In de wijk Blankenstein treedt bij 8 panden, verspreidt over de wijk, wateroverlast op.

Figuur 15 - Aandachtspunten voor Blankenstein, Meppel

Haveltermade

N29 – De Ceintuurbaan en de Commissaris de Vos van Steenwijklaan zijn slecht berijdbaar tijdens een piekbui. Hierdoor kan het bereiken of juist verlaten van de wijk bemoeilijkt worden.

N30 – In de wijk Haveltermade zijn, verspreid over de wijk, 140 panden kwetsbaar voor wateroverlast.

N31 – In de wijk Haveltermade is 24 ha nog gemengd gerioleerd

N32 – Basisschool ‘Het Avontuur’ is kwetsbaar voor wateroverlast.

Figuur 16 - Aandachtspunten voor Haveltermade, Meppel

4.3.1 Acceptatieniveaus voor 2050

Voor hittestress, waarbij we 1 juli 2015 als referentie voor een maatgevende zomerse dag nemen, stellen we de volgende acceptatieniveaus:

> Voor elk pand moet een openbare koele verblijfsplek

16Onder een koele verblijfsplek verstaan we een groene verblijfplek van minstens 200 m2 met zitgelegenheid en minstens 40% schaduw

aanwezig zijn binnen 300 meter loopafstand.

> Minimaal 40% schaduw op de belangrijkste drinkwaterstroken

17Drinkwaterstroken zijn de drinkwaterleidingen die door de gemeente lopen. Drinkwaterbedrijven geven aan dat het tijdens hittegolven moeilijker wordt aan de temperatuur van 25 graden Celsius uit de Drinkwaterwet te voldoen.

, loop- en fietsroutes door de stad om 15:00 uur op 1 juli. Deze schaduw is evenredig verdeeld.

> Minimaal 30% schaduw op openbaar terrein op wijkniveau om 15:00 uur op 1 juli.

> Als gemeente stimuleren we het voorkomen van hittestress op particuliere percelen door het creëren van schaduw en aanplanten van groen.

4.3.2 Aandachtspunten

Op basis van de straatplaten die voor gemeente Meppel zijn opgesteld, kan een eerste inventarisatie worden gemaakt van aandachtspunten binnen gemeente Meppel die op dit moment nog niet aan deze acceptatieniveaus voldoen. Deze aandachtspunten zijn weergegeven in Figuur 5 en worden hieronder kort beschreven: Elk aandachtspunt heeft een code (“H” staat voor Hitte) en kan corresponderen met een of meerdere maatregelen in de uitvoeringsagenda. Op de kaart in Figuur 17 zijn de aandachtspunten geografisch weergegeven.

H1 – In de Drukkersbuurt zijn relatief veel woningen aanwezig waarvoor de afstand tot een openbare koele plek groter is dan 300 meter. Mogelijk komt dit doordat de bomen in deze buurt nog niet zijn volgroeid.

H2 – In de Plantenbuurt zijn relatief veel woningen aanwezig waarvoor de afstand tot een openbare koele plek groter is dan 300 meter. Deze wijk is relatief recent aangelegd, maar hier is al opgemerkt dat de bomen wellicht niet tot volle groei kunnen komen doordat de bodemcondities niet ideaal zijn.

H3 – Op industrieterrein Noord II zijn een flink aantal panden waarvoor de afstand tot een openbare koele plek groter is dan 300 meter.

H4 – In de Zeeheldenbuurt en Indische buurt in het centrum van Meppel staan een groot aantal panden waarvoor de afstand tot een openbare koele plek groter is dan 300 meter.

H5 – Zoals te zien is in Figuur 5 is er een flink aantal fiets- en wandelroutes waarop minder dan 30% schaduw aanwezig is om 15:00 uur op 1 juli. In totaal 41 km aan fiets- en wandelroutes binnen gemeente Meppel voldoet nog niet aan dit acceptatieniveau. In een nieuwe inventarisatie moet nog gekeken worden hoeveel km aanvullend niet aan de eis van 40% schaduw voldoet.

H6 – Van de drinkwaterstroken binnen gemeente Meppel is nog niet bekend of deze aan het gestelde acceptatieniveau van 30% schaduw voldoen.

H7 – Geen enkele wijk voldoet op dit moment aan het gestelde acceptatieniveau van 30% schaduw op openbaar terrein op wijkniveau om 15:00 uur op 1 juli. In onderstaande tabel zijn de percentages schaduw per wijk weergegeven. Vooral de wijken Blankenstein, Nieuwveenselanden en Berggierslanden zijn aandachtspunten, omdat het percentage schaduw op openbaar terrein hier minder is dan 10%.

