Aanhef
Voorwoord
Voor u ligt de Woonzorgvisie 2026-2030 van de gemeente Meerssen. Met deze visie geven we richting aan een belangrijke gezamenlijke opgave: ervoor zorgen dat inwoners van Meerssen ook in de toekomst prettig, passend en zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen.
De behoefte aan passende woningen en goede zorg en ondersteuning verandert. Huishoudens veranderen en inwoners willen zo lang mogelijk zelfstandig en onderdeel van hun vertrouwde omgeving blijven. Dat vraagt om meer dan alleen het bouwen van woningen. Het gaat ook om een passende woonomgeving, sterke sociale verbindingen en beschikbare zorg en ondersteuning.
Daarom verbinden we in deze Woonzorgvisie het fysieke en het sociale domein. We kijken naar de woningbehoefte van verschillende aandachtsgroepen én naar wat nodig is op het gebied van zorg, welzijn en leefbaarheid. Daarbij bouwen we voort op wat al in Meerssen gebeurt en kijken we waar we de komende jaren extra stappen kunnen zetten.
De gemeente kan deze opgave niet alleen realiseren. Samenwerking met inwoners, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, ontwikkelaars en andere partners is essentieel. Met deze visie willen we daarom niet alleen richting geven, maar vooral samen aan de slag gaan.
We zijn ervan overtuigd dat we door wonen, zorg en welzijn beter met elkaar te verbinden, kunnen bijdragen aan een gemeente waarin iedereen zo passend mogelijk kan wonen en mee kan blijven doen.
2. Waar staan we en wat zijn onze opgaven?
2.5. Huisvestingsopgave van de andere aandachtsgroepen met een woonzorgvraag
2.5.1. Aandachtsgroep Ggz beschermd wonen (BW) en maatschappelijke opvang (MO)
Woonvoorzieningen en opvangvoorzieningen
Het totale aanbod BW en MO in de regio Maastricht-Heuvelland schatten we op basis van de beschikbare informatie
4Bron: projectgroep Zicht op Thuis 2023 en updates
in op 670 plaatsen. Ongeveer 60% van deze voorzieningen is in de gemeente Maastricht gesitueerd. Daarnaast zijn er in de regiogemeenten Eijsden-Margraten en de gemeente Valkenburg aan de Geul een bovengemiddeld aantal verblijfsvoorzieningen voor deze aandachtsgroepen aanwezig.
In de gemeente Meerssen zijn geen voorzieningen BW/MO aanwezig. Op basis van het aandeel van Meerssen in het totale inwonertal van Maastricht-Heuvelland zou een evenredig deel van het regionale aanbod neerkomen op ongeveer 60 plaatsen. In de gemeente Meerssen verblijven volgens het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) per 1 oktober 2025 afgerond
5Het CIZ rondt cijfers af op vijftallen
15personen met een Wlz indicatie beschermd wonen. Een deel van hen staat op een wachtlijst voor plaatsing en mogelijk verblijven een aantal oudere geïndiceerden met een verpleegbehoefte in de ouderenzorgvoorzieningen in de gemeente.
Het aanbod van specialistische BW/MO voorzieningen is periodiek aan wijzigingen onderhevig als gevolg van initiatieven van de zorgaanbieders. Voor nieuwe initiatieven worden regionale afwegingskaders gehanteerd. Dat geldt dus ook voor de beoordeling van toekomstige initiatieven in onze gemeente.
Extramuraal aanbod en opgavebepaling Housing (First) – Thuis Eerst
Housing is een antwoord voor mensen die (tijdelijk) in een beschermde woonomgeving of opvangvoorziening hebben gewoond, maar inmiddels toe zijn aan een volgende stap naar zelfstandigheid. Het biedt de mogelijkheid om verblijf in de 24-uurs zorg achter te laten en een nieuwe start te maken in een eigen woning met passende begeleiding en ondersteuning. Deze aanpak sluit onder anderen aan bij de uitgangspunten van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), waarin de beweging naar passende zorg en ondersteuning in de eigen leefomgeving centraal staat.
De Housing behoefte bedraagt volgens de projectgroep ‘Zicht op Thuis’ op sub regionaal niveau 100 tot 150 woningen op jaarbasis. In het verleden concentreerde Housing zich in de centrumgemeenten, maar vanuit het regiobeleid wordt een betere spreiding nagestreefd. Een evenredige verdeling op basis van het aandeel van de volwassen bevolking betekent voor de gemeente Meerssen bij een gelijkblijvende uitstroom een jaarlijkse behoefte van 9 tot 14 betaalbare en geschikte woningen (binnen de sociale huurgrens) voor deze aandachtgroep. Hierbij is niet alleen de betaalbaarheid en geschiktheid van de woning van belang, maar ook een passende woonomgeving met voldoende groen en voorzieningen. Uitgaande van gemiddeld 11 woningen op jaarbasis betekent dit een opgave van 55 woningen over de periode 2026-2030 voor onze gemeente.
Tenslotte maken 97 inwoners gebruik van ambulante Wmo begeleiding op basis van psychosociale en/of psychiatrische grondslagen medio 2025.
In 2026 wordt het (regio)beleidsplan beschermd wonen en maatschappelijke opvang geactualiseerd. Daarbij zal de insteek worden gehanteerd om de Wmo verblijfscapaciteit beschermd wonen af te bouwen ten gunste van Housing en Housing First (Wonen Eerst). Dat zal waarschijnlijk leiden tot extra instroom op de woningmarkt vanuit (2) een eenmalig effect uit hoofde van de afbouw van bestaande locaties in de regio en (2) een structureel hogere instroom.
2.5.2. Aandachtsgroepen met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking
In onze gemeente is er een vrij uitgebreid aanbod van woonzorgvoorzieningen voor mensen met beperkingen.
Voor mensen met verstandelijke beperkingen zijn in onze gemeente in totaal 71 wooneenheden ( 60 kamers in groepswoning concepten en 11 individuele appartementen) verdeeld over vijf locaties van de zorgorganisaties Radar, Thomashuis en Ut Zunneke. Daarnaast verblijven nog 44 inwoners thuis met een Wlz indicatie die middels VPT, MPT of PGB wordt verzilverd. Opgeteld 115 inwoners hebben een Wlz VG indicatie. Daarnaast maken 24 inwoners gebruik van het activiteitenaanbod en/of begeleiding op basis van een Wmo indicatie.
Voor mensen met lichamelijke beperkingen zijn in onze gemeente twee locaties van zorgaanbieder SGL die onder andere voorzien in een specialistisch woonzorg aanbod voor 28 mensen met een van de volgende aandoeningen of beperkingen: hersenletsel in de chronische fase (na ziekenhuisopname en revalidatie), neurologische aandoeningen (spierziekten, MS Epilepsie en ziekte van Huntington) en lichamelijke beperkingen (ernstige hartklachten, dwarslaesie, ernstige reumaklachten, ernstige longklachten, amputaties).
Daarnaast zijn er nog 12 inwoners met een lichamelijke beperking thuis met een Wlz indicatie die middels VPT, MPT of PGB worden verzilverd.
De komende jaren wordt een uitbreiding van 24 wooneenheden verwacht op basis van nieuwe initiatieven van de zorgaanbieders zijnde een uitbreiding van 12 eenheden van SGL en 12 eenheden van Ut Zunneke.
Mogelijk zullen op basis van de verwachte toename van de vraag voor de doelgroep met verstandelijke beperkingen zich nog nieuwe kleinschalige initiatieven aandienen in de toekomst. Dat kunnen innovatieve concepten zijn, bijvoorbeeld op basis van magic mix concepten of ouderinitiatieven. De uitstroom naar de reguliere woningmarkt is beperkt in omvang aangezien extramuralisatie voor deze kwetsbare inwoners plaatsvindt in begeleid wonen concepten.
De behoefte aan woonzorgvoorzieningen voor mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking kan niet uitsluitend vanuit een klassieke vraag-aanbodbenadering worden bepaald. Het huidige aanbod in Meerssen moet worden bezien in samenhang met het regionale aanbod. Meerssen beschikt over een relatief omvangrijk aanbod voor mensen met een verstandelijke beperking, dat de komende jaren verder wordt uitgebreid. Daarnaast beschikt de gemeente over specialistische woonzorgvoorzieningen voor mensen met een lichamelijke beperking. Voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn geen voorzieningen in Meerssen aanwezig, maar deze voorzieningen zijn op regionaal niveau beschikbaar. Bezien in samenhang is er op dit moment sprake van een evenwichtige verdeling van het aanbod en voorziet het huidige aanbod, inclusief de geplande uitbreidingen, in de huidige behoefte. Deze uitgangspositie vormt het vertrekpunt voor de regionale afstemming over een evenwichtige verdeling (fair share) van woonzorgvoorzieningen.
Uitbreiding of toekomstige krimp van de bestaande (regio)capaciteit van specialistische voorzieningen voor mensen met een lichamelijke beperking wordt met name bepaald vanuit het vastgoedbeleid van de zorgaanbieders c.q. SGL in dezen. Naast de beoogde uitbreiding van SGL worden op dat vlak geen nieuwe ontwikkelingen verwacht in onze gemeente. Uitstroom vanuit ziekenhuizen en revalidatiecentra zijn mogelijk relevant voor de gemeente uit hoofde van aanvragen van woningaanpassingen.
2.5.3. Kwetsbare jongeren tot 23 jaar
Wanneer de thuissituatie geen veilige woonomgeving voor de jeugdigen vormt, moet er een alternatieve woonvorm gevonden worden. Deze jeugdigen die tijdelijk of langdurig niet thuis kunnen wonen, kunnen dan terugvallen op een pleeggezin, een gezinshuis, leefhuis of begeleid zelfstandig wonen.
Op 1 december 2025 verblijven in totaal 19 kinderen uit de gemeente Meerssen in voorzieningen binnen de gemeente of in andere gemeenten.
Voor de uitstroom vanuit jeugdzorg woonvormen naar de reguliere woningmarkt zijn op jaarbasis gemiddeld 2 woningen nodig. Deze worden normaliter ingevuld vanuit het bestaande corporatiebezit of particuliere verhuur. Op dit vlak dient zich vanuit de jeugdzorg geen bijkomende huisvestingsopgave aan.
Bijlage 1 – afkortingen, begrippen en definities woonvormen voor ouderen
Bijlage 1.1. Gebruikte afkortingen
•AZWA – Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord
•BAT – Bouw Advies Toegankelijkheid
•PGB – Persoons Gebonden Budget
•BW – beschermd wonen (zie ook toelichting onder toelichting woonzorgdefinities doelgroep ouderen)
•CIZ – Centrum Indicatiestelling Zorg
•FACT – Flexible Assertive Community Treatment
•GALA – Gezond en Actief Leven Akkoord
•GGz – Geestelijke Gezondheidszorg
•HbH – Hulp bij het Huishouden
•IZA – Integraal Zorgakkoord
•HLO – Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg
•MO – Maatschappelijke opvang
•MPT – Modulair Pakket Thuis
•VPT – Volledig Pakket Thuis
•Wmo – wet maatschappelijke ondersteuning
•ZZP – Zorgzwaarteprofiel of zorgzwaartepakket in de Wlz
Bijlage 1.2. Toelichting op enkele begrippen
•PGB – Persoons Gebonden Budget is een bedrag waarmee zelf zorg wordt ingekocht door de geïndiceerde. De zorg kan worden ingekocht bij professionele zorgverleners zijn, maar ook bekenden zoals een partner, familielid, vrienden of mensen uit de buurt. Om een PGB (Persoonsgebonden Budget) te krijgen, moet aangetoond kunnen worden dat de zorgvrager (of zijn mantelzorger) de zorg zelf willen en kunnen regelen (budgetbeheer, hulpverleners aansturen, contracten afsluiten) en dat de zorg die wordt ingekocht van goede kwaliteit is.
•VPT – Volledig Pakket Thuis is een 'pakket zorg' voor mensen met een indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz). Het VPT is een leveringsvorm c.q. de manier waarop de zorg wordt ontvangen. Bij een VPT blijft de geïndiceerde thuis wonen en levert een zorginstelling het volledige pakket zorg.
•MPT – Modulair Pakket Thuis is een 'pakket zorg' voor mensen met een indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz) waarbij verschillende losse modules van het Volledig Pakket Thuis (VPT) worden afgenomen.
Het grootste verschil tussen MPT en VPT is dat de zorgvrager bij MPT zelf voor de maaltijden zorgt en er geen 24-uurszorg beschikbaar is. Een ander verschil is dat bij het MPT elk onderdeel kan worden afgenomen bij een andere zorgorganisatie.
•Urgentieregeling - Een urgentieregeling is een procedure waarbij woningzoekenden in een noodsituatie voorrang krijgt bij het zoeken naar een sociale huurwoning, omdat ze dringend een andere woning nodig hebben en anders in ernstige problemen komen, zoals door ernstige ziekte, plotselinge werkloosheid, echtscheiding, of het ontbreken van mantelzorg. Deze regeling, via een urgentieverklaring, is bedoeld voor uitzonderlijke gevallen, met strenge voorwaarden en verschilt per gemeente.
•Huisvestingsverordening – Hierin stelt de gemeenteregels voor de verdeling van schaarse woonruimte, zoals het verplicht stellen van een huisvestingsvergunning voor (sociale) huur- en soms koopwoningen, het reguleren van woningonttrekking (zoals splitsing) en het instellen van opkoopbescherming. Het doel is een evenwichtige en rechtvaardige verdeling van woonruimte te bevorderen, met voorrang voor mensen met een lager inkomen, lokale binding of vitale beroepen
Voor een toelichting op andere gebruikte begrippen verwijzen we naar de separate woonzorganalyse behorend bij onze woonzorgvisie.
Bijlage 1.3. Definities woonzorg concepten kwetsbare ouderen
Let op voor begripsverwarring met betrekking tot “beschermd wonen”!!
We onderscheiden enerzijds beschermde woonvormen voor kwetsbare ouderen en anderzijds de aandachtsgroep beschermd wonen (gerelateerd aan geestelijke gezondheidszorg en maatschappelijke opvang).
De beschermde woonvormen voor ouderen betreffen de intramurale woonvormen (verpleeghuis) of extramurale verpleeghuizen die zijn gepositioneerd als extramuraal (dat betekent dat er 24/7 zorg direct aanwezig is). We hanteren de term “beschermd” omdat dit ook wordt gehanteerd in de zorgprofielen waarvoor Wlz-indicaties worden afgegeven. Het betreft onder meer ZZP 5, 6, 7, 8 en 9b. Ook ELV (eerste lijnsverblijf, KDO (kortdurende opvang) en GRZ (geriatrische revalidatiezorg) vallen onder beschermd wonen.
85VV: beschermd wonen met intensieve dementiezorg 6VV: beschermd wonen met intensieve verzorging en verpleging 7VV: beschermd wonen met zeer intensieve zorg, vanwege specifieke aandoeningen met de nadruk op begeleiding 8VV: beschermd wonen met zeer intensieve zorg, vanwege specifieke aandoeningen met de nadruk op verzorging/verpleging9bVV:herstelgerichte behandeling met verpleging en verzorging
Daarnaast onderscheiden we de aandachtsgroep beschermd wonen. Het gaat om cliënten met psychische of psychosociale problemen die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Een aanbieder voor beschermd wonen vangt de cliënt (enige tijd) in een 'gecontroleerde' omgeving op.
Bij de BW-populatie is er geen sprake van behandeling die voorop staat. Wel is er toezicht en begeleiding gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen.
In de huidige regelgeving wordt de BW-populatie opgeknipt in “BW Wlz” en “BW Wmo”. De BW Wlz cliënten hebben geen perspectief op uitstroom; BW Wmo cliënten hebben dat wel stromen in principe door naar de woningmarkt middels Housing of Housing First.
Bijlage 3 – aandachtsgroepen en wettelijke urgentie categorieën
Aanvullend op bovenstaand schema (bron Platform 31) is er de toevoeging dakloze gezinnen met minderjarige kinderen als wettelijke urgentiecategorie.