Aanhef
De raad van de gemeente Maassluis;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 7 oktober 2025
besluit
1Het Bomenplan Maassluis 2025 vast te stellen
Samenvatting
Het groenbeleid kent zijn oorsprong in de Visie Openbare Ruimte (VOR) 2016. Dit Bomenplan is een verdere uitwerking van het Groenbeleids- en beheerplan 2024 dat door de gemeenteraad is vastgesteld.
Wat betreft de visie voor groen geldt dat Maassluis een gemeente wil zijn waar iedereen in de directe omgeving, thuis of op het werk, wordt omgeven door groen. Hiervoor wordt gewerkt vanuit vijf hoofdprincipes.
1We zorgen voor bereikbaar, herkenbaar en gevarieerd groen voor iedereen.
2We bevorderen de natuurwaarde van ons groen.
3We dragen met ons groen bij aan klimaatadaptatie.
4We zorgen ervoor dat ons groen bijdraagt aan de volksgezondheid.
5We zorgen samen voor het groen in Maassluis.
Met dit Bomenplan willen we voortborduren op deze hoofdprincipes. Daarnaast willen we bestaande bomen in Maassluis beter beschermen en toewerken naar het verbeteren van de groene beleving. Dit Bomenplan is ontwikkeld in samenwerking met twee adviesbureaus voor de groene ruimte, Planterra en Cobra.
Dienstbaarheid
Door klimaatverandering verwachten we meer hittestress, extreme neerslag en droogte. Die verandering heeft invloed op onze leefomgeving en onze gezondheid. Als we ons goed willen voorbereiden op deze veranderingen in het klimaat moeten we juist de voordelen van bomen en groen inzetten. Denk bijvoorbeeld aan: verkoeling bij hete zomers, CO2-opslag en verhoging van biodiversiteit, dit noemen we ecosysteemdiensten. Grote, volwassen bomen leveren meer ecosysteemdiensten dan jonge bomen. Juist daarom is het behoud van bestaande bomen erg belangrijk. Voor optimale groei hebben bomen voldoende wortelruimte, water en een bioactieve bodem nodig. Hierom gaan we investeren in de bodem. Daarnaast willen we negatieve invloeden zoals wortelbeschadiging en het samendrukken van de bodem door verkeer, tot het uiterste beperken. We handelen in het belang van de boom.
Huidige situatie
In Maassluis staan ongeveer 20.000 bomen, 12.917 daarvan zijn geregistreerde bomen van de gemeente (dat wil zeggen: eigendom van de gemeente). Het bomenbestand is divers en heeft een gemiddelde leeftijd van ca. 26 jaar. Er is dus potentieel om te groeien. De vitaliteit van de gemeentebomen wordt beoordeeld tijdens de boomveiligheidscontroles. Op dit moment heeft 72% van de bomen een goede of voldoende conditie. 23% heeft onvoldoende conditie, en 5% van de bomen heeft een slechte conditie of is dood.
Doelstellingen
In dit Bomenplan stellen we voor om te kiezen voor kwaliteit. Niet het aantal bomen telt, maar het aantal bomen met een goed ontwikkelde kroon draagt het meeste bij aan de leefomgeving. In dit Bomenplan geven we aan hoe we die kwaliteit gaan verbeteren.
Budgetten
In de komende jaren is er geld voor het onderhouden van de bomen en het herplanten bij uitval (droogte, ziekte, ouderdom, etc.). Als de uitval te snel gaat lopen we tegen grenzen aan en moeten we de herplant van bomen meer spreiden over meerdere jaren of meer budget aanvragen. Gezien de enorme opgave waarvoor de gemeente staat kan niet alles in een keer worden aangepakt, dat betekent dat we keuzes moeten maken. Ongeveer 600 bomen zijn in slechte conditie of dood en moeten op korte termijn worden vervangen. Voor het beste effect op onze stad en haar inwoners zoeken we naar slimme oplossingen. Zowel bij herplant van bomen, die zijn uitgevallen, als bij het planten van nieuwe bomen, geven we daarom voorrang aan locaties waar weinig groen is. Ook zoeken we naar plekken waar een boom veel bijdraagt aan de klimaatsopgave.
Belangrijkste punten om mee in te stemmen
•kwaliteit boven kwantiteit;
•werkwijze groene inrichting;
•verdeling van de budgetten.
Het College zal na het vaststellen van het bomenplan de nieuwe kapvergunning behandelen. Ter informatie zit een aangepaste kapvergunning in de bijlage.
Bijlage: De kapvergunning
De kapvergunning
De regels voor het vellen van bomen en houtopstanden binnen de bebouwingscontour houtkap valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Ons uitgangspunt bij het vellen van geregistreerde bomen is en blijft ‘Nee, tenzij’. De motivatie van een boomeigenaar om een bijzondere boom te vellen is de belangrijkste onderbouwing voor het verlenen van een omgevingsvergunning. We wegen de motivatie van de aanvrager voor het vellen altijd af tegen de redelijkheid van een aanvraag en tegen het maatschappelijk belang dat de boom vertegenwoordigt.
Is een omgevingsvergunning nodig?
Er zijn verschillende situaties en motivaties waarom je een boom of een houtopstand zou willen vellen. Voor het vellen van een boom of een houtopstand is meestal een omgevingsvergunning vereist. Hierbij kan de initiatiefnemer ook gevraagd worden om een afwegingsrapportage of bomeneffectanalyse (BEA) aan te leveren. In bijlage 6 staat het beoordelingskader voor het vellen van bomen en houtopstand.
De definitie van een houtopstand is: een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend. De definitie van een boom die we in Maassluis hanteren is: een houtachtig, overblijvend gewas met kroon en opgaande stam(men) met een stamomtrek van minimaal 30 cm gemeten op 1,30 m boven het maaiveld. Niet voor alle bomen of houtopstanden is een omgevingsvergunning nodig. Er zijn uitzonderingen waaronder noodkap, zie bijlage 6 voor alle uitzonderingen.
Stroomschema omgevingsvergunning vellen van een boom of een houtopstand
Toelichting stap 1: Doe de vergunningscheck
1Gaat het om boom(en) geregistreerd in het beheersysteem van gemeente Maassluis. Deze bomen zijn vergunning plichtig als de stamomtrek op 1,30 m boven het maaiveld groter is dan 30cm. Onder een boom verstaan we een houtachtig, overblijvend gewas met kroon en opgaande stam(men).
2Is het een waardevolle boom die op de gemeentelijke bomenlijst staat? Denk aan monumentale bomen, een zeldzame boomsoort, een ecologisch interessante boom, een herdenkingsboom van een persoon of bijzondere gebeurtenis. Leeftijd of stamomtrek zijn dan niet relevant. Deze bomen staan op de bomenlijst van de gemeente.
Uitzonderingen
Niet voor alle bomen, bosplantsoenen of handelingen is een omgevingsvergunning vellen nodig. Dit zijn uitzonderingen:
1Noodkap: gebeurt met toestemming van de burgermeester vanwege een spoedeisend belang voor de openbare orde of als een direct gevaar voor personen of goederen bestaat. Wanneer een boom direct gevaar oplevert voor de omgeving, kan worden afgeweken van de APV. Het vellen van een boom wordt beoordeeld aan de hand van de afzonderlijke procedure voor noodkap. De reden voor de noodkap moet aantoonbaar zijn. Dreigt er gevaar voor de omgeving van een private boom, omdat deze gevaarlijk scheef staat of vanwege een besmettelijke plantenziekte (zoals iepziekte) een risico vormt? Dan kan het college de boomeigenaar aanschrijven. Het college sommeert de eigenaar dan de gevaarlijke boom op korte termijn te vellen.
2Particuliere bomen op een klein perceel: staat de boom staat in een achtertuin van 80 m2 of kleiner, of in een voortuin van 20 m2 of kleiner? Dan is geen omgevingsvergunning nodig. De oppervlaktemaat van een tuin/kavel wordt bepaald door de aaneengesloten tuin/kavel bij of tussen de kadastraal genoteerde opstallen te meten.
3Uitzondering op punt 2 is als er wel een bijzonder boom in de tuin staat en deze geregistreerd is als bijzonder.
4Wegbeplantingen en eenrijige beplantingen op of langs landbouwgronden als deze niet uit ongeknotte populieren of wilgen bestaan.
5Bomen, fruitbomen of kweekgoed als onderdeel van een bedrijfsmatige exploitatie, met uitzondering van erfbeplanting.
6Houtopstand die vanwege dunning moet worden geveld om de vitaliteit van het plantsoen te waarborgen.
7Houtopstand die krachtens de Plantgezondheidswet of krachtens een aanschrijving op last van het college moet worden geveld.
8Knotbomen en vormbomen.
Toelichting stap 2: Vul de hindertabel in
Hinder door bomen komt overal voor. Met de hindertabel beoordelen we op een herleidbare manier de duur, de mate van de hinder en de afstand van de boom tot het eigendomsobject. We vergelijken de mate van hinder met de voordelen van de boom, zodat we een goed gewogen besluit kunnen nemen.
De aanvrager vult de hindertabel in en levert een foto aan.
Normale, natuurlijke verschijnselen van bomen beschouwen we niet als hinder. Deze ‘ nadelen’ wegen niet op tegen de voordelen van bomen. Hieronder volgen enkele voorbeelden.
•Allergieën: Steeds meer mensen hebben last van allergieën door pollen of katjes van bomen in de lucht. Een boom veroorzaakt vaak maar enkele weken per jaar overlast. Het verwijderen of snoeien van een lokale boom (zoals een berk) lost allergieproblemen meestal niet op, omdat pollen ver kunnen reizen. Snoeien of vellen is vaak niet zinvol. We houden er bij aanplant wel rekening mee om berken en andere katjesdragende bomen niet massaal of te dicht bij bebouwing te planten.
•Angst: Bij harde wind of na stormschade kan nabijheid van bomen onveilig aanvoelen. Uitleg en begrip kunnen deze angst wegnemen. Bomen bewegen mee met de wind om niet te breken. Regelmatige boomveiligheidscontroles en goed beheer verminderen veiligheidsrisico’s.
•Blad- en vruchtval: Jaarlijkse overlast door blad-, vrucht- en bloesemval kan gladheid veroorzaken en auto’s beschadigen. Deze hinder is in stedelijke gebieden te verhelpen met reguliere reiniging.
•Lichtderving: Bomen kunnen daglicht in leef- en werkruimtes belemmeren. Dit is afhankelijk van boomsoort, grootte en locatie. Het is aan de gemeente om te bepalen wat acceptabel is (eventueel aan de hand van de TNO-norm voor bezonning.)
•Nieuwbouw: Om woningbouw mogelijk te maken, moeten soms bomen verdwijnen. We zoeken altijd naar oplossingen om zo weinig mogelijk bomen te verliezen.
•Overhangende takken of wortelopdruk: doordat bomen groeien, kunnen takken over uw erf gaan hangen. Door beperkte groeiruimte ontstaat wortelopdruk. Beide kunnen overlast of schade veroorzaken. De afstand tot de woning of object bepaald in welke mate overlast wordt beoordeeld in relatie tot het nut van de boom in de openbare ruimte.
•Vogels, insecten en roetdauw: Bomen kunnen indirecte hinder veroorzaken door het aantrekken van insecten en vogels. Denk aan vogelpoep en roetdauw. Blad- en schildluizen scheiden honingdauw af, wat een zwarte plaklaag op auto’s kan veroorzaken. Bestrijdingsmiddelen zijn niet toegestaan voor stadsbomen en alternatieve methoden werken niet altijd. We houden boomplagen en -ziekten zo goed mogelijk onder controle. Dit doen we door in te zetten op een divers bomenbestand en een zo natuurlijk mogelijke inrichting rondom de bomen.
•Zonnepanelen: Stond de boom er al voordat de zonnepanelen werden geplaatst? Dan heeft de boom voorrang. Bomen leven vaak langer dan de zonnepanelen. Er wordt ook geen vormsnoei overwogen. De investeerder kan de impact van een bestaande situatie inschatten, inclusief de groei van bomen. In nieuwbouwplannen of herontwikkeling kan wel rekening gehouden worden met de plaatsing van zonnepanelen. Maar niet ten koste van het groenareaal in het totale plan.
Hindertabel bomen
Puntenoverzicht
Toelichting
Overlast, tijdsduur in uren per dag
Meer dan 26 weken per jaar en meer dan 4 uur per dag
30
12-16 weken per jaar en meer dan 4 uur per dag
20
5-12 weken per jaar en meer dan 4 uur per dag
10
Minder dan 5 weken per jaar en meer dan 4 uur per dag
0
Overlast, afstand tot object
< 1 meter
25
1– 2 meter
15
2– 5 meter
10
Meer dan 5 meter
0
Verhouding overlast boom tot tuin/huis/omgeving
Zeer dominant
15
Dominant
10
Aanwezig, maar ondergeschikt
0
Nieuwbouw of verbouwing
Particulier of openbare nieuwbouw/verbouwing
50
Totaal punten hinder
Nieuwbouw of verbouw
Staat een boom particuliere (ver)bouwplannen in de weg? Dan is in het omgevingsloket te zien of het nodig is een omgevingsvergunning aan te vragen.
Een ontwerpplan voor gebiedsontwikkeling en herinrichting van de openbare ruimte moet bestaande gezonde bomen zo veel mogelijk opnemen. Leidt dit volgens de gemeente in het project tot te veel beperkingen? Dan kiezen we ervoor om de boom te verplanten of te compenseren.
Voordat de ontwerpfase start, wordt een gedegen Bomeneffectanalyse (BEA)voor het projectgebied opgesteld. Vervolgens beoordeelt de gemeente de benodigde beschermingsmaatregelen voor de bomen in het projectgebied en het aangrenzende gebied. Daarna kan per boom die voor velling in aanmerking komt worden bepaald hoe deze gecompenseerd moet worden.
De te doorlopen stappen zijn:
•Ontwerpplannen: Ontwerpplannen voor gebiedsontwikkeling en herinrichting moeten vitale bomen zo veel mogelijk opnemen.
•Bomeneffectanalyse (BEA): Voor aanvang van de ontwerpfase wordt een BEA opgesteld om de vitaliteit van bomen te waarborgen en compensatiemaatregelen te bepalen.
•Toets voor verplantbaarheid of compensatie: We bepalen voor bomen met een stamomtrek groter of gelijk aan 30 cm op 130 cm hoogte vanaf maaiveld:
o of de boom inpasbaar is;
o of de boom te verplaatsen is;
o of lokaal een nieuwe boom kan worden geplant;
o of compensatie op een andere manier noodzakelijk is (bijvoorbeeld gevel- of dakgroen).
•Herplantingseis: Voor gemeentebomen geldt een herplantingseis.
•Groeiplaatsverbetering: Om de bestaande bomen langer te kunnen behouden, moet waar nodig groeiplaatsverbetering plaatsvinden.
•Bij illegaal vellen volgt een verplichting tot herplant en een boete conform de waardebepaling van bomen
Om de hinder goed te kunnen beoordelen, vult de aanvrager onderstaande hindertabel in. We onderzoeken altijd of de hinder eerst op andere wijze dan vellen is weg te nemen. Dit wordt beoordeeld in de vergunningsaanvraag en gewogen volgens de hindertabel. De gemeente bepaalt op basis van de uitkomsten van deze hindertabel en de waarderingstabel (stap 3) of een omgevingsvergunning wordt toegewezen.
Toelichting stap 3: De gemeente vult de Waarderingstabel in
De gemeente vult de waarderingstabel in. De uitkomst wordt tegelijkertijd met de beoordeling met de aanvrager gedeeld. De waarderingstabel bevat een opsomming van maatschappelijke waarden die de gemeente belangrijk vindt en wil respecteren. Bij elke aanvraag toetsen we de boomwaarde aan de hand van deze tabel. Onder de tabel staat een uitleg van de termen waardevolle bomen, boomstructuur, beeldwaarde en gezondheid.
Waarderingstabel bomen
Punten
Toelichting
Bijzondere bomen
Monumentale of waardevolle bomen*
60
Overige bomen
0
Boomstructuur**
Onderdeel hoofdboomstructuur
25
Overige bomen
0
Beeldwaarde***
Onvervangbaar
30
In loop van de tijd vervangbaar
15
Vervangbaar
0
Gezondheid****
Gezond
30
Redelijk gezond
15
Niet gezond
0
Totaal punten waardering
*Waardevolle bomen
Staat een boom op de waardevolle bomenlijst of in het Landelijk Register van Monumentale Bomen? Dan is deze extra beschermd. Deze waardevolle bomenlijst staat in bijlage 7. Voor opname op de waardevolle bomenlijst moet een boom voldoen aan deze hoofdcriteria en minimaal één subcriterium.
Hoofdcriteria:
1De boom heeft een goede conditie; de toekomstverwachting is nog minstens 5 jaar.
2De boom kan zich op de standplaats volledig ontwikkelen, er is geen belemmering van bouwkundige elementen en dergelijke. Voor bomen ouder dan 70 jaar geldt dit criterium niet meer.
Subcriteria:
•De boom is onderdeel van de stedelijke hoofdbomenstructuur.
•De boom is cultuurhistorisch waardevol (monumentale omgeving, kruis- of kapelboom, bijzondere kunstsnoeivorm, op een begraafplaats).
•De boom staat op een belangrijk plek uit de (lokale) geschiedenis.
•De boom heeft een monumentaal karakter vanwege leeftijd en uiterlijk.
•De boom is dendrologisch waardevol. Het is een zeldzame soort en/of variëteit.
•De boom is ecologische waardevol. De boom is belangrijk voor flora en fauna of is een ecologisch monument (een dode boom de blijft staan met als doel de biodiversiteit te stimuleren). Bomen in de ecologische zones volgen zo veel mogelijk hun volledige levensloop. Vooral het ontstaan van boomholtes biedt op termijn veel mogelijkheden voor de natuur. Is de veiligheid in het geding? Dan moet de locatie worden afgeschermd om deze ecologische bijdrage zo lang mogelijk te handhaven.
•De boom heeft karakteristieke waarde of is beeldbepalend door vorm (bijvoorbeeld veterane knotboom), omvang, groeiwijze of standplaats.
•De boom is een gedenkboom, aangeplant door een belangrijk persoon of de koninklijke familie, bij een belangrijke maatschappelijke gebeurtenis, voor nationale boomplantdag of ter ere van een (prominente) overledene/inwoner van de gemeente.
**Boomstructuur
Een boom krijgt veel punten als die in de hoofdboomstructuur staat of bij een ecologische verbinding hoort.
De hoofdboomstructuur bestaat uit bomen langs belangrijke wegen en kanalen. Deze bomen hebben veel invloed op het straatbeeld en vormen samen een verbindend patroon in de stad. Ook de parken en stukjes bos in de stad horen bij de hoofdboomstructuur. Een boom in de hoofdboomstructuur levert een belangrijke bijdrage aan het beeld of de identiteit van de stad.
De boom is onderdeel van ecologische verbindingen. Bij een ecologische verbinding kunnen dieren van het ene stukje natuur naar het andere gaan. Zijn er veel stukjes natuur aan elkaar geschakeld? Dan krijg je soms een lijn van natuur in de stad. Deze lijnen zijn belangrijk voor de biodiversiteit: er kunnen dan veel verschillende planten en dieren in de stad leven. Denk bijvoorbeeld aan vogels, insecten, vlinders, bijen en vleermuizen. Zij gebruiken deze ecologische verbindingen om zich makkelijk te verplaatsen, te schuilen of nestelen.
***Beeldwaarde
Met dit onderdeel beschermen we bomen die onvervangbaar zijn voor het (straat)beeld:
•Onvervangbaar: na het vellen is er niet genoeg ruimte voor een even grote boom.
•In de loop van de tijd vervangbaar: een boom kan in 30 tot 50 jaar groeien naar een vergelijkbaar beeld;
•Vervangbaar: de boom kan binnen 30 jaar groeien naar een vergelijkbaar beeld.
****Gezondheid
Bij een omgevingsvergunning kijken we wat de toekomstverwachting is van de boom.
•Gezond: de boom kan meer dan 15 jaar blijven staan.
•Redelijk gezond: boom kan 5 - 10 jaar blijven staan.
•Niet gezond: boom kan minder dan 5 jaar blijven staan.
Toelichting stap 4: Beoordeling aanvraag
De beslistabel combineert de score van de waarderingstabel en de hindertabel in een eindadvies.
Beslistabel omgevingsvergunningsaanvraag
Score hindertabel
Score waarderingstabel
Eindadvies
Minder dan 50 punten
Minder dan 60 punten
Weigeren
Meer of gelijk 50 punten
Minder dan 60 punten
Verlenen
Meer of gelijk 50 punten
Meer of gelijk 60 punten
Nadere afweging
Minder dan 50 punten
Meer of gelijk 60 punten
Weigeren
De gemeente beoordeelt de aanvraag en reageert binnen acht weken. De aanvrager ontvangt de goedkeuring of afwijzing (met onderbouwing) voor de aanvraag van de omgevingsvergunning. Inclusief een eventuele compensatiewens of -eis (zie stap 5).
Toelichting stap 5: Voorschriften compensatie
Aan de omgevingsvergunning zijn voorschriften verbonden voor compensatie. Want bij het vellen van bomen gaan waarden verloren die we zo veel mogelijk willen compenseren. Compenseren kan fysiek of financieel:
•Bij fysieke compensatie moet een nieuwe boom geplant worden van dezelfde boomgroottecategorie als de gevelde boom.
•Financiële compensatie moet de kosten dekken voor de aanschaf van een nieuwe boom van dezelfde boomgroottecategorie + het aanplanten van de boom + groeiplaatsverbetering + 3 jaar nazorg.
Fysieke compensatie heeft de voorkeur. De aanvrager is verplicht een goede onderbouwing aan te leveren als fysieke compensatie niet mogelijk is. De gemeente gebruikt de financiële compensatie om de groene waarden op andere plekken in de stad te verbeteren.
De voorschriften voor compensatie zijn afhankelijk van boomlocatie en boomeigenaar:
•Is het een gemeenteboom?
Dan moet de boom gecompenseerd worden. Uitgangspunt is fysieke compensatie op dezelfde locatie of daar dichtbij. Is dit onmogelijk? Dan wordt financieel gecompenseerd.
•Is het een particuliere boom op een perceel van 80 m2 of groter (zij- en achtertuin)?
Dan moet de boom gecompenseerd worden. Uitgangspunt is fysieke compensatie op dezelfde locatie of daar vlakbij. Is dit niet mogelijk? Dan geldt financiële compensatie.
Bomen in de voortuin zijn belangrijk voor het straatbeeld, maar de bewortelbare ruimte is meestal beperkt. De belangrijkste afweging hierin gaat over de toekomstwaarde. Bomen in tuinen groter dan 20m2 zijn kapvergunning plichtig.
•Is het een particuliere boom op een perceel van 80 m2 of kleiner?
Dan geldt een compensatiewens vanuit de omgevingsvergunning geredeneerd. In overleg met de aanvrager kijkt de gemeente naar mogelijkheden voor het perceel.
Een boom op privéterrein die op minder dan vijf meter vanaf de woning of bedrijfsgebouw staat, hoeft na kap niet herplant te worden.
•Is de boom illegaal gekapt?
Dan volgt een verplichting tot herplant of er wordt een financiële compensatie plus proceskosten geëist. De gemeente zal in de directe omgeving , straat of wijk, zoeken naar een passende locatie voor herplant.