Tabel 1 - Percentage schaduw in de openbare ruimte per wijk

Wijknaam

Percentage schaduw in de openbare ruimte

Industrieterrein-Noord

12%

Centrum

21%

Haveltermade

18%

Blankenstein

7%

Nieuwveenselanden

6%

Koedijkslanden

16%

Bovenboeren Rogat

21%

Oevers

12%

Berggierslanden

4%

Nijeveen

14%

Ezinge

11%

Oosterboer

16%

Figuur 17 - Overzicht knelpunten hitte voor gemeente Meppel

4.4.1 Acceptatieniveaus voor 2050

Voor langdurige droogte, waarbij een neerslagtekort van 300 millimeter

18Dit is vergelijkbaar met het jaar 2018, toen het neerslagtekort opliep tot 296 mm.

optreedt gedurende het groeiseizoen, stellen we de volgende acceptatieniveaus

19Op het gebied van droogte zullen er ook andere maatregelen moeten worden genomen dan degenen die gekoppeld zijn aan deze acceptatieniveaus. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt echter ook bij andere organisaties; in deze LAS-LUA zijn alleen de punten opgenomen waarvoor de gemeente aan de lat staat.

:

•Meer dan 40% van de openbare ruimte is onverhard

20Dit operationele doel is gesteld om infiltratie te verbeteren en zodoende in tijden van droogte te beschikken over een buffer van voldoende water in de ondergrond. Het onverhard terrein is gedefinieerd in het BGT

.

•Als gemeente willen we inzetten op een reductie van ons watergebruik (zowel in de gemeentelijke activiteiten als in het gemeentelijk vastgoed) van 10%.

•Als gemeente willen we inzetten op bewustwording onder onze inwoners en bedrijven op het gebied van waterbesparing en -hergebruik. We streven ernaar om daardoor op gemeentelijk niveau het watergebruik met 10% te verminderen.

4.4.2 Aandachtspunten

Voor het thema droogte is op wijkniveau gekeken naar het percentage onverhard openbaar oppervlak. De resultaten van deze analyse zijn weergegeven in onderstaande tabel. Zoals uit de tabel valt af te leiden, voldoet op dit moment nog geen enkele wijk binnen gemeente Meppel aan het acceptatieniveau van 40% onverhard oppervlak in de openbare ruimte.

Uit deze analyse blijkt dat op dit thema het Centrum het belangrijkste aandachtspunt is; hier is het percentage onverhard oppervlak in de openbare ruimte lager dan 10%.

Tabel 2 - Percentage onverharde openbare ruimte per wijk

Wijknaam

Percentage onverharde openbare ruimte

Industrieterrein-Noord

14%

Centrum

8%

Haveltermade

11%

Blankenstein

18%

Nieuwveenselanden

14%

Koedijkslanden

18%

Bovenboeren Rogat

26%

Oevers

16%

Berggierslanden

21%

Nijeveen

31%

Ezinge

10%

Oosterboer

16%

4.5.1 Acceptatieniveaus voor 2050

Bij een overstroming (kans 1:1000 – 1:3000 jaar) stellen we de volgende acceptatieniveaus:

> Er zijn voldoende schuilmogelijkheden voor mens en dier.

> De gemeentelijke ontsluitingswegen blijven begaanbaar gedurende het eerste deel van een regionale overstroming, waarin deze nodig zijn voor eventuele evacuaties.

> Er treedt beperkte schade op aan vitale objecten en infrastructuur

> Inwoners zijn zich bewust van de overstromingsrisico’s en weten hoe ze zichzelf in veiligheid kunnen brengen.

> Bij de locatiekeuze voor nieuwbouw en vitale netwerken en objecten wordt rekening gehouden met overstromingsrisico’s en actief ingezet op gevolgbeperking bij overstromingen.

4.5.2 Aandachtspunten

De hierboven beschreven acceptatieniveaus leiden tot de volgende aandachtspunten voor gemeente Meppel. Elk aandachtspunt heeft een code (“O” staat voor overstromingen) en kan corresponderen met een of meerdere maatregelen in de uitvoeringsagenda. Op de kaart in Figuur 18 zijn enkele aandachtspunten geografisch weergegeven.

O1 – Verschillende gemeentelijke ontsluitingswegen zijn niet meer begaanbaar in het geval van een regionale dijkdoorbraak. Dit vormt een mogelijk knelpunt voor de evacuatie in geval van een regionale dijkdoorbraak.

O2 – In de wijk Berggierslanden kunnen tijdens een regionale overstroming de waterdiepten plaatselijk oplopen tot 2 meter. Mogelijk zijn in deze wijk niet genoeg schuilplaatsen aanwezig voor mens en dier

21Ook in de wijk Blankenstein en een deel van Koedijkslanden kunnen overstromingen voorkomen als gevolg van een regionale dijkdoorbraak. Omdat de waterdiepten hier minder hoog oplopen, zullen voldoende schuilmogelijkheden hier naar verwachting geen aandachtspunt zijn.

.

O3 – Het is momenteel nog onbekend in hoeverre vitale infrastructuur en objecten binnen gemeente Meppel schade ondervinden als gevolg van een regionale overstroming

22Het is wel bekend bij welke vitale infrastructuur en objecten er water kan komen te staan. Er is echter meer onderzoek nodig om te bepalen bij welke waterdiepte (te veel) schade optreedt.

.

Figuur 18 - Overzicht knelpunten overstromingen voor gemeente Meppel