Bijlage 1 Begrippenlijst
Assets
Alles van waarde dat in eigendom is.
Assetmanagement
Het vergroten van de waarde van assets door optimaal beheer te realiseren op basis van afgewogen kosten, prestaties en risico’s over de hele levenscyclus van assets.
ADAS systemen
Staat voor (Advanced Driver Assistance Systems), oftewel: geavanceerde rijhulpsystemen in gemotoriseerde voertuigen. In relatie tot wegbeheer betekend dat onder andere wegmarkeringen en verkeersborden aan uniforme eisen moeten voldoen.
Planning en -begroting
Planning en begroting waarbij de onderhoudsmaatregelen zijn gepland overeenkomstig de technische noodzaak.
BBV
Besluit Begroting en Verantwoording. Bevat de wettelijke voorschriften voor correcte en juiste opzet van begrotingen en jaarstukken.
Beheer
Systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die erop gericht zijn een object blijvend zijn functie te laten vervullen.
Beheerdata
Vaste en variabele gegevens die in het (digitale) beheersysteem zijn opgenomen.
Beheersysteem
Het geheel van gegevensinwinning, kwaliteitsregistratie en bewerking om te komen tot een meerjarenplanning en begroting.
Budget
De financiële middelen die benodigd/beschikbaar zijn voor het uitvoeren van onderhoud.
CROW
Het kennisplatform voor overheden, aannemers en adviesbureaus. De naam CROW is oorspronkelijk een afkorting van Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond-, water en Wegenbouw en de verkeerstechniek.
Cyclusbedrag
Gemiddelde jaarlijkse kosten van het onderhoud per m2 verharding gedurende een onderhoudscyclus.
Deflectiemetingen
Bepalen van de sterkte en levensduur van asfaltconstructies.
ETW30
Erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30km/u. Het betreft wegen met gemengd langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer binnen de bebouwde kom, veelal 30 km/u-zones.
ETW60
Erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 60km/u. Het betreft wegen met gemengd langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer buiten de bebouwde kom, veelal 60 km/u-zones.
Gedragsmodel
Model van het gedrag van een schade in de tijd.
GOW30
Gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u. Staat er een ander getal, dan geldt deze snelheid. Dit zijn wegen met een doorstroomfunctie voor verkeer waarop erftoegangswegen op aansluiten.
Groot onderhoud
Onderhoudsmaatregelen die over een groot gedeelte van het oppervlak van een wegvakonderdeel planmatig worden uitgevoerd, met het doel de verharding in goede staat te brengen.
GVVP
Gemeentelijk Verkeer- en VervoersPlan
Instandhouding
Totaal aan activiteiten om een kapitaalgoed te beheren.
Inspectie
Het beoordelen van de technische kwaliteit van kapitaalgoederen.
Kapitaalgoederen
Alle kapitaalintensieve objecten in de openbare ruimte die nodig zijn diensten en goederen aan burgers te leveren. Het zijn grote objecten die vaak veel waarde hebben en meerdere jaren meegaan.
Kapitaalvernietiging
Verschil tussen de kosten van uitgesteld onderhoud en de kosten van tijdig onderhoud (bij asfaltverhardingen).
Klein onderhoud
Onderhoudsmaatregelen die lokaal, over een beperkt gedeelte van het wegvakonderdeel, worden uitgevoerd. De maatregelen zijn bedoeld om de verharding in goede staat te houden.
Kortetermijnplanning
Planning van onderhoudsmaatregelen voor de periode van 1 - 2 jaar.
Kwaliteit
Mate waarin een verharding voldoet aan de gestelde (technische) richtlijnen of (functionele) doelstellingen.
Kwaliteitsklasse/niveau
Aanduiding van de kwaliteit van de verharding, uitgedrukt in de termen Voldoende, Matig en Onvoldoende.
Langetermijnplanning
Planning voor de periode van 6 jaar en verder.
Levensduur
De maximale periode waarop een kapitaalgoed kan worden ingezet. De grens wordt bepaald door techniek, politiek en wetgeving. De economische levensduur geeft aan hoe lang een kapitaalgoed in de boeken staat.
Levensduur verlengende maatregel
Maatregel die wordt uitgevoerd om de technische levensduur van een kapitaalgoed te verlengen om een relatief korte periode tot aan de vervanging te overbruggen.
Life Cycle Costing (LCC)
Dit zijn de totale verwachte kosten voor een programma of object over de gehele levensduur inclusief voorbereiding, oprichten/aanleg, instandhouding en beëindiging/sloop.
Maatregel
Een handeling of actie die wordt uitgevoerd in het kader van een specifiek doel.
Maatregeltoets
Beoordeling en eventueel aanpassing van de door de methode gegenereerde maatregel en planjaar, inclusief afstemming met andere plannen.
Matig
Betreft wegvakonderdelen met schadebeelden en gepland onderhoud in de middellange termijn (3-5 jaar).
Middellangetermijnplanning
Planning van onderhoudsmaatregelen voor de periode van 3 - 5 jaar.
Netwerkniveau
Betrekking hebbend op het gehele wegennet dat in beheer is.
Onderhoud
Combinatie van alle technische, administratieve en managementactiviteiten gedurende de levensduur van een kapitaalgoed, bedoeld om het kapitaalgoed in een dusdanige staat te brengen of te houden dat het zijn functie kan vervullen.
Onderhoudscyclus
Geheel aan maatregelen waarmee een wegvakonderdeel tot in lengte van jaren kan worden onderhouden.
Onderhoudsniveau
Het niveau waarop de verhardingen worden onderhouden. Volgens de landelijke norm van het CROW worden voor verhardingen de volgende niveaus gehanteerd:
-Hoog
-Basis
-Laag
Onvoldoende
Betreft wegvakonderdelen met schadebeelden en gepland onderhoud in korte termijn (1 - 2 jaar)
Openbare ruimte
Ruimte die voor iedereen toegankelijk is.
Planjaar
Jaar waarin een onderhoudsmaatregel wordt voorzien.
Planning
Het tijdspad van uit te voeren activiteiten.
Planningstermijn
Termijn waarop onderhoudsmaatregelen zijn voorzien.
Projectniveau
Betrekking hebbend op specifieke projecten (voor wegen, wegvakken of wegvakonderdelen).
Risico
De kans dat een (ongewenste) gebeurtenis optreedt in relatie tot het effect van deze gebeurtenis. Risico = kans * effect.
Schade
Bepaalde zichtbare, typerende vorm waarin een gebrek aan een wegverharding aan de dag treedt.
Schadebeoordeling
Beoordeling van de schade uitgedrukt in ernst en omvang.
Tafel Openbare Ruimte
Afstemmingsoverleg van disciplines die betrokken zijn bij het ontwerp en beheer van de openbare ruimte.
Total Cost of Ownership
De totale kosten om iets te kopen, te onderhouden en af te staan.
VAT-kosten
Kosten die gemoeid zijn met Voorbereiding – Administratie – Toezicht.
Verhardingstype
Groep van gelijksoortige wegverhardingen; er wordt onderscheid gemaakt in de verhardingstypen asfalt, elementen en cementbeton.
Verhardingssoort
Onderverdeling binnen een verhardingstype (tegels, gebakken klinkers, dichtasfaltbeton, oppervlakbehandeling).
Vervanging
Een nieuw kapitaalgoed in de plaats brengen van het oude, versleten kapitaalgoed, waarbij het nieuwe kapitaalgoed dezelfde prestaties levert als het oude.
Waarschuwingsgrens
Schadebeoordeling waarbij binnen 3 tot 5 jaar onderhoud noodzakelijk is.
Waterprogramma
Dit is het gemeentelijk riool- en waterplan waarbij beleid en programma op dit thema worden omschreven.
Wegtype
Benaming voor een weg met bepaalde kenmerken, die een aanduiding kunnen zijn voor de functie, het gebruik of het beheer van de weg.
Wegvak
Een deel van een weg waarbij de weg in lengterichting is opgedeeld in één of meerdere delen (vakken).
Wegvakonderdeel
Een deel van een wegvak met dezelfde functie (voetpad, parkeervak, rijbaan etc.).
Bijlage 2 Wet- en regelgeving
De gemeente heeft in haar rol als wegbeheerder geen volledige vrijheid in het vaststellen van haar beleid. Het beleid hoe en in welke kwaliteit het beheer van het wegenareaal uitgevoerd moet worden is namelijk (deels) in nationaal geldende wetten en besluiten geregeld. Deze wetten en besluiten geven de kaders aan waarbinnen de uitvoering van beheertaken ten aanzien van verhardingen moeten plaatsvinden. Voor het beheren en onderhouden van wegen gelden diverse vigerende wet- en regelgevingen. In de volgende tabel is een overzicht hiervan weergegeven.
Wet/richtlijn
Inhoud
Effect op wegen
Grondwet
Zorg van de overheid gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
De zorg voor een goede weginfrastructuur.
Burgerlijk Wetboek
Hierin is de aansprakelijkheid geregeld voor schade als gevolg van een onrechtmatige daad.
De beheerder moet aantonen wat hij heeft gedaan om risico’s voor de weggebruiker te beperken en dat hij structureel aan monitoring en onderhoud doet.
Wegenverkeerswet (WVW)
De wet regelt de veiligheid en de doorstroming op de weg, en het voorkomen van schade en overlast door het verkeer aan anderen. De wet regelt ook bijvoorbeeld de afgifte van rijbewijzen, kentekens, en welke voertuigen op de weg worden toegelaten worden.
De beheerder moet de wegen goed inrichten en onderhouden.
Gemeentewet
Het is een organieke wet die de inrichting van het gemeentelijk bestuur en de financiële huishouding.
Het tijdig vaststellen van beleids- en beheerplan onderhoud wegen maakt het mogelijk de wegen te onderhouden volgens vastgesteld beleid.
BBV
Besluit Begroting en Verantwoording. Bevat de wettelijke voorschriften voor correcte en juiste opzet van begrotingen en jaarstukken.
Door het opstellen van meerjarenbegrotingen van onderhoud wegen op basis kwaliteitsbeoordelingen en deze te toetsen aan vastgesteld beleid beschikt men over voldoende financiële middelen.
Code Milieu verantwoord Wegbeheer
Bevat richtlijnen voor het vaststellen en verwijderen van teerhoudende lagen in asfaltverhardingen.
Bij onderhoud aan asfaltverhardingen bekijken we projectmatig of er sprake is van teerhoudend asfalt. Bij het constateren van teer gaan we over tot het selectief verwijderen hiervan.
Europese Richtlijn Omgevingslawaai
Hierin is het bestrijden en voorkomen van geluidshinder ten gevolge van wegverkeer, railverkeer en industrie vastgelegd.
Voor wegen is dit onder andere bij de aanleg van een nieuwe weg, de bouw van nieuwe woningen nabij de wegen en bij wijzigingen aan de weg.
Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet)
Wet die regels bevat voor werkgevers en werknemers om de gezondheid, de veiligheid en het welzijn van werknemers en zelfstandig ondernemers te bevorderen. Het doel is om ongevallen en ziekten, veroorzaakt door het werk, te voorkomen.
Het veilig aanleggen en onderhouden van wegen.
Arbeidsomstandighedenwet
Explosievenrisicokaart
De verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar en de ruiming van explosieven vanuit Arbo-regelgeving ligt in eerste instantie bij de initiatiefnemer van de graafactiviteiten. Het behoort tot de voorbereidingswerkzaamheden van de werkzaamheden. Mocht sprake zijn van daadwerkelijke veiligheidsrisico’s voor inwoners of omgeving, zal de gemeente als bevoegd gezag voor openbare orde en veiligheid in beeld komen. Dit kan het geval zijn wanneer bij onderzoek daad-werkelijk explosieven zijn aangetroffen en ruiming noodzakelijk is. De gemeente voert als bevoegd gezag openbare orde en veiligheid in principe geen eigen onderzoek uit naar explosieven. Wel draagt de gemeente zorg voor het actueel houden van de genoemde explosievenrisicokaart.
Bij groot onderhoud wegen en of rehabilitatie waarbij in de ondergrond gegraven moet worden rekening houden met de explosievenrisicokaart.
CROW-richtlijnen
Oorspronkelijk een acroniem voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek is een Nederlandse stichting die zich opstelt als kennisinstituut voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer, en werk en veiligheid.
Richtlijnen hoe de openbare weg ingericht en onderhouden moet worden.
ADAS-2024
Binnen de ADAS wetgeving wordt vastgesteld dat alle nieuwe voertuigen vanaf 2024 voorzien zijn van rijhulpsystemen. Met behulp van deze wetgeving wil het Europees parlement bijdragen aan het streven naar 0 verkeersdoden in 2050.
De wegmarkeringen en bewegwijzeringen (bebording) spelen een grote rol bij het vergroten van de verkeersveiligheid. De rijhulpsystemen rijden op sensoren waarbij het belangrijk is dat de wegmarkeringen en bebording goed gedetecteerd/herkend kunnen worden.
WIBON
Wet informatie uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken (kabels en leidingen).
Bij groot onderhoud wegen en of rehabilitatie de rekening houden met de aanwezigheid van kabels en leidingen.
Omgevingswet
Een groot aantal wetten is in zijn geheel of gedeeltelijk opgenomen in de Omgevingswet per 01-01-2024. Hieronder voor wegbeheer relevante voormalige wetten die (deels) in de Omgevingswet zijn opgegaan:
Wet Milieubeheer, is deels opgegaan in Omgevingswet
In deze wet is aangegeven welke stoffen als afvalstoffen zijn aangemerkt en niet zonder beschermende maatregelen in het milieu worden gebracht. De onderwerpen stoffen, afvalstoffen, broeikasgasemissies, openbaarheid milieuge-gevens en milieuaansprakelijkheid blijven in de Wet milieubeheer.
De vrijkomende materialen bij onderhoud aan wegen.
Wet Geluidhinder (WGh) is opgegaan in Omgevingswet, Aanvullingswet geluid
Hierin is het bestrijden en voorkomen van geluidshinder ten gevolge van wegverkeer, railverkeer en industrie vastgelegd.
Voor wegen is dit onder andere bij de aanleg van een nieuwe weg, de bouw van nieuwe woningen nabij de wegen en bij wijzigingen aan de weg.
Bodemrichtlijn is opgegaan in Omgevingswet
Het wettelijk kader voor de bescherming van historische monumenten en archeologische vindplaatsen. Via de Aanvullingswet bodem Omgevingswet en Aanvullingsbesluit bodem Omgevingswet worden de regels voor bodem onderdeel gemaakt van de Omgevingswet. Voor lopende gevallen, blijven de regels van de Wet bodembescherming als overgangsrecht gelden.
Bij groot onderhoud wegen en of rehabilitatie waarbij in de ondergrond gegraven moet worden rekening houden met de bodemrichtlijn.
Bijlage 3 Overzicht beleidsdocumenten met invloed op beleid wegen
Bestuursakkoord 2022 – 2026 Gemeente Meerssen ‘Samen verder bouwen’
In deze bestuursperiode wordt in de openbare ruimte gebouwd aan onder andere het volgende:
-Goede verbindingen en voor eenieder toegankelijke voorzieningen;
-Een duurzame en klimaatbestendige gemeente;
-De stedelijke kwaliteit van het centrum en het kleinschalige karakter van ons landschap, waarbij onze dorpskernen centraal staan.
Daarnaast zijn de volgende thema’s die raakvlakken hebben met beleid- en beheer wegen:
-Burgerparticipatie waar mogelijk bij inrichting van de leefomgeving;
-Waterveiligheid, oplossen van knelpunten in het watersysteem. Voor wegen kan het afkoppelen van regenwaterafvoer van wegdekken en/of het infiltreren van regenwater door het wegdek in de ondergrond;
-Daar waar de lokale situatie erom vraagt worden straten ingericht als 30km-zone;
-Verbeteren toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mindervalide verkeersdeelnemers;
-Aanpak verkeersproblematiek in Ulestraten;
-Herinrichten van de centrale (markt)pleinen;
-Ontwikkeling van wandelgebieden;
-Milieuvriendelijke manier van onkruidbestrijding;
-Verkeersinfrastructuur aanpassen voor minder vrachtverkeer in de kernen in verband met uitstoot van fijnstof;
-Profileren als internationale fiets- en wandelgemeente;
-Energietransitie: verzwaren elektriciteitsnetten, aanleg warmtenetten.
Omgevingsvisie Meerssen
Ten tijde van het opstellen van dit beleidsplan is de Omgevingsvisie nog in wording. Over het algemeen wordt bestaand beleid in de Omgevingsvisie opgenomen, maar de mogelijkheid bestaat om beleidskeuzes aan te passen die van invloed kunnen zijn op gebruik en aanleg van wegen.
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) 2024 - 2029
Binnen de gemeente Meerssen is het cluster Infra belast met de uitvoering van het GVVP in combinatie met reconstructie wegen en onderhoud wegen. Bij start van een project worden alle disciplines benaderd om inbreng te leveren voor een ontwerp.
De grootste thema’s uit het GVVP die van invloed zijn op de inrichting van wegen:
•Herkenbare wegen. Conformeren aan de CROW-richtlijnen.
•Veilige snelheden binnen en buiten de bebouwde kom. Binnen de bebouwde kom de inrichting wijzigen van 50km/u naar 30km/u ondersteunen onder andere door asfaltverharding te vervangen door elementen-verharding. Buiten de bebouwde kom zijn het veelal maatregelen in de vorm van aanpassen van wegmarkeringen.
•Veilige schoolomgevingen. Lagere snelheden in schoolzones ondersteunen door de fysieke inrichting aan te passen. Denk aan verkeersdrempel of verbeteren oversteekbaarheid.
Groenbeleidsplan Meerssen Ambtelijk document 2023 – 2043
Dit groenbeleidsplan geeft een integrale visie op de ontwikkeling van openbaar groen- en bomenstructuur binnen de gemeente. De groeiplaatsen van het groen hebben raakvlakken met beleid en beheer van wegen en leveren een bijdrage aan klimaatadaptieve maatregelen. Voortdurend zal gezocht worden op ‘meekoppelkansen’ bij onderhoud en integrale projecten van wegen en riolering.
Waterprogramma Meerssen 2023 – 2027
In dit waterprogramma staat hoe de gemeente Meerssen van 2023 t/m 2027 de gemeentelijke watertaken uit wil voeren en wil bekostigen vanuit de rioolheffing. Dit waterprogramma is gericht op de wettelijke zorgplichten van de gemeente voor afvalwater, hemelwater en grondwater, maar deze zorgplichten hebben natuurlijk raakvlakken met andere thema’s zoals afwatering van verhard oppervlak (waaronder wegen), groen, ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie.
Beleidsplan Geluid 2014 - 2022
Deze dient geactualiseerd te worden. Het beleidsplan doet geen uitspraak over bronaanpak wegen. Anticiperend op toekomstig beleid wordt bij vervanging van geluidsreducerende deklagen heeft Meerssen de keuze gemaakt om het mengsel SMA-NL G8+ zo homogeen mogelijk toe te passen.
Actieplan geluid: Deze stelt vast overlastlocaties door wegverkeersgeluid en onderzoekt de mogelijkheden voor vermindering van deze overlast.
Bijlage 4 Financiële uitgangspunten
Financiële uitgangspunten
De in dit rapport genoemde bedragen zijn gebaseerd op berekeningen voor kosten van onderhoud.
Bij het berekenen van die kosten voor het uitvoeren van onderhoud zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
•Het betreffen de all-in aannemersprijzen o.b.v. SSK-Ramingen en ervaringen uit diverse onderhoudsbestekken.
•Gebaseerd op prijspeil januari 2024.
•Inclusief bijkomende werkzaamheden als:
o Trottoirbanden en opsluitbanden.
o Opnieuw stellen kolken.
o Opnieuw stellen inspectieputten.
•Inclusief toeslagen voor:
o Verkeersmaatregelen 2,5%.
o Eenmalige kosten:
▪ Asfalt- en elementenverhardingen 2%.
▪ Cementbetonverhardingen 8%.
o Uitvoeringskosten 6%.
o Algemene kosten 8%.
o Winst en risico 5%.
•Exclusief:
o Jaarlijkse indexaties